장음표시 사용
241쪽
De Deo, Legis natura Aisore. Praemiis ξρου Poenis. ad
didit, non aliena opera in ea condenda usus ἔ verum etiam
quia quod per alium facit, ipse secisse putatur. Quoniam tamen hi duo actus a nobis distingui jam debent, autorem quoque legis a legislatore distinguere malumus, ne ambiguum sit, quod probari debet. . 273ω Legis natara au ον Deus est. Etenim omnes rerum ipsius- Autor legisque hominis essentia atque natura actu intellectus divini re- natura P sultat j. Ioo Pan. II. Neoc nar. 2. Quamobrem cum pofita nam sit. Gentia atque natura rerum hominisque ponatur Iex naturae
3. i 36. , actu intellectus divini lex quoque naturae resu vat, consequcnter Deus legein naturae condidit. Quoniam itaque legis autor est, qui cam condidit s. ari. , legis naturae autor Deus est Lex adeo naturae originem suam ad Deum refert. Quam-- obrem etsi athei legis naturalis existentiam negare non possint g. a 46.); ejus tamen ortum ignorant s3. 4I I .Part.II. Theotnat Intelligitur hinc etiam, nihil derogari autoritati legis naturalis, . dum ab hominis rerumque essentia atque natura derivatur, quatenus principia demonstrandi ultima quaerimus, cum hoc non obstante ortus hujus legis reseratur ad Deum. . a 74.
Deas segem naturae timinibus rugis. Etenim Deus cuia nisi praecipit, ut homo actiones suas dirigat ad sui aliorumque legem nai statusque sui ac aliorum perfectionem ac gloriae suae mani- ra homin festationem s. 989. Rart. I. Theol. nat. . Quamobrem eum Ius tulerit. lax naturae nos obliget ad committendas actiones, quae peris ad perfectionem nostram statusque nostri tendunt, & ad omittendas eas, quae per se ad imperfectionem nostram st tusque nostri tendunt I. i s a. , immo studium promovendi aliorum perfectionem ,. α a 3. & directio actionum ad gloriae divinae manifestationem sit legis naturalis s. ay4. ; Deus praecipit, ut legem naturae servemus f. I 38. . Quoniam '
242쪽
itaque legislator est seu legem aliis seri, qui eam servari praecipit a 72. ; quin Deus legem naturae hominibus tulerit
dubitandum non est. Atque adeo patet, Deo non adimi potestatem legislato
riam, ut ut lex naturae a natura & essentia humana rerumque derivetur. I Ioc enim non obstante agnoscere debemus, Deum' nobis tulisse eam lςgem, quam naturalem appellamus.
. 27s. Gisinam au- Obligationis naturalis auctor Deus est. Obligatio enim na-οῦν obliuis- turalis ponitur posita hominis rerumque essentia atque natu-
sentiam atque naturam habentes non modo fecerit, Vcrum etiam eos eam habere voluerit; evidens est: quod hominem talem creaverit, ut naturaliter obligatus sit, cumque naturaliter obligatum esse voluerit. Obligationis itaque naturalis au tor quin dici debeat Deus, dubitandum non est.
Qui hominem a Deo factum esse novit, in dubium minime vocabit, quod naturalis obligatio Deo autori si tribuenda. Ne que enim quicquam habet homo, quod non acceperit a Deo, id quod in Horis Subseciv. A. IIa 9. Irim. aest. n 3. me uberius demonstrasse memini. g. 276.
obtri'. ud hominem obligat ad legem natura servandam. Et ii avida enim Deus hominem obligat ad actiones non suo arbitra omnisura tu, scd juxta voluntatem ipsiuS determinandam . ςs r. urbandum. L Neo nar. . Vult autem ut actiones siuas dirigat ad perfectionem sui statusque sui I. 9o s. Part. I. Theol. nar. Lnec non aliorum statusque aliorum 9O9. Part. I. Theocnat.), atque gloriae divinae manifestationem β. 918. Part. L. Theo nat. . Ru Obrem hominem obligat ad directionem actio-
243쪽
actionum ad sui aliorumque ac status sui aliorum sese, ders ctionem, & gloriae divinae manifestationem. Enimvero lex naturae nos obligat ad directionem actionum ad nostram statusque nostri f. ssa.), nec non aliorum persectionem c .uas . , & gloriar divinae manifestationem g. as . . Deus itaque nos obligat, ut obligationi naturali satisfaciamus, seu
actiones nostras juxta legem naturae determinemus. Enimvero legem naturae servat, qui actiones suas juxta eandem determinat I. a 38. . Quainobrem patet Deum nos obligare ad legem naturae servandam.
In Theologia naturali docuimus, quaenam sint actiones L, ad quas committendas vel omittendas Deus nos obliget jure suo usus, quod ipsi in hominem competit: hic vero osten. dimus, quaenam sint actiones, ad quas committendas vel omitis tendas nos obligat ipsa natura. Quodsi vero actiones hasce inter se conserimus, easdem esse deprehendimus, ad quas committendas vel omittendas per ipsam essentiam & naturam nostram & a Deo obligamur. Quoniam itaque lex naturae auistorem non agnoscit alium nisi Deum f. 273. , nec alius praeter Deum sit obligationis naturalis autor 3. 27s.); recte omnino dieitur, Deum hominem obligare ad legem naturae servandam.
Et quidni obligaret cum legis hujus ipsemet autor sibi conis
I aT T. Lex natura est ratam lex Hvina. Etenim a Deo Obliga- - naforamur ad servandam legem naturae .a76. , consequenter ad quod sis id, ad quod lege naturali obligamur . 138. . Enimvero visa. si voluntate Dei obligamur ad id . ad quod lege naturali obligamur, lex naturae simul est lex divina s. iso. . Patetit, que legem naturae esse etiam legem divinam.
Ostenditur hie legem naturae in omni sua Iatitudine specta. tam esse legem divinam, immo lex divina quoque est , quatenus non spectas nisi obligationcm naturalem cum ejus autor si Deus f. arς.), perinde ac ipsus legis naturae 3. a 3. . Non
244쪽
autem hic quaeritur, num etiam legi naturali, quidpiam supe accedat, quod fit a pura voluntate divina prosectum, & legem naturae, quae necessaria est & immutabilis F. I 6. , faciat fimul postivam divinam f. 149. , quemadmodum exemplo surti paulo ante as8. docuimus. g. 278. Id titas ἀ- Directio actionum legi natura conformis eadem es cum direris nis a- ctione actionum volantari divina conformi. Etenim si directio Mmo timcm-ctionum legi naturae consorinis est, eaedem diriguntur ad pe fur,niteri, sectionum sui statusque sui I. is a. &ad persectionem ali gi natura ac rum statusque eorundem 3. aa 3. , atque ad gloriae divinae voluntati manifestationem I. as 4. . Enimvero si directio actionum divisa. divinae voluntati consormis, eaedem etiam diriguntur ad Histatusque sui l. 9o6. Pari. L. Ne . nat. & aliorum statusque eorundem persectionem β. 93 o. Part. I. Neo nat. atque gloriae divinae manifestationem f. 9i8. Part. I. Theoc nat. ). Est itaque directio actionum legi naturae Consormis eadem cum directione actionum voluntati divinae consorini.
Patet adeo secundum voluntatem divivam vivere, qui vivit secundum legem naturae. I. aTS.
Aut secundum rationem vivit, is actiones suas ad voluntas Dei companis. Quoniam enim lex naturae per rationem innotescit .a 39. , qui secundum eam vivit, actiones suas leginaturae conformiter dirigit. Enimvero qui actiones suas legi naturae conformiter dirigit, voluntati divinae conformiter eas dirigit, seu ad voluntatem di inam componit g. 278. . Quare qui secundum rationem vivit, is actiones suas ad volu tatem Dei componit.
Patet itaque secundum rationem vivere & secundum volu tatem Dei vivere esse unum idemque, si nempe in iis acquiescas, quae lumine rationis nobis innotescunt, & de quibus f
245쪽
dum decet ho-inem p is secundum voluntatem Dei vitam vere naturasiam componit. Etenim cum lex naturae nos obliget ad com si conmenta mittendas actiones essentiae ac naturae nostrae convenientciente euvia
3.188 , qui naturae suae convenienter vivit, actiones sum Iam hominis. legi naturae consormiter determinat. Enimvero qui actiones suas legi naturae consormiter determinat, is voluntati divinar conformiter cas determinat .a78. , consequenter vitam tuam si undum voluntatem Dei componit. Ergo qui Naturae suae convenienter vivit . seu quemadmodum decet hominem, is secundum voluntatem Dei vitam suam componit.
Ρatet itaque secundum rationem visere, naturae suae conis venienter seu vitam hominis vivere, secundum legem naturae vivere & secundum voluntatem divinam vivere esse unum
idemque. Si re itaque dicas id esset juris naturalis', quod rationi convenit , sive quod naturae humanae convenit, sive quod hominem decet, sive quod voluntati divinae eonforme est; revera unum idemque dicis. Etenim si demon strare deis hes , quidnam rationi conveniat, quid conveniat naturae humanae, quid hominem deceat, quid voluntati divinae conso est, quoad actionum liberarum determinationem, modo in , demonstrando fueris versatus, eandem semper reperies actionum liberarum directionem. Nostrum igitur fuit hoe ostendere, 'ut diversas scriptorum de principio juris naturalis sententias inter se conciliemus, & quod ad nostrum reducantur
patefaciamus. In Theologia naturali deduximus ex natura voluntatis divinae eandem actionum directionem , quam supra ex essentia atque natura hominis eruimus. Cumque essentiae &naturae humanae non conveniant actiones, nifi quatenus rationem sussicientem in eadem habent, ex eo autem directionem actionum, quam determinat lex naturae, in superioribus deis duximus , quod ea rationem sufficientem in essentia 3c natura
246쪽
ligatur ex convenientia actionum cum natura humana. Dissi. cilius foret directionum actionum istiusmodi, qualem legi naturali vindicavimus, ex eo colligere, quod actiones rationi eo venienter fini dirigendae. Quamvis autem dissicultas non sit prorsus insuperabilis ; nostrum tamen jam non est praeter necessitatem in tantas ambages descendere.
a 8 I. Cin masD- mus vesie non potuis, ut homo esset filae lege, seu suo v mini letem verer arbitratu. Etenim Deus hoc universium produxit proferre debue- pter aliquem finem g. 6o3. Part. I. Tuo nat. & quae exrit. essentia & natura rerum materialium consequuntur; adeo que actiones corporum naturales I. ia. , sunt fines a Deo intenti I. 64s. Part. I. Thea. nat. , isti subordinati I. 63r. Part. I. Neol. nat. , ut tandem omnes simul sint ejusdem modium g. 6 3 s. Part. I. Neol. nai. , corporibuS totaque rerum natura agentibus propter hosce fines , ac si ipsemet eos intenderent g. 66 i. Part. I. Theoc nat. . Vult autem Deus, quod ipsum decet 33s. Part. I. Theol. nar. , consequenter id , Cujus ratio aliqua in sapientia ipsius continetur I. 64O. 33 a. Part. I. Theol. nat.) , quemadmodum & omnia in hoc universo sapientissime decrevit 643. Part. I. Theol. nat. . Quamobrem cum vi sapientiae suae hominem quoque , cujus creator est I. 78 a. Part. I. Theoc nar. , propter
aliquem finem fini mundi subordinatum secerit l. 67 8. PHA.rat. ; fieri haud quaquam aliter potuit, quam ut quoque voluerit, hominem actiones suas liberas fini huic convenienter determinare. Quoniam itaque determinatio haec regula est g. 473. Ontat. , cumque jus obligandi hominem ad actiones juxta voluntatem divinam determinandas habeat I. 986. Part. I. Neot nat. , si velit eum juxta istam regulam actiones suas determinare, eum quoque obliget ad hoc faciendum ; reugia haec vero , juxta quam actiones liberas
247쪽
determinare obligamur, lex sit 3. 131. , alva lapientia durina aliter fieri non potuit, quam ut homini legem praescriberet. Patet adeo, quod Deus velle non potuerit, ut homo esset sine lege, consequenter suo viveret arbitratu. Hobbsus fibi persuasi legem naturae dari nullam , sed liberam voluntatem homini a Deo datam legis loco. Unde est. quod jus tandem deduxerit ex bello omnium adversus omnes, Meque non procul abfuerit a Cornea ut sententia, quod homines utilitate sibi sanxerint jura. Sane qui ira sentiunt, in Thiologia naturali hospites sunt, quemadmodum ex demonstratione propositionis praesentis abunde liquet. Poterant ex natura Dei alia adhuc desumi argumenta, quibus veritas propositonis praesentis evincitur. Sed cum in Theologia naturali ij.Mndemonstraverimus f. 987. Part. I. Neon nat. , Deum non I e
liquisse hominem suo arbitratui, & quaenam ipsi praecipiat s=, 989. Pari, I. Theol. nat.), quaenam prohibeat f. 99o. Pur . I. Triri. nat. , prolixiores jam esse nolumus. g. 28 a. Deus non potuit homini praescribere legem naturali conIra- Deus te riam. Etenim lex naturae non minus, 'quam obligatio, quaegem natur
ab eadem venit, seu naturalis . t 4 i. , necessaria est acu comυ- immutabilis 3.14et . . Quamobrem cum tam legis naturaenam ferre I. aT3. , quam obligationis naturalis ipsemet autor sit .pos P. ars. ; fieri quoque non potuit, ut homini praescriberet legem naturali contrariam. Nimirum quia velle non potuit, ut homo esset sine lege M. ag I. , eum autem talem condidit, ut per ejus essentiam a que naturam ponatur lex naturae 3. I 3 6. & obligatio naturalis 3. ia 9. ; sibimetipsi foret contrarius, si homini legem pratis scriberet legi naturae contrariam. . 283.
248쪽
steta Pars f. Cap. mcpereris praecipere I. i 64. ; Deus praecipere nequit, qua legi naturali
contraria sunt, vel eidem repugnant, conlaquenter qua lege naturati prohibentur I. I 63. I 64. . Quibus contrarium videtur; ii nee animum advertunt ad immutabilitatem & necessitatem legis naturae N ab ea veniemtis obligationis 3. I a. , nec perpendunt, quod Deus minime velit, ni quae ipsum deceant 3. 333. Part.LTE L nat.): immo sanctitatem Numinis distincte an onon comprehendunt, quκ- sicuti in actionum rectitudinem 3. Io 64. Part. I. Neia. nat. Aita tandem in id, quod ipsum decet, resolvitur f. 9so. 33 a. Para. I. I beri. nat. . . a 84. Gnvenieη- Lex naturae es voluntari divinae conveniens. Etenim lex, ria IN. ctim naturae urget nostram statusque nostri perfectionem s. 13a . . moluntate Enimvero voluntas divina tendit ad id , quod in se opti- Dei. mum est 3. 3 8 3. Parr. I. Theol. nat.), adeoque Deus Velle ne- . quit, nisi cain actionum humanarum directionem, qua homo essicitur optimus in suo genere. Quoniam itaque bonum in se quid dicitur, quatenus suam habet persectionem tam essentialem, quam accidentalem ; Deus vult summam hominis, quam consequi valet, persectionem, consequenter fieri nequit ut aliam velit actionum humanarum direetio nem , quam ad hominis statusque cjusdem porsectionem. Atque adeo patet legem naturae esse voluntati divinae convenientem.
Quodsi ergo quidam sint, qui principium Iegum natur
lium convenientiam cum voluntate divina esse existimant; non aliam tamen actionum directionem admittere censentur, quam eam, quam nos in superioribus ex hominis essentia atque natura deduximus. Quodsi enim sumatur, quicquid cum v luntate divina convenit, id est committendum p quod eidem disconvenit. illud omittendam; huc redit quaestio, quidnam voluntati divinae conven at, quid disconveniat. Hoc igitur ex natura voluntatis divinae deducendum. Ex hac vero dedu-
249쪽
De Deo,Legis natura Autore, DamiisHPoenis. 223
eitur directio actionum ad nostram statusque nostri persectionem. Immo non absimili modo ex ipsa voluntatis humanae natura deduci poterat eadem actionum directio. Etenim appetitus hominis generali rur ad bonum determinatus est, ut haec si lex ejus: bonum esse appetendum β. 9o . Puch. empir. . Quodsi ergo ex ratione vivere debet, necesse est ut bonum appetat, quod ratione tale agnoscitur. Quamobrem cum bonum sit, quod nos statumque nostrum perficit 3. 3 64. Poch. o tr. θοῦ evidens est, actiones Iiberas esse dirigendas ad nostram statusque nostri persectionem. Quodsi adeo dixeris
princ p um legis naturalis esse convenientiam cum voluntate1eu appetitu rationali hominis . in eandem incidere debes naturae legem , quam superius stabilivimus. Non mirum hoe videbitur, nisi iis, qui methodi demonstrativae sunt ignari: ceteris enim constabit, s plures fuerint propostiones a se invicem dependentes, earum una sumta ceteras inde demonstrari. Ita in Geometria parabola plures habet proprietates. Perinde vero est, quam nam earum sumas Ioco desinitionis , ut inde demonstrentur ceterae. Unde videas ab uno sumi, quod ab altero demonstratur. Absonum igitur est, disputare de principio Juris naturalis seu eo, quod sumitur, ut exinde demonstrentur leges naturales: modo enim ex eo, quod sumitur, demonstrare possis, quales esse debeant actiones humanae, unum idemque erit. Rectae tamen methodo convenientissimum est , ut actionum humanarum directionem ex ipsa ejus essentia & natura deducas, cum ea quaeratur, ubi de lege nat
poenam jam definivimus alibi . ro 77. Part. I. Theol. nat.) Poena demper malum physicum ab eo, qui alterum obligandi aliquod Attio. jus habet, ob malum morale eidem immissum. Et eum V cabuli significatum etiam in philosophia practica retinemus, ubi definitionis istius proprius est locus.
Cum definitionem poenae in Theologia naturali traderemus, monuimus nor. f. t.), eam in philosophia practica evolvi debere : quod ut rectus fieri possit, ante nobis explicanda
250쪽
venit, ne perverse intellem praejudiciis 3c dissicultat bus Io.
eum faciat. Malum physicum hic opponitur malo morali, quod actionibus hominum liberis inhaeret 37 . Part. I. Thes. t. . Et quemadmodum malum physicum in omni sua lati. tudine diximus, quod statum mundi quoad essectus naturales imperfectiorem reddere censetur , quam seret, si alii essent 3. 373 .Paret. I. Theol. uat. ; ita ad hominem restrictum appellatur , quod statum ejus quoad modificationes internas & relationes externas impersectiorem reddit, quam foret, si eaedem abessent. E. gr. fustigatio ereat homini dolorem, & dolor hic , quatenus status animae redditur imperfectior , quia eidem molestus, tum etiam quatenus corpori inhaeret, 'quod molestae perceptioni respondet, hujusque statum impersia iorem reddit, malum physicum est, immo fustigatio, quae dolorem creat, maluin physicum appellari potest. Similiter squis mulctam solvere tenetur, ius ei quoddam adimitur, quod antea habebat, dominium nempe ejus pecuniae, qua mulcta
constat. Juris autem omissio invita statum nostrum externum , & quatenus molestiam animo creat, internum quoque
imperfectiorem reddit. Est igitur malum aliquod physicum. Nimirum qui fustigatur , qui mulctatur , invitus patitur, non vero libere quid agit. Quamobrem nihil hic ex parte ipsus adest malum morale , quippe quod appetitionibus tantum
modo inhaeret, quatenus contrarium appetere debebamus.
Quodsi quis pecuniam profundit , jus etiam aliquod amittit, quod habebat, sed libere: cumque jus istud conservare deberet , desectus notatur in volitione, ob quam vitiosus est, at que hic desectus proprie malum morale est, quatenus Ob ean dem quis ipsemet statum suum impersectiorem reddit. Haec probe notanda sunt, ne quis argutetur, qvafi per ea , qu de malitia actionum intrinseca in superioribus dicta sunt, malum morale cum physico confundatur. Notandum praeterea est, nos consulto dicere, poenam esse malum, quod immittutur ab eo, qui alterum obligandi jus habet, non vero quod immittitur a superiore. Videbimus enim suo loco jus puniendi etiam competere posse naturaliter aequalibus in aequales. Quomodo autem aequali nascatur jus obligandi alterum