장음표시 사용
141쪽
De Obligatione ae Lege naturali. III
oppositum impossibile . et 79. Ontol.); obligatio naturalis
necessaria cst. Iuod erat primum. Porro quod nccessarium est, immutabile est . 29 a. tol. . Obligatio naturalis necessaria est per demonstrata. Ergo eadem est immutabilis. Ruod erat alterum.
Ea hic est necessitas, quae in omnibus propostionibus categoricis inter subjectum ZY praedicatum intercedit, ut tamdiu subsistat praedicatum, quamdiu subjectum subsistit. Istiusmodi adeo necessarius nexus est inter essentiam &naturam hominis rerumque atque obligationem naturalem, ut haec tamdiu subsistat, quamdiu hominis rerumque essentia atque natura subsstit, consequenter quamdiu dc subsilunt ea, quae ex essentia & natura ista necessario resultant. Quamobrem cum dc essentiae sint necessaria: f. 299. Ontot) δc natura animae cum essentia eadem si f. 69.67. PDeb. rat. eis diverso respectu si natura, quod essentia est PTIM. r. , rerumque materialium natura semper eadem maneat o. 837. Part. I. Theol. nat.): ecquid mirum , quod illa quoque obligatio , quae cum essentia dc natura hominis rerumque ponitur, necessaria si ac immutabilis. Quamdiu itaque existent homines, & quamdiu in hoc universo extiturae sunt res materiales eaedem, tamdiu quoque obligabuntur naturaliter ad id, ad quod naturalis illorum obligatio sese extendit f. Ia 8 d. g. I 3I.
Lex dicitur regula, juxta quam actiones nostras determinare obligamur. . Vulgo definiunt legem per jussum superioris inferiori promulgatum ipsumque obligantem ; sed haec non est definitio legis in genere. Haec desinitio illorum est, qui obligationem
naturalem tollunt , bonitatem ac malitiam intrinsecam actionum negantes & antecedenter ad voluntatem Dei tanquam superioris actiones in universum omnes pro indisserentibus habentes. Cum igitur intrinsecam actionum malitiam atque bonitatem in anterioribus stabiliverimus, probatam & philosophis antiquis, & Theologis; legem quoque in genere des ni-
142쪽
mus, quemadmodum seri diversa obligatio ad actiones quas.
dam committendas, quasdam vero omittendas. g. 13a.
Ralio legam Leges habere debent suas rationes. Etenim leges sunt quod de r. regulae, juxta quas action's nostras determinare obligamur s. 13 i. . Quamobrem cum regula sit propositio enuncians determinationem rationi conΕrmem s. 47s. Onto ); lcges sunt propositionis, quae enunciant, quomodo actiones liberae rationi cuidam consermiter determinari debeant. Leges itaque suas habere debent rationes. Non est quod excipias, in legibus humanis superioris v
Iuntatem stare pro ratione, consequanter necesse non esse, ut leges omnes suas habeant rationes. Etenim suo loco videbimus , leges etiam humanas suas habere debere rationes, ob quas vel probantur, vel improbantur, etsi necesse non si, ut legislator easdem semper notas facere teneatur & eatenus, quatenus in voluntate ejus acquiescendum, dici possit, quod . stet pro ratione voluntas. Immo ex ipsa natura voluntatis seinquitur, quod legislatori esse debeat aliqua ratio, cur hane serat legem sibi subjectis. Neque enim velle potest, ut subditi has actiones committant, vel omittant fine motivo s*. 889. Poro. empir. . Motivum vero est ratio sussciens volitionis Rnolitionis β. . Ps b. empir. . Ratio igitur, cur hanc legem esse velit subditis superior, ratio ejusdem legis est, & pro hujus diversitate leges vel probantur, vel improbantur. Videbimus nimirum suo loco, non perinde esse, ob quam rati nem superior legem serat. . 333.
Ad vid μαι. Quoniam per rationem intelligitur, cur quid sit
si, is sera H DLI , per ηεt Nem legis intelligitur , cur has actiones com- , ,hγm brii mutere , Atis omittere debeamus, seu cur actiones Mera hoc mari
143쪽
De Obligatione ac Lege naturali. III
Atque hinc perspicitur, non inutilem esse notitiam rationis Iegum, nisi obedientiam caecam praeserre malis oculatata Hinci & prudentes legislatores in promulgandis legibus earum rationes aperiunt & Doctores Iuris legum civilium rationes scrutantur. Taceo usum rationis legum in interpretando. g. 134.
Rario legum moralis est, quae desumitur a rectitudine Rasionum actionis. Historica est, quae desumitur a facto. Legalis de- viis disse. nique est, quae desumitur ex alia lege. rentia.
Diximus alibi sq. 93 I. Part. I. THOL nat. . disserentiam actionum liberarum quoad rectitudinem esse ia, quod moi alitatis nomine venit. Quamobrem cum rationes legum morales a moralitate actionum, de quibus disponunt, petantur; placuit eas definire, quod desumantur a rectitudine actionis. Et paulo post constabit , rationem legum naturalium ultimam a rectitudine actionum desumi. uis non repugnat, quod rationes morales legum civilium delamantur ab aequitate & sine civitatis, patebit enim suo tempore ac loco, quod rationes hinc petitae in rectitudinem actionum tandem resolvantur. Ratio- γ nes historicae locum habent in legibus humanis, quibus ferendis occasionem praebent facta. Rationibus autem legalibus non tantummodo locus est in legibus humanis, verum etiam in naturalibus, δc obtinere debent, ubi legum omnium una esse debet concordia, & una ex aliis demonstranda, quemadmodum nobis de legibus naturalibus propositum est. Quid de diversis hisce rationibus tenendum si, ostendetur suo loco. I. 33 3.
Lex naturatis est, quae rationem sussicientem in ipse Dae nisurae hominis rerumque essentia atque natura agnoscit. Dicitur 34M H
etiam Lex natura. tur. Explicamus hic tantummodo nomen legis naturalis, ut constet, quid hoc vocabulo indigitetur, neque enim alio in sgnificatu idem accipiemus. Grotius de J. B. Jc P. lib. I. c. I. M. IO. n. I. Ius naturais definit per dictamen rectae rationis, inalcans
144쪽
actui alicui ex eius convenientia aut disconveniensa cum ipsa natura rationali melle moralem turpitudinem aut necessitatem moralem, ac consequenter ab auctore naturae Deo talem actum
aut vetari, aut praecipi. Jus naturale hic Grotio idem est, quod - lex naturalis: cum tamen juris vocabulum stequentius in alio significatu accipiatur, nec aliud in eodem ipsi substitui possiit, consultius duximus ambiguum significatum evitari, praesertim cum nulla necessitate ad hoc faciendum adducamur. Quod vero ipsam definitionem legis naturae Graianum attinet, in ea cumulantur, quae demonstranda sunt, & quorum alia ex aliis demonstiantur: id quod methodus accurata non fert 3. 3 o. Log.). Deirionstrandum nimirum est, legem naturae a recta ratione nobis dictari, actionibus jure naturali praescriptis in. esse moralem turpitudinem aut necessitatem in se, illas ideo a Deo vetari, has praecipi, quemadmodum ex sequentibus constabit. Nos igitur in definitione nominali non s umimus, nis quae caeteris, quae de jure naturali praedicantur, demonstrandis inserviunt.
ismari Quoniam lex naturae rationem sessicientem inJlpa si eissiliota hominis rerumque essentia atque natura cognoscit s. 1380, posita vero rationc iussicientc, ponitur id, quod proptercam potius cst quam non cst g. ii 8. Onta. , posita hominis
rerumque natera atque essentia ponisur lex Latura, consequenter i a simulta es narura hominis rerumque lex natura conissuata. Idem vult Cicero, quando: natura, inquit, e stutum jus est. Juris enim vocabulum vulgo etiam accipitur pro lege, prouoti modo annotavimus not. f. 135. , nec essentia a natura distinguitur, ita ut per naturam nunc essentia sola, nunc essentia una cum natura intelligatur. Non tamen ideo negatur, quod autorem habeat Deum, cum idem sit naturae autor. Sed de eo agemus deinceps. -
. 33 7 Quoniam lex naturae rationem sussicientem in ipsa intelligator hominis rerumque essentia atque natura agnoscit s. ras.),
145쪽
De obligatione ae Lege naturali.
per rationem vero sufficientem intelligitur, cur quid potius Paenamsis sit, quam non sit c . 36. Ont . , & lex in genere praescribit legis naturae. modum determinandi amones liberas . a 3r.); pcr ea, quaa enisam atque uaturam hominis rerumque pertinent , sicu qua homini rebusque per essentiam atque naturam insent, intelligitur, cur actiones idera lac modo sint determinandae, quemadmodum vult
lex naturae. Ecce tibi sontem, unde derivatur lex naturae: ad quem re currendum, si certam ejus cognitionem haurire volueris. ' i
g. 238. Legem servare dicitur, quando actiones nostras jtlx-Lex quandota eam determinamus, committendo scilicet actioncs , ad servetur. quas committendas per eam obligamur, & omittendo actiones , ad quas omittendas per candem obligamur. Vndem odiam oras dicemus determinationem actionum liberarum juxta legem.
Vocabulum servatio in usu non est, etsi compositum observatio sit bonae Latinitatis. Quamobrem deficiente vocabulo, quo actus legem servantis indigitatur, custodiae vocem ad eundem significandum transferre libuit. s. 139.
Logem transgredi dicitur, qui amones contraria Ia I ij transatione determinat, quam juxta legem determinari debebant, r
- commissis actionibus, quae juxta eam omittendae, & omissis,
quae juxta candem suerant committenda . Vnde Transgressis letis est determinatio actionum liberarum contra legem, seu eidem contraria.. g. I 4O. M ogem transgreditur , eam νω servat, es qui ean- cintrarie-dem sereat eam non tranagreditur. Etenim qui legem fas ostodiae transgreditur, aetionem contraria Iatione deteIminat, quam es trans-
146쪽
ter juxta candem non determinat. Enimvero juxta legem non determinat, eam non servat s. go qui transgreditur legem, eam non servat.
Similiter qui legem servat, actionem :determinat 3. 338 , adeoque non contraria rati juxta eandem determinari debet. Enimvero uaria ratione actionem determinat, quam juxta terminari debet, eam non transgreditur 3. qui legem servat, eam non transgreditur.
Patet itaque agentem vel servare legem, vel actionem edit, de qua lex disponit: id quod actione privativa seu facto omissionis. s.
AB sit obligatio, qua a lege natura venit, naturalis est an obligaris a enim lex naturae ponitur, posita hominis rerumque essentia lege natara atque natura L . 13 6.). Quamobrem cum lex omn' ade manans. que etiam naturalis sit regula, juxta quam adtiones nostras determinare obligamur I. 13 i. , adeoque polita lege ponatur etiam obligatio ad actiones juxta eandem determinandas ;posita lege naturali, ponitur etiam obligatio, quae ab eadem venit. Posita igitur hominis rerumque e stantia atque natura, ponitur obligatio, quae a lege naturae venit. Enimvero, lita hominis rerumque essentia atque natura, poniturgatio naturalis . ia 9. . Necesse igitur est, ut, quae a naturae venit, obligatio sit naturalis., Patet itaque, qualis sit obligatio, quae a lege naturae venit. ea nimirum, quae ab esuntia S natura hominis inse parabilis, quamdiu sunt hae rerum essentiae haecque earundem natura est. Sive igitur actiones spectes, de quibus disponit lex naturae.
147쪽
De Obligatione ae Lege naturali. I 2I
sive obligationem ad eandem servandam, in ipsa hominis rerumque essentia atque natura sundata est. g. 142.
Obligatio, qua a lege naturae venit, necessaria B im- Nece rasmutabilis es, ipsaque lex nasurae necessaria es ac immuratilis. Iros natu Etenim obligatio, quae a lege naturae venit, naturalis est 3. rasis. i i.). Sed obligatio naturalis est necessaria ac immutabilis I. 1 3 o. . Ergo obligatio, quae a lege natura: Venit, necessaria atque immutabilis est. Gustae erat primum. Quoniam per legem naturae obligamur ad actiones, de quibus disponit, juxta eandem determinandum I. 13I., obligatio vero, quae a lege naturae venit, necessaria & immutabilis est f. t i. ; lege naturae necessario obligamur ad istam determinationem, nec fieri potest, ut ad candem non obligemur I. a 9i . to I Patet adeo legem naturae cita legem necessariam atque immutabilem. ista erat alteram.
Quoniam l*c ponitur naturae, posita hominis rerumque essentia atque natura f. 136. , ex eo autem, quod obligationaturalis ponatur posita hominis rerumque essentia atque natura superius ostenderimus necessitatem ac immutabilitatem obligationis naturalis I 3 o. ; eodem prorsus modo etiam hic immutabilitas & necessitas legis naturalis exinde demonstrari potest. I. My. Obligario legis naturalis rationem se cientem in ipsa ho- VAd is, minis rerumque essentia atque natura habet. Est enim obliga- ά, tio naturalis f. 1 i. . Sed obligatio naturalis rationem et i, sussicientem in natura ac essentia hominis rerumque habet. j. ias . . Ergo obligatio legis naturalis rationem lassicientem in ipsa hominis rerumque natura habet. . Ostenditur etiam hoc modo. Lex naturae rationem lassicientem in ipsa hominis rerumque essentia atque natura
148쪽
agnoscit 3. i3s P. Quoniam itaque lex est regula , iuxta
quam actiones nostras determinare Obligamur 3. 1 3 i. , ade que sine obligatione concipi nequit ; quod continet rationem sussicientem legis naturalis continere etiam debet rationem lassicientem obligationis. Quamobrem necesse est, ut obligatio legis naturalis in ipsa hominis rerumque natura a que essentia rationem sessicientem habeat
Nimirum cum lex sit regula, juxta quam actiones nostravdeterminare obligamur F. I 3I. , lex vero naturae rationem fusi scientem in ipsa essentia atque natura hominis rerumque habeat A. et 330, per ipsam hominis rerumque essentiam atque naturam intelligere debemns non modo , quaenam sint actiones, quae lege naturali praescribuntur, verum etiam quod ad hasce actiones committendas , vel Omittendas obligemur. Sine obligatione lex nulla est. Quamobrem ratio suffciens legis ne
cessario est ratio lassiciens obligationis , unde regula vim le- gis accipit. q. 244.: 'Her obligationem legis naIaratis non datur alia naturalis. Pone enim, si fieri potest, dari aliquam obligationem naturalem, quae non sit legis naturalis. Quoniam o ligatio est necessitas moralis agendi, vel non agendi . I. Ir8. .& obligatio naturalis rationem sussicientem in ipsa hominis rerumque natura habet . dabitur aliqua regula, juxta quam actiones quasdam determinare tenemur, consequenter lex quaedam . t 3 r. , quae rationem sussicientem in ipsa hominis rerumque natura habet, lex tamen naturae non est: quod cuin sit absurdum I. a 3s. , necesse est non detur obligatio naturalis praeter eam, quae est legiS naturalis.' Patet itaque obIigationem Iegis naturalis & obligationem naturalem esse unam eandemque ac legem naturae ab omni alia per obligationem naturalem distingui. 3. 14 SDisiti od by GOrale
149쪽
De Obligatione ae Lege naturali. IU
s. 14s. Quoniam praeter obligationem legis naturalis non murat iis datur alia naturalis . a 44. , Δηι vi legis nataragis o mira abrio 2 HEnaturature obligatur, ρο qui naturaliter obligatur, vi legis naturalis Mineὸ Abgatur. Inde cst, quod recepta phrasi natoralitὸr Algeri
idem significet, quod vi legis naturalis obligari: quem sig0ificatum & nos in sequentibus retinemus. 's. 146.
Obligatio naturalis 1 Lex natura dependent ab igsa homi- Deprenseris rerumque essentia atque natura. Etenim Obligatio natu-tia Abgaratis f. ia 9. ,& lex naturae rationem sussicientem in iplationis fi se hominis rerumque essentia atque natura habent j. 23 I.).ys natur Quoniam itaque ab altero dependet, quod rationem Quan-lisas ti-dam in altero habet g. 8s i. Onto ); Obligatio naturalis &ms rerem lex naturae ab ipsa hominis rerumque zssentia atque natura que egretia dependenti is ratura. Atque hoc ipso lex naturae dissert ab omni alia lege, quod
ejus obligatio dependeat ab hominis rerumque essentia atque natura, nec eadem de causa lex naturae obligat ultra id, quod Per essentiam atque naturam hominis rerumque fieri potest. s. 147.
Lexpositivi dicitur, cujus obligatio dependet a vO-ch, luntate entis cujusdam rationalis. 'tur
quaenam ri Forsan quis in hac definitione legis positivae desideraverit, catur. quod non addatur ens illud jus alterum obligandi habere. Etenim hoc demonstrandum est, non sumendum, quemadmodum deinceps etiam demonstraturi sumus. g. 348.
Quoniam in sola lege naturali obligatio ab ipsa ho- Δαορορία minis rerumque essentia atque natura dependct j. 146.14 4. , si t
150쪽
obligatio vero, quae hinc minime dependet, aliunde quam a voluntate entis cujusdam rationalis dependere nequeat, quod per se patet, estque lex positiva, quae a voluntate entis cujusdam rationalis dependentem habet obligationem G. 34 7. ,
Lex omnis aut naturatis est, aut flosit a. Qui obligationem ab ipsa hominis rerumque essentia atque natura dependentem minime agnoscunt; quomodo legem n turalem a positiva discernere velint non video. . 349.
Letis HG- Lex positiva divisa cst, cujus obligatio dependet anae fisama-Vol late Dei: Humana Vero, cujus obligatio dependet ana iusseren- voluntate hominis, vel hominum plurium.
tia. Legum humanarum differentiam jam non scrutabimur cum desint principia in anterioribus , unde deducitur. Suo igitur eandem exponemus loco. Ne tamen quis existimet . cum lex divina hic dicatur lex positiva, hoc ipso negari, quod lex naturalis sit lex divina: neque enim obstat, quo minus lex naturalis etiam divina fit, immo humana, diverso scilicet respectu. Id ipsum ut intelligatur, propositionem sequentem addere lubet. . Is odia modo Si voluntare Dei obligamur ad id, ad quod jure nam lex natura rali obligamur I lex natura alit in divisinis, seu simul saleas in dis lex divina. Et, si voluntate hominis vel lominum pliarium sinam V obligamur ad id, ad quod lege naturali obligamur lex naInhumanam. a i in humanam, seu, simul est lex hamana. Etenim lex naturae nos obligat ad ea, ad quae per ipsam hominis rerumque essentiam atque naturam obligamur s. 133 Enimvero minime repugnat, ut Deus vol etiam homo, qui nos obligare valet, velit nos ad id esse obligatos, ad quod naturaliter seu lege naturali g. 34s.), consequenter ad quod periplam hominis rerumque essentiam atque naturam obligamur. Quamobrem cum lex divina sit, cujus obligatio a