장음표시 사용
211쪽
De Obligatio ae Lege naturali. I8s
ctionem promovendam istiusmodi admittat restrictiones, ut eidem jus cogendi respondere minime possit in altero. s. a 3 s.
Ius perfectum dicitur, quod conjunctum est cum iure Iisper eogendi alterum, si obligationi suae satisfacere noluerit. ctum quodis Saepissime Ius simplicker dicitur, praesertim ubi apparet non-ram dua. nisi de jure perfecto sermonem esse. fur.
E. gr. Locatori est jus perfectum exigendi a conductore
mercedem, quam solvere ex contractu tenetur. Etenim si conductor mercedem ex contractu debitam solvere recusat, ut
hoe faciat a locatore cogi potest. Undenam us persectum nascatur, suo docebimus loco e quod ubi factum fuerit, et rius intelligetur, quomodo ius naturae imperfectum ipsa vi o ligationis naturalis transeat in perfectum. Et de hoc potissumum jure solliciti sumus, ubi de iure natura: dc Gentium asiatur. item in Iure civili. s. a 36.
Prefectae mili obligaris, si, ubi obligationi sinissecere oblitis is nolueris, mihi competit jus te cogendi, seu Vi adigendi, utpersecta hoc facias. Unde patet: Te miώperfecte obligari ad id, in quoa Enam mihi ius perfectum competit, quippe quod jus cogendi, ut obli- casarigationi satisfacias, involvit. Quae perfecta, dicitur Obluatis in relatione ad jus perfectum, quod est alteri, Obligario etiam simpliciter appellari solet, quando ex circumstantiis intellia gitur, quod nonnisi de ea sermo esse possit, & quia de ea potissimum loquimur, quando de jure eo verba iacimus, quod unus alteri debet in singulari.
Exemplum, quod ad definitionem anteriorem dedimus. etiam huc pertinet. Obligario conductoris ad solvendam meris cedem locatori in contractu Iocationis conductionis aedium persecta est, quia, si mercedem debitam solvere detrectat conductor , a Iocatore vi adigi potest ad solutionem. Quomodo istiusmodi obligationes contrahantur inter homines , demon .strabitur in tractatione speciali.
212쪽
*3 T . H -ὸ, o i impe sectam dicitur, cum quo jus cogendi/nomneruis conjunctuim , ubi alter obligationi, quae videm respondet, - - satisfacere non vult. Dicitur a G otio lib. i. de I. B. & P. c. 1c g. 7. Aptitudo, ab Aristotele sive Merisum. Nia mirum is, cui lus imperfectum esti moeri ac dignus cssi: dicitur, ut alicr , qui ad tale quid obligatus cst, i pli h
E. gr. Qui opibus pollent, obligantur egenis dare eleγmosynam. Quod si igitur nobis eoiis et, quod quis sit max me cgenus; dignum judieamus, cui eleemo' na detur, & eandem mereri dicitur, etiam in vernacnia nostra se et Uerdi nee
ein Numoseno Hanc qualit tem moralem', qua quis dignus judicatur, vel ut Granius loquitur aptus essicitur , ut ab altero' ipsi quid praestetur, qui ad idem praestandum merenti vel digno obligatus est, jus imperscctum Monnulls appeti re solent. Unde egeno jus impersectum esse dicitur ad hoc, ut Titius, a quo petit, ipsi det oleomoly nam, cum denegantem vi adigere nequeat, ut noc faciat: Quod si subtilius in notionem juris impersecti inquirero volueris ; dicendum erit , meritum & aptitudinem non ipsum esse j iis lina perlucrum . sed potius rationem hujus juris: quod ut facilius Heli alui,' dicamus in exemplἄ- modo in medium allato , ὸ quod ira abstracto prolatum obstu ritate non carere'. Unusquisque homo obligatur ad dandami oleemosynam egeno, quemadmodum suo demonstrabitur loco, . 9 Quoes cluistitierit egenus eo sensu , quem Iesi naturae con-bo. 6MςIriuirinobatus, sumus; cadem lege: dignus declaratur oui detur eleemosvnn , & ob hanc dignitatem , quam Grotius, Vocat alii Latinius meritum appellare malunt, ipsi consertur. ius petendi eleemosynam. Ius hoc pennidi non minus verum iesutis r quam quoticunque aliud, cum in ipsum quadret du- sin illoJuris in genere dati q. I 36.) .X quarenus in se spectatur, mΗinuni quoque juc quoniam' obligantur alii ad hoc idem egendi non auferentis, ira 'ut naturaliter vi e iam adigi possint ad id ioA auferendum: ex quo sonte haud pauca fluunt, . rum quaequi naturatiosum, tum quae testibus civilibus vel de
213쪽
De Obligatione Me Lege naturast. IU
ii viniuntur, vel definiri potans. Enimyero filius illud peten- , di eleemosynam spectatur in fingulati, veluti si Lazarus Cinsa, . . Petit, tum ex iis, quae paulo ante tradidimus g. a 3 .i, intelligitur, tum suo loco clarius docebitur, Laetaro adversus Crinis bi sum jus cogendi, ut det elemqsynam, competere non posse. Atque eatenus jus ad eleemosynam imperfectu jus est. Ubi explicatum fuerit, quid se suum, .& quale si hoc jus, s ne quo suum non intelligitur ; juris persecti R impersecti disse, reritia multo ad buc manifestior evadet. Multa in doctrina juris occurrunt, quae non sine acumine distinguuntur . neque distinguuntur inutiliter, acumine tamen destitutis scrupolosius .distingui videntur, inanium subtilitatum titulo. oneranda.
Imperfecti mihi obligaris, quando, ubi obligationi satis- Imperfecti sacere nolueris, nullum m hi cst jus te cogendi, ut facias. θνligatio Unde patet , Te imperfectae mihi oueari ad rae, ad quod mihi jus quanam dia' Nnnis imperfectumH j. a 36. . - : canaen . . Ita Croesus imperfecte obligatur Lararo qua Laetam ad ganis dum eleemosynam: etenim si dare recusat, vi ipsum ad damclum adigere nequit. . ':
DJostam dicitur, quicquid fit contra ius persectum a1- IUUom sterius: Iniquum Vero, quicquid fit contra jus imperfectum alterius. Fit autem contra jus alterius id, quo idem Vel tes-ροώμ. 'litur, vel diminuitur, ves usus ejus quomodocunque impeditur. Quoniam in ciVitate jura persecta definiuntur lege civili; thiustum vulgo appellari Blet, quod legi civili contrariatur, adeoque intruum Vocatur, quicquid soli legi num
Ius persectum hahet locator ex 'contractu locationis conduis .ctionis ad mercedem ex eodem debitam. Quodsi ergo coninductor mercedem integram solvere recusat & sub vario pra textu locatorem defraudat, injustum id esse dicitur. Enimvero
egenus ad eleemosynam jus imperfectum habet. Quota ergo
214쪽
qui opibus abundat, eam ipsi deneget; hoc ipsum iniquum mistiniari debet. Similiter lex civilis tacite permittit laesonem lina dimidium, in prohibet laesionem ultra dimidium ; lege autem naturali omnis laesio prohibita. Quamobrem vulgo imiuste agere dicitur, qui alterum ultra dimidium laedit; inique autem, qui laedit infra dimidium. Significatus, qui respicit
egem civilem, eommunior est et in jure tamen naturali retinendae sunt definitiones, quas citra eundem dedimus. rit Fit autem abunde in progressu, hasce definitiones sincere ubi. viis , ubi quid injustum esse demonstrari debet, ut adeo opus P non si respondere ad objectiones, quas nonnulli ad censendum Proni deproperare poterant. Immo sufficere potest,quod in hoes gnificatu terminis istis fimus usuri, quem iisdem hic tribuimus, libertate in definiendo concessa usi. s. a 4Ο.
3M Ua- Psam ex adverso est, quod convenit juri persecto
' η PM alterius , ' seu quod fit juxta jus persectum alterius: AEquam. An vero, quod convenit juri imperfecto alterius, seu quod fit sicundum jus impersectum alterius. Fit autem secundum jus alterius, quando nihil contra idem committitur, nec qui quam omittitur, quod stante eodem fieri debet. Quoniam in civitate jura perfecta lege civili definiuntur, justum vulgo appellatur, quod legi civili convenit; aquum vero, quod comvenit soli legi naturali.
E. gr. Justum est, ut merces ex contractu Ioeationis eo ductiones aedium debita solvatur conductori; aequum vero, ut, qui opibus abundat, egeno det eleemosynam. Quae modo
de injusto de iniquo annotavimus, ea quoque de justo& aequo
tenenda sunt. Ceterum non moramur aequivocationes Voc
bulorum , quas inconstantia loquendi introduxit, praesertim cum definitiones accuratas hactenus dare neglexerint, qui theoriam juris tam naturalis, quam civilis tradidere. s. 24 I.
ου Quoniam injustum & iniquum est contra jus alterius, . m. iustum Voro & aequum fit secundum jus alterius s. a 3 9. a o. ;
215쪽
De Obligatione ae Lege naturali. G9
nibus, quae res uni alios. iniquum in Fune justos ac aequos nos praebemus aliis & injusti ae iniqui quibusnam
sumus in alios. Nemo autem dicitur injustus vel iniquus actionibus erga seipsum , nisi nosmetipsos confideremus tanquam diver- Jectetansos a nobismetipsis; id quod haud raro accidit, dum nos quoad facultates animae superiores instar personae distinctae a nobis imaginamur, fictione non inutili & communiter recepta, in mutitis loquendi formulis tacite supposta. Ceterum hinc apparet, quandonam actio bona dicatur justa, vel aequa ; quandonam vero mala vocetur injusta, Vel iniqua, nimirum sic denominatur a respectu, quem habet ad jus alterius: si enim eandem reseras ad obligationem, seu legem, cujus veluti anima ustobligatio, dicetur debita, vel illicita 3. Iro. . Unde liquet non satis accurate definiri justum per id , quod legibus convenit ; injustum Vero per id, quod iisdem repugnat. Addenda haec sunt iis, quae de diversa denominatione unius ejusdemque actionis pro diverso respectu supra monuimus not.
IUUus agis emtra siligari em perfectam, Pa reW- Cianam e rar alteri ἱ iniquus in alteram contra obigationem imperfe- istationi rectam , qua eidem tenetur. Qui enim injuste agit, contra ymni ei in
persectum alterius agit I. a 39. . Enimvero si alteri justis vi Spersectum est, eidem jus est te cogendi, si obligationi qua ipsi teneris, satisfacere nolueris s. a 33. , adeoque tu ipsi perfecte obligaris L . a 36. . Injuste igitur qui agit, contra obligationem persectam agit, qua alteri tenetur. Ausae
Similiter qui inique agit, contra ius imperfectum alterius agit a 39. . Enimvero si alteri jus imperfectum est, eidem non est jus te cogendi, ubi obligationi, qua ipsi teneris, latisfacere nolueris s. a 370, adeoque tu ipsi imperfecte obligaris s. a 3 8. . Inique igitur qui agit, contra Ob- Aa 3 liga-
216쪽
ligationem inapersectam agit, qua alteri tenetur. Raad eru
Hine etiam injustum definiri potest, quod obligationi per
sectae repugnat.; iniquum vero, quod repugnat obligationi in, perfectae. Etenim cum jus perfectum alberius suppotaat in te obligationem perfectam, imperfectum vero obligationem imis perfectam : perinde . sive dicas aliquid repugnare alterius juri persecto aut impersecto ; sive assirmes , id repugnare obligationi tuae persectae, aut imperfectae. Quoniam tamen injustum dc iniquum dicitur respectu alterius f. 24 I. convenientius videtur, ut in definendo potius ad jus alterius, quam ad obligationem tuam reseratur, praesertim cum subinde manifestius sit jus alterius, quam tua obligatio, ex illo supposio demum de ducenda: cujus rei exemplum habemus in dominio.
convenienter juri persecto alterius agit s. et O. . Quod si vero alteri suerit jus persectum, eidem ius est te cogendi, siquidem obligationi tuae fatisfacere nolueris I. 23s.), adeoque tu ipsi perfecte obligaris . et 3 6. . Iuste igitur qui agit, secundum obligationem persebam Uit. Euod erat unum. . Similiter qui aeque asit, juri imperfecto alterius conis venienter agit . a 4 o. P. Sca ii alteri fuerit jus imperseetum, eidem non est jus te cogendi, siquidem obligationi tuae satisfacere nolueris s. et 33. , consequentcr ipsi non nisi impersecte obligaris I. a 38. . Quamobrem qui aeque agit, secuniadum obligationem impersectam , qua alteri tenctur , agit.
'uod erat aseerum. Hinc ellam justum definiri potest, quod convenit obliga tioni persectae, qua teneris alteri ἔ aequum vero , quod convenit imperfectae. Valent hic mutatis mutandio, quae ad propo stionem praecςdentem annot simus.
217쪽
De Oblimistione ac Lege naturali. I9i
s. a 44 Quod legi conforme est , dicitur moraliser ianum: Moraliter quod eidem difforme , moraliter Nimirum eate- tinum f. nus quid moraliter bonum censetur, quatentis convenit legi malum Di praeceptivae ; eatenus vero moraliter malum habctur qua- dicator. rcnus lege prohibetur
Uidimus in superioribus, eorum, quae lege naturali praeeipiuntur, bonitatem ossu intrinsecam, nec demum hona fieri, quod pridcipiantur , quiri potius praecipi, quia bona; R exadverso eorum se quae lege naturali prohibentur, malitiam esse intrinsecam, nec demum mala fieri, quod prohibeantur, quin potius prohiberi, quia mala. Quoniam tamen a Veritate noni inhos i , quod legi naturali consor me est esse moraliter bo num, & quod ei dom dimone, moraliteri malum ; nil obstar,
quo minus receptum V/cabulorum fgnificatum retinuamus, . i modo .caveamus , ne rationem denominandi erroneam am- .. plectantur in praeiudicium veritatis , Mam supra profundius id strutati sumus r . . G . .
tex naturae fulsistit eriam in , tresit -po Mili attit; Lex nathrae oc est, ex eo, quod atheus ponit non dari Dcum, mini ne se- ab aILeo ad-γitur . non dari legem natura. Etenim test natu Lar poni- mitteMa. ας posita, hominis rcrumque natura atque essentia . ta6.λ& ejus obligatio rationem sufficientem in ipsa hominis re- , tumque cssentia atque natura habet s. 143 P., Quamobrein etii atheus neget dati Deum I. 4 i i. P t. II. Trea. naid; non tamen ideo negare potest, hanc esse homini9 rerumque e lantiam, quam independetarer a cognitionc Dei cognoscimus: Admittere igitur tenetur legem naturae, stante hypothesi impia', consequenter Lex natu e subsistit etiam in lix polli
Nimirum non valet consequentia , si atheus ita argumen i; tetur: Non datur Deus. Ergo non datur lex naturae , sta ' aulta datur obligatio ad actionin alias commillendas ,, alias vero
218쪽
omittendas, nisi quae a lege humana venit. Argumentatio s- ista aequivalet huic alteri: Non datur Deus. Ergo nulla datur veritas. Sane quemadmodum adaeus , non obstante impia hypothesi, admittere tenetur differentiam inter veritatem ae fallitatem propositionum; ita quoque negare nequit obligati nem naturalem ad certas actiones committendas & omittendas. consequenter nec negare potest dari legem naruralem. Noα nego, dari atheos, qui negant legis naturalis existentiam; sed ratio , cur negent, non aesumitur ab impia eorum hypothesi , si rem curatius spectes. Terum ex alio errore , quem communem habent eum aliis Deum profitentibus, quod mula detur obligatio naturalis ex ipsa hominis essentia atque n tura manans, nec moraliter quidpiam si bonum . nisi a superiore praeeipiatur , neque moraliter malum , nisi a superiore prohibeatur, consequenter bonum vel malum demum quid fieri superioris voluntate, nee nos obligari posse nis ejusdem voluntate. Patet itaque atheis potius patrocinari eos, qui o ligationem naturalem tollunt, nec hominem obligatum esse volunt nisi Dei voluntate, atque contendunt, si non detur Deus, nec dari legem naturae ; quam qui contrariam sente eiam defendunt, in anterioribus abunde sitis stabilitam. Quando igitur cum atheo, qui Iegis naturalis existentiam in dubium vocat, disceptandum, non opus est, ut eum ante de existem eia Dei convincas, quam cum eo in arenam descendas. Pra sens adeo propositio usum praestat, quem ab errore contrario expectare minime licet. s. a 46.
I, Lapartes athei si uis disserentia in re naturaliter allium, licitam N illicitum, insum ae in sum , fusu
B injustum, quum V iniquum , decorum naturatiter N indeis
corum. Etenim naturaliter debitum est, ad quod Iege. naturaliter praeceptiva Obligamur; permissum est, ad quod lex naturae permissiva nobis jus dat; illicitum est, ad quod omittendum lege naturali prohibitiva obligamur s. aro. . Quamobrem cum in bypothesi assici lex naturae subsistat s. a 4 s. . in
219쪽
in eadem quoque subsistere debet differentia inter naturaliter debitum, licitum & illicitum. Euod erat rimam. Iam vero honestum est, quo fit quod naturaliter debitum di licitum ; inhonestum vero, quod obligationi ac juri naturali repugnat seu, quo fit, quod illicitum . iri., Quoniam itaque in hypothesi athei subsistit differentia inter
naturaliter debitum, licitum ac illicitum, per num. r. in cudem quoque differentia inter honestum ac inhonestum su sistit. diuod erat secundum. Porro justum est, quod convenit; injustum vero. quod disconvenit juri perfecto alterius: aequum ex adverso, quod convenit , iniquum, quod disconvenit juri impersecto alterius s. a 39. a 4 o. . Iam cum jura naturalia hominibus compotant vi legis naturalis s. a 6 o. , lex autem nuturae in hypothesi athei subsistat . a 4s. : in cadem quoque differentia inter justum ac injustum, aequum atque iniquum
subsistit. α- erat tertium. Denique lex etiam naturae nos obligat ad actionem decoram indecorae praeferendam, etsi utraque in se spectata
indifferens sit I. ao a. , immo actiones, quae in se spectatae indifferentes .nt, decorae sunt, ubi demonstrari potest, quod vi legis naturae obligatus eas potius velle, quam nolle debeat . indecorae autem, si demonstrari potest, quod vilegis naturae obligatus eas potius nolle, quam velle debeat s. ao a. . Quoniam itaque in hypothesi athei lex naturae su sistit s. a 4 s.) ; in eadem quoque differentia inter naturaliter
decorum ac indecorum subsistit. I ad erat quartum. Falluntur adeo, qui sibi persuadent, si quis neget dari
Deum, eum quoque assirmare debere, quod seposita lege humana, nihil nec sibi ipsi, nee aliis debeat, quoδ nihil non se sibi licitum, nee illicitum si quicquam, nisi lege humana pro hibeatur , quod disserentia inter honestum ac inhonestum , iustum & injustum, aequum & iniquum, decorum atque in
220쪽
decorum nonnisi hominum opinione tale .sit. Qui ita seri tiunt hominibus licentiam vivendi pro summo horio habentihus athuismum commendant, ut optent non dari Deum. Qui-hus vero atheismus placet, ii facile vel in dubitationem de exi. stentia Dei adducuntur, vel in ipsum athuismum prolabuntur, athei practici , quamdiu de existentia Dei nondum se sentiunt convidioso Atque adeo pater, quantum a vero aberrent, qui sententram a nobis defensam pro patrocinio athei Omi venditant, cujus ipsi mei rei sunt. . - 245
Disserentia inter acrio es malos hs soni etiam in lyps ἷesi athei Ab Vrii. Demonstravimus hoc jam alibi j. 3Oo
Quodsi deinonstrationem aliunde supponere nolis poterit etiam ex supcrioi ibus, idciri demonsi ari hoc modo 'Aetiones ad persectionem nostram statusque nostri perle etionem tendentes bonitatem intrinsecam habent s . quae vcro. ad nostram statusque nostri imperfectionem tendunt, .malitiam intrinlccam habent so 6. . Eni mucro possitis iis, suic quibus actio concipi nequit, scu dctarmina tionibus ejus essentialibus posuis, ponitur & bonitas s. 37 2, de malitia intrinseca is , Quamobri in intrinseca a citionum bonitas & malitia demonstrari potest, etiamsi non suΠ- ponas dari Deum. Et si itaque atheus neget dari Deum L4II. Pars. II. TI ol. nat'; non tamen ideo scvitur, nullum esse inter bonum &malum d scii mena, consequenter discreta Lia inter adit lota es bonas & malas in hypo,licis athes sublisiit
Umum huius propositionis )am docuimus in Theologia: na ruralis parte secunda, cum de atherimo ageremus. Et res senda hic sunt, quae paulo ante mos. f. a s.), annotavimus