장음표시 사용
231쪽
De Obligatione ac Lege Murali. 2O
emplas . Patet igitur legem naturae nobis innotescere per
rationem. Nobis non sermo est de iis, qui legem aliquam esse naru- .ralem fando didicere ab aliis; minime autem ipsemet per se 'agnoscunt asserti veritatem. His enim non innotescit per rationem. Constat vero non posse alteri fando innotescere, naiante cui innotuerit per rationem. Sane fi lex promulgatur
positiva, qui publicationi praesentes sunt, iis innotescit per
promulgationem: absentibus vero quando narrant, qui praesentes aderant, illi hanc esse legem auditu nonnis percepere. Quamobrem id singulare non est in lege naturali, quod aliis per rationem innotescar, alii vero ex his intelligant, esse hane vel istam legem naturalem. g. 26 o.
Quoniam lex naturae per rationem nobis innotescit Dored -
. a s 9. ; Euo magis excolitur ratio , eo im ius in cognitionem ita obpnisi buris na oratis penetrare licet ; quo vero mo or ιomnibus es ratio, I m. aeo Gram radior illius ipsis notina es, i cultura r Abunde haec confirmabuntur, ubi ad tractationem speci δ' tibiis
lem descenderimus. Sane antiquis temporibus multa pro jure naturali fuere habita , quae tamen eidem e diametro adversanturi ex quibus etiam nonnulla in Jus Romanum irrepsere. Nee hodienum doetiina Iuris naturalis controversis caret. Immo desideratur adhuc theoria exasciata hujus Iuris, in qua Ieges naturales eo ordine exhibentur, ut mutua earundem in se invicem eluceat dependentia, omnium inter se concordia ac veritatis indubitatae evidentia. Quaedam istius Iuris prin. cipia adeo evidentia sunt, ut ea nobis innotescant, quamprimum conceditur aliquis rationis usus, vel saltem moniti ab aliis earum veritatem confuse statim percipiamus. Ideo conis nata vulgo dicuntur, termino non satis explicato. Et qui judicia deproperant, in univςrsum assirmare non dubitant, lingis naturae notitiam homini connasci. Immo promiscue dicunt , legem naturae homini esse connatam, ius naturae eidem esse connatum & notitiam legis naturae seu juris naturae nobis esse connnatam, quasi haec omnia unum idemque sgnificent,
232쪽
cum tamen explicatis rite notionibus a se invicem disserre debeant locutiones istae , quemadmodum ex superioribus facile intelligitur. Sed nostrum jam non est in haec inquirere solliae itius. Ubi dederimus theoriam Juris naturalis, sua sponte patebit, quo se ossi istiusmodi locutiones admittendae veniant, a quarum distincta explicatione nihil in theoria condenda auxilii expectare datur. g. 26 I.
Similiter quia lex. n Mutar nonnisi per rationem innotescit f. ps 9. , abi rationis usu non solgent, iis lex naturae non onNescit. Unde cum .brsitis nullus concedatur usus rationis f. 762. Psch. rat ; itaeo in tota non cadit legis naturae notitia. Similiter cum infantes usita rationis destituantur, eumque domum .acquibant s. 339. Psu. rat. ; ame usura
rationis DPs natura norit a carent. Et quia homines riser irata educati ac cum ipsis visam degentes , immo a nativirare surdi aemuli rationis usium minime consequutitur s. μοι . 3ch. rar si gis naturalis notis a destituuntur. De brutia nemo est, qui dubitat. Unde Ulpianus I. I. de I. R I. Videmus, inquit, cetera quoque animantia, seras etiam, istius iuris scilicet naturalis peritia censeri. Nimirum non assumat, animalia bruta Juris naturalis esse porita ; sed
tantummodo contendit, quod ita agant, ac si notitia ejusdem essent instructa, quoniam ex naturae quodam instinctu agum, quod homines ex ratione agere debent. Quomodo vero cum eodem inpiam dici possit, quod natura ius naturale , cominmune nimirum f. I 6 a. , omnia animalia docuerit: in Horis Subsecivis A. Ira 9. Trin. brun. n. et . QVlicavimus. Ante usum rationis homines non disserunt a brutis, ad quamcμnque aetatem pervenerint s3 asto. . Unde ad eosdem applicari debent, quae de brutis quilibet ultro concedit. Diserte annotatur in
Historia Academiae Regiae Scientiarum Parisinae s3. 46 I. P Fef.
rat.). juvenem rusticum a nativitate surdum, cum auditus comis
pos fuisset factas, a Theologis solerter examinatum nullam demoralitate actionum ideam habuisse: ut adeo experientia ab unde Diuiti Orale
233쪽
De Obligatione ac Lege nasurali. 2O7
unde comprobetur, quod a priori intulimus in articulo praeis sente. Paradoxori hoc tantummodo' videtur iis, qui non in . telligunt, quod dicunr, quando affirmant ,, jus naturae homini
se nobis dicitur omne is, cujus aliquem facere inibi spossumus usum seu quicquid usui cuidam nostro inser- ρωd si ivire potest Unde inditas est aptirudo praestandi nobis, 3 uia inutilia aliquem usium. Hinc etiam intelligitur quid sit diutile, fas. nimirum' quod nobis nulli esse potest usui ut adeo diti ilitas sic desectus aptitudinis praestandy nobis aliquem usum,
JUon recedimus a' recepso significatu', quemadmodum preexempla eunti patet. Ita circinum utile dicimus in Geomeis tria practicae instrumentum, quod multiplicem nobis in eadem praestas usum veluti in destri fendo circulo,, in conssructionibus figurarum rectilinearum, in divisione lineae rectar & pe ripheriae circuli. Inutilem vero sibi esse prodiunciat circinum,.qui cum Geometria practicω nihil habet negotii , nee aliumieircini usum facere potest. Similiter utiles homini dicimus pisces, quia ciborum usum praebent; utiles appellamus gemmas , quia inserviune ornatui & delectametuo sunt utile vocamus insectum aliquod, quia inservit cogntrioni reaturae: Qua liscunque essim fuerit usus se quem entis cujiisdam faciunt homines, ob eundem id ipsum villo vocatur.. Er quando utilitatem demonstrare senemur, usiis indicamus, quo id habere potess , de cujus utilitato disquirimr. Urilitatem adeo homines non' eodem modulo metiuntur omneses propterea quod non' omnes euredem curant usum. Lnde diversa haud raro sunt de utilitate rei cujusdam judicia , Soleone' enim est pie risque, ur, quem igi rant Veli contemnunt, usum pro nullo Babeant, at que adeo inter irrutilia reserant, quae maxime utilia
snc Ceterum definitio utilitatis supponit definitionem usus, quem alias me dedisse memini f. 646. Part. L TMOL nato , hic
234쪽
inilitas δε- Ius natarale homini utile est. Iur enim naturale viris naturalis legis naturalis homini competit I. I 6 o. . Quamobrem cum lari lcx naturae homini non modo det jus ad actiones eas com- mittendas, & omittendas, ad quas committendas & omitis tendas ipsum obligat n. a s . , verum etiam ad ea, sine quibus obligationi naturali satisfacere nequit f. is 9. , nulli vero concedri jus impediendi alterum, quo minus jure suo naturali utatur 3. 18o.), atque praeceptiva lex nos obliget ad committendas actiones, quae per se ad perfectionem nostram struusque nostri persectionem tendunt, eas Vero omittendas , quae ad impersectionem nostram statusque nostri tendunt 9. is a. ; eVidens est Ius naturale facere ad promo- vcndam persectionem & avertendam imperseditionem nostram, nec aliis permissum esse, ut in illa promovenda, hac avextenda nos impediant . ι63. , consequenter uti nobis cssc in promovenda persectione nostra statusque nostri persectione, & Avertenda imperfectione nostra ita usque nostri impersectione β. 646. I arr. I. Theoc nat. . Quamobrem cum nobis utile sit, quod usum quendam nobis praestat s. a 6 a. ; jus naturale homini utile cile patet.
Quoniam utilitatem juris naturalis in genere evincimus. Osus quoque nonnisi generalis ellegari potuit Τ Ubi igitur in specie explicaverimus, quaenam jura particularia homini competant per ipsam essentiam atque naturam ejusdem; utilitas quoisque per usus particulares clarius elucescet. Ceterum utilitas cognitionis juris naturalis non confundenda est cum utilitate
eognitionis hujus juris., g. 264.
235쪽
De Obsigatione ac Lege naturali. 2
viribus agentis non repugnat 9 sa. Para. I. Neoc nat. , si quid ideo moralter possibile, quia physice possibile, seu ratio sufficiens posIdailitatis moralis sit physica possibilitas, ex eo quod quid a nobis fieri possit, intelligitur, quod moraliter possibile sit s6. Onta.) : quod cum sit absurdum g. 93 a. Part. I. Τέ l. nar. , ideo quid moraliter possibile esse nequit, quia physice possibile, seu physica possibilitas non est ratio iussiciens possibilitatis moralis.
Poterat hoc sumi per modum axiomatis, propterea quod ex collatione definitionum physice ac moraliter possibilis ejus statim elucet veritas. Moraliter enim possibile ideo contradistinguitur ei, quod physice possibile, quia non omne, quod physicepossibile, etiam moraliter tale. . 26s.
Si qbid tibi utile est, non Meo Ius σή id faber, quia utile, Utilitast Ita sibia utili as non est ratio Assisiens jWis. Etenim si quid ti-αis rari sese hi utile est, ejus aliquem facere potes usum I. 26 a. o. Phy scires nonee igitur possibile est , ut eum facias . 9sa. Parr. I. Theol. s. nat.). EnimVero cum ideo . quid moraliter possibile non sit, quia physice possibile I. a 64. , moraliter possibile non est, ut hunc rei facias usum, quia id physice possibile. Quamobrem cum potentia agendi, quod moraliter possibile, sit
facultas agendi moralis f. 9s 3. Part. I. Theol. nat, haec Vero facultas jus fit s. assi. ; ideo ad quid jus non habes, quia tibi utile.
Nimirum quia tibi quid utile, eo utendi se cultatem physi. eam habes; at non moralem, sive jus. Quodsi ergo non suis matur, nisi quod quid tibi sit utile; ex eo inferri nequit, tibi ad id ius quoddam competere. Etenim quia tibi utile; certos tibi praestare potest usus : inde tamen non sequitur, quod ad eos usus id adhibere & , ut adhibere possis , arripere tibi liceat. Adesse debet aliqua ratio, cur tibi hoc liceat. Haec ubi cessat ; utilit/s sola jus dare nequit. Utilitas equidem O ripi nilos. Praci. Univers. Para I. D d ' mois Diuiliaco by Corale
236쪽
movet appetitum, ut habere cupiam ius, quod utile nobis minoscimus: sed nisi jus aliunde detur, nulla, quae ad idem quomodocunque tendit, vel circa idem versatur, actio licita. V de in negotiis publicis alia de jure quaestio es . alia de utilit te. Has quaestiones qui confundunt, pseudopolitici sunt. Ρrm
7us non silummodo ex utilisare consBIutum es ab hominibus. Etenim lex naturae ipsia natura atque ostentia hominis rerumque constituta est g. 136.), consequenter etiam jus naturae, cum vi leos naturalis hominibus competat g. o. , ipsa natura atque essentia hominis rerumque constitutum.
Ius igitur non solummodo ex utilitate ab hominibus cunH- lutum esti
Carneades, qui judicio Gereonis Ilib. a. de Orat. c. 38. vi incredibili dicendi & varietate nullam unquam in suis disputationibus rem defendit, quam non probavit; nullam Oppingrimit, quam non everterir, cum Romae tegatus ab Athenien-fibus mi inis juris naturalis oppugnationem susciperet, quod copiose defenderat, reserente Lictolio deJustitia c. I 4. non vat, dius argumentum invenit eodem autore Instu. divin. lib. s.c. I 5. isto, homines sibi jura constituisse ex utilitate varia pro moribua&apud eosdem pro temporibus e mutata, jus autem naturale esse nullum. Cum jus naturale sit utile cf. 263. , neque etiamne gari possit, quod homines in societates civiles coeuntes utilitate juris permoti leges civiles sibi fecerint, argumentum ad speciem videtur compositum. Gmneadi adeo rectius responderi nequiti quam si conccdatur juris omnis utilitas f. 263.), negetur tamen utilitatem esse fontem omnis juris f. a 6 s. ) eum jus naturae unde jura cetera omnia, siquidem rite se habent, dependent, quemadmodum suo loco ac tempore ostensuri sumus, ex ipsa hominis rerumque essentia atque natura tanquam ex sonte suo
profluat 3. I 36.). Notandum praxerea etsi jus sempex ei utile fit, qui isum habet; noa tamen ex adverso obligationem ad
237쪽
De Obligarione ae Lege naturais. au
idem alterum praestandum vel intemeratum relinquendum semper esse utilem ei, quem penes ea est. Lex autem naturae nos obligat alteri haud raro ab que utilitate nostra β. a 3 a.
a 3 i. : id quod suo tempore locoque clarius patebit. Exempli loco se obligatio ad dandum eleemosy nam egeno. Ius petendi eleemosynam egeno utile & quae eidem respondet in altero obligatio itidem utilis; sed qui dat eleemosynam nullam inde sentit utilitatem . sepositis praemiis divinis , quae ad doctrinam juris' naturalis minime spectant , & quorum non habetur ratio, ubi quaeritur, an sola utilitas sit mater omnis juris δc jura ab hominibus constituta sint, quatenus in propriam
Si quid parentia tuae non repuPar, non ideo jus ad id ha- Potentia m. ιer, quia non repugnat, seu potentia non es ratio si Dios juris. δει μαEt enim si quid potentiae tuae non repugnat, id phusice pos sibile est s. 9 s a. Part. I. NGLxat. ; sed id quod physice pos sibile est, non ideo moraliter possibile g. 264. . Ergo ideo,
quod quid potentiae tuae non repugnat, facultas agendi m ratis tibi non est I. 93 3. Part. I. Thea. nar.2. Plamobrem
cum facultas agendi moralis jus sit I. is 6. ; si quid pote
tiae tuae non repugnat, non ideo ad id jus habes , quia non repugnat , consequenter cum ex eo , quod quid potentiae tuae non repugnet, non intelligatur, te ad id jus habere, potentia non erit ratio stissiciens auris g. 36. tot. . Quodsi potentia si ratio sussiciens juris . quicquid agere
potes, jure agis f. II 8. Ontia. , Moraliter itaque necesse non est, ut Omittas, quae agere potes f. II s. , consequenter ad nihil omittendum obligaris, nisi quod vires tuas superat, ne Bustraneo conatu nihil agas. Revera igitur tollit omnem actionum intrinsecam moralitatem , qui fontem juris potemtiam facit, quemadmodum facit Spinina. Etsi autem sentenistia haec de potentia sonte juris naturalis si admodum periculosa & omni virtuti contraria; negari tamen non potest, eam
238쪽
praeficiuntur. Existimant enim Regibus licere omnia, quae sacere possunt , prudentiam autem jubere , ne quid moliantur, quod non si utile. Qui vero ita sentiunt, revera cum αν-neade faciunt, jus omne tollendo, nec nisi nomen inane ejus relinquendo. Quam adversa sit haec opinio saluti gentium,
quam noxia saluti hominum privatorum in civitate viventium, nemo non videt. Ceterum cum in superioribus ostenderimus dari obligationem naturalem ab ipsa hominis essentia atque natura inseparabilem, dc jus naturae in eadem essentia atque natura hominis rationem susscientem habere : noxiam istam opinionem eo ipso funditus everrimus, ut adeo in ejus absurditate demonstranda multi esse haudquaquam teneamur.
Cur timo Homo ratione valens es utens sibimetipsi lex est. Etenim ratione v qui rat One Valet ac utitur, ea cognoscit, quae per:rationem ire, sibi nobis innotescunti Pone nimirum si fieri potest contrariumὰ metipsi lex quod tum non cognoscas, quae per rationem nobis innote-
sit. scunt: necisse est ut aut rationis prompto usu destituaris, aut eadem in cognoscenda aliqua veritate uti nolis, consequenter ratione non vales, aut, si valeas , non uteris contra ἐνσ- thesin. Enimvero lex naturae nobis innotescit per rationem as 9. , & quo magis excolitur ratio, eo intimius in cognitionem juris naturalis penetrare datur a 6 o. . Quamobrem qui ratione valet ac utitur Iegem naturae cognoIcit, cumque rationem ejus siussicientem in teipso deprehendat 33s. , non opus est, ut quamdiu rationis ductum sicquitur,
alius ipsi legem serat. Atque adeo patet, quod sibimetipsi lex sit
Qui ratione regitur, ea facit quae sent Iegis, etsi nemo
agendi necessitatem imponat invito, ut metu retrahatur, spe attrahatur appetitus in contrarium. Videbimus paulo poli, quanti si ex ratione vivere. Nimirum etsi nulla daretur Po11-tiva obligatio, quae a superiore venit; qui ratione Pollec ac eadem in dirigendis actionibus liberis utitur, ea ramcn taceret,
239쪽
De Obligatione ae Uege vaturali.
quae sunt Iegis naruralis, ubi lex pos6va impune quid fieri
permittit, non facit, quod rectum non est. Vim obligationis naturalis qui in se minime percipiunt, ipso opere ostendunt, quod procul adhuc absint ab ea facultatum animae perfectione , quam lex naturae praecipit & ipsa narura nossis nobis commendat. Exemplum hibemus in ipso Deo, qur, cum ratione summa utatur 3. 279. Parr. I. Theia. nat.), non facit nisi quod rectum est f. Ios9. Puri. I. Ireo nat.), etsi nullum agnoscat superiorem, qui ipsum ad id faciendum obliget. Cete. rum non adeo facile est, quemadmodum ex speciali tractatione abunde eluce et, veritatem Iegum Inaturalium Plano a immoto assensu complecti, ut moveant voluntatem. Quamobrem non est quod miremur, gari plurimos, qui ex se alios judicantes propositioni praesenti expurientiam adversari arbi
. l. Isis MLeges naturasis cognossuntur a priori. Etenim leges na- momodo turales cognoscuntur beneficio rationis a 39. . Sed quic- leges natu- quid beneficio rationis cognoscimus , a .priori cognoscimuS rales cog - I. 49 i. Poch. emis. Lεgcς icitis maturales cognoscunturhantur.
Quoniam itaque ratiocinando nobis innotestit, quoduem Rite a priori cognoscimu g. 434. V cf. empiri , Leges nourales ἐμέ eum ratiocinando notis innote MM- 69. J.
Apparer adeo necessitas methodo demonstrativa leges naturales , seu omnem juris naturalis theoriam in systema veri nominis redigendi, in quo eo ordine collocamur, quo aliae ex aliis ratiocinando colliguntur e secus enim fieri nequit, ut, .nc qui in discernendo vero a salso, certo ab incerto a mine utitur, veritatis convincvur. Nimirum suomtur ea , quae de nobismetipsis a posteriori nobis innotescunt i eum in his demum ratio legum naturalium ac omnis, juris naturalis sussi- ῶςns contineatur s*.I3s. I 6 o. : Eisce ver concatenas. ratio. ciniorum serie deducuntur, quae de rectituatne ac bonitato
240쪽
actionum praescribit rario. Atque hoc pacto leges naturales cmanes nobis innutescunt a priori, etsi ea, quae de nobis sumuntur, a posteriori addiscamus, aut potius intuirive cognoscamus. Equidem Grativi ius naturae quoque a posteriori probare nititur, Gentium scilicet consensu, per facta & testim nia ex autoribus Gradicri praesertim atque Romanis petita: sed cum ipsemet o Protermems 4o. vim probandi huic consen-- sui non tribuat, nisi quatenus ad rectam illationem ex naturae Principiis procedentem reserendus, jus naturae nonnisi ratiocia nando Gentibus innotuisse agnostit, nec primitus alio modo ere sei posse hoc ipso satetur.
CAPUT MDe Deo, Legis naturae Autore, Praemiis& Poenis.
Uur legis dicitur , qui eam c0ndit.
Nimirum quemadmoaum autor libri dicitur, qui librum conscripsi; ita autor legis vocatur, qui eam condit. Pon mus e. g. philosopho juris perito committi a populo quodam, ut leges civiles condat ; dicetur is earum autor. Similiter siquis Princeps collegio cuidam mandat, ut statuta condat. erunt membra hujus collegii statutorum conditore
Legislaetor appellatur, qui legem servari jubet, seu praecipit.
Distiuguimus aurorem legis a legislatore, quia legem con dere & ut servetur Praecipere duo sunt diversi actus, qui non semper sunt in eodem subjecto, nec idem operantur. Sit ita, quod ambiguo loquendi tisu subinde legislator dicatur etiam autor vel conditor legis, non solum quia ipsemet Iegem coim