장음표시 사용
291쪽
De Virtute S Vitio, beatis. Melieitate Hominis. ess
Iam homo per ipsam essentiam atque naturam suam obligatur ad determinandum actiones liberas per motiva ab attributis divinis desumta s. a 3 i. , & ad non omittendum ista motiva in determinatione actionum liberarum I. asa. . Quoniam obligatio naturalis est, quae cum ipse hominis essentia atque natura ponitur s. ia 90; obligatio ad utendum motivis ab attributis Dei desumtis naturalis est. Virtuosus obligationi naturali latisfacit . 33 3. . Ergo etiam utitur
motivis ab attributis Dei desumtis. sinoderat alterum. Equidem & fieri potest, & solet, ut motiva ab attributis
divinis desumta non coniungantur cum motivis ab actionum . . . .. intrinseca bonitate ac malitia petitis, cum quotidie videamus alios nonnis motivis uti a Dei voluntate vel aliis attributis ejus. dem desumtis . alios vero nonnisi motivis ab honestate intrinseca vel turpitudine intrinseca actionis petitia; non tamen hinc probatur, recte facere, qui hoc faciunt. Virtus imperfecta est , quae motiva ab attributis divinis desumta separat ab iis, quae petuntur ab actionum intrinseca honestate ac turpitudine. im I 338.
Virius philosophica a nobis dicitur habitus consor- Virtus phi mandi actiones legi naturali ob intrinsecam carundem boni- Iosopiueatatem ac malitiam . quaen mῶ-Hic gradus virtutis insimus est. Admittenda haec virtus caIur. etiam ab iis, qui Deum esse negant, vel de ejus existentia du-i bitant, vel eum prorsus tenorant. Exemplo sunt Sinae, quidistincta Dei cognitione destituti virtutem tamen philosophi lari eam costuerunt, quemadmodum libri eorum classici loquuntur. i quos Missionarius e Societate Jesu R. P. Franciscus irari in L
Pietas plausophica' vocatur habitus consorinandi pietas phi- actiones legi naturae vi motivorum ab attributis divinis & loso hica providentia divina desumtorum, quatenus lumine rationis quaenamia innotuerunt. υ - -- M dicatur.
292쪽
Pietas philosophica non modo complectitur omela erga Deum, quae suo loco explicaturi sumus; sed sese per omnes virtutes reliquas dissundit , atque ad gradum sublimiorem evehit. Unde patet, virtutem ad hunc gradum evectam cadere non posse in eos, qui Deum ignoram distincta ejus coo
Vinus eisi ana dicitur habitus consormandi actiones legi naturali ac voluntati divinae vi motivorum, quae a veritatibus divinitus rcvclatis, de opere inprimis redemtionis, dcsumuntur. Dicitur etiam Virtus ileologi a.
Monui iam in Notis ad Orationem de Sinarum philos phia practica, not. n. cur virtus christiana sit opus vere divinum, viribus naturae superius. Unde liquet Theologi esse non philosopia de hac virtute agere. f. 3 4 I. . sui pietatem eum uirtute covjungit. actiones leginaturae conformes committit . di Formes omittis , q-ra Deus hisias committι. has omittι Uult, seu affonum commIttendarum cI omittendarum motrdum a voluntate Deι taesumit. Etenim
pietatem colens actiones legi naturae conformat vi motivo tum ab attributis divinis desumtorum β. 339.). Quamo rem cum Deus velit, ut homo actiones suas legi naturae co formet cf. a 81. 284 , immo hominem obliget ad legem naturae servandam c*.a76. ; qui pietatem cum virtute conjungit, motivum actionum committendarum a voluntate Dei desumit, consequenter cum ex motivis intelligatur, cur quid potius velimus, quam nolimus, & cur nolimus p tius, quam velimus 88 8 PEIch e m), actiones legi naturae conso cs ideo commitu. iussorm que omittit, quia Deus illas committi, has omitta Vult. 1
Absolute necessarium non est, ut motiva ab intrinseca honestate di turpitudine diaumta conjungantur cum motivis a
293쪽
De Virtate Frisio, Reatis. Melicitate Hominis. 267
voluntate divina petitis. Unde virtus philosophica dari potest
fine pietate. Cum tamen lege naturali admotiva inde petenda . obligemur virtutem a pietates unctam desectu quodam laborare palam est. Dum etiam legi naturali &, quae ab ea venit, obligationi naturali satisfacere vis, non plene satisfacis, ubi omittis, ad quod non omittendum obligat lex naturalis. Virtutem adeo qui colit, quicquid agit, id agere debet, ut voluntati Numinis satisfaciat: quod ut luculentius constet, sequentem addere lubet propositionem.
Pirtuosus actiones bonas committit, malas omittit, ut in vasisti, uiui uoliavitatι divinae. Et im actiones suas legi na-IMHom sis turali conso miter dirigit I. 3a .). Quamobrem cum ii faeiena lege naturali ad motiva ab attributis diviniS desumenda Ob- o lis,la iligetur g. etsi δέ pietatem cum Virtute conjungit 3. 338 aeri . 339 I. Qui pietatem cum Virtute conjungit, aetiones leginaturae consormes committit, difformes omittit ideo, quia Deus illas committi, has omitti vult l. a 4r.). Virtuosius itaque actiones bonas committit, malas vero Omittit, ut vo Iuntati divinae satisfaciat.
Quodsi adeo non intendas bene ac recte agendo, ut V Iuntati divinae satisfacias, desectus quidam in virtute notatur. Et hoc defectu laboravit virtus Sinarum, qui cum distinctam Dei cognitionem minime habuerint, nec ejus voluntati satisfacere intenderunt, quantocunque ardore studium virtutis fuerint prosecuti. Hic vero nemo non videt, quam audaces snt in criminando, qui aliis persuadere conantur, quod Sinusupremum virtutis gradum tribuerimus, cum ne quidem eum
iisdem concesserimus, qui a pietate philosophica venit, nedum eum, quem virtus christiana sibi proprium agnoscit g. 34o. . Enimvero pietas philosophica non hoe solo influit in omnem Virtutem, quatenus essicit, ut, quicquid agitur, ideo fiat, ut supremi Numinis voluntati satisfiat; sed per alia adhue motiva particularia in veritates particulares influit, quemadmodum suo docebitur loco, hic vero doceri nondum potest.
294쪽
petitus I motiua ab attributis invisis desumta eum: ut tuis auer is ab intrinseca actionum bonitare s malitia petitis conjungantio qώ- tur; appetitus G aversito sit fortior. Cum enim motivum H fortior sit ratio sufficilans actuum volitionis & nolitionis s. 887. sat. 6uch. em in G, adcoque posito motivo ponatur volitio vel nolitio j. 118. Ontol. ς evidens est, posito motivo ab intrinseca actionum bonitate & malitia desumto solo poni actum volitionis & nolitionis, positoque solo motivo ab attributis divinis desumto poni itidem actum volitionis ac nolitionis.. Qiiamobrem si motiva ab attributis divinis desumta ad most 'tiva ab intrinseca actionum bonitate & malitia petita accedant necesse est ut vehementius velis vel appetas, quod appetis, ac vehementius nolis vel averseris, quod aversariS...' - - Qiiodsi quid vehementius appetas vel aversicris, baud tam
facile re adduci patieris, ut, quod appetis, non pyctM, Nquod aversaris, non avcrseris, consequenter non tam facile ab appetitione & aversione te dimoveri patieris. Quoniam itaque appetitus sortis est, si ab appetitione non facile te dimoveri patiaris, & sortior est avertatio, si ab aversione non facile te dimoveri patiaris s. 9 O. Pbcb. empir. ; si motiva ab attributis divinis desumta cum motivis ab intrinseca acti num bonitate & malitia petitis conjunganzur, appetitus &aversatio fit fortior,
ostendi uir etiam hoc modo. Posito soIo motivo ab intrinseca acti is bonitate ac malitia desumto ponitur volitio & nolitio, & posito solo motivo ab attributis divinis desumto ponitur itidem volitio & nolitio per dex Astrata. Quamobrem etsi quaedam adsit ratio ad te a volitione &nolitione dimovendum iussiciens, quatenus pendet ab uno motivo ; non tamen ideo ab eadem dimoveris, quia adhuc aebsistit vi motivi alterius. Quodsi urgo utraque motiva
295쪽
De Virtute s Visio, Beatis. FFelicitate Hominis. 269
conjungas, dissicilius a volitione vel appetitione, & nolitione vel aversione te dimoveri pateris, quam si sterumν
tantum utaris. Unde denuo patet ut ante, si motiva ab attributis divinis petita conjungantur cum motivis ab intrinseca actionum bonitate & malitia desumtis, appetitum & aversationem fieri fortiorem.
Experientia laquitur, motiva Ia tussicere , ut actiones bonas appetamus, malas aversemur, quae ab intrinseca earum bonitate & malitia desumuntur, nec minus sola sciscere, quae ab attributis divinis veluti a voluntate Numinis petuntur. Istus probat exemplum Sinarum, tescibus eorum libris classicis ς' hoz. Equet exemplo eorum inter nos, qui cum actionum intrinse- eam bonitatem & malitiam minime capiant, in voluntate Numinis tanquam motivo acquiescunt: Quodsi appetitus sensitivus pugnet cum rationali ; facilius ille hunc vincit. si motivum nonnisi unum moveat appetitum rationsem, quam si geminum
Quoniam motiva ab attributus divinis desumta cum pietatis' sum otivis ab intrinseca actionum bonitate ac malitia compun- virtutem cuntur, si pietas cum virtute conjungatur a 38. 339. , sementis tortior aurem fit appetitus & aversatio, si utraque motiva sicacia conjungantur . 343. ; evidens est, si pretas cum virtute Uungatur, Vpetitum cI avernationem seri fortιorem, consequenter studium virtutis facilitarι , seu virtutem facilius a quιυ , νmmo cI conrvari.
Nimirum volitio & nolitio facilius constans regilitur, m tivis utrisque conjunctis, atque adeo actus, quibus saepius repetitis enascitur ille habitus, in quo virtus consistit, iacilius eliciuntur, coiissequenter is etiam facilius non modo acquiriatur, verum etiam, ubi acquisitus suerit, conservatur. 34 sis
296쪽
omittis. Etenim actiones legi naturae conformes committit, quia intrinsece bonae : eidem difformes omittit, quia intrinsece malae s. 336. , consequenter cum actiones intrinsece bonae nos statumque nostrum perficiant β: io 3. , impersectiores contra nos statumque nostrum reddant actiones in- , trinsece malae . ro 6. ; illas committit, has vero omittit, quia illas se statumque suum perficere, has vero se statumque suum imperfectioni obnoxium reddere agnoscit. Quoniam itaque ex cognitione intuitiva persectionis voluptas s Ir. Poch. empir ex cognitione autem intuitiva imperfectionis taedium si ve molestia nascitur si 8. 6 A e ιν. illas committit, has omittit, quia ex illis voluptatem, ex his vero taedium seu molestiam percipit, consequenter cum id placeat, ex quo voluptas percipitur, displiceat autem, ex quo taedium percipitur I. 34 a. Ocb. empir. , quia illae placent, hae vero displicent. Enimvero lubenter facimus, si quod nobis placet, facimus g. 938. VIch. empis J. Virtu
sus itaque actiones legi naturae conformes lubenter committit: eidem difformes lubenter omittit. suod erat unum.
Porro qui ex pluribus possibilibus sponte eligit, quod ipsi placet, libere agit s. 941. ω h. empir. . Quam
obrem cum sua sponte actiones legi naturae consormes praedifformibus eligat virtuosus per demonstr. & f. 933. Poch. empir.); quin actiones legi naturae conformes libere committat , eidem difformes libere omittat, dubitandum non est. suod erat asterum.
Patet itaque virtuosum esse vere Iiberum, nec repugnante voluntate propria quicquam facere, quatenus voluntatem suam alterius voluntati subjicere tenetur, cum mallet aliter facere, si sua stare daretur voluntate. Et quamvis virtuosus actioneshOnas etiam committat, malas omittat, ut hoc ipso satisfaciat voluntati divinae 3. 34a. ἔ voluntati tamen divinae satisfacere
studet ob ipsam bonitatem intrinsecam hujus studii, conse-
297쪽
De Virtute Fritis, Reatis. Melicitate Hominis. 27I
quenter id non minus libere ac lubenter facit, quam ipsam
actionem voluntati divinae conformem 3. 342. , committit, difformem vero omittit. Alius prorsus animi status in eo est, ut mallet contrarium agere, siquidem alterius voluntati suam ubjicere minime teneretur, quemadmodum voluntate Pro pria repugnante, nec raro absque indignatione faciunt, quod Vult alter, cujus imperio subsunt, poenarum aut alterius mali metu adducti.
g. 3 46. Virtuosus opus non habet poenis, ut ad actiones legi Metus pae-
naturae conformes committendas, O ad actiones erim di or- mirum cur mes omιι tenvis compestisur. Etenim actiones committit Oba υπιute
earundem bonitatem intrinsecam, quae legi naturae consor-abit. mes sunt, & quae eidem d. fformes sunt, eas omittit ob e rundem malitiam intrinsecam g. 3 36. , consequenter non habet opus, ut illarum omissionem, harum coen missionem sibi repraesentet tanquam malum propter poenam, quae illam& hanc manet .a 83. .. Quoniam igitur metu poenarum
determinetur voluntas in contrarium poena opus non est a nemo non videt virtuosium non habere opus poenis, ut adactiones legi naturae conformes committendas & ad actiones eidem difformes omittendas compellatur. . 34 T. Gi actionem externam legi naturae tonfirmem metu sinando 3 ae, ueloe praemis postivi evit, virtute praei us non es. actio exteris Etenim quia actio tantummodo externa legi naturae con se na regi naismis per opoth. interna eidem non est. Quamobrem cum turae tonis interna actio sit volitio, vel nolitio externae respondens Φ.formi, exs67. FLL Theri. nat ; haec legi naturae conformis non eu. habitu varia Quoniam itaque lex naturae nos obligat ad actionem intrin-ruias nomstce bonam committendam, intrinsece malam omittUndam .mce s. 33 3 .) ; qui actionem tantummodo externam legi naturae con
sormem metu poenae, vel spe praemii positivi edit, actionem
298쪽
committere non vult, quia intrinsece bona, nec aliam omittere vult, quia intrinscce mala. Enimvero qui virtute praeditus est, actiones legi naturae consorines committit, quia
intrinsece bonae, & omittit, quia intrinsece malae . 336. Ergo is virtute praeditus non est, qui actionem externam le- si conformem edit metu poenae, vel spe praemii politivi.
Poenarum metu vel spe praemii qui adducitur ad acti nem aliquam committendam , vel omittendam, eandem sibi tanquam bonam Vel malam non repraesentat, nisi quatenus eam habet pro medio evitandi poenam, vel consequendi praemium, adeoque non ipsam app&it actionem, vel avessatur, sed praemium appetit, poenam aversatur. Unde apparet, manere voluntatem actionem committendi vel omittendi, modo pinnam evitare posset, Vel praemium accipere valeret, actione ibeet legi naturae difformi edita. Abest igitur constans illa&pe petua voluntas non faciendi nisi quod legi naturae conforme, sine qua virtus concipi nequit 3. 3a 8.). Sane qui nonnisi metu poenarum vel spe praemii commovetur ad actionem legi naturae conformem edendam ; ille dissormem edit, quampimum poenam a se evitari posse sibi perseadet, aut praemium a se non obtentum iri arbitratur. Hae enim in casu nullum amplius remanet actionis edendae motivum. Atque adeo patet, quam sit adversa virtuti eorum sententia, qui animae non aliam concedunt libertatem , quam quatenus Vel pinnarum metu , vel spe praemiorum flecti potest voluntas.
Uirtuosius actiones Iegi nourae conformes cum gaudiose θινιoiis commi/tit. Actiones enim legi naturae con rmes committit .isini quia intrinsece bonae . 3 3 6. . Quamobrem cum volupta so)-tem eX το percipiamus, quod bonum esse cognoscinius .ss8. P ch. - r. ς ex actione legi naturae conformi vo-i luptatem percipit. Agit vero cx habitu g. 338 adeoque prompte, absque ulla mora 428. N h. empir &constantia voluntatis s. 328. , consequenter se a proposito
299쪽
De Virtute SVitio. Beati . FTHici Me Hominis. 273
agendi nnilis rationibus abduci patitur I. ro 6 a. Part. I. Theol. nat. . Quamobrem dubitandum non cst, quin voluptas ex actione legi naturae consormi percepta praedominetur . sa9. P Ich. empir. 3. Quoniam itaque in praedona inio voluptatum gaudium consistit . 6 a 4. P Ich. empir.) ; quod
virtuosus actiones legi naturae conformes cum gaudio coinmittat extra Omnem controversiam positum est. Agnovit hoe cin eius, qui discipulis suis fguum virtutis
acquisitae commendavit gaudium ex actione bona perceptum. pro certo habens, neminem Virtutem ip im consecutum, sed ad eam adhuc contendere, qui nondum gaudet, quando b ne agit, quod bene agat. Nec id ab experientia abhorrere, ex seipso discet, qui in virtute quadam colenda plurimum studii posuit. Equidem haud ignoro, esse haud paucos, quiabus propositio Praesens experientiae contraria videtur. Sed lubens concedo, quod propriae ipsorum experientiae advers tur: sunt enim ex illorum numero, qui nonnisi metu poenarum vel spe praemii agunt, quod legi naturae consentaneum, adeoque a vera virtute adhuc alieni I. 347.
isto recta non es, quae metu poenarem extorq etur , is meis uese praemii tantummodo elicitur. Ad actionem enim re aenarum istam requiritur notio actionis susticienter determinata, ju e p. nae dieium verum de actionis bonitate & malitia, determinatio isticiti voluntatis per bonitatem , noluntatis per malitiam actionis num si reis s. go. . Enimvero si actio tantummodo extorquetur m M. tu poenarum, Vel spe praemii elicitur ; voluntas per bonitatem noluntas per malitiam actionis non determinatur, &judicium verum de actionis bonitate & malitia, nec non determinata ejus notio, sine qua judicium hoc minime datur, deest. Patet itaque actionem rectam non esse, quae metu poenarum extorquetur, Vel spe praemii tantummodo
300쪽
uinuleis In casu particulari veritas propostionis admodum mani- Asta. Ρonamus enim Titium , cui furti committendi animus est, a furto abstinere, propterea quod sibi metuit a poena, idem commissurus, siquidem poenam evitare posset. Nemota non videt, eundem turpitudinem furti intrinsecam minime cognoscere, nec ob eandem ab eadem abhorrere : quin potius surtum ob utilitatem, quam inde sperat, bonum judicare& idem tanquam borium appetere ,, nec sine repugnantia appetitus senstivi metu pamarum a proposito furandi avocari . ne idem exequaturo Ecquis ergo dixerit , cum animus fura di non tollatuis sed tantummodo actio externa summinetur abstinentiam a furto, ex virtute proficisci I Quod poenarum inelui debetur, non tribuendum virtutio Uirtuosus actionis rectit dinem semper curae cordique habet G. 334. - Recta igitur ae o non est, quae metu Poenarum extorquetur. Idem non minus aperte loquuntur in casu particulari actiones, quarspe praemii unic ' elicIunturi. L 3 sOEx eo, quia quis metu starnairum vel e praemii mctionem quandam committir, uel omistis, non sequitur , quod sis virtuti deditus. Etenim quae metu poenarum eXtorquetur vel spe praemii elicitur actio recta non est . 349. . Enimvero virtuosus omnem adhibet curam , ut actio quaelibet sit recta cf. 3 34. - EX eo igitur, quod quis metu poenarum vel spe praemii actionem quandam committit, vel omittit, non sequitur,. quod sit Virtuosus, seu viuuti de
diiuS. Propositio haec probe tenenda , ne fallaci signo concludamus. quati vel ipsi met aut alii ad Virtutem jam pervenissimus. Multi enim ad virtutem pervenissent, nisi se jam eo pervenisse putassent. Praeterea silentio Praetereundum minime esse existimo, quod plurimum intersit, ut accurate perspiciamus, quaenam ad actionem requirantur se ut dici possit ex virtute procedere : neque enim hinc solummodo actionum huma uarum impersectio, agnoscitur, cum earum defectus distin