장음표시 사용
121쪽
De Disserentia Actionum humanarum. 9S
trinseca actionis sit, quae posita ejus notione ponitur C s 9.); actio ad nostram statusque nostri impersectionem tendena malitiam intrinsecam habet. moderat unum. Actio mala ad imperfectionem nostram statusque nostri tendit I. 36 s. 'I'sch. en Fur. . Quamobrein cum aetio intrinsece mala sit, quae per notionem suam mala est I. 3 9. ;actio intrinsece mala ad impersectioncm nostram statusque nostri tendat necesse est. Σuod erat alterum.
Quoniam actiones ad impersectionem nostram sta- αuomodorusque nostri tendentes malitiam intrinsecam habent j. 1o60, ad nolunt actio vero malitiam intrinsecam habens per se aversabilis est tem se habe-
I. I o r. ; adtio ad Zmperfectionem minam sarasque nostri ten- ant amones dens per se amex alius so tendentes ad Qui cognoscit actionem aliquam tendere ad imperfectio. imperfectionem suam statusque sui, is sibi eandem distincte repraesentat Lem tanquam malam f. 365 PDcb empir . Atqus eo ipso habet Mam.
motivum nolitionis f. 89o. ι οδε. empir. , quo tanquam ratio- . ne notitionis sussiciente posito g. 887. Poch emyrr. . ponitur nolitio 3. II 8. OntoL . Patet itaque etiam hoc modo, actio. nex ad imperfectionem nostram statusque nostri tendentes petse aversibiles esse cf. 95. .
Actiones per se aversabiles tenant ad im messionem actiones renostram satusque nosui. Si enim actio per sic aversabilis , se aversabi- eam nolumus , quamprimum eandem dii in te cognosci- les quanam mus g. 03. . Quoniam sine motivo nulla datur in anima Lliolitio V. 889. c sed, distincta ejus cognitio motivum nolitionis praebeat opus cst. Motivum nolitionis di-- stincta mali repraesciatatio est I. 89o. ι. empirJ- Quamprimum igitur actionem per se aver abilcm cognoscimus distincte, cam nobis repraesentamus tanquam malam. Cum
122쪽
itaque mala sit actio, quae ad nostram statusque nostri ini- pertiectionem tendit f. 36s. Psch. empir.); amo per se avessabilis ad imperfectionein nostram statusque nostri tendit.
Necessarius adeo nexus est inter aversabit atem actioia propriam & ejus ad imperiectioirem nostram statu que nostri tendentiam . ita ut cum una ponatur etiam altera , nee utia concipi possit absque altera. .
Cur bonum Bonum Vparem per se distrissile non es. Etenim parensper bonum apparens nos statum que nostrum tantummodo perte is eiιbile ficere Vidctur g. 3 T. Psch. emis. ἰ adeoque pro bolio tanno Q. tummodo habetur, cum non sit c . 3sq. si empir. s. per errorem I. 6 et 3. LogJ. Quamobrem cum verum 1it, quod demonstrari potest I. 344. ex notione diis dono, strari nequit, quod sit bonum, consequenter quamprimum, id distinete cognoscimus, nullum praebct volitionis moti .vum I. 89o. 0 A. empird, neque adco ipsu in velle pol sumus . 889. I'sch. empiri . Per se appetibile non est, quod non volumus, quamprimum id distincte cognoscimus 3. 94. e Bonum igitur apparens per se appetibile non est.
Nimirum si bonum apparens per se appetibile esse deberet, motivum Volitionis in se continere, consequenter honit tem intrinsecam habere deberet g. 3 0. Sed bonitas eidem tantummodo tribuitur per errorem: quae cum sit ratio s-- ciens appetitus 3. 686. Psych. en in , appetibilitas ex errore fluit, adeoque extrinsecus eidem superaccedit, non vero ipsi imest, quemadmodum vidimus paulo ante quod insit actionibus intrinsecam bonitatem habentibus cf. 99. . ' -
s. 489. Actiones Cum actiones apparenter bonae sint in numero boagparenter norum apparentium, quemadmodum revera bonae in n bonae cur mero bonorum verorum s A aes quoque m Venere tome. perse non . hoc Diuiligod by Coo Iei
123쪽
De Disserentia Actionum humanarum. 97
Potest demonstratio integra propositionis praecedentis adactiones apparenter bonas applicari quo facto patebit disse.
rentia, quae inter actiones bonitatem intrinsecam habentes, &inter apparenter bonas intercedit. Illae nimirum motivum vo- litionis continent, quod ab ipsis inseparabile est; hae autem nullum volitionis motivum continent, sed error aliquam invehit rationem, quae movet appetitum. Unde appetibilitas
illis inest per se, non aliunde venit; hae appetibiles essiciuntur per id, quod non habent. In illis appetibilitas appetitum rationalem respicit; in his nonnisi sensitivum, quemadmodum ex utriusque appetitus disserentia intelligitur cf. 38o..88o. IDcb. mPιν. .
Mutam apparem per se aversabile non es. Etenim cio mistam malum apparens nos statumque nostrum tantummodo im auarens serperfectiures reddere Videtur j. I 68. Is h. empi adcoque a Uali pro malo tantummodo habetur, cum non sit f. 36s. Ps Λ Mik . empir. , per errorem β. 623. Log. . Oniam itaque verum cst , quod demonstrari potest I. 344. Ri , ex ejus notione demonstrari nequit, quod sit malum, adeoque nullum praebet nolitionis motivum, quamprimum distincte cognoscitur . 89 Q. Poch. empir. , consequenter nec fieri potest, ut idem nolimus, quamprimum distincte cognoscimus I. 8 8 9. Psch. empir. . Pcr se aversabile non est, quod ut nolimus lacri nequit, quamprimum id distincte cognoscimus I. 93. . Malum igitur apparens per se aversabile non est.
Nimirum si malum apparens per se aversabile esse debe. . ret, motivum nolitionis in se continere, consequenter malitiam intrinsecam habere deberet 3. 39.): quae enim de malitia& bonitate intrinseca actionum diximus, ea quoque ad malum& bonum in genere applicari possunt. Sed malitia eidem tantummodo tribuitur per errorem; quae cum sit ratio sussciens
124쪽
aversonis f. 386. H h. emptes , aversabilitas ex errore gula. adeoque extrinsecus eidem superaccedit, non vero ipsi inest, quemadmodum vidimus paulo ante, quod insit actionibus i trinsecam malitiam habentibus.
actiones ap- Cum actiones apparenter malae sint in numero m parenter Iorum apparentium, quemadmodum revera malae in num mala cor per ro malorum verorum ; Actiones quoque amarenter mala is ste araefabri hoc est, quae mala videntor, non suns, per se aversabiles non
Demonstratio integra propositionis praecedentis ad actiones apparenter malas applicari potest, quo facto clarius eluinaestet disserentia inter actiones malitiam intrinsecam habentes 3c inter actiones apparomer malas. Illae scilicet motivum no- Iitionis continent, quod ab ipsis inseparabile est hae autem nullum nolitionis motivum in se habent, sed error invehierationem aliquam falsam, quae movet appetitum senfitivum. Vnde aversabilitas istis inest per se, per modum attributi, audin nonnullis instar modi, non aliunde venit; hae demum me sabiles fiunt per id, quod non habent. 3. 2IMAS Mρὸν Misimi is se i Uerotes per se nec appetibiles , me se iMysia mersebiis t. Si enim actio in se indifferens, ex iis d jotes ρὰ terminationibus essentialibus, per quas concipitur tanquaminia se hista adtio certi generis vel speciei, demonstrari nequit, quod nisi ad . O bona, nec quod sit mala f. 6o. . Quamobrem cum di serit,m Θ mcta boni rep sentatio sit motivum volitionis, distincta
hisma υ- Vero repraesentatio motiVum nolitionis . 8so. Pora. vim. empir. ς motiVum nec Volitionis, nec nolitionis praebet, etsi distincte cognoscatur. Atat sine motivis nulla datur in anima volitio, nulla nolitio β. 889. Pssu. empir. . Etsi itaque actiones in se indifferentes distincte cognoscantur fieri tamen nequit, ut ideo eas velimus, vel nolimus. Per
125쪽
De Dissereηtia Actionum humanarum. 99
se appetibilis est actio, quam volumus, quamprimum eam distiniste cognoscimus , 94. ; per se autem aversabilis, quam nolumus, quamprimum eam distincte cognostimus . 9ς. . φ .Patet itaque actiones in se indifferentes per se nec appetibiles, nec aversabiles csse.
Quando actiones indisserentes evadant per se appetibiles de Per te aversabiles, ostendimus supra s*. Ioo. Io 2.), nimirum quando lassicienter determinatae bonitatem vel malitiam intrinis secam consequuntur. Quodsi per errorem actiones quaedam pro indisserentibus habemur . Vel propter ignorantiam h nitatis, vel malitiae iisdem competentis, quoad nos indisserentium loco sunt, ut neque eas appetamus, neque aversemur; nemo tamen dixerit, quod ideo per se nec appetibiles, nec aversabiles sint. Atque haec lucem assundunt iis, quae de actionibus apparenter bonis vel malis annotavimus f. IIo. IIa Ig. II 4.
Attiones bonitatem intrinsecam habentes omnes V in-Gnsensiter sie , B cum Matural bus consentiunt. ActioneS enim , quae actiontim bonitatem intrinsecam habent, ad perfectionem nostram iri Asere statusque nostri tendunt . ro 3. . Quamobrem cum inter bonamism n se constiatiant, quae ad idem aliquod obliuendum tendunt, isti, se. Nipsaque perfectio requirat consensum eorum, quae ad eam cum narma requiruntur I. 3 o 3. Onto )ς actiones Omnes, quae bonitatem tilus intrinsecam habent, inter se consentiunt. Euod erat unam. Iam actiones, quae bonar sunt, per caSdem rationes finales determinantur, per quas determinantur naturales f. s.. , adeoque cum naturalibus ad eosdem fines xendunt. Quoniam itaque inter 2 consenthini, quae ad idem aliquod obtinendum tendunt β. so 3. told; actiones, quae bonitatem intrinsecam habent, cum naturalibus quoque consemetiunt. God erat alterum. Atque adeo apparet, quomodo obtineri pota, ut omnium actionum tam liberarum, quam naturalium obtineatur com
126쪽
sensus, ita ut nihil in iis deprehendatur, quod contradicat aliis tquo ipso nascitur per totam vitam actionum systema, in quo actiones omnes ita inter se sunt connexae, ut unius ex aliis ratio reddi possit, quemadmodum veritates in systemate a se minuicem dependent. Non est quod excipias, hoc pacto ab 'it homine exigi quod impossibile : neque enim jam nobis de eo quaestio est, quantum valeant vires humanae, sed qualis esse debeat actionum liberarum directio , ut nihil in earum rectitudine desiderari possit. Non exiguae profecto utilitatis est hoc nosse, cum non modo inde intelligatur, ad quid contendere debeamus; verum etiam Verita es maxime arduae ac sundamentales religionis christianae confirmentur, quantum sufficit ad probabilem assensum iisdem praebendum, easque adversus illius hostes defendendum: id quod iis consonum, quae Theologi de motivis credibilitatis tradunt, quando de divina auctoritate S. S. loquuntur. Et si enim philosophus demonstrare nequeat, quae divino lumine collustrati docent Theologi: ipsius tamen est suppeditare arma , quibus contra eos Pugnes, qui S. S. auctoritatem non admittunt, ut constet, non
De Obligatione ac Lege na- turali.
h .lis, 'Gefmm est, cujus oppositum moraliter imoa possibile.
Nimirum In genere necessarium dicitur, cuJus oppositum
impossibile. Quamobrem cum aliud si physice, aliud moraliter impossibile . 9set. Part. I. Theol. ML fieri etiam potest, ut oppostum alicujus vel physce, Vel moraliter impossibilest. Quodsi ergo contingar, Oppostum moraliter impossi-. bile
127쪽
De Obsegatione ac Lege naturali. IOI
bile esse; dicetur id, cujus oppositum moraliter impossbile
est notioni necessarii convenienter moraliter necessarium, quemadmodum jam alias monuimus not. f. 97 a. Part. I. Theodnut.). E. gr. Si quis tantummodo elevare potest pondus so librarum, impossibile est ut elevet pondus, quod so libras superat 3. 28 . OntocJ. Atque adeo physice impossibile est ut elexet pondus majus, quam solibrarum I. Vas. Part. Iraria nat) Enim
vero ubi homo egenus a divite eleemosynam petit, non mi- nus fieri potest, ut eleemosynam der, quam ut non det. Quoniam vero Deus jubet eleemosynam dari petenti, per mandarum fieri nequit, ut non detur Quamobrem cum homo actiones liberas noti ex suo arbitratu, sed secundum vos tatem Dei determinare debeat f. 974. Part. I. TMOL nut. , per mandatum Dei fieri nequit, ut non detur. Quatenus itaque homo spectatur tanquam secvus Dei f. 968. Pari I. Theotnat.), facile hinc Ostenditur, quod salva actionis rectitudine fieri nequeat , ut Elaemosynam non det petenti f. 9so. Part. I. Theocnar. . Atque ideo moraliter impossibile est, ut a divite egeno non detur eleemosyna 3. 932 Piar . I Theol. nat. . Vi ieitur definitionis praesentis mora.iter necessarium est, ut a divite egeno petenti detur ele mosyna. Satis igitur intelligitur, quandonam quid moraliter necessarium dici debeat. . II 6.
2 Fod moraliter necesserim, es , nonnisi ι 'thetice ne- ovili resolum υ . Quod enim morallicr neccillarium est, zjus soppositum nonnin morallicrjm DO libile vit I S. - m' librat iobrem cum moraliter impossibile sit, quod salva actionis rectitudine fieri nequit . 9sa. Part. I. E. nat s moraliter necessarii oppositum salva actionis rectitudine fieri nequit. Quoniam adeo oppositum ejus, quod moraliter necessarium, nonnisi impossibile sub hac conditione, quod actio csse de-heat recta, illud autem hypothetice necessarium est, cujus
oppositum siub data quadam conditione impossibile s. so a.
Ontes.) ; evidens est moraliter ne uarium nonnisi hypothetice necessatium cile.
128쪽
Patet hoe ex exemplo, quod modo dedimus not. f. II s. Nimirum sub hac conditione , quod homo actiones suas liberas d terminare debeat secundum voluntatem Dei, impossibile est, ut non detur eleemosyna egeno a divite, atque adeo necessarium est, ut homini egeno a divito eleemosyna detur. Quodsi ergo dives assirmet, necessarium este, ut det egeno eleemosynam, nec se eandem ipsi denegare posse : necessitas haec nonnisi hypothetica esLg. IIT. Morale necGanum vere tale es, cujus Oppositum levera moraliter impostibile: a arenter aulcm tale est, cujus op 'positum pro moraliter impossbili habcetur, cum non siti
Nemo non videt, moraliter necessarium apparenter tale antummodo pro moraliter necessario haberi, cum non M. per crrorem dijudicantis. Absonum itaque videri poterat recessitatem moralem distingui in veram & apparentem, cum hoc pacto ens omne, qualecunque tandem sit, in verum mue apparens distingui deberet. Res distingui debetire peteterminationes intrinsecas, nori vero per relationem ad intesin lectum cognoscentis. Enimvero peculiaris subest ratist, cur in philosopbia practica moraliter necessarium, quod revera tale est, ab eo, quod nonnisi tale apparet, distinguatur, quemadmodum bonum verum a bono apparente & malum verum a malo πνrente V. ss . 368. Poch. Eiri A & voluptas ac molestia vera ab apparente f. s14. not. st 8. Phedi e tr. distinguitati Nimirum cum ea, a quibus pendet appetitus & ave satio, ad hasce animae facultates ob generalem earundem deinterminationem, quae ipsis essentialis est, eodem modo sese habeant, sive vera sint, sive apparentia; ea in hoc casu a se inviaeem distingui consultum est. In horum numero cum si ne-eessitas moralis; eodem jure eadem in veram & apparentem distinguitur, quo bonum verum & apparens a se invicem diis ninguimus Sane notio moralis necessitatis involvit notionem
rectitudinis actionis, adeoque dijudicatu haud raro dissicilis. ut eadem facilitate in judicando aberrare possis, quam ubi de bono vel malo judicium serri debet. s. II g.
129쪽
De Obligatione ac Lege natural γ
Necessitas moralis agendi vel non agendi dicitur os- Οἶliga uignis p.rsus. Connexio autem nroti vi cum actione, sive amia es positiva, sive privativa obligatio activa appellatur. Vtraque istiva suU- vocatur simpliciter obligatio, quoties de alterutra verba faci num sit. mus, propterea quod in substrata materia intelligitur, utrum de passiva, an vero de activa sermo sit.
Desinitiones hasce obligationis Jam dedimus alibi . 9 3.
Pan. I. Torol. nat. . Absit autem, ut quis sbi persuasseat, eas hie immutari, quod ibi obligationem pasilvam tantummodo desiniverimus per necessitatem moralem agendi, hic vero addamus, quod etiam sit necessitas moralis non agendi. Etenim
eum actiones vel sint positivae, vel privativae 3 et . ; dudum usin receptum est, ut quando de actionibus in genere loquimur, idem non minus de privativis, quam de postivis intel-sgaturo Vnde etiam juris tam naturalis, quam civilis Docto. res sub factis etiam non facta comprehendunt. Quae igitur hic adjiciuntur, melioris tantummodo explicationis gratia addimus, ubi harum desinitionum propria sedes est. Ceterum quae ad illustrandum desinitionem praesertim obligationis activae faciunt, alibi legi possund t. f. s. 973. Pari I. Tris. t. f. PI P.
obligario passivi volt ex activa, seu Lanc prisu po- ollisationis nit. Etenim obligatio passiva in necessitate morali agendi hae vel non agendi conlistit s. riRJ. Quodsi ergo moraliter Gre iisnu. necessarium est, ut agas, vel non agas, in priori casu neri cesse est ut agere velis, in posteriori autem ut agere nolis F. ia . . Sine motivo nulla datur in anima volitio, nulla nolitio I. 889. V L empir. . Necesse igitur est, ut cum actione tam privativa, quam positiva conjungatur motivum aliquod voluntate tua ab actione non separabile: quodsi enim hoc fieri posset, nec amplius necessitas ulla agendi, vel non agendi relinqueretur. Conneno motivi cum actione positivas
130쪽
f tiva, ,vel privativa obligatio activa est . rr8. . Passiva i - tur obligatio non . concipitur fine activa, seu eam praesuppo-r . nit, aut quod perinde est non datur passiva obligatio, nisi
detur activa, consequenter passiva ex activa venit. Patet veritas propositionis per exempla eunti. Ue obligatus est ad rem emtam emtori tradendam, & emtoreissim ad pretium venditori solvendum. .Obligavit audemtor venditorem , quatenus acquisivit jus exigendi trainem rei emtae ex promisso venditoris & venditor sibivit emtorem, quatenus acquisivit jus exigendi pretium missum ex promisso emtoris: quemadmodum suo loco edocebitur. Ex obligatione jgitur activa ex utraque parte deis stendit passiva. Vtrobique motivum actionis est metus, nexi exigatur, quod praestari debet, nisi sponte fiat, .s ab obli. gatione naturali tanquam remotiori ad servanda promissa ire. cesseris. Hoc vero motivum cum praestationibus mutuis contrahentes connectunt consenta suo, quemadmodum misquirit notio obligationis activae f. II 8. . Nemo in hisce m jorem lucem desideret, quae hic nondum demonstrari possunt, , sed tanquam vulgo concessa sumuntur. Similiter si parentes liberos obligant ad aliquid non faciendum, metu verberum, quae minantur ἰ dum metus verberum inducit necessitatem moralem non faciendi, quod alias facerent, . adeoque Obligationem passivam , nemo non videt ex activa obligatione descendere passivam. Ceterum notandum est, nos hie suppo-' nere oblig tionem activam esse rectam, nec quicquam vitii habere actum obligantis: alias enim, cum ipsa nulla sit, nulla quoque erit obligatio passiva, quae hinc nasci debebat. Vnde non moramur objectiones, quas forsan imperiti facere poterant, ex hoc principio facile diluendas 3c in exemplis datis suo loco in sumum abituras, .ubi singula, quae Praesupponuntur, demonstrata fuerint. I. Illo.
Glistis , Obligationi satisfieri dicitur; si obligatus agit, ves ..isa I. non agit, d quod 3yndum, vel non agendum obligatur.