장음표시 사용
151쪽
De Obligatio ac Lege naturali. Iab
voluntate divina ; humana vero, cujus obligatio a voluntate hominis vel hominum plurium dependet G. 149. ; lcX utique divina simul erit lex naturae, si ad id, quod lege naturali obligamur, obligemur etiam voluntate Dei, & cadem in humanam abit, si ad id, ad quod naturaliter obligamur, etiam voluntate hominis vel hominum plurium obligamur. In casia quocunque particulari idem adeo manifestum est ut nullus locus relinquatur dubitationi. Ostendemus suo loco, legem naturalem esse , quod furtum facere non debeamus. Quando vero Deus vult, ne surtum faciamus; nemo est qui dubitat, legem esse divinam. Similiter quando superior in civitate prohibet, ne surtum committatur sub poma transgressori infligenda; nemo non agnoscit, legem hanc esse humanam , in specie civilem. Eadem ergo propositio, ne furtum facias, pro diversitate obligationis naturalis, & divina, dc
humana seu civilis est, nimirum naturalis, quatcnus ad furtum non committendum obligamur per ipsam hominis rerumque essentiam atque naturam; divina, quatenus ad idem omittendum obligamur voluntate Dei; humana sive civilis, quatenus voluntate superioris in civitate obligamur, ut furto abstineamus. Materia adeo legis naturalis, divinar atque civilis eadem esse potest. Nec obstat. quod lex naturae sit lex necessaria & immutabilis f. I a. . lex aurem divina a voluntate libera Dei, humana a libera voluntate hominis vel plurium hominum profici satur, atque hoc respectu necessaria & immutabilis dici non possit f. 9 I. Psyco. empir. . Neque enim obligatio necessaria & non necessaria legi materialiter eidem competit eodem respectu. Vnde non implicat legem naturae, cujus obligatio necessaria dc immutabilis est, haberi propos-tiva, quatenus non resertur ad hominis rerumque essentiam atque naturam , unde manat obligationis necessitas atque immutabiliras, sed ad voluntatem Dei, vel hominum liberrimam, quae absolutam necessitatem respuit. Quando autem lex naturae abit in divinam, vel humanam, non ideo desinit este lex naturae, nec per novam obligationem anterior tollitur; sed
152쪽
naturalis tantummodo obligatio essicitur sortior, quatenus aclmotivum actionis committendae, vel omittendae ab ipsa hominis rerumque natura desumto novum superaccedit, quod inde derivari minime poterat. g. Is I.
Suod idia positiva mi obligare nequit M ea, quae legi natara.
Hsimi mi. Ponamus enim lege positiva nos obligari nolia vi l p e ad talia , quae legi naturali repugnat. Lege igitur statis positiva mutatur obligatio naturalis j. a 9o. Iold, quae le-- gis naturalis est β. i 4 i. . Quamobrem lex naturae ejusque obligatio mutabilis est: quod cum sit absurdum s. i a. , Iex positiva nos obligare nequit ad ea, quae legi naturali r
pugnant. Nimirum nulla est obligatio, quae naturali repugnat. ULdebimus deinceps, moraliter impossibile esse, ut Deus nos obliget ad ea, quae legi naturali repugnant. Suo autem loco evincemus, memini esse jus nos obligandi ad ea, quae legi naturali repugnant. Atque adeo ex parte Dei non datur obligatio naturali contraria; ex parte vero hominum nulla est, quae naturali contrariatur. In casu itaque particulari clarius elucescet, cur lex positiva nos obligare nequeat ad ea, quae leginaturali repugnantis. Is a.
- , -- Lo naturalis nos obligas ad co-- undas acti M. acti H υν pra per se M perfectionem η stram suusque no ri tendum . natara otii. V omittendat actiones , quae per se ad imperfectionem no remis. Jam saluim mini tendunt. Quoniam per essentiam at-' que naturam hominis rerumque intelligitur , cur lege naturali ad hasce actiones committendas, illas vero omittendas obligemur . 337. ; lex naturae ad alias actiones committendas & omittendas nos obligare nequit, quam ad quas committendas & omittendas obligamur per ipsam nostram rerumque euentiam atque naturam. Enimvero homo per
153쪽
De Obligatione ae Lege naturali. I27
ipsam essentiam sitiam rerumque obligatur ad committendas actiones, quae per se ad persectionem suam statusque sui tendunt, & ad omittendas actiones , quae per se ad impe sectionem suam statusque sui tendunt j. 128.). Lex igitur naturalis nos obligat ad committendas actiones, quae per se ad persectionem nostram statusque nostri tendunt, & ex adverso ad omittendas actiones, quae per se ad impersectionen
nostram statusque nostri tendunt.
Non jam disputamus, an praeter hasce actiones dentur adhuc aliae, ad quas lege naturali obligemur. Sussicit demonstratum esse,quod obligemur ad committendas eas, quae ad persectionem
nostram, statusque nostri tendunt, & omittendas,quae ad imperfectionem nostram statusque nostri tendunt. Vbi enim ostende. rimus , quaenam actiones hoc ambitu comprehendantur; sua sponte patebit, utrum praeter eas adhuc dentur aliae, nec ne, ad quas committendas vel omittendas naturaliter obligari possimus. I. Is 3.
Quoniam actiones ad persectionem nostram status- malis si
que nostri tendentes bonitatem intrinsiccam habent & con- bonitas Nira f. io 3. , quae Vero ad imperfectionem nostram status- malitiaque nostri per se tendunt intrinsece malae sunt & contra s. acrionum, to 6. ; lege autem naturali obligamur ad illas committet a quas na-das, has Vero omittendas . II a. ; Lex naturae nos obti- inuraluer o gat ad actiones intrinsece bonas commitI dus , intrinsece vero ma- ligamur,tis omistendas. Lex adeo naturae versatur circa actiones, quarum in trinis seca est bonitas atque malitia, quatenus earum bonitas atque
malitia intrinseca est. Et si itaque lex etiam humana de actionibus intrinsece honis atque malis disponere pol si 3. Iso.); non tamen actiones in eadem spectantur ut intrinsece bonae, vel malae, sed alio considerantur respectu . quemadmodum suo loco constabit. Ita furtum intrinsecam habet malitiam suo Ioco demonstrandam. Prohibetur tamen lege civili non ob intrinsecam militiam; sed quatenua securitati civium repugnat.
154쪽
Vnde aliae asseruntur rationes, cur fulvum lege naturali beatur; aliae vero, cur prohibeatur lege civili: sit itaquctiones legis civilis tan3em ad rationes legis naturalis redutur. Sussicit rationes legis naturalis in civili non attendi. terum cum ad actiones intrinsece bonas committendas trinsece malas omittendas per ipsam nostram rerumquetiam atque naturam obligemur . Iaz. ; per se paret, istionem presentem , quae per modum corollarii ex dente colligitur, eodem prorsus modo demonstrari rquo praecedentem demonstravimus. Quamobrem si cuti demonstratio visa suerit evidentior, ea utatur. Nec patet, s demonstratione ista utamur, propositionem praece dentem ex praesente colligi posse eodem modo, quo sitra cibis ligationem ad actiones committendas, quae ad perfectionem nostram statusque nostri tendunt, & ex adverso ad . das, quae tendunt ad imperfectionem nostram statuscstri, deduximus ex obligatione ad intrinsece bonas eccdas, intrinsece vero malas omittendas I. Ia8. .
f. II q. Determisse natura nos obligat ad determinaMamiis actionam beras per ea iam rationes Mades , per quas determina legi natura turales, non vero per aversas ; seu ad non dei congraa. per diWVM. Lex naturae nos obligat ad commitactiones intrinsece bonas & omittendas actiones intmalas I. Is 3. , consequenter cum actiones intrin*cam bonitatem vel malitiam habentes per ipsem hominis rer--αcssentiam atque naturam bonae vel malaesiui . a a. . committendas actiones , quae per ipsam hominis reri essentiam atque naturam bonae sunt, & ad omittendasnes, quae per ipsam hominis rerumque essentiam areturam malae sunt. Enimvero actiones per jam horrumque essentiam atque naturam bonae per easdem rafinales determinantur, per quas determinantur natura
quae per ipsam hominis rerumque essentiam atque
155쪽
De Obligatione ae Lege naturali Ia9
malae sunt, per diversias rationes finales determinantur, per quas naturales determinantur s. ias ). Lex itaque natum nos obligat ad determinandum actiones liberas per easdem rationes finalesis per quas determinantiar naturales, & ad
eas non determinandum per rationes diversas. Patet adeo modus determinandi actiones liberas, ut leginaturali conveniant. Principium hoc loecundissimum est in doctrina juris naturalis, cujus utilitatem ipso facto ostendemus. . II s.
Quoniam legem naturae servat, qui actiones mas Euando υ- ivxta legem naturae determinat I. I 38. , eandem vero trans-rra natura greditur, qui contraria ratione eradem determinat s. 3390 I servemus, . juxta telem autem naturae determinantur actiones , si per quando eam casdem rationes finales determinentur, per quas determi- Iransgrenantur naturales, & ex adversio contraria ratione determi-damur. cantur, ii determinentur per rationes finales diversas , per quas naturales determinantur I. as 4. I mi actiones suas
determinat δ' easdem rationes finales, per quas naturales dete Misantur , legem naturae servat; qui vero eas determinat per rationes Hυefas ab iis, per quas determinantur naturales, legem natura Iransgreduuri Cererum hic repetenda sunt, quae superius annotavimus not. f. ta 6 , ne quis sibi videatur legem naturae servare, ubi deam ITansgreditur. s. I 36.
Diuimus jam alibi I. 934. Part. L. Nesin ηπ-λ γε δει qui sit. esse facultatem agendi & non agendi moralem: quando enim μ' actionis in genere fit mentio, de actione tam privativa, quam positiva intelligitur I. a δ. . Quoniam itaque potentia agendi moralis est potentia agendi, quod moraliter possibile
g. 9s3. Para. I. Theol. naid, consequenter impotentia agendi
moralis est impotentia agendi, quod moraliter impossibile; sinapi Phil. s. 'act. Unives Pars LP R IM
156쪽
Fus est facultar agendi, quod moraliter possibile es, ου non agendi, quod moraliter impassibile est. Niminum jure agimus, si quod moraliterpossibile est agimus: millo autem agimus iure, si quod minaliter impossibile agimus. Similiter jure non agimus, seu actionem omittimus, s quod non agimus Vel agere omittimus, moraliter impossibile. s. rs T.
, . . Quoniam itaque moraliter possibile est, quod silva rect udrae actionis fieri potest; moraliter autem impossibile ' bin, quod eadem salva fieri nequit s. 93 a. Part. L. Neol. t. p
Determinatio eorum, quae jure & nul Io jure sunt, gen talis est, quam Eic proponimus, quae principii loco est ad demonstrandum ea, quae in casu particulari jure & nullo iure fiunt, ut ne desint principia particularia, quibus in dato quocunque casu evincitur quid jure, quid nullo iure fiat Absie itaque, ut quis sibi persuadeat immediata illius applieatione eonstare posse, quid dato quolibet in casu jure vel nullo jure fiat.
υ, Baiorali omittendas mi obtig t. Etenim lex naturae nos obligat ad iis actiones intrinsece bonas committendas & intrinsece ma las omittendas r 13. . Quodsi ergo cognoscimus actionem aliquam esse intrinsece bonam vel malam , ac ideo illam committimus, hanc Vero omittimus, prompte productis motibus ad actionem externam requisitis, hoc ipso obligationi naturali satisfacientes s. rar. 329J; salva actionis rectitudine actionem committimus vel omittimus, ad quam committendam Vel omittendam lex naturae nos obligat. Diuiligod by Corale
157쪽
De Obligatione ae Lege naturali. I3I
gat. Quamobrem cum jure agamus, quod stiva rectitu, dine actionis agimus s. rs 7.); naturae nobis dat jus adactiones committendas, ad quas committendas nos oblieat,& ad omittendas eas, ad quas omittendas nos obligat.
Saepius jam monuimus, quando de actione in genere ser- . mo est, quod de ea assirmatur, valere non minus de actione privativa, quam positiva: ut adeo posthac monitum hoc plus smplici vice jam inculcatum non iistrum simus repetituri, S ne quando requiritur, ut actio recta sit bona, cum bonum stvitare malum, actio privativa bona ditanda est, quae consistit in omissione actionis malae.
Lex natura dat nobis jus ad ea, sine quibus obligatiori nu- - quoam rati satisfieri nequit. Etenim lex naturae dat nobis jus ad nisis jas d committendas actiones, ad quas committendas nos obligat DV lege aevi β. Is 8. , consequenter cum obligationi naturali satisfiat, rurali. quatenus committimus actiones, ad quas committendas o ligamur . iao.), ad committendas actiones, quibus obli-
sationi naturali, quae ista legis naturalis est 3. i 44.), satis-Quodsi ergo quaedam sint, sine quibus obligationi naturali satisfieri nequit, ne jus istud nullius sit utilitatis, jusia etiam dare debet ad ea.
E. gr. ostendemus suo loco, lege naturali nos obligari adeonservandum vitam ac sanitatem corporis. Nemo non novit, id fieri non posse absque cibo ac potu ἰ nec non vestiis mentorum usu. Nocesse igitur est, ut lex naturae nobis dete jus ad eas res, quae ad. cibum ac Porum atque vestitum sunt necessariae.
Ius natara seu naturale est illud jus, Mad vi legis na- Ius narura turalis hominibus competit. quid sic
Equidem per inconstantiam loquendi jus naturae seu natu-
158쪽
rala cum Iege naturali vulgo confunditur. Quoniam tamen diverss in philosophia nominibus insigniri debent, quae a scinvicem disserunt disserentia intrinseca constante t*. I 45 Disc. yraelim. , & ejusdem vocabuli idem constanter retinendus
significatus, saltem in eadem philosophiae parte f. I 3 vis
praeum. ς nulla sane ratio suadet, cnr juris naturae ac legis na-- tura: vocabulis promiscue utamur, cum unicuique suus respondeat significatus. Alia nimirum est lex naturae F. I 36 ς- aliud vero jus, quod eadem lege nobis datur is 8. I s 9 &quod eadem coercetur, ne ejus usus in abusum degeneret. Jus hoc naturae vel obligationi respondet, quae legi inest, eidemque ita cohaeret, ut ab eadem separari nequeat, Vel eX obligatione tanquam sonte manar. Quoties igitur nos Vocabulo juris naturalis utemur, horum alterutrum semper intellige. mus. Quando igitur homo agit, ad quae lege naturali obligatur, & quando praeterea agit alia, ut ista agere possit, jure suo agit. I. I 6 I.
Ratio joris Ius natura rationem sustentem in ipsa timinis r na rasis in rormque essentia atque natura habet. Per ipsem enim homi quo conii . nis rerumque essentiam atque naturam intelligitur , cur ad Maiar. has acti OneS committendas, istas Vcro omittendas lege naturae obligemur β. a 37. . Quamobrem cum jus naturae sit
illud ipsum jus , quod vi legis naturalis nobis competit F.
36O. , tum ad . actiones committcndas, ad quas committendas lege naturali obligamur , atque ad eas omittendas, ad quas omittendas eadem obligamur g. 33 8. , tum ad ea, sine quibus obligationi naturali, quae sola legis naturalis est . 3 4. , satisfacere non possumus s. is9. ; ipsi quoque hominis rerumque essentiis atque naturae inesse debent, per quae intelligeia debemus, cur istud jus nobis competat. Quoniam itaque per rationem sussicientem intelligitur, cur quid potius sit, quam non sit s. 56. Iold; quin jus naturae ra--. tionem Diuili do by Coost
159쪽
De Obligatione ac Lege naturali. Ι33 .
tionem sufficientem in ipst hominis rerumque etantia atque natura habeat dubitandum non est.
Nimirum ex ipsa hominis rerumque essentia atque natura deducitur, ad quasnam actiones committendas ιχ omittendas homo obligetur, dc tum simul pater, quodnam ipsi concedendum sit jus, ut agat ea, ad quae obligatur, seu obligationi naturali satisfaciat. Ex eodem itaque fonte derivatur & obli g, itio naturalis ad certas actiones committendas & omittendas,& jus naturale, quo opus est, ut eidem satisfieri queat. g. I 62.
Quodsi jus naturae rationem sessicientem in essentia Fus natura& natura hominis ac brutorum Communi, aut, si mavis, commune Uiniis, quae hominis ac brutis communia sunt, habet; dici- proprium. tur Pus natura commune, hominum scilicet ac brutorum. Si vero rationem sufficientem in essentia & natura hominis propria, seu in eo , quo homo a brutis differt, aut, si mavis in differentia specifica hominis a bruto habet, sis naturae proprium, scilicet hominum , appcllatur. Atque hinc intelligitur, quo sciasu & Lex naturae communis ac propna di
Ius naturae pMiter . i6I 3c lex naturae, vi cujus homini jus istud competit I. 138.139), rationem sussicientem in ipsa
hominis rerumque essentia atque natura habet I. I 3s . Rerum essentiae atque natura eadem manent, sive eas ad homines, sive ad animantia bruta referas. Nominem vero si cum brutis
conferas quoad determinationes essentiales & ea, quae inde fluunt; quaedam inter se communia habent, in quibusdam vero inter se disserunt. Quodsi ergo ex essentia hominis dedu- cere volueris, quae sunt legis ac juris naturalis; aut ea deducenda sunt ex iis, quae homini cum brutis communia sunt, aut ex iis, quae eidem sunt propria. Quae ex iis derivantur, quae homo cum brutis communia habet; non mitius hrutis, quam homini competere debent, ea tamen disserentia, ut actiones, quae in brutis sunt naturales, in homine liberae eva-
160쪽
dant, utpote ex ratione agente. Unde proprie loquendobrutis ex necessitate est entiae ac naturae suae agentibus nec justribui potest. nec lex praescribi potest, per quam eo sensu ob. ligentur, quo homo obligari dicitur. Quatenus tamen bruta ea agunt. ad quae homines lege naturali obligantur & quae jure suo agunt ideo quoad speciem externam lege naturae actiones suas regere & jure naturae uti videntur. Et eatenus jus naturae ex communi hominum brutorumque essentia atque natura deductum dicitur his hominum brutorumque commune& lex naturae communis lex appellatur. Obtinet hic loquendi
nos in Jure Romano L i J de J. Gy. Notandum vero JCtos
Romanos Jus istud, quod rationem suam in essentia atque natura hominis cum brutis communi agnoscit. solum Bris naturalis titulo insignire, quod vero ex essentia atque natura hominum propria deducitur, Pr Gentium appellare. Vide L. ι. y. 4.X. 1. de I Uberius hoc exposuimus in Horis Subsecivis A. Ira 9. Trim. Ver. num. a. Hinc inpiianus Ius naturae definit per istud Jus, quod natura omnia animalia docuit rquam definitionem ejusque usum loco citato explicavimus. Quoniam tamen hodie Iuris ac legis naturalis fgnificatus laxior est, ita ut omnia sub se comprehendat, sive ex essentia atque natura hominum communi, sive propria deducantur; Juris autem Gentium at us fgnificatus obtinet, quemadmodum suo Ioco ostendemus; Jus quoque ae legem naturae in signiscatui axiori accipere voluimus. Quia vero utilitate non caret, distingui ea , quae ex essentia & natura hominum eommuni fluunt, ab iis, quae ex propria deducuntur; Jus naturae laxiorisgnificatu acceptum in commune ac proprium dividere voluimus. Notandum vero in eo significatu, quo jus brutorum re hominum commune admittitur, dari etiam jus brutorum proprium , quatenus ex disserentia specifica deducitur quaedani illius diversias pro diversitate brutorum. Sed haec suo loco clarius elucescent, 63.