장음표시 사용
251쪽
sibi aequalem docebitur suo Ioeo. Alii dicere solent, penam
aesse malum pagmnis, quod infiigitin ob malum actionis. Malum passionis nonnisi phys cum malum est, quemadmodum modo diximus: malum actionis denotat hic malum morale. Unde sensus hic est: poenam esse malum physicum, quod infligitur ob malum morale. Enimvero definitionem hanc esse latio.
rem suo desinito patebit suo loco. di facile intelligitur, ubi
ad exempla animum advertere velis. 286.
Quoniam mala vel sunt animi, vel corporis, vel a abam fortunardi mala animi ad animam, mala corporis ad cor-la sint poenapus, mala fortunae ad statum externum, veluti Opes & sumana. famam, spectant . 367. Ps L empis nemo autem animae malum immittere possit, nisi mediante corpore vel iis, quae ad statum externum spectant, mediantibus, quatenus scilicet per ea molestia Oeatur animae, quod unusquiS-que in stipis experitur ; parnae, quae ab homine infiguntur homini, velsant mala creporis, vel mala fortu . Equidem non nego per poenam intendi animae molestiam sive tardium; sed id poenae consequens est, quatenus scilicet
oritur ex corporis vel sortunae malo, hoc est, corporis vel
status externi quadam imperfectione ,.s6s.sI 8 .PDcb. Pir. . Nemo etiam illam animae molestiam poenam vocat; sed communi loquendi usu poenam appellant omnes id, ex quo ista molestia resultat. Quodsi dicas posse quoque hominem puniri ignorantia, quatenus impeditur, ne ab aliis sive mutis, sive vivis doctoribus institui possit; eadem redit responsor scilicet ignorantia est id, quod per poenam intenditur, non vero id, in quo poena consistit: ea enim consistit in his, qui . bus impeditur, ne quis rerum notitia animum imbuere poΩst. Seponimus jam quaestionem de moralitate poenarum, ubi de eo tantummodo sermo est, quod fieri possit, non quod . fieri debeat, quamvis in definitione jam removerimus mala
moralia ex poenarum numero, quippe obligationi erga alios contraria, immo obligationi naturali in genere repugnantia.
252쪽
. ' ρ. 287. Parna sunt moti actionum committendarum vel omi tendarum. Sunt enim malum physicum , quod infligitur ob malum morale 3. 28s. , consequenter cum malum morale actionibus inhaereat g. 374 Part. I. Theri. nard, tiones vero vel positivae, vel privativae sint β. a 4. , ob actiones vel commissas, vel omissas. Quoniam itaque per commissionein vel omissionem adtionis intelligitur, cur poena infligatur; ea poenae infligendae ratio seruiens est 3. 36. Ontot. , adeoque malum, in quo consistit, cum acitione positiva vel privativa connexum est Io. cimol. L Quamobrem actionis coitimiisionem sive omittionem nobis repraesentare debemus tanquam malam. Enimvero rcpraesentatio mali est motivum nolitionis S9o. PsyL empird, ut nolimus actionem, cui pinoa statuta est, committere, si privativa fuerit, vel ut nolimus cam omittere, conisquenter ut eandem velimus, si politiva fuerit. Patet adeo poenas esse motiva actionum committendarum, vcl omitten
Nimirum poena spectatur ranquam malam, quod ex actionesve postiva, sue privativa necessario consequitur, propterea quod in agentis potestatσpositum non est effugere poenam, si actionem vel commiserit, vel omiserit. Arque adeo asto, quae malum aliquod habet annexum, judicatur 3c ipsa mala quod enim nostra voluntate ab ea se rabile non est, id tanquam ad eandem pertinens recte consideratur.3. 288. Pinnaomvis in sit, gando. . Poenis obligari passunt timines ad actiones tam omit- reisu se Fram Gmmiscendus. Etenim poenae sunt motiva
actiomum committendarum Vel omittcndarum . et 87. . Quodsi ergo legi adjicitur scena; motivum cum actione omittenda, yci non omittenda, consequenter committenda
253쪽
De Deo, Legis natura Autore. Pramus Frienti. 227
connectimn obligamus alios, quando motiva actionum. sive committendarum, sive Omittendarum cum iisdem connectuntur g. i i 80. Patet adeo poenis obligari posse homines ad actiones tam ommittendas, quam committendas. Quoniam pomae malum quoddam sunt f. 28s. , mali vero repraesentatio motivum nolitionis est 3. 89o.I sis empis.); ρο-nis per se non obligamur ad aliqud faciendum, sed tantummodo ad non faciendum. Quamobrem si poena adjecta sit actioni pri-
Vativae , privativam omittere, adeoque positivam committere debemus, qui enim obligatur ad non omittendum, committere utique tenetur, quod omittere nequitag. 289.
Adjectio poenae ad legem positivam dicitur Sanais nκαι
Menalis. nalis pudlia sanctio poenalis legis, ne furtum iacias, est poenae, quae in furem statuitur, adjectio, scilicet quod tartum faciens laqueo suspendi debeat in patibulo.
obligarispositiva est, quae proficiscitur a voluntate en- Olluatioρ iis cujusdam rationalis, veluti Dei, Vel hominis, seu a vo- sit 3
luntate legislatoris. nam Opponitur obligatio postisa eodem sensit naturali, quo ex positiva legi naturali opponitur. Nimirum obligatio naturalis ab essentia & natura hominis oritur 6. I 29. , perinde Zac lex naturae 3. I 36. ; positiva vero a libera voluntate Dei vel hominum proficiscitur, quemadmodum lex postiva divina atque humana s. 149. . . a 91.
Sanetione parnali introducitur obligatio positi a. Edi malis Atia enim sanctione poenali poena adjicitur ad legem positivam gario san- , a 89. . Quamobrem cum poenis obligentur homines ad grais vi estiones committendas, & omittendas .a88. ; sanctione si intradu poenali introducitur obligatio. Enimvero poena libere ad- catari
254쪽
jicitur legi ab eo, qui alterum obligandi aliquod jus habet
s. a 8s.). Quae adeo sanctione poenali introducitur obligatio, a voluntate legislatoris proficiscitur. Quamobrem cum positiva sit obligatio, quae a voluntate Iegislatoris profiscitur aso. , sanctione poenali introducitur obligatio positiva.
Obligatio naturalis non opus habet peculiari actu, quo introducatur, cum ipsa enim lege simul oritur, atque ab eadem inseparabilis est, necessaria & immutabilis cum ipsa, cui inest, lege F. I a. . . a 92.
Necessitas At legem prohibitivam positivam necessario requiritur sanctiosnctionis pareatis. Lex enim prohibitiva obligare debet ad aliquid nolim natis in agendum; . 16 3. - amobrem cum iρ lege positiva obli- e prohibi- gatio dependeat a Voluntate legislatoris I. i 47. a z.); lenis post 2 gislator Vero eos I quibus seri legem, ad aliquid non agen-
rima. dum Obligare nequeat, nisi motivum actionis omittendae seu non committendae cum eadem connectat β. ii 8. , necesse est ut cum lege prohibitiva positiva connectatur aliquod motivum actionis omittendae. Motiva actionum omittendarum
sunt poenae s. et 87.): poena igitur legi prohibitivae positivae adjicienda. Quoniam itaque adjectio poenae ad legem positivam sanctio poenalis est .a89. ; ad legem prohibitivam positivam necessario requiritur sanctio poenalis.
Sine obligatione lex nulla est, quippe quae absque ea con e i nequit s f. I 3I. . Lex prohibitiva nos obligat ad non agendum 3. I 63.); adeoque cum eadem connectendum motivum nolitionis f. II 8.): quod cum sit repraesentatio mali β.89o. POM. empir. , cum in lege positiva obligatio proficiscatura voluntate legiς latoris 3. 29 o. , necesse est ut voluntate legislatoris ex actione perpetrata sequitur maIum, quod per se ex eadem minime sequitur. Adiicienda igitur est poma f. a 83. , consequenter sanctio poenalis ad legem prohibitivam positivam necessario requiritur. Quodsi ergo ponatur abesse. sanctio Diuilirco by COOgle
255쪽
De Ueo, L egis natura Autore, Praemiis SP aenis. 229
sanctio poenalis, adeoque nulla legi prohibitivae adjecta sit poenas,.α89.); deest motivum nolendi actionem 3. 287. , quam ut
nolimus vult legislator. Suae igitur voluntate nos obligare nequito Non nego fieri posse, ut quis nolit, quae lex prohibet, etiamsi nulla poena adjecta sit. Etum vero tum non omitorii actionem quia legislator vult eam omitti, sed alia de causa. Quando vero lex sertur, id agitur, ut obligentur ad actionem
omittendam, qui alias eandem minime omitterent
L 29; Si sex positivo prohiberne qua actio emittatar . se ruendo por Rio poenalis obligat ac actionem commistendam ,, quae praeripis na obliger a toro Etenim si lex positiva prohibet , ne qua actio omit- committen latur, sanctione poenali, quae ad eam requiritur I. asia. , dum acti introducitur obligatio positiva eam non omittendi . 29ro. nem. Enimvero qui non Omittere vult actionem, is eam commi tere debet sh enim committere non vult, eam omittere
velit necesse est . 3 3. tot o Motivum adeo nolendi omisesionem actionis est limus motivum ejus committendae β. 887.
W1A. empir. . Quamobrem si lex positiva prohibet, ne qua actio omittatur, sanctio poenalis quoque obligat ad actionem,
quae praecipitur, committendam. Hinc intelsigitur, sanctionem poenalitu non posse adjici
Iegi Praeceptivae: repugnat enim naturae voluntatis , ut reprae
sentatione mali adducamur ad volendum cI. 88o. PIIcb. rvt. . Quamobrem ubi poenis adducere velis alterum ad aliquid faetendum . praecepto addenda plohibitis actionis privativa scIlicet ne hoc facere omitras, quod sanctionem poenalem adjunctam haber, Poenam enim qui aversatur, actionem Iege Praeceptam omittere non vult. & quatenus bonum existimarevitare malum , quod non agendo incurrit, motivum adest volitionis 3. 89o. Psych emyrr. atque ideo ratio sufficiens,cur actione committere velit . quam alias omittere mallet sq. 887. PDA . empir. I Vides itaque, quomodo naturae voluntatis rerii' ct sanctio poenalis legi praeceptivae addenda, & quomodo tamen per eam fieri possit , ut eadem introducatur ob-
256쪽
ligatio actionis committendae, nimirum s seratur lex prohibitiva actionis privativae , hoc est , fi prohibeat lex , ne quid non fiat. Sanctio poenalis legi praeceptivae addita contradim nem ponit ex natura voluntatis oriundam , quae tollitur, si eidem jungatur prohibitiva actionis privativae cum sanctione Psenui. . a 94. D sanctione parnali legislator malum quoddam cum mone, glia prohibetur, comessit, tanquam motivum ebs omit
iendae. Etenim in sanctione poenali adiicitur poena ad legem prohibitivam ao9. , ut introducatur obligatio actionem non committendam . 29 I. 29 a. . Poena vero mu
lum physicum quoddam est 3. 28s. & obligatio fit conne
xo motivo actionis committendae cum eadem . I i S. . Ρatet itaque in sanctione poenali legislatorem malum quoddam cum actione , quae prohibetur, connectere tanquam motivum ejus omittendae. Hinc poena definiri potest per malum , quod cum actione
connectit legislator tanquam motivum eam omittendi, vel cum opposita tanquam motivum eam, quae praecipitur, committendi. Hanc definitionem dedimus in philosophia morali vernaculo sermone edita & eam retinuit Thiammigius in Institutionibus s6.39. Phil. pract. uniν. . Ex definitione itaque pinis nae supra data haec suit demonstranda, ne videamur hie alia tradere, quam quae ibidem docuimus. g. a 9s. Praemium est bonum , quod confertur in alterum ob
actionem sive positivam, sive privativam ab eo , qui ad id
conserendum eidem non Obligatur. Exemplo desinitionem illustremus opus est, ut eius a me eede appareat disserentia , quam alibi suo thrpore definiemus. Ponamus parentem dare filio, qui in es mine bene stetit. duos florenos, Vel nummum aureum. Dico duos flore nos vel nummum aureum esse praemium diligentiae. Sup-Pon. Dissiligod by COONe
257쪽
De Deo, Legis natura Autore, 'rantis N Poenis. 23I
pono filium pecuniam referre in numerum honorum, immo
nemo negabit, nummum aureum accipere gratis esse bonum. Pater iraque dans filio nummum aureum bonum quoddam in eundem conterr. Dat alatem rdco, quia in examine stetit bene,
consequenter Ob drligentiam, quam anica in discendo adhibuit , adeoque bonum in eum consertur ob actiones positi-Vas. Per se patet, patrem non obligari filio ad pe niam dandam pro diligentia, qua in discendo usus. Consertur itaque bonum in alterum ab eo, qui ad idem conserendum minime obligatur. Quamobrem patet, praemium, quod dat pater silio ob diligentiam, esse bonum, quod in eum confertur ob actionem positivam a patre, qui ad idem conserendum Us minime obligatur. Aliter vero sese res habet, si alterido nummum aureum, ut quid faciat, ad quod faciendum mihi non obligatur. Veluti pater praeceptori eundem dat, ut intexvallo unius vel alterius mensis filium instituat in lingua latina Is enim solvitur ab eo, qui ad solvendum obligatur ex contractu pro Opera praestita. Praesens igitur definitio ad praemium agnoscendum & a mercede distinguendum sussicit
. 296. Praemia siunt motiva actionum commistendtrum B omis- Praemiorum temtimm. Praemium enim est bonum, quod confertur essectas.
in alterum ob actionem sive positivam , sive privativam s. a 9s.), adeoque ob praemium actionis commissio, vel omissio repraesentatur ut bona. Quoniam itaque boni rein praelelitatio eit motivum volitionis 89o. Phia. empir. ς praemium est motivum actionis positivae committendar, veIprivativae omitte lae.
Ita si praemium promittitur discipuIo ob dii igeutiam in
discendo adhibendam ; ejus spe ad eandem is adducitur, sc-que praemium motivum diligentiae est. Si praemium promittitur, ubi a ludo abstinueris praemium est motivum absti, neruiae a ludo, dum spe ejus adductus ab eodem abstines Ipsa adeo exempla probant . praemia non minus actionum omittendarum, quam committendarum tae posse. Nimirumi quate.
258쪽
quatenus praemium datur actionem vel committenti, vel omi tenti , eatenus spectatur tanquam bonum, quod ex actionis commissione, vel omissione sequitur , atque ob id ipsa actionis commissio , vel omissio bona censetur, quae alias non haheretur pro bona, aut, s mavis, ipsa actio positiva, vel pruvativa habetur pro bona, quae absque praemio talis non videretur. Qui adeo praemium in actionem statuit, is eam em-cit bonam judicio ejus, qui praemium ex ea expectat; quemadmodum qui poenam in actionem decernit, eandem essicit malam, judicio eius, qui xx actione sibi metuitne in eandem incurrat. Praemia igitur .& poenae eum in finem inventa sunt, ut actiones reddantur bonae vel malae, quae alias ab agentibus pro talibus minime haberentur. Probe haec notanda sunt, ut dissicultates evanescant, quas nonnulli sbi fingunt circa obligationem naturalem, quasi nullius si essicaciae, quod careat coactione externa, qualem adesse putant in obligatione positiva.
Prae res obligari posunt imines ad actiones commitis undas H omittendas. Etenim praemia sunt motiva actionum committendarum & omittendarum β. a 96. . Quamo rem qui praemium actionem committenti Mel omittenti promittit ; motivum ejus committendae Vel Omittendar cum ea connectit. Quoniam itaque alterum obligas ad actionem committendam, vel omittendam, si motivum committendae vel omittendae cum eadem connectis I. i I 8. , evidens est
praemiis oblisari posse homines ad actiones committendas,
Ρraemiis proprie determinatur Noluntas ad actionem, ut eam committere velimus; quemadmodum panis noluntas. ut eandem committere nolimus. Quemadmodum vero nolle omittere idem est ac xiale committere, ita ex adverso velle omittere idem est ac nolle committere. Quamobrem cum
priori respectu obligari possimus poenis ad actiones committendas , ita posteriori respectu obligari possumus praemiis adactiones omittendas. Etsi adeo Penis Proprie loquendo obligetur Djsibaeo by Coosl
259쪽
De Deo, Legis nata Autor ramus s faenis. 233
getur noluntas, praerniis Toluntas : hoc tamen non obstante utroque modo & V actiones committendas, & omittendas obligari possint homines. Quonam vero obligandi modi sit utendum, ex circumstantiis in dato .casu determinandum, se que loco dabimus, quae satisfaciunt. s. 298.
Praemiorum pomissione introducisur obligotio 'si λα suasis obi. Si quis enim praemium promittit actionem committendi Velgaiio per omittenti, cum ad idem conserendum alteri non sit Obliga- praemia in tus . 29s. , nulla nccessitate adductus a 28.), adm- oducaturique liberrime idem promittit. Gbligatio igitur, quae per praemium introducitur a 97. , a libcrrima obligantis v luntate proficiscitur. Enimvero obligatio, quae a libera legislatoris voluntate proficiscitur, positiva est I. a 9ox Obligatio itaque, quae Praemiorum Promissione introduc, tur, positiva aestPraemia i cum actione mon per se sunt eonnexa, sed connectuntur cum eadem libera legislatoris voluntata. Non igitur inde resultare potest obligatio necessaria, qualis naturalis est j. sed .landummodo Pasitiva s, 29o,
Si legislator prcmium promittis actionem committentiquomari vel omistenti , . bonum cum eadem connect ιι ramyuam mot dum praemiis eam committendι mel omittendi. Etenim praemium bonum obligatio quoddam est, quod in alterum consertur 9 3- . Quam- introduca-obrem si legislator promittit praemium actionem commimortenti vel omittenti; bonum quoddam in committentem vel omittentem confert, adeoque cum ex actione commissa vel omissa intelligatur, cur bonum hoc in committentem vel omittentem conferatur, ratio obtinendi boni continetur in actione committenda vel omittenda s6. Ontot. , consequenter legislator bonum quoddam cum eadem connectit I. ro. -. . Enimvero repraesentatio actionis commi
260쪽
tendae, vel omittendae tanquam bonae s motivum eam committendi, vel omittendi β. 89 o. Pnch. empir. . Quamobrem si legislator praemium promittit actionem committenti vel
omittenti, bonum cum cadem connectit tanquam motivum cam committendi, Vel omittendi. Hine etiam in legum doctrina sensu restrictiori definiri
potest Praemium, quod sit bonum, quod legislator cum actione
connectit tauquam motivum eam commιttendi vel omittendi. At
que ita praemium definivimus in Philosophia morali vern culo sermone edita, eamque retinuit nummigius in Institutionibus Philos pract. univ. I. 4o. Placuit itaque eam hic demonstrare ex ea, quam ante dedimu3 cf. 29s. , ne videa. mur signilcatum immutasse. q. 3o .
fomodo ad serinandam legem posit dam homo aliter olligari adseruan' nequit, quam pa=rs atque praemis. Quoniam enim in lege dum legem politiva obligatio a voluntate legislatoris dependet β. 1 9. postiuam stra); ad servandam legem politivam homo obligari debet uss obti' voluntate legislatoris. Quamobrem cum alterum oblige- rara possit. mus, si motivum cum actione conncctimus kii 8 ; legislator voluntate sua motivum quoddam cum actione connectere debet. Motivum volitionis est repraesentatio boni, motivum nolitionis repraesentatio mali ἔ. 8 9 o. Poch. empir. . Essicere itaque tenetur, ut homo ad serVandum legem positivam obligandus actionem committendam sibi repraesentet tanquam bonam & omittendam tanquam malam. Quoniam vero id aliter fieri nequit, quam si in committentem vel omittentem conserat aliquod bonum, aut in committentem vel omittentem decernat mali quidpiam, istud au