장음표시 사용
161쪽
De Obligatione ac Lege naturali.
dunt. Dicitur vocabulo uno Prohibitio, quia actus legis pro- Dimis otiis.
hibitivae est prohibitio. nam sic
Equidem vetare & prohibere promiscue sumitur de legis prohibitivae actu. Cur tamen nobis horum vocabulorum si- , gnificatum distingui consultius visum fuit, exposuimus. alibi not. I. 93s Part. I. Theoc nat.J. . 164.
Lexraeceptiva est, quae obligat ad aliquid agendum. Lex praecep - Dicitur etiam vocabulo uno Praecep um, quia actus legis prae- tivaceptivae est praecipere. nam M.
Iubere ac praecipere promiscue sumuntur de legis praeceptivae actu, immo jubere accipitur de omni actu legis, quan- mdo per jussum superioris definitur. Cur autem nobis consultius visum fuerit, jubere ac praecipere non promiscue usurpari, sed horum vocabulorum significatum a se invicem distingui, expostamus alias not. . 933. 984 Para. I. Theocnat. I. I 63.
Leae permi a dicitur, quae dat agendi & non agendi Hrini
a tamen obligat ad agendum, vel non agendum. Di- 'citur etiam vocabulo uno Perr/Fist, nam dica. Quid si permisso, explicavimus alibi f. 684 Pu I. Theot f.
nat. E gr. lex permissiua civilis est, quae piscationem certo modo restrictam ciuibus permittit; eos tamen nec obligat ad piscandum, nec obligat ad non piscandum, sed tantummodo piscari volenti piscandi jus dat, ut jure hoc facere possit. Lex prohibitiva, praeceptiva & permissiva sunt termini technici, quibus in philosophia utimur. Vocabulo praecutiviusus est Seneca epist. 9s, & praeceptive adverbialiter dixit Tertussianus adversius mare. lib. s. c. Io. Quodsi quis legem prohibitivam dicere maIit prohibentem, vel prohibitoriam & praeceptivam praecipientem, permissivam vero permittentem ἔ nobis perinde erit. Nos in terminis technicis parum solliciti sumus de de pura Latinitate : sussicit eosdem
formari ad imitationem vocabulorum aliorum derivatorum apud Latinos ustatorum. Neque enim juvenibus ac adolescen
162쪽
lescentibus scribimus, ut , probatam addiscant Latinitatem sed ea , quae in philosophia propriis a se invicem nominibus distingui jubet accurata methodus , terminis technicis d sqnamus accurata desinitione explicatis , ut non modo loquendi compendium praeboant, verum etiam principiorum loco snt in demonstrando. Quibus haec ratio non satisfacit, eorum judicium nihil moramur: suo per nos abundent sensu. . t 66.
Aia bris Lex tacio permittere dicitur id, ad quod agendum vel Lissis non agendum lex nulla nos obligat, neque suS ciat..uid sit. De iis igitur, quae tacite permittuntur, lex nulla extat, neque praeceptiva , neque prohibitiva, neque permissiua a sed de iis lex prorsus siet. Quinam si essectus tacitae permissionis, constabit suo loco. Atque tum patebit, manifestam intercedere disserentiam inter permissionem expressam, quae lege permissiva continetur, & permissionem tacitam , quae nulla lege comprehenditur, ob quam unam ab altera distitaui
s. I 67. Lex naturae preceptιva nos obligat ad committendas actio-ν. ra epiLyra , Τμ per se Mi mea 'em minam satulae nosri teniant esia summa. eas determ naridai per eaMem rationes s ages, per quas de rem nantur naturales. Etenim lex naturae nos obligat ad acti o-nes committendas, quae per se ad perfectionem nostram statusque nostri tendunt g. asa. . Enimvero lex igitur naturae praeceptiva nos obligat ad committendas actiones, quae per se ad persectionem nostram satusque nostri tendunt.
Similiter lex naturae nos obligat ad determinandas actiones liberas per easdem rationes finales, per quas detem minantur naturales I. is 4. . Quoniam igitur lex naturae
163쪽
α OHygatione ae Lege naturali. 137
praeceptiva est, quae ad aliquid agendum nos obligat i 6 4. ;lex naturae praeceptiva nos obligat ad determinandum actiones liberas per easdem rationes finales, per quas determinantur naturales. Auod erat alterum. ' I68. tiae naturae molibitiva nos obligat ad non committen--nis a . des seu ad omittendas actiones, a per se σου per Smem ianuis Anobam statusque nos i rosint, di ac non istermis naeum actio- - Ammines meras per rationes Maus dri fas ab iis, per quas deter- minantur naturales. Etenim lex naturae nos obligat ad non committendas, seu ad Omittendas actiones, quae ad imperfectionem nostram statusque nostri tendunt I. is et . . Est vero lex naturae prohibitiva, quae ad aliquid non agendum nos obligat I. i 63. . Quamobrem lex naturae prohibitiva nos obligat ad omittendas actiones, quae per se ad imperfectionem nostram statusque nostri tendunt. diuod erat unum. Similiter lex naturae nos obligat ad non determinandum actiones liberas per rationes finales diversias ab iis, per quas determinantur naturales o. rs 4.). Quamobrem cum lex naturae prohibitiva sit, quae ad quidpiam non agendum nos obligat f. 363. I lex naturae prohibitiva nos obligat ad non determinandum actiones liberas per rationes finales diversias ab iis, per quas determinantur naturales. αuod erat
ti satisfaciendam necessaria sunt. Etenim lex naturae dat nO- . Aismis Dis jus ad ea, sine quibus obligationi naturali satisfieri ne-q uit, seu quae ad eidem satisfaciendum necessaria sunt I. is 9. . molpis Phil Pract. Univer . Pars I. S Per
164쪽
Per se autem patet, quod ad ea per se nos non obliget, ad quae tantummodo jus dat, ut alteri obligationi latisfieri possit. Est vero lex permissiva, quae dat agendi & non agendi jus, non tamen obligat ad agendum & non agendum s. x6s.). Lex igitur naturae permissiva dat jus ad ca, sine quibus obligationi naturali satisfieri nequit, seu quae ad eidem . satisfaciendum necessaria sunt.. E. gr. Conservatio corporis est Iegis naturalis praeceptivae, quae ad eandem nos obligat, consequenter obligamur ad nos adversus vim alterius defendendum. Lex igitur permissio dat jus ad ea, quae ad defensionem necessaria sunt. Quamobrems ea fieri nequeat, nisi cum intersectione alterius; eum interficiendi dat jus. Sed haec suo tempore locoque evidentius deis monstrabuntur , quae nunc tantummodo illustrationis gratia in medium adducuntur. f. Iro.
DAhi, heiri Id, ad quod agendum Obligamur , dicitur Desitam.
8 Egkiii Id, quod omittendum Obligamur, dicitur Illicis m. Id differrenis. deniquo, ad quod agendum tantummodo jus habemus, aut ' quod nec praeceptum, nec prohibitum, licisum appellatur. Vnde patet, naturaliter debitum elle, ad quod lege naturali praeceptiva obligamur 3 naturaliter illicitum esse, ad quod omittendum lege naturali prohibitiva obligamur ; -- toraliter denique licitum csse, ad quod lex naturae permissiva nobis dat jus.
Ita nobismetipsis debemus ea, quae iaciunt ad corporis nostri conservationem, quia lege naturali praeceptiva ad corpus conservandum Obligamur. Unde actiones omnes huc per se tengentes naturaliter debi ae sunt. Quoniam vero lege nat rati prohibitiva obligamur ad omittendum ea, quae sinuati aevigori eorporis nocent; haec ipsa illicita sunt. Ast quia lex naturae permissiva nobis dat ius ad ea, quae cibi ac potus usum praestant; Pisces, seras & aveo capere ac aquam bibendi causa. - ' hauri. Diqitigod by Corale
165쪽
De Obligatione ae Lege naturali. U9
haurire Iieitum est. Ita lege civili debitum est pretium prore emta s bivendum, quia ad ejus solutionem civiliter obligamur. Licitum est rem emere, a quo volueris, si nulla lege pra,cipitur, a quonam rea quaedam si emenda, nec ulla lege prohibetur , quod a quodam non sit emenda. Quodsi extet lex prohibitiva, illicitum est emere rem quandam ab eo, a quo eam emi lex non vult. Similiter furtum illicitum est, quia lege prohibetur sub gravi poena. Sumimus illustrationis gra. tia suo tempore locoque demonstranda, atque alia ex Jure civili mutuo petimus eodem fine. g. III.
mnestim dicitur, quicquid obligationi ac iuri natu-utas, H
rali convenit, seu id , quo fit, quod naturaliter debitum &iis estilicitum . iro. . Inhonesum vero appellatur, quod obli-Gὸngationi ac juri naturali repugnat. Vnde honestus appellatur, qui agit ea, ad quae agenda obligatur, & quae jure suo ag re potest ; minime vero ea, ad quae non agenda obligatur, di quae nullo jure agere potest. Ex adveris autem inhonestas est, qui agit ca, ad quae omittenda obligatur & quae nub. Io jure agere potest.
Hinc facile intelligitur, quaenam inter bonum & honestum, itemque inter malum & inhonestum disserentia intercedar. Nimirum bonum quid dicitur , quatenus refertur ad hominem , nondum ut agentem spectatum; honestum Vero, qua tenus refertur ad voluntatem agentis, ut scilicet velit agere, quod bonum est. Idem tenendum de malo & inhonesto. Equidem per inconstantiam loquendi bonum & honestum. ittimque malum & inhonestum plerumque confunduntur; sed nostrum est a se invicem separare, quae multum quidem Minnitatis inter se habent, adhuc tamen in aliquo disserunt. Agitur hic de honestate naturali, quae sola vera honestas est; non de civili, quae quantum ab illa abeat, suo loco docebimus.
166쪽
- Ο Per Ie bonum dicitur, quod bonum esse demonstratirim dui potest independenter a Voluntate Dei vel hominis, qui nos
um Piriis obligandi jus habet. Vnde etiam intelligitur, quid sit preM honestam se V honesium. Pi sit.
Nimirum per se bonum aliquid dicitur magis sensu negativo, quam positivo, quatenus non ideo bonum esse intellieitur, quod sit vel a Deo, Vel a superiore praeceptum, eo 1equenter non ideo, quod Deus hoc fieri vult, vel a superiore hoc facere 1 jubemur. Similiter per se debitum est negativo magis, quam positivo sensu, quod jam deberi intelligitur,
antequam a Deo vel superiore praecipitur, consequenter ant
quam ad id agendum ab eo obligamur. Et eadem est ratio ejus, quod per se licitum, vel per se honestum est. s. IT 3.
Per sie malum appellatur, quod malum esse demonstra his igiti ri potest independenter a Voluntate Dei vel hominis, qui ου ιιλαὶ nos obligandi jus habet. Vnde etiam intelligitur, quid fit Perse ma
Fid sit. per se illicitum & per se inhonesium seu per se turpe.
Quae modo de eo annotavimus r. I. IIa , quod per se bonum, debitum, licitum & honestum est; idem quoque daeo, quod per se malum, illicitum & inhonestum seu turpe est. tenendum. Equidem per se bonum, & intrinsece vel in se bonum, inter se vulgo confunduntur, quemadmodum eriam per se debitum, per se honestum S per se bonum promiscue usurpantur ue non tamen ita dicuntur eodem respectu: id quod etiam de per se malis & intrinsece malis tenendum. s. 174.
Qisis,m Actiones bonitatem intrinsecam labores per se iana fori. . tibiis lis Etenim si actio bonitatem intrinsecam habet, per ipse nρὸν si bonis. hQmu is rerumque essentiam atque naturam bona in s. ia 4. Ramobrem necesse est, ut independenter a vo
167쪽
De Obligatione ac Lege naturali. IAI
Iuntate Dei vel superioris cujusdam alterius, stu hominis, qui nos obligandi jus habet, demonstrari possid, quod iit bona. Enimvero per se bona est acito, quae quod bona sit independenter a voluntate Dei vel hominis, qui nos obligandi jus habet, demonstrari potest I. ira.). Patet itaque actiones bonitatem intrinsecam habentes esse per se bonas.
Nimirum actiones per se bonae sunt, nec demum voluntate Dei vel superioris cujusdam alterius essiciuntur bonae, quia bonitas ipsis intrinseca, hoc est, ex determinationibus essen. tialibus, per quas tanquam certi gcneris vel certar speciei actiones concipiuntur, necessatio fluit tanquam attributum inseparabile 3 37 . Atque hinc patet, non prorsus idem significari, quando actio aliqua dicitur intrinsece bona & quando dicitur per se bona, etsi per se bona esse nequeat nisi quae sit intrinsece bona. . IT .
Quoniam actiones intrinsecam bonitatem habent, Irim alteri- quae vel in se bonae sunt, Vel in se quidem indissentes, tis expendi. propter determinationes tamen accidentaleS in bonas abe- toriunt s. 6 a.), actiones autem bonitatem intrinsecam habentes per se bonae sunt l. a 74. I actiones in se bona B propter terminationes accidentales in bonas abeuntes, utar in Ie indisseren
Actiones malitiam intrinsecam habentes per se malae sent. β ης Etenim actiones intrinsece malae per ipsim hominis rerum- σction sintque essentiam atque naturam malae sunt . Ia . . Necesper se mψω. se igitur est, ut ex ipsa hominis rerumque essentia atque natura, adeoque independenter a voluntate Dei atque hominis jus nos obligare habentis , demonstrari possit, quod Iint malae. Quoniam itaque actio per se mala est, quae quod sit mala ; independenter a voluntate Dei atque hominis jus . S 3 DOS
168쪽
nesti S turpia. nos obligandi habentis demonstrari potest; actiones intri secam malitiam habentes per se malae sunt.
Quae modo not. g. 174 de actionibus intrinsece bonis per se bonis annotavimus, mutatis mutandis etiam de actionibusi rurinsece malis per se malis intelligenda. f. a II.
Quoniam actiones malitiam intrinsecam habent, quae in se malae sunt, aut in se quidem sunt indifferentes, propter determinationes tamen accidentales in malas abeunt j. 6 3. ι actiones autem malitiam intrinsecam habentes perla malae sunt 9. i 76. ); actiones in se mala, itemque inse ρω- dem inisserentes, si propter determinationes accidentales In malas abeuntes per se malae sunt.
Nataraliter debita, licita es Agitata, honesti es inhons sis sim turpia per se talia sumi. Quod enim naturaliter debitum , ad id agendum obligamur lege naturalit quod naturaliter licitum , ad id agendum nobis jus dat lex natu- ratis: quod denique illicitum naturaliter, ad id non agen dum seu omittendum obligamur lege naturali i7o. . Enimvero lex naturae f. 136. , & obligatio naturalis, quae legis natuialis est s. i 4 i. , ponitur, posita hominis rerumque essentia atque natura f. 129.). Quamobrem ex essentia atque natura hominis rerumque demonstrari potest, quod quid naturaliter sit debitum, licitum vel illicitum *.s si . sue a. LM . adeoque ad hoc demonstrandum non rccurrendum est ad voluntatem Dei vel hominis, qui nos obligandi jus habet. Quoniam itaque per se debitum, licitum & illicitum est, quod tale esse demonstrari potest independenter a voia luntate Dei vel hominis, qui nos obligandi jus habet . iret. 173. ; quod naturaliter debitum, licitum vel illicitum est, per se tale est uod erra unum. Simivi
169쪽
De Obligiarione ac Lege naturali. λψῖSimiliter honestum est, quicquid obligationi & juri
naturali convenit; inhonestum vero seu turpe, quod eidem repugnat . iri . . Enimvero obligatio naturalis ponitur, posita hominis rerumque essentia atque natura 329.). Et quia jus naturale vi legis naturalis homini competit . 26o0, lex autem naturae ponitur, posita hominis rerumque essentia atque natura . I 36. ; jus quoque naturale ponitur, essentia atque natura hominis IcrumquC posita. Ex essentia itaque & natura hominis rerumque demonstrari potest , quod quid conveniat obligationi ac jurinaturali, vel eidem repugnet, consequenter non supposita Dei vel hominis, qui nos obligandi jus habet, voluntate. Quoniam itaque per se honestum in , vel inhonestum scuturpe, quod tale esse independenter a voluntate Dei vel hominis nos obligandi jus habentis demonstrari potest I. II a. x73.); honestum & inhonestum per se tale est. mod
Abunde igitur ostengimus, dari per se bona & mala, per
se debita, licita & illicita, per se honesta & turpia, quae non demum talia esliciuntur voluntate Dei vel alterius legum conditoris, dc quaenam ea fini evicimus: unde simul liquet, qui nam singulis hisce dictionibus conveniat fgnificatus, ne promiscuo earundem usu damni aliquid patiatur veritas. Ipso aurem opere ostendemus, omnem juris & obligationis naturalis theoriam independenter a voluntate Dei Amonstrari posse, hoe non obstante, quod ex ipsis principiis rationis demonstraturi simus, Deum esse autorem legis naturae & legem naturae esse quoque legem divinam. i Determinario actionum liberarum per easdem ratiora Pristipiti finales ι per quas deIerminantur naturales, Bon vero per Eive ris nutuo
170쪽
ad committendas actiones, quae per se ad persectionem nostram statusque nostri tendunt . i 67. I lex naturae prohibitiva vero nos obligat ad omittendas actiones, quae per is ad imperfectionem nostram statusque nostri tendunt I. I 6 8. . Enimvero si actiones liberae per easdem rationes ' finales d terminantur , per quas determinantur naturales, ad pers ctionem hominis tendunt; si vero determinantur per dive fas, ad impersectionem ejusdem tendunt s. 49. . Quoniam itaque ex determinatione actionum liberarum per easdem rationes finales, per quas determinantur naturales , non vero per diversas intelligitur , quaenam actiones vi legis naturalis sint committendae , quaenam omittendae, principium vero cognoscendi est propositio, per quam intelligitur veritas aliorum 3. 876. to ); determinatio actionum libe- . rarum per easdem rationeS finales, per quas determinantur naturales, non vero per diversas est principium Legum naturalium, consequenter etiam juris, quod per cas homini datur s. II 8. 139.,
Non est quod excipias determinationem istam actionum non esse principium legis permissivae, cum ea, quae in d
monstratione continentur, tantummodo pertineant ad legem
naturae prohibitivam & praeceptivam f. I 67. I 68 ). Etenim Iex permissua das jus ad ea, sine quibus legi praeceptivae aeprohibitivae satisfieri nequit g. i 69 . Quamobrem cum ex lege praeceptiva ac prohibitiva deducatur lex permissiua; haec
alio principio non habet opus. Multae suerunt inter eruditos disceptationes de principio Juris naturalis & Legum naturalium. Nostrum non est diversas de eodem opiniones ad examen revocare, quae hinc enatae, quod in eo investigando via analytica non incesserint. Etenim si perpendissent, legem naturae dici eam, quae in ipsa hominis rerumque essentia atque natura rationem sussicientem habet I. 1333, adeoque posita hominis rerumque essentia ac natura ponitur β. I 36 : facile perspexissent, principium ,ejus cognoscendi ex hominis essentia atque Diqitigod by Corale