장음표시 사용
271쪽
paenis habere nequit, sed pro inevitabili fato. Unde nee iis
utitur motivis actionum malarum omittendarum, quemadmO- -
dum faciunt qui Dei existentiam in dubium minime vocant, . dc qui Scripturae sacrae fidem habent. Poena igitur naturae ab Lisce positivis sunt distinguenda', utut utraque, tam na turalis, quam Postiva per naturam exequatur Deus.
tina, recte habentur pro praemiis ἀυrras. Quoniam enim tum prae Deus omnia, quae in hac rerum serie in tempore existunt, ab mustum n aeterno praescivit -3z4. Part. I. Theoc nar. ς ipsi quoque ab ἔ-adum, aeterno perspecta suere bona , quae ex actionibus hominum necessario consequuntur, Er quia repraesentatio eorum distincta est motivum actionis committendae, eidemque opposita omitten l. 89o Poch. empir quin Deus, qui mundum ac in eo hominem talem , qualis est, liberrime creavit β. 314 379. Part. II Theoc naν.), etiam voluerit, ut sintactionum committendatum & omittendarum motiva, dubitari non potest, praesertim cum non modo eorum actu litas a voluntate Dei dependear β. 377- Part. II. Neoc nat. . verum etiam usus rerum naturalium sint fines a Deo instienti sq. 648. Part. I. ineo . nai. o Iam vero praemium est illud bonum, quod legisIator cum actione committenda vel omittenda connectit, tanquam motivum ejus committendae
vel omittendae ch. a 99)- Quare cum Deus legem naturae hominibus tulerir f. et 7 4. ; quae ex actionibus eorum necessario consequuntur bona, pro praemiis divinis recte habentur
Quae supra nox. 3. 3os. monuimus, quod minime obstet, quo minus mala. quae ex actionibus hominum necessario, cor , sequuntur, sint poenae divinae, quia necessario consequuntur τea quoque hic tenenda sunt, si cui admitti non posse videatur, quod bona ex actionibus hominum necessario consequentia snt praemia , quia inde necessario consequuntur.
272쪽
g. 3 Da Praemium naturale dicitur, quod ex actione necessario consequitur. Ume patet, 'κμιa AEaturalia agentem
Quae de poenis naturalibus supra t. 3o6. annotavimia ea mutati, mutandis de praemiis quoque riaturalibus valent. 3. 3 I MPraemium positivum dicitur, quod cum actione libera connectitur mera dantis voluntate. Dico : mera dantis, non vero mera legislatoris voluntate. quemadmodum habet desinitio poetiae positivae . β. aor. , quia praemia saepius dantur ab aliis, quam a legislatore, nec suta nunt obligationem dandi in dante , quemadmodum jus puniendi supponitur in puniente quod in civili statu, qui nunc obtinet, legislatori competit, seu ei, qui alterum ad actiones cerras obligandi jus habet. s. 3I . . nuae vi nexus rerum hominibus eveniunt lona, qsi. H iones bonas committunt ' pro praemiis diuinis pecte sabenosar. Probatur hoc eodem modo, mutatis mutandis, que madmodum prolixe evicimus, quae vi nexus rerum homin,
bus mala parantibus eveniunt mala physica, pro poenis db vinis habenda esse s. 3o8. , prouti modo . 3so. eodein modo, mutitis mutandis, ostendimus, quae ex actionibus hominum necessario consequuntur bona, pro p miis divinis habenda esse, quo supra f. 3os. demonstraveramus, mala xx actionibus hominum necessario constquentia pro poenis vinis rcete haberi.
ι . Recolenda hie quoque sunt animo, quae de paenis divinis i ex nexu rerum resultantibus annotavimus not. 3o8. , ad praemia divina mutatis mutandis applicanda. Ceterum propositio praesens maximae utilitatis est in philosophia morali, praesertim ubi de ossiciis erga Deum, δέ animo, quem is secundis habere debemus, agitur.
273쪽
De Deo, Legis nasura Aurore, 'amus Moenis. 247
νendarum mo tua. Etenim quia mala eveniunt iis; qui actio-leanr usum nes bonas committunt, malas omittunt, per spoth. poenae moriacm. autem instinguntur ob malum morale, seu actiones malas perpetratas .a 83. ; exua Omnem dubitationis aleam pos, tum est, quae vi novus rerum homini eveniunt mala physica, qui actiones bonas committit, malas Omittit, poenas osse non posse. Quod eras με.
Enimvero Deus in hoc universo masa dirigit in bonum finem I. 68o. Pan. I Theoc nat. . Mala igitur, quae vi nexus rerum eveniunt homini, qui actiones bonas cominmittit , malas vero omittit, in ejus bonum ab ipso dirigi dubitandum non esto Quoniam a posteriori discere licet, quaenam sint illa bona , in quae Dcus mala dirigir, veluti quod lint quaedam conditio, line qua bona consequi minime licuisset, & ex circumstantiis particularibus, siquidcm ad veta animum advertimus, colligere datur, quomodo nobis prodesse possint mala & quemnam eorundem ustan lacere valeamus ad bonum finem quendam prosequendum; in casu particulari haud dissiculter constabit, quomodo iisdem uti
queamus tanquam motivis actionum committendarum Momittendarum, veluti malum, quatvnus cst conditio, sine qua bouum obtineri nequit, motivum prabot fiduciae erga Deum. Ipso igitur opere addiscinius, liae vi nexus r 'rui homini actiones bonas, non malas perputranti eveniunumala phylica, motiva bonarum committcndarum, malarum emittendarum esse posse. Iuod erat alιerum Amplissma est theoria de malis physicis actioniim bona.
sum committendarum . malarum Onuuiaularum m vis , qua
274쪽
tenus a Deo immittuntur bonis, hoc est, iis, qui vitam suam ad normam legis naturalis componunt. Quando philos phiam moralem pertractabimus, de hisce quoque dicem motivis. Inde igitur confirmabuntur, quae hic pro dignitate exponi haud quaquam potuerunt. In vulgus notum est, quot mihi mala creaverint homines idiotae ac malitiosi, quot in hunc usque diem creare omnibus Viribus annitantur 6 propterea quod disciplinas philosophicas in systema veri nominis redigere studeo, easdem & certas, & utiles effecturus. Deum ea dirigere in bonum finem, & expertus sum hactenus , & abunde indies adhuc experior. Meo igitur exemplo veritati propositionis praesentis testimoruum perhibere possum. Nec minus partim in vulgus notum est, partim mihi Deoque perspectum, quae mala in me redundaverint ex eo, quod aliis benefacere & eorum fortunam amplificare studuerim, ita ut beneficiorum in alios collatio fatalis mihi dici dubeat. Sed Deum haec quoque dirigere in bonum finem, aeinde mihi nasci bene agendi motiva, indies adhuc magis magisque disco. Meo igitur exemplo veritati propositionis prae- sentis alterum quoque testimonium perhibere Valeo , exceptione omni majus. Atque adeo nullus dubito fore, ut etiam alii eandem agnoscant, modo sbimetipss deesse nolint. --
strum enim est, ut malorum praeter omnem Cnlpam nostram nobis obvenientium, vel ex eo, quod, quae recta Ad bona sunt. fecerimus, proficiscentium, eum faciamus usum , quem do. bemus. Suru etiam mala physica remedia adversus mala m ratia , quatenus cupiditatem male agendi supprimunt, occasonem male agendi auserunt, propositum bene agendi si mant, occasionem bene agendi suppeditant. Sed hie eorum usus directe ad praesens institutum non spectate se ira, quod indirecte huc facere possit, quatenus & haec contemplatim
tandem deducit ad motiva actionum bonarum comminendarum , malarum omittendarum. Hic enim mala confidera mus, quatenus ob directionem ad bonum finem praebent m rivum actionum bonarum Committendarum , malarum versominandarum; non quatenus sunt medium bene agendi dx remedium adversiis malum morale.
275쪽
De Deo, Legis naturae Autore, Praemiis meaenis. 249
suae υι nexus rerum homini malas actiones perpe- suomodo eranti eveniunt bona flosca, praem a esse nequeunt: μοι ta' sonaρθά-men a uc motiva actionum commarsendarum s omittenda- ea imprisrum. Etenim praemium datur ob actionem commissam . t acto-a91. & quidem bonam, cum Deus malum velle nequeat I. nam mous 8 l. Part. I. I seM. nat. , nec in hominibus Deo id placercι et qucat s . s 88. Part. I. Theoc nar . Quamobrem quae vi nex rerum homini malas actiones perpetranti eveniunt, non ideo ipsi obtingunt, quod malas actiones perpetres, consequenter praemia non sunt, suod erat strιmum. Enimvero bonitati divinae acceptum ferendum est,
si homo in iis ponitur circumstantiis, sub quibus bonorum physicorum fit compos j. 737. Part. L Theri. nat. J & ipstrerum nexus sapientia ac bonitate divina constitutus s. 74r. Part. I. Theol. nat. . Quamobrem , quae vi nexus rerum homini italas actiones perpetranti eveniunt bona physica, bonitate Dei in eum conferuntur. Enimvero Deus nihil facit frustra 663. Pari. I. Theol. naid , adeoque nec bona physica hominibus malis frustra largitur, conkquenter necesse est ut ea ipsis ob finem qucndam conferat g. 66 a. Part. L. neol nat. . Quoniam itaque non dantur tanquam praemium ob actiones perpetratas per demonstata, necesse est, ut dentur in usum actionum committendarum & omittendarum, consequenter motiva esse debent actionum committendarum & omittendarum g. 887. Poch. emis. J. suod
Alterum ostenditur etiam hoc modo. Quae vi nexus rerum homini malas actiones perpetranti eveniunt bona physica, bonitate divina in eundem conseruntur per demou- strata; constquenter Dei in homines bonitatem inde cognoscimus, eamque tanto majorem, quod conserantur in coh
276쪽
qui faciunt, quod ipsi displicet G. 18s. Paris Neot. nar
Experientia autem comprobatum hic sumere licet, quod Bo loco j. 4o9. 'arr. 2. Phil. pra' demonstraturissimus, bonitatem divinam esse motivum servandi lcgem naturae, eamque tranSgrediendi. Atque adeo patet,quae vi nexusterum homini malas actiones perpetranti eveniunt bona phy- fica motiva esse faciendi ea, quae Dcus a nobis fieri vult, con- ωquenter actionum committendarum & omittendarum.
Ad motiva particularia non descendimus, quae non modo eircumstantias particulares supponunt, sed difficilem quoque habent demonstrationem, cum principia hue spectantia nondum potuerint praemitti, quorum bene . ulta ea supponit. Quodsi vero cui libuerit sciscirari, quomodo bona in dato ea su particulari ab impiis adhiberi possint tanquam actionum motiva ; absque ullo labore innotescent, quae nonnisi longa demonstratione erui possunto Ceterum quae in genere eviciis mus, quod scilicet bona in impios a Deo collari actionum ad Nummas nutum componendarum motiva esse queant, conformia funt Scriptura: sacrae, quae pro certo ac explorato habet . quod bonitas divina ad respiscentiam homines invitet. . Velim igitur denuo notent, qui tanquam impium dogma traducunt, quod vi nexus rerum obveniemia mala physica impiis motiva praebeanr actionum committendarum & omittendarum , quamum plurati adversentur, quodque hominiis bus profanis victas dent manus. Quae vero Paulo ante moris i 0, de malis physicis bonos affligentibus porro annotaviis mus , mutatis mutandis ad bona physica , quibus mali perfunduntur, applicanda sunt. Notandum denique est, quae vi nexus rerum consequuntur ea naruraliter fieri, ut adeo hie perinde sit, sive quid vi nexus rerum consequi, sive naturaliter id fieri di ea , nisi quod hoc latius dictum fit. ut etiam ea comis
plectatur, quae G actionibus necessario resultant.
Praemi, po - Praemia positi a Piar, quae ex actionibus ipsis non rii, άs- conssequuntiir, sed mera dantis Vci leSalacoris voluntate cum
277쪽
De Deo, Legis natura Aurore, Praemiis frienti. etsi
Istiusmodi sunt praemia diligentiae, quae parentes dant liberis , & quae Praeceptores ex voluntate Patronorum distribuunt .discipulis. Opponuntur nimirum praemia posiisa naturalibus, .ae ideo positiva sunt, quae naturalia non sunt.
f. 3 7. Quae vi nexus rerum hominibus bonas actiones ramis stoalia sumittentibus eseniunt bova ς prseia naturasta non sunt, se praemia, posuiDa. Neque enim consequuntur ex actionibus ipsis est quae vi ne- fpothess. QuamΘbrem cum p mia naturalia non simi ,κus rerum quae ex ipsis actionibus minime consequuntur cf. 31 I. ἐῶπι-. quae vi nexus rerum hominibus bonas actiones edentibus eveniunt bona , Praemia naturalia tae nequeunt. Quod
Quoniam tamen praemia divina sunt 3. 313. ; necesse est, ut cum actionibus, ex quibus necessario minime consequuntur, connectantur mera voluntate Dei. Quamobrem cum positiva sint praemia, quae ex actionibus ipsis non consequuntur, sed mera dantis vel legislatoris voluntate cum iisdem connectuntur . 3ia. I quae vi nexus rerum hominibus bonas actiones committentibus eveniunt bona, praemia positiva sunt. quod erat asterum.
Praemiorum ac poenarum divinarum positivorum existentiam multo luculentius docuit Christus. qui nos certiores fecit, corpora hominum aliquando resuscitatum & cum anim his suis unitum iri, ut vel praemiorum aeternorum reddantur participes, squidem bene vixerint, Vel poenis aeternis torqueantur , siquidem male egerint. Sed haec Dei de statu homunis in altera vita voluntas rationis lumine nobis non innotescit. Quae vero ex revelatione divina hauriuntur, non simi
hujus fori. g. 3I8. Datur obligario divina positiva ad legem nature sese obligariovandam. Etenim praemia . dantur divina actionum bona,-ἀvina psis
278쪽
Maeam rim I. I a . , eaque positiva I. 3 1 7. : dantur itidem poenae legis naim adtionum malarum divinae β. 3o8. , eaedemque positiva rati s . . Quoniam itaque praemiorum promissione . a 98. ,&sanctione poenali, quae legi prohibitivae adjicitur I. a M. , obligatio positiva introducitur 6.a9i. , Deus vero hominem obliga ad legςm daturae servandam . a 36. ; quod detur obligatio divina positiva ad legem naturae servandam manifestum est
PositiWam hanc obligarionem divinam urget Moses eademque urgetur in iis, quae Decalogo adjiciuntur. Christus vero multo luculentius eandem docuit, dum praemia & poenas, quae post hanc vitam a resurrectione corporum homines manent, Harissime proposuit not. ν 3 ir. . Efficacior multo obligario est, quam Christus eXposuit, quam quae ex principiis rationis demonstrari potest, quatenus praemia a Christo suis promissa& poenae, quas minatur male agentibus, majoris momenti sunt, quam quae ita hac vita homini obtingere possunt. Sed haec obligatio, quae praemiorum aeternorum promissione &
Poenarum aeternarum Comminatione introducta, cum ad ne
Iogorum sorum spectet; Theologus incidit, ubi Philosophus desinit. quae vero a Philotapho demonstrantur, autoritas Scripturae sacrae confirmat: quo ipso incitur, ut concordia rationis ac fidei de poenis ac praemiis positivis in hae vita semo- rivum credibilitatis, ut cum Scholasticis loquar, ' eorum, quae de poenis di praemiis post hanc vitam revelatio superadditi Philosophus autem satisfecit ossicio sito, si ad revelationem
q. 3 9. Henua actiones intrinsiere bonae praemia naturalia habent. actionam Etenim actiones intrinsece bonae ad persectionem nostrami,ιγinseee statusque nostri per se tendunt I. io 3.3, adeoque ex actioni-knarum. bus necessario sequitur bonum aliquod L ss . Poch. empiri , sive animi, sive corporis, sive fortunae j. s 36. ωα. - F Quamobrem cum praemanaturalia sint, quae
279쪽
De Deo, Legis natura Autor ramiis N Faenis. 233
. ex ipsis actionibus necessario sequuntur 3. 3ar. , actiones intrinsece bonae praemia naturalia habent.
Quoniam praemia naturalia ab actione inseparabilia sunt, quia necessario, adeoque immutabili lege inde sequuntur j. 292. Outol. ; actionum intrinsece bonarum praemia dantur ab iis inseparabilia, quorum adeo certo compos fit, qui actiOnes istas edit. Atque actiones intrinsece bonae hisce praemiis sese commendant, & per ea naturalis introducitur obligatio, quemadmodum pofitiva per praemia positiva.
Actiones intrinsece malae poenas suas narurales h/b t. pae Aetiones enim intrinsece malae ad imperfectionem nostram Moisis sta tusque nostri per se tendunt g. 1O6. , adeo actio latriisseenibus nostris necessario scquitur malum aliquod ssis. malartim Pnch. empir. , sive animi, siVe corporis, sive sortunae g. 567. PDch. empir. . Quamobrem cum poenae naturales sint mala, quae ex ipsis actionibus hominum necessario sequuntur g. 3 o 6.) ἱ actiones intrinsece malae poenas suas naturales habent.
Quoniam actionum intrinsece maIarum paenae naturales sunt, Poenae autem naturales necessariae sunt ac immutabiles; illarum actionum poenae dantur inevitabiles, quas adeo certo incurrit, qui eas patrat. Atque actiones intrinsecae malae ob
hasce poenas odiosae sunt. R per eas introducitur obligationaturalis, quemadmodum positiva per plenas Positium. Quae omnia ex interioribus satis aperta fiant.
280쪽
De Virtute & Vitio, Beatitudine & FH, citate Hominis.
ri His IDixi est habitus actiones sitas legi naturali consorm, defrutio. ter dirigendi.
Probe notandum est, virtutem consstere in habitu eom. mittendi actiones legi naturae conformes & omittendi eidem dissormes , consequenter ejusdem non esse actionem legis naturae consormem, quae ex habitu non proficiscitur, veluti squis aegre adduci potest, ut agat quod illi consentaneum, dc, mallet agere, quod eidem contrariatur. Unde ex sola conso mitate actus externi cum leSe naturae non colligitur , quod quis virtuti sit deditus.
Vitiam est habitus actiones suas ratione contraria dirigendi , quam lege Daturali praescribitur.
Probe quoque notandum est, vitium consistere in habitu actiones legi naturae contrarias committendi, & eidem conissentaneas omittendi;consequenter Vitium nondum esse actionem legi naturae contrariam, quae ex habitu non proficiscitur , veluti si quis aliorum persuasionibus tandem cedens facit, quod Iegi naturae repugnat, mallet tamen omittere. Undo xx sola dissormitate actus alicuous externi cum lege naturae non colligitur, quod quis sit vitio deditus. s. 323. Ουιmari Virtus flariter ac visium non's crebro exercitio aetauisiti, G quisπntur. Sunt enim virtus & Vitium habitus . adii. sitium ae 3 Aa J. Enimvero habitus nonnisi exercitio acquiritur 3. 43o. Fuirantur. Pedic