장음표시 사용
281쪽
De Virtute s Vitiis, Reatit. ρ elicisate Hominis. 233
0 b. empis.).. Ergo virtus &vitium nonnisi crebro exeo
euio acquiruntur. Non jam quaeritur, an vitium facilius acquiratur, quam virtus: sed tantummodo, num tam Vitrum, quam virtus non. nisi iteratis actibus acquiratur. Id fieri, ipsa experientia loquitur. Unde Iustinui iam annotavit, quibusdam gentibus vitiorum ignorantiam plurimum profuisse. Propositio praesens usum suum habet in philosophia morali, quem suo tempore ostendem . s. 324. Virtus conservatur O pescitur continare commit- suomodo rendo actiones legι naturae conformes. Etenim virtus est ha- uvntis con-bitus actiones suas legi naturali consormirer dirigendi I. s vitur saai. , adeoque usus ejus consistit in eommittendis actioni-ρeseiarur bus legi naturae conformibus g. 646. Part. I. Theol. nax. . Enimvero habitus acquisitus continuo usu conservatur &perficitur I. 43 i. 'γώ. empiri, Ergo virtus continuaturdi perficitur continuo committendo actiones legi naturae
Virtutes plures sunt, quemadmodum in philosophia morali docetur. Unde fieri potest, ut quis uni deditus virtutvitio cuidam adhuc indulgeat eidum non opposto. D mcilius
vero virtus conservatu , nis omnibus simul fueris deditus. cum subinde accidar, ut vitium requirat virtuti, cui alias deditus es, a frum contrarium. Quamobrem patet virtutem omnem colendam esse, n ejus conservatio reDatur dissicilis, immo haud raro tantum non impossibilis.
282쪽
Part. I. Theoc nat J. Enimvero habitus acqiii situs continuo usu conservatur di perficitur, seu, quod perinde est, augetur . 433. P Ich. empiro. Ergo Vitium conservatur & augetur continuo committendo actiones legi naturae contrarias.
Noluimus dicere , quod vitium perficiatur continuo comis mittendo actiones legi naturae contrarias, ne quis proposti nem male interpretetur, etsi dictio vitio careret. Etenim viistium hie consideratur ut habitus voluntatis, aut, si mavis, ut habitus appetendi, praecisa moralitate. Ilabitus appetendi
in se spectatus nihil vitii habet : perficitur autem, dum augetur, ut, cum in promptitudine appetendi consistat =. 428. Py eb. empir. , semper in appetendo promptior evadas. Id vero in homine vitiis dedito non reprehenditur, quod promptus sit in appetendo ; quin potius haec promptitudo laudatur& ad imitandum in edendis actionibus bonis commendatur aliis. Hoc ideo monere debuimus, ne quis existimet, nos ad demonstrandam propositionem Praesentem usos principio, quod huc trahi minime debeat.
s. 326. Virtas amistitur es vitium acquiritur eritis continuo actionibus legi naturae contrariis. Etenim virtus consistit inhabitu committendi actiones legi naturae conformcs 3.3ai. . vitium vero in habitu committendi actiones legi naturae difformes s. 3a a. . Quamobrem actiones legi naturae contrariae sunt virtuti contrariae & ipsium vitium contrarium est vim tuti. Atati habitus acquisitus amittitur & contrarius simul acquiritur editis continuo actionibus eidem contrariis s. 4 3 3. Pocs. empir J. Ergo Virtus amittitur & vitium acquiritur editis continuo actionibus legi naturae contrariis.
Non descendimus jam ad causas remotiores, veluti quomodo fieri possit, ut virtuti deditus edat actiones legi naturae contrarias & in iis continuandis non haereat: talia enim adspeetalem tractationem pertinent, quam sibi vindicat philos phia moralis. s. 327. Diuiti od by Corale
283쪽
De Virta e SVitio, Mati . N Felici ate Hominis. 237
3. 327. Vitiam amittitur V virtus acquiri ur estis contonuo quemad actionibus legi naturae conformibus. Ostenditur non abiimili in i ,eam . modo, quo propositioiam praecedentem demonstravimus. vitιι ocreis Usum maximum praebebit propositio praesens in Philoso- δει uretur. phia morali, quam ideo pNbe notari velim. I. 328. Ad uirtutem requiritur coηstans s perpetua vol-- uualis sistas non commi/tenda amones, nis q- tegi naturae conformes voluntas insunt. Virtus enim est habitus committendi ae iones legi na virixte.
turae conformes β 3 al.). Quoniam habitus in agendi promptitudine consistit β. a 8. PIIch. empir. I, qui virtute praediatus est, data agendi occasione sine mora vult, quod leginaturae consorme s. cit. , adeoque nil quicquam a proposito agendi, quod legi naturae convenit, se dimoveri patitur. Quamobrem quia voluntas perpetua cst, quando in omni casu eodem ad idem tendit, cademque constanS, quam do in dato casu non mutatur f. to 6 a. pari. I. TMol. nat)ῆ evidens est, ad virtutem requiri constantem & perpetuam voluntatem non committendi actiones, nisi quae legi naturae
conformes sunt. Habitus voluntatis in ejusdem constantia & perpetuitate consistit. Quamobrem virtus definiri potest, quod si constans & perpetua voluntas actionem nullam committendi, nisi quae legi naturae consormis est. Nec rectius profecto naturam virtutis perspicere datur, quam ubi animum ad consta tiam & perpetuitatem voluntatis advertimus, modo distinctas habuerimus constantiae ac perpetuitatis notiones.. quas in Theologia naturali explicavimus ro62. para. r. TMοι nat. .
Eam qui perpendit, haud iacile sibi imponet, ut sbi videatur
284쪽
orili, H In vitio oris voluntas constans sperpetua committendi voluntas la actionem legi natura: contrariam. Est enim vitium habitus vitio. committendi actionem legi naturae contrariam I. 3aa.),. si obrem cum habitus in agendi promptitudine consistat, qui vero promptus est in ageudo, sine mora agit . 4ag.
PDeh. Empis.); qui vitio deditus est, data occasione actionem ex habitu vitiosio proficiscentem edendi, sine mora ean- dem Vult, nec sese permoveri patitur, quo minus id velit. Erumucro pcrpetua est voluntas, quae fertur in candem actionem, quoties eam edendi occasio datur, di constans est, si in dato casu mutari nequit β. ao 62. Para. I. Theol nat. . Adest igitur in vitio voluntas constans & perpetua committendi actionem legi naturae contrariam.
Poterat ititur vitium definiri, quod si constans & perpetua voluntas committendi actionem legi naturae contrariam. Atque vitii naturam intimius inspicimus, si ad voluntatis Comstantiam & perpetuitatem animum advertimus. Equidem fieri potest, ut vitium aliquod nondum sit adeo inveteratum, ne subri de per rationes extrinsecas eidem deditus permovea tur ad abstinendum ab actu externo; remanet tamen voluntas agendi, & qui actionem invitus quas intermittit, dolet, quod eam omittere debuerit. E. gr. Intemperans vinum modice - haurit, eum mallet immodice haurire, ac conqueritur, quodsbi id facere non licuerit. Hie adeo de voluntatis constantia sermo est, quae substare potest, etiamsi contrarium simulet,
qui quod vult, ipso opere exequi prohibetur. I. 3 3O.
Actiones sui υιrtute praeitus es, actiones eas commistis, quae qualescom- rendunt ad μή aliorumque ac status D, O aliorum persectionem, mittat viro arquegloriae HυInae illustrationem. Etenim qui virtute praedi- rure praecidi-tus est, eas committit actiones, quae sunt legi naturae conso
tus. mes I. 3ar Sed lege naturali ObliSamur ad committendas
285쪽
De Virtute s Visio, Beatis. F Felicitate Hominis. 239
actiones, quae ad nostri statusque nostri c*.fisa. & a tum
statusque eorundem perfectionem g. aaa. aa 3. , atquestariae divinae manifestationem tendunt I. et 34. . Vivtute igi-ἐur praeditus eas committit actioncs , quae tendunt ad sui aliorumque ac status sui & aliolum perscctionem, atque gloriae divinae manifestationem. f i . IHinc patet, unde nascantur diversae virtutum species, nimirum a divcrsrate perfectionis nostrae & aliorum statusque nostri & aliorum, diversisque modis illustrandi gloriam divinam. Unde patet, virtutem quoque definiri posse per ha tum, seu perpetuam ac constantem Voluntatem se statumque suum perficiendi: etenim persectio sui, quemadmodum supra vidimus S persectionis alienae, & gloriae divinae promotionem sub se comprehendit, aut involvit.
ssui virtute praeditus es actiones suas liberas per eas suomodo
dem rationes suales deIermium, per suas determinantur na- easdem deia rurales. Dirigit enim actiones suas consorinitor legi natu- termiser.
rati I. aeti. . Sed lege naturali obligamur ad i terminandum actiones liberas pcr easdcm rationes finalcs, per quas dcterminantur naturales 3. 33 4. . Ergo qui virtute praeditus est actiones suas liberas per easdem rationes finales determinat, per quas naturales determinantur. E. gr. Cibum ac potum non capit, qui virtute deditus est. nisi sanitatis ac vigoris corporis conservandi gratia dc per hancince rationem finalem determiclat hanc actionem. s. 332.
Qui uirtute praeditus es, ejus actiones liberia omηes,onsensese I liberae omnes ac naturales inter fe confeνιιunt. Etenim vir actiona tute praeditus actiones omnes dirigit ad sui perscctionem ad ιιrim statusque sui persectionem is. 33o. , consequCnter actioneS tem regu ejus omnes ad eandem obtinendam tendunt. Quoniam ita-suus. que inter se consentiunt, quae ad idem aliquod obtinendum
286쪽
tendunt f. so 3. Ontol. ); actiones hominis virtute praediti
- liberae omnes inter se consentiunt. suod erat unum.
Similiter qui virtute praeditus cst , actiones liberas per
easdem rationes finales determinat, per quas naturales dete minantur g. 33I . ,adeoque cum naturalibus ad eosdem fines tendunt. Unde patet ut ante, quod etiam cum naturalibus consentiant. Puod eraι alterum.
Utrumque simul etiam ostenditur hoc modo. Qui virtute praeditus est actiones suas legi naturali conformiter dirigit g. 3ai. . Quamobrem cum lex naturae nos obliget ad actiones bonitatem intrinsiccam habentes s. a 3. ; eas committit actiones, quae intrinsece bonae sunt. Enimvero actiones bonitatem intrinsccam habentes omnes & inter se, &cum naturalibus consentiunt ii 4. . Ergo hominis . virtute praediti actiones liberae omnes & inter se; & cum
naturalibus contentiunt. Vides itaque consensum actionum omnium tam liberarum, quam naturalium inter se a virtute abesse non posse. Quateius in eo quidam notatur defectus, eatenus ipsa virtus aliqua ex parte deficit. Virtutem autem dum cognoscere volumus, ab omni defectu liberam intueri debemus. Nec parum refert, ut desectus virtutis humanae agnoscantur, qui agnosei nequeunt, nisi virtutis persectae seu immaculatae ideam animo eo rehendas.
g. 333. Cui obliga. Virtuosὼs obligationi na mali fatisfacit. Etenim acti rioni satis nes suas dirigit legi naturae convenienter l. 3ar. , conse- faciat vim quenter ea agit, vel non agit, ad quae agendum vel non mosus. agendum lex naturae nos obligat I. i 3 . . Quoniam it que obligationi satisfacit, qui agit, vel non agit, ad quod agendum, vel non agendum obligatur s. reto.); virtuosus obligationi, quae a lege naturae Venit, satisfacit. Enimvero obtasatio, quae a lege naturae venix, naturalis est I. 14s.).
287쪽
De Vi Iule FVitio, Mati . s Felicitate Hominis. 26I
Quamobrem patet, virtuosum obligationi naturali sati
facere. Probe notandum est, quando hic asserimus, virtuosum obligationi naturali satisfacere, nos supponere, quod eandem distincte agnoscat, saltem in casu particulari, adeoque eidem satisfaciat qua tali. Unde animum hic non advertere debemus ad actiones, ad quas obligamur; sed ad modum, quo ad easdem vel omittendas, vel committendas obligamur.3 34.
Visiuit deditus semper rectitudinem actionum curae cor- Recti viduaeque habetJeu, omnem adlibet curam , ut actio quieobet sit acti)ουὰλνὸcta. Virtuti enim qui deditus est, Voluntatem perpetuam ωλιο i& constantem habet non committendi actionem, nisi legi co3vemens. naturae conformem f. 328. . Quoniam itaque lex naturae nos obligat ad actionum rectitudinem . t 89. virmois voluntas perpetua est atque constans actionum, quas edit, rectitudinem observandi, seu curandi, ne in rectitudine a- ctionis ullus notetur desectus. Quamobrem cum constans N perpetua sit voluntas, quatenus nil quicquam ab eo, quod volumus, nos dimoveri patiamur, idemque volumus semper, quoties casus idem recurrit . ro 6 a. pari. I. Theocnat. r, qui virtuti deditus est, omnem semper adhibeat curam necesse est, ne actio a rectitudine vel minimum deficiat.
Quodsi quis dubitet, an virtuti deditus obligationi naturaliqua tali satisfacere debeat, ut eidem lassiciat ad agendum; js facillime convincetur vi propositionis praesentis, ne quicquam dubii superesse possit. Quoniam enim in actione recta nil
quicqvim desiderari debet ex parte intellectus i 3. 9.); legi na turae & obligationi naturali, quae ab ea venit, satisfacturus notitiam quoque legis naturae & obligationis naturalis sussicientem habere debet, consequenter fieri aliter haud quaquam potest, quam ut obligationi naturali qua tali satisfaciat & legem naturae servet, qua legem natura. . Non est, quod ad exempla provoces, quibus contrarium doceatur. Exempla
288쪽
ter irigat actιones. enim nil probant, cum ad ea provocans sumat, quod probari debet, scilicet eorum, quibus virtutem tribuis, virtutem omnibus numeris fuisse absolutam. Virtuti dedito ea tribui. mus praedicata, quae ex notione virtutis deducuntur; non vero quaerimus, quaenam sint illorum praedicata , qui virtuti dedi. ei dicuntur.
s. 33 s. Virtute praeditus actiones decoras indecoris praferre t netur. Etenim virtute praeditus legi natum consormiter dirigit actiones suas . 3ai. . Sed lex natum nos obligat ad actionem decoram, naturaliter scilicet talem 3. i 96. , indecorae praeserendam j. zo 3. . Ergo virtute praeditus acti nes decoras indecoris praeferre tenetur.
Equidem vulgo decorum a virtute sejungitur, quod videamus homines Mnc vel istam virtutem in particulari colenistes, decorum Vero omne negligentes, & ex adverso alios inobservando decoro rigidos, ab omni tamen virtute alienos: sed exemplis non movemur, qui ex notionibus de rebus statuimus & exempla virtutum ex notione virtutum dijudicamus. Cum obligationem naturalem , ipsius persectionis notione jubente , ad quam diriguntur actiones omnes juxta legem naturae . Isa. , ad decorum naturale extenderimus; virtutem quoque ad actiones decoras extendamus necesse est. Est cuilibet virtuti in particulari suum decorum, quod cum ea non minus cohaeret, quam quod in eadem honestum vel justum est: sit ita quod ejus neglectu non tantum detur damnum, quantum neglectu honesti & justi sibi vel aliis datur, ut ideo pro re nullius momenti in actionibus humanis habeatur.
g. 336. Pirtute praeditus actiones legi nasurali confremes committit ob earundem bonitatem ratrinsecam, seu fura intrinsecebdinae, O actιones eidem distormes omittit, ob earundem malitiam intrinsecam, seu quia intrinsece malae. Etenim vim
tute praeditus obligationi naturali stiniacit I. 333. , quae
289쪽
De Vi tute s Vitis, Beatis.-Fencitate Hominis. 263
cum ponatur posita essentia atque natura hominis rerumque f. ia 9. , ea facit, ad quae facienda per ipsiam essentiam ataque naturam nostram rerumque essentiam atquc naturam Obligamur, & non facit ea, ad quae non facienda per eandem obligamur . iaos. Enim vero per ipsam essentiam & naturam nostram rcrumque obligamur ad actiones intrinsece bonas committendas, intrinsece vero malas omittendas j. a T.): quae cum per essentiam atque naturam hominis ii
trinuece bonae vcl malae lint s. ra 4. , ad illas commitrendas, has vero omittendas obligamur, quia illae intrinsece bonae, hae autem intrinsece malae sunt. Quamobrem patet virtute praeditum actiones legi naturali consorines committere, quia intrinsece bona: sunt, seu ob carundem intrinsecam bonitatem ; difformes vero omittere, quia intrinsece malae sunt, seu ob earundem intrinsecam malitiam. Ostenditur etiam hoc modo. VirtuoB constans & pedipetua voluntas est non committendi actiones nisi legi naturali conformes , I. 3 28. , consequenter cum lcκ naturae nos oblio et ad actiones intrinsece bonas committendas, intrinsece vero malas omittendas . t 3 3d , constans ipsi ac perpetua voluntas est committendi aetiones, quas intrinsece h nas agnoscit, omittendi vero actiones, quas intrinlece malas agnoscit. Quamprimum adeo cognoscit, actionem aliquam esse intrinlcce bonam, cam committit, adeoque ideo quod intrinsece bona est; quam primum vero Cognoscit,acti O-nem aliquam esse intrinsece malam, eam non committit seu omittit, consequenter ideo quod intrinsece mala est.
Nemo non in seipso experitur, quod, si quicquam agendi
voluntatem habeat, idem agat quam primum agendi occaso assertur. Quamobrem cum virtuoso sit voluntas agendi, quod lex naturae praecipit; si data agendi occasione agnoscit, hane actionem esse legi naturali consermem, eam committit ideo, quod eidem contormis est. Conformitatem cum lege
290쪽
naturali non cognoscimus nisi ex intrinseca intanis bonitate,
quoniam ea nonnisi intrinsece bonam praecipit. Atque adeo qui virtute praeditus est, actionem hanc potius commitistit, quam omittit, quia intrinsece bona est. Eodem modo sese res habet cum actione intrinsece mala. Ceterum tenendum est, in casu particulari intrinsecam bonitatem & malitiam agnosci, non attentis terminis generalibus. Ita e. gr. actio , qua capitur cibus, bonitatem intrinsecam habet, quatenus eum ideo appetimus, quod sanitati conservandae inservientem
agnoscimus. Quamobrem s quis hunc eligit cibum prae sistero, quod illum sanitati amicum, hunc inimicum noverit; temperantem hunc cibum eligere dicimus, quia haec electio honitatem intrinsecam habet, seu in numero actionum intrinsece bonarum est. Haec probe perpendenda sunt iis, qui terminorum generalium vim ac potestatem animo minime comis prehendunt, consequenter ad exempla animum advertentes negant ob bonitatem vel malitiam intrinsecam actionis fieri, ut alia committatur, alia omittatur, quod actionem committens, vel omittens ad notionem generalem, quam nunquam distincte perpendit, animum minime advertit. Quae hie de actionum intrinseca bonitate ac malitia annotamur, de' aliis quibuscunque terminis generalibus tenenda.
I. 3 3T. Motius Virtuosius motivis utitur intrinseca actionum bonitate qaenam ct malitia c= motιυis ab attributas Dei de Antis. Etenim Iint vina Virtuostis actiones legi naturae conformes committit, quia H. intrinsecae bonae, difformes omittit, quia intrinsecae malae 3. 336. , cumque adeo per intrinsecam actionum bonitatem& malitiam intelligatur, cur illas velit, has nolit, intrinseca bonitas est ratio sussiciens volitionis, intrinseca vero malitia ratio sussiciens nolitionis j. s6. Ontol.). Quoniani itaque ratio sussiciens volitionis ac nolitionis motivum est β. 887. MIch. empiri); virtuosius motivis utitur intrinseca actionum bonitate & malitia. Euod erat unum.