장음표시 사용
191쪽
De Obligatione ae Lege nasurali. I63
eeptivam, iniquum & injustum ad legem prohibitivam spectet. De eo igitur dicemus suo loco. g. 2O6.
Si in case emergente pluribus legibus naturalibus sistit tegam η Iasi reri nequit, ea inter se colliduntur. Etenim leges natu- turalium rates sunt regular f. Iai. . Sed si in casu emergente re- co Uis. gula sibi mutuo repugnant, ut iisdem simul satisfieri nequeat, inter se colliduntur s. sio. tol. . Ergo si in casu emergente duabus legibus naturalibus simul satisfieri nequit, inter se caedem colliduntur.
Principium hoc non mimis usui est in demonstranda the ria , quam in praxi; & desinitionis collisonis locum tuetur. Cum etiam conversa manifesta sit. s. a O7.
Quoniam itaque regularum collisio exceptionem parit Exceptis s. s Io. IA. ,' etiam legum naturalium collisio exceptionem p quando fa-rit, uni nimirum satisfaciendo, minime autem alteri .ao60. cienda.
Quomodo fieri debeat exceptio, nunc exponendum, quam tum theoria generalis permittit. s. ao8.
Quando fit exceptio, lex ea vincere dicitur, cui fatisfaciendum; altera autem cedere dicitur ea, cui minime si
Hisce dictionibus habemus opus, ut mentem nostram breviret exprimere liceat. g. 2O9.
Nems obligatar ad impulsistae. Ponamus enim, si fieri potest, nos ad impossibilia obligari. Quoniam obligatio est necessitas moralis agendi s. ii 80, moraliter necesse erit, ut homo iaciat impossibilia. Enimvero cum impossi-
maenam lex in emce tone vincere. quanam ce dere dica
192쪽
bile existere nequeat isa. Ontol. , adeoque nec ab homine fieri queat ; nemo etiam ad impossibile obligatur.
Ρoteramus hoc sumere absque probatione, cum nullum ha
beat essectum, adeoque absurda sit obligatio, quae ad imposi, bile obligar, hoc est, ad faciendum, quod fieri itequit. : a IO.
cost Meld- s. aQO.) , adeoque Vel faciendum', ad quod lex prohibia is pracepi, tiVa Omittendum nos obligat l. I 6 a. , aut omittendum, ad ιὰ Θρυυ- quod facicndum nos obligat lex praeceptiva .r64. . Quo-bitrea. niam obligatio est necessitas moralis agendi vel non agendi I. II 8. i moraliter necesse est, ut non faciamus, ad quod omittendum nos obligat lex prohibitiva , consequenter ubi simul facere non possumus, ad quod faciendum lege positis va obligamur, pro impossibili habendum , ut in casu collisionis legis praeceptivae ac prohibitivae hoc faciamus. Quamobrem cum ad impossibile non obligemur I. et o 9. ; nulla quoque in dato casu obligatio censenda est legis praeceptivae. Satisfaciendum itaque obligationi legis prohibitivae. Enimvero vincit ea lex alteram, cui satisfaciendum, quando fieri depet exceptio s. ac8. . Lex adeo prohibitiva vincit praeceptivam , si prohibitiva & praeceptiva inter se colliduntur, seu quod perinde est, quando facienda exceptio. Patet etiam hoc modo. In castu collisionis legum latisfacturus legi praeceptivae facit contra legem prohibitivam, si
tisfacturus autem prohibitivae non facit contra praeceptivam, sed tantummodo omittit actionem huic conQrmem , quod fieri non possit, ut cam committat, nisi contra legem agere velit I. ao6. . Unde nemo non videt, praesertim ob necessitatem & immutabilitatem obligationis naturalis I. i4aJ, Δ
Gaιαιῶ pr ceptiva es prolibitiva inter se colgidistar ; nos exustiis δε- binis vincit 'aeceptivam. Etenim si lex praeceptiva & pro-hi d. is hibitiva inter se colliduntur, utrique simul latisfieri nequit
193쪽
De Obligatione ac Lege naturali. ΙΘ
tisfaciendum esse obligationi legis prohibitivae , adeoque porro ut ante patet, in collisione legis praeceptivae & prohibitivae vincere prohibitivam.
Lex praeceptiva nos obligat ad persectionem nostram statusque nostri promovendam, prohibitiva vero ad non promovendam imperfectionem g. Isa. . Quodsi hae leges inter se, i collidantur, impersectionem tuam promovebis, dum persectionem promovere intendis. Unde quivis facile animadvertet, obligationem legis praeceptivae per prohibitivam toIli. In casu particulari hoc multo luculentius patebit suo tempore.
Si lex praeceptiva vel prohibitiva atque permis sua inter se momori calliduntur , permissiva cedit praeceptima ac prohibitiva. Etenim exceptio δε- lex praeceptiva & prohibitiva nos obligant ad aliquid fa- ciendam tu ciendum, vel non faciendum g. 163. 164. ; lex vero lisione legis permissiua ad agendum vel non agendum non obligat, sed praecepti tantum jus dat s. i6s.). Quoniam obligatio est necessi is vel prolis .moralis agendi vel non agendi I. ar 8. , jus autem nonnisi ima ac pro- facultas est agendi & non agendi moralis is 6.); ut obli- missis. gationi praesertim naturali, quae est legis naturalis β. a 4 i. necessariae ac iminutabili I. i 4et.) , latisfacias moraliter necesse est; non vero necesse est, ut agas, quod jure alias agere potes, sed tandummodo moraliter possibile est, ut hoc agas. Enimvero quoniam lex praeceptiva vel prohibitiva colliditur cum lege permissiva per 'poth. iure lege permissiva concesso uti non potes , nisi facias contra obligationem naturalem . ao 6.). Quoniam itaque moraliter possibile cen- . seri nequit, quod omitti nequit. nisi omittatur, quod fieri moraliter necesse est, vel quod non committitur, nisi commi latur, quod non fieri moraliter necesse est; jus quoque lege permissiua alias concessum in GP collisionis legum erit nullum , consequenter obligationi legis praeceptivae, vel prohibiativae satisfaciendum. Cum ea itaque lex vincat, cui satisfaciem Diuiliaco by Corale
194쪽
ciendum, cedat autem, cui minime satisfieri potest . aog. Ilex praeceptiva & prohibitiva vincunt permissivam, seu permissiva praeceptivae ac prohibitivae cedit.
Sane lex naturae non dat jus nisi ad ea, sine quibus obligationi naturali satisfieri nequit f. 169. . Quamobrem cum in casu emergente jus alias concessum impediret, quo minus eidem satisfieret; in eodem quoque ipsum non dare intelligitur, ut adeo hic casus exceptus intelligatur.
Legam pr/- ωges prohibitisa nunquam inter se eosita,ntur. Etenim histimaram leges prohibitivae obligant ad aliquid non agendum s.csLUο η.D. 163. . Per se autem patet, fieri utique posse, ut, dum unum agere non velis, aliud simul non agas. Omni adeo legi prohibitivae semper satisfieri minime repugnat. Quamobrem cum leges inter se non collidantur, nisi quando in casu eme gente pluribus simul satisfieri nequit I. ao6. ; Ieges quo que prohibitivae nunquam inter se colliduntur.
Nulla igitur quaestio est, quaenam lex prohibitiva alteram vincat, vel quaenam alteri cedat s. a os . . . a I 3.
mamori Si Leges praeceptiva inter se colliduntur, qua ad meis exceptio fi lius obligat, ea vincit. Etenim leges praeceptivae obligantii da in ad aliquid agendum . 164. . Quando vero colliduntur in- tollis,ne ter sese, impossibile est, ut iis simul satisfiat f. et o 6.), atque M. acer ideo exceptione Opus est fg. ao7. . Quoniam itaque lex n inarum. turae etiam nos obligat ad id, quod altero melius est, eidem praeserendum s. isa.); satisfaciendum erit legi, quae ad id, quod melius est, obligat. Lex ea vincit alteram, cui satisfaciendum in collisionis casu . ao8. . Quamobrem
in casu collisionis legum praeceptivarum ea, quae ad melius obligat, viucit.
195쪽
De Obligatione ae Lege nMurali. 169
Lex naturae nos obligat ad persectionem nothram statusque nostri promovendam 3. I 67. . Periectio hominis non modo
pro diversitate animae , corporis statusque nostri externi, verum etiam pro varietate facultatum animae ac diversitate organorum corporis eorumque, quae ad statum externum reseruntur, variat & in plures partiales resolvitur. Hae igitur singulae non sunt ejusdem gradus; sed altera major est. Non igitur dubitandum est, quin major praeferenda sit minori, tamquam maius bonum bono minori, per ipsam voluntatis naturam N89 3. Fch. empiri). Patebit autem ibo Ioco, quodnam meliussit, di judicandum quoque esse respectu subjecti agentis: neque enim semper, quod in se spectatum melius, idem quoque melius censeri debet respectu agentis. Haec ideo monemus, ne quis in. applicando principio a veri tramite aberret. . a Iq.
Si leges praecepsime riuer se collidumW es ea . ad quae mi eribtraque obligat, aeque sint lona, nec unum altero meliusta lege debeat, si in naturali nobis permissum es satisfacere , cxi lutit, mendo casi colli σω ad rationes extri ecas. Etenim si leges praeceptivae , quae nis legos
inter se codliduntur, obligent ad ea, quae aeque bona sunt ;praeceptiva ex ipsis nulla dari potest ratio, cur uni potius sinis reten- obligent ad dum sit, quam alteri , sed perinde omnino est , cui earum me rixa. satisfacias. Quoniam itaque per legem naturae definiri ne quit, quaenam legum alteri sit praeferenda , eadem nobis 'permissum est, quamnam praeferre Velimus. Enimvero ea est natura volunIatis vostrae, ut, si ex pluribus objectis appetibilibus unum cligendum , nulla vero adsit ratio intrinseca, cur unum alteri praeferatur, ratio extrinseca qua liscunque sussiciat, ad unum alteri praeferendum I. 899. Psych. empir. ; recurrendum igitur hic est ad rationes ex tilis M.
Rationis extrinsecae eum Variae haud raro esse possint, non semper quipollentes deprehenduntur , ubi eas ad rectitudinem actionis retuleris. . -Unde qui acumine utitur , cum lex
196쪽
natura nos quoque obliget ad actionum rectitudinem f. iso. facile perspiciet, num in rationibus extrinsecis definiendis aliqua adhuc vis fir legis iraturalis. Iu hoe autem casu actiones non sunt aeque bonae, sed ea, quae nullam patitur rectitudinis desectum, melior utique altera , quae a rectitudine vel tantillo deficit. Quamobrem is ad propositionem praesentem minime spectat, sed ad praecedenaem potius reserendus. Abst ut quis suspicetur, fingi subtilitates, quae nulli sunr futurae usui l Sit enim ita, quod vulgo earum nulla habeatur ratio; si ita, quoa
contemnantur a nonnullis, tanquam antea cogitata : ne
mo tamen negare ausit, quod laudem mereatur, qui tanta animi sollicitudine agit, ut ne in minimis censuram ex veritate iudicantium incurrere velit, ac ii, quibus Veritatem non in aprico positam perspicere datum est, quae modo diximus, eidem consentanea agnoscere debeant. ig. a II lex decori fis alia quadam lex praecept - ου pro sitime inter se collidunium ; lex praecepti a s prosilutis vincunto Etenim lex naturae decori nos obligat ad actionem decoram indecorae praeserendam , si utraque in se indifferens est f. zo3- ao. ς lex Vero praeceptiVa nos obligat ad actiones intrinsicce bonas committendas I. 1s 3. 364.), prohibitiva vero ad intrinsece malas omittendas I. rs 3. 16 3.)- Quoniam lax prohibitiva in casu collisionis Vincit praeceptivanis . aio. ; multo magis patet, quod vineere debeat legem
decori- tauod erat unumis Enimvero nemo non ultro concedet, majorem esset
obligationem ad committendam aditionem intrinsece bonam, quam ad adtionem , quae in se spectata indifferens est , qua-tcnus vero agentem decet decora g. I94. , cum & ipsae lege naturali praeceptae, adeoque intrinsecae bonae l. rs 3.r64. , sint decorae g. 3 ι9 7. . In castri itaque collissionis legis praeceptivae atque legis decori fatisfaciendum est Iegi praeceptivae potius, quami leo decori. Quamobrςm cum lex vincar, sic
197쪽
- De Obligatione ae Lege: naturali. In
eui satisfiiciendum s. a68. , in collisione legis decori & alterius legis praeceptivae lex praeceptiva vinciti eruaiserum Nemo est, qui nesciat, decori, etiam nonnis opinione hominum talis. vulgo magis rationem haberi, quam honesti, e iam extra casum collisoliis. Quamobrem judicatu haud difficile est, quod multo magis ii, qui his moribus praediti sunt. 4n casu collisonis praelaturi sint decorum honcsto, etiamsi nomnis opinione hominum tale sit. Neminem igitur sine existimo , qui principii hujus inutilitatem accuset. Si quis vero fuerit, qui hoc secerit . ejus judicium tanquam temerarium merito contemnendum. Propostum nobis est theoriam acti num Aumaoarum atque juris omnis naturalis tradere , quam tum datur, eXasciatam , adeoque nihil omittendum, quod ad eam quomodocunque spectare possit 1 2I.6.
Si decorum E mdecori taeter se collidun ur et inicorum divomori viscis deco m. Si decorum & indecorum inter se crallidum. - e tur, aut omittenda est aliqua actio decora, aut committen- ceptio inda indecora . et o 6. ao 7. . Quoniam datur lex naturae de- collisi me d cori I. ao4. & ea nos obligat ad actiones decoras com- ωri S md mittendas, indecoras vero omittendas . ao 3. J ; lex deco- corari nos obligans ad decoras actiones committendas praeceptiva est s. r64 . quae vero nos obligat ad actiones indec ras omittendas , prohibitiva est 3. ε63. , consequenter si decorum & indecorum inter se colliduntur , lex prohibitiva quaedam naturalis & praeceptiva inter se colliduntur. Enimvero si lex praeceptiva & prohibitiva inter se colliduntur, prohibitiva vincit praeceptivam j. a 4 o. , Ergo etiam indecorum vincit decorum. Ρoteramus demonstrationem, qua evicimus, m casu ces.lisionis legem prohibitivam vincere praeceptivam. integram ad propositionem Maesentem transferre, nisi eam ad superio. em reducere maluissemus , ne eadem demonstratio bis sit reis
198쪽
i 'pereraa. Si quis tamera id facere velit, veritatem propositi voci , nis praesentis charius perspiciet. Neminem, Bre arbitror , qui propositionem praesentem perverse interpretetur, quas vel, mus ut quis potius faciat quod indecorum est, quam quod decorum : neque enim hunc sensum serunt verba , si per definitionem paulo ante traditam I. Io 8. explicentur. Non tamen erit qui nobis vitio vertet talia moneri, modo noverit quam imsulsa proserant, qui in nostris traducendis & comitiandis laudem quaerunt. Sane non nemo nobis nuperrime imputavit, nos pro impossibili habere, ut homo unus contradicat alteri, contra quotidianam experientiam, quod pervulgatam definitionem impossibilis retinuerimus, qua dicitur id, quod contradictionem involvit. Ita nugantes viros profundi acumnis appellare non erubescit solidioris cognitionis juratus ille hostis, ad quos incausa desperata provocat nube testium contra veritatem manis
rimaram prohibitivas inter se collidi minime posse.
tollisio nuga. Nimirum ex ipsa notione legis prohibitivae, qualiscunque tandem illa sit, sequitur , legum prohibitivarum collisonem es
Ptiomari Si duae leges praceptiva Aecora inter Ie cundum. ; ea vincit. facienda ex qnae magis decorum praecipit. Quoniam ipsia lex naturae nos o-ισtu in col- bligat ad actiones docoras committendas f. et os.) s magis juneugum quoque nos obligat ad eas, quae sunt magis decorae, quam decoriW . ad eas, quae minus decorae sunt. Quamobrem cum in col-ceptivartim. litione legum praeceptivarum decori utrique fatisfieri non possit I. zo6. , sed aut faciendum sit, quod magis decorum est, aut quod minus decorum est i faciendum utique G. rit, quod magis cst decorum. Vincit igitur lex, quae magis
199쪽
De Obligatione ac Lege naturalio 173
Eodem modo hic sese res habet, quo in casu collisionis dubrum legum naturae praecestivarum aliarum ν. a I 3. . . a I9.
Si lex positiva n naruralis , sive praeceptiva , , sive pro-tauomodo hibist, inter sie colliduntur naimalis siemper vincir positi- exceptu satvam. Si eniin lex positiva & naturalis inter se collidun- in collisionetur, utrique simul fatisfieri nequit β. et o 6. , adeoque satis- legis positi- faciendo naturali fieri debet, quod est contra positivam, vae fi natu- aut satisfaciendo positivae fieri debet, quod est contra natu-ralis. . ratem. Enimvero lex positiva nos obligare nequit ad ea,
quae legi naturali repugnant . isi . . Quamobrem legi positivae satisfaciendum non est, siquidem id fieri nequit, nisi facias quod legi naturali adversum. In casu itaque collisionis legis positivae ac naturalis satisfaciendii in est naturali. Quoniam itaque lex vincit, cui satisfaciendum f. . io 8. ἱ leX naturalis in casu collifionis vincit positivam..
Generaliter cum veritas propostionis praesentis fuerit evicta, non minus de leΠ postiva divina, quam humana intelligenda venit. Eam sane probavit ipse Christus Lue. XIV. a. eqq cum hominem hydrope laborantem die Sabbathi sanaret. Etenim lex divina postiva prohibebat, ne opus ullum facerent die Sabbathi, & lex naturae praeceptiva urget opem aegroto serendam, Veluti ut sanitati restituatur. IEgroto opem ferre non licebar, nisi actione edita die Sabbathi, quae ad cultum divinum minime spectabat, adeoque satisfaciendo leginaturali iaciendum erat, quod erat contra legem positivam divinam. Collidebantur itaque inter se lex naturalis & lexpositiva divina. Christus iudieavit satisfieri debere legi naturali, consequenter ipso judice lex naturalis positivam divinam vincit. Nimirum etsi lex postiva divina non per se repugnet legi naturali, quemadmodum in humanis accidere potest, adeoque non collidantur inter se lex divina positiva & naturalis in casu omni, fieri tamen potest, ur inter se collidantur in casu quo dam mergente, atque hic casus exceptus intelligitur. NO-Υ a tan
200쪽
tandum vero principia de coΗssione Iegum ac inde oriundae cepi me esse foecundissima noti solum in pravi, verum etiam in theoria , cum iisdem usuri simus in demonstranda iuri, n turalis theoria. Dabimus suo loco exempla etiam in Iure Romano, ut eorundem in civili quoque jure pateat utilitas. Praeis ter ea autem , quae hactenus dζmonstravimus , dantur adhuc alia ; sed quae ex bactenus traditis nondum demonstrari pos sunt suo loco demonstranda. Ceterum tenendum est , quo ties legem naturalem prohibitivam vel praeceptivam fimpliciter dicimus, nos semper intelligere eam , quae actionem intrinsece malam prohibet, Vel intrinsece bonam praecipit , ne quis laxiorem interpretationem adhibeat, quam serunt demonsti
. iones propositionum. s. aeto.
Nemo fominum solus se satumque suum perficere '-
es ; sed unusquisque aliorum Adges auxilio , ncc nisi conjunιtis viribus perfectio isti obtineri potest. Patet hoc a posteriori, modo ad ea, quae experientia suggerit, antinum advertere velis, & in rebus facti ad experientiam provocare sufficit f. 66s. Log. . Quodsi tamen attentionem tuam adca excitari volueris; cogites velim exemplum hominis interib ruta educati, quale refert Connor, Medicus Anglus , in Evangelio Medici art. a s. p. m. a 3 3, 23 . de pucio 4 O. annorum circiter nato & inter gregem ursorum in nemoribus ad Lithuaniae & Russiae confinia litis capto , inter eos dubio procul etiam educato. Erat is pilis hirsutus, ncque rationis, neque lou uelae, neque vocis humanae usu gaudebat, pedibus & manibus instat quadrupedis incedebat, nihil cum homi ue commune habens praeter extetnam nudi corporis figuram , donec post longum tempus cicuratus pedibus stare edoctus , levatis contra murum manibus, & dapibus humanis paulatim assuefactus verba quaedam rauca & inhumana voce proferre cepit e interrogatus autem de Sylaestiis vitae
cursu non magis recordabatur, quam nos inminimus e rum Diuiti od by Corale