장음표시 사용
321쪽
Quamobrem majus malum de homine eoncipi nequit quam continuus progressus ad majores indies impersectiones. Nimirum ιχ sire quaeritur de malo interno, quod ipsi homini in. est; non de exturno, quod extra eum datur. g. 3T6.. Ammum Lonum acquiratur cu sta legis naturalis. Quomo
Etenim oena lex natiirae nos obliget ad committendas actio-summum nes , quae per se ad persectionem nostram statusque nostri sisnam ob rendunt, & ad omittendas actiones, quae per se ad imper- tineat rfectionem nostram statusque nostri tendunt o. rsa δ, custodia autem legis naturalis in determinatione actionum nostrarum juxta candei consistit j. 3 38.); custodia legis naturalis progredimur continuo ad majores perfectiones. Quoniam itaque in hoc progressu.summum bonum hominis consistit s. 374.), custodia legis naturalis summum bonum ac quiritur.
Is igitur demum beatus diei potest , qui legem naturae serinvat, atqye omnem adhibet curam, ne eam transgrediatur Conveniunt cum hisce, quae dicit Psaltes PM . I. dum beati tudinem hominis depraeclicat. Et ex eo agnoscitur, utrum quis si beatus, nec ne, si inquirimus, num in lege naturae adimplenda sis assiduus, de ab ejus transgressione procul remotus.
I. 37 2. Dansgressione legis naturalis in fummum m/lum iv o ambaei reus. Etenim qui lcgem naturae tranSgreditur, eas com- ωα-- mittit actiones, quas illa prohibet,. eas autem Omittit --nes, quas praecipit 3390. Quamobrem cum lex naturae nos obliget ad committendas actiones, quae per se ad perfectionem nostram statusque nostri tendunt, & ad omi tendas actiones, quae per se ad imperfectionem nostramistatusque nostri tendunt . isa.); ad imperfectionem amcontinuo contendit. Enimvero qui continuo progreditur ad
majores imperfectiones, in summum malum incidit cl. 36s . .
322쪽
De Virtate FVitio, Matis. s Felicitate Hominis. 297
I. 379. Sammum bonum conservarsm custod a Iegis naturalis, Summum me sine ea conservara potes. Cum enim custodia legis natu-fonum quo ratis in determinatione actionum juxta legem naturae consi- modo conis stat . t 38. , quamdiu ea custoditur seu servatur, action serarauri juxta legem naturae determinantur, consequenter ea facimus,
quibus nos perficimus . isa. . Progredimur adeo lain diu ad majores persectiones, quamdiu custodia legis naturalis durat. Patet itaque summum bonum, quod in illo progressu non impedito consistere novimus β. 374. , custodia legis
naturalis conservari. Muod erat unum.
Ponamus Vero cum, qui aliquandiu servandae leginaturali studuit, a custodia ejus recedere. Non igitur amplius ipsi curae erit, ut actiones suas juxta legem naturae determinet . 138. , consequenter ut eas committat actiones, quae ad perfectionem sui tendant I. Isa. . Neque adeo amplius sese perficere studet, consequenter non amplius progreditur ad persectiones majores. Quamobrem cum in hoc progressu summum bonum consistat g. 374. ; id ipsum minime conservati Atque adeo patet, sine custodia legis naturae
summum bonum conservari minime posse. ' Summi boni possessio finis est ; medium idem consequendi
unicum regis naturalis custodia γοt. 3. 378. . Est autem summum bonum ex eorum numero, quae in perenni fluxu cons.stunt, atque adeo tamdiu durat postessio ejus, quamdiu ejus acquirendi medio utimur.
g. 38 . Transgressione legis naturalis siummum boη- amitti' P mori Iur. Etenim legis naturae transgressione in summum m tum incidimus i g. 3 7. , consequenter continuo ad majores ibaim indies imperfectiones progredimur 3. 3 T s. . Quam rem amittatur. eum progressus ad majores indies imperfectiones cum pro
inopi Philus 'act. Unives Pars LP Pp gressu
323쪽
gressit ad majores indies persectiones minime consistat, pr tressus autem haud quaquavi impeditus ad majores indies persectiones sit summum hominis bonum f. 3 74. , imum bonum cum summo malo consistere nequit. Trans- ressione itaque legis naturae summum bonum amittitur-
Non est, quod dicas, cessante custodia legis naturalis Iam amitti summum bonum , adeoque non opus esse transgrelissione legis, ut amittatur; haud dissicilis est responsio. Homo aEhiones suas aut juxta legem naturae , aut contra eandem deinterminare debet. Quodsi eas non determinet Iuxta legem naturae, cessit custodia ejus I39 ; si eas determinat contra eandem , ham transgreditur f. 179. - Custodiae igitur legis naturae neglectus cum transgressione elusdem conJungitur. Praeterea ex speciali tractatione abunde constabit, quod hic operose adstruere nolumuS, cum Obvia quomae experientia confirmetur, persectiones semel acquisitas, ab homine iterum amitti, nisi continuatis actronibus ,. quibus suere acquifitae, gonserventur, tantoque amitti facilius, si actibus contrarus imperfectiones opponiae acquirantur
l. 38 ria Rearima in nrtuosus Ammo mo fruitur .seu beatus es, nec sino virmie uirtute beatus quia osse potes, Virtuosus enim actiones legi non separ naturae conssirmes perpetuo . 3 2 8. & cum gaudio edit , 7 48.) , conseqMenter legem naturae sollicite servat seu custodit β. x38. Quamobrem cumsummum bonum custodialastis naturae acquiratur g. 3ab. & mastructur g. 379. , quin virtuosus eodcm siuatur dubitari nequit, consequenter beatus est I. 3 74. . suod unum. Ponamus aliquem Virtute non esse praeditum uu ' niam virtus est habitus actiones suas legi naturae coniarm ter determinandi l. 1τ . y eodem destitutus actiones suas iuxta naturae legem p mpic non determinat s. 4 2 8. Poch. empιr.) , adeoque nec custodia legis naturae ipsi curae comuique est 6. i 3 L. Quamobrem. cum sine ea summum
324쪽
m Viriati Fritis, Periit. &felicitate Hominis. 29s
bonum nec consequamur , 378. , nec semes acquisitum Conservare valeamds Q. 379. , qui virtute praeditus non est, . summi boni particeps esse nequit, constquenter beatus esse non potest . 3 74. . Patet itaque sine virtute beatum esse non posse hominem. saod eras riterum.
Indivulsus nexus summi boni cum virtute & quia iisdem
actibus summum bonum atque virtus acquiritur & conservatur, in causa fuit, ut quidam virtutem pro summo hominis bono habuerint, errore multo tolerabiliori , quam aliorum, qui vel divitias, vel honores, vel voluptatea corporis sumin. mum hominis bonum dixere. Quoniam tamen habitus edendi actiones, quibus nos statumque nostrum perficimus, di progressus non impeditus ad majores indies persectiones nomiant unum idemque, sed omnino a se invicem disserunt; pro eodem haberi nequeunt, si ab omni errore immunis esse velis
Vitio ded rus seatus esse nequit. clam virtuosus actio- Risis Adbnes sitias juxta legem naturae . 3ar.), Vitio deditus contra ius careandem eas determinet I. ga a.); qui virtuosus est, idem beatus υμ vitio deditus esse nequit, seu virtus. & vitium in eodem neques.' subjecto fimul esse nequeunt Enimvero sine virtute nemo . beatus esse potest s. 38 i. . Ergo vitio deditus beatus esse
nequit. 'Ostenditur etiam hoc modo. Vitio deditus eas committit actiones, quae tendunt ad sui imperfectionem s. 334.), consequenter continuo progredi nequit ad majores indies perfectiones. Quamobrem cum beatus non sit, qui non continuo progreditur ad majores persectiones s. 3 74. I , vitio deditus beatus esse nequit.
Sicuti virtus & beatitudo indivulssi nexu cohaerent, ut haec ab illa separari minime possit, ita ex adverso vitium beatitudini repugnat, ut haec cum illa consistere minime queat. Sequuntur haec ex notionibus virtutis, vitii & beatitudinis.
325쪽
i Quemadmodum vero haud satile quisquam adeo a virtute alienus est, ut totus vitio sit deditus, nec facile ullus hominum virtuti adeo deditus, ut nullo prorsus vitio laboret; ideo circumsphctione opus est. ne quae de beatitudine hominis philosophica, quae in his terris in eundem cadit, ostendimus, Cum experientia committantur, 3c dissicultatibus intricentur, quae in
se plana sunt. s. 383- Voluptas Voluptas nocua est, quae taedium sive molastiam pa- nocua quaeis rit, Vel etiam in taedium degenerat. Degenerat is taedium , nam si. si ex eodem objecto, ex quo ante Voluptatem perceperamus, nunc taedium percipimus. Parit taedium, si ex eo, unde.Voluptatem perceperamus, quidpiam sequitur, ex quo tardiam percipimuS
E. gr. Ponamus Titium voIuptatem percipere ex cibo, qui sanitati ejus nocet. Ponamus cibum istum , cujus sapore o
Iectabatur. excitare tormina ventris: non sine molestia percipietur dolor. Cum adeo cibus, quem non fine voluptate comedebat, & ad quem comedendum ipsa haec voluptas
. eum invitabat, sit causa torminorum ventris, unde non sne molestia dolorem percipit; voluptas antea percepta taedium parit. ΡOrro quatenus poenitet, quod grato cibi sapore allectus eum comederit, ubique indignatur, quod minus cauium ac prudencem sese praebuerit, nec monitis aliorum aurem praebere voluerit, cum exigui momenti levem voluptatem tanto dolore luere cogatur ; VoIuptas in taedium degenerat, actione, quae praesens ipsum voluptate perfuderat, nunc tae dium creante. Quoniam itaque voluptas ex eibo talitati ad verso percepta non modo taedium parit , verum etiam in tae dium degenerat; maxime noeua est. Sussicit exemplum , ut idem voluptatis nocuae animo comprehendamus. Idem quo
que clarissime docet disserentiam, quae inter taedium, quod parit voluptas, R inter taedium, in quod degenerat, interce dit. Utile autem est nosse, quidnam sit parere taedium &quidnam si degenerare in taedium , ut acumen excitetur ad nocumentum omne detegendum. Non contemnendae sunt subtiis Disiti od by Coos
326쪽
De Virtute svitio, Matitri Felicitate Hominis. NI
subtilitates , quae usum indispensabilem in praxi utilissima
s 38έ. V Iuptas inracua est, quae nec in taedium degenerar, misi is, nee taedium simmolestiam parit. innocuata sapientia voluptatem percipit sapiens, quotiescunquτμ ejus sibi conscius est, nec fieri unquam potest, ut ex ea m fi taedium ullum percipiat. Unde ea voluptas in taedium nun quam degenerat. Similiter fieri non potest,. ut sapientia sit causa ejus, unde taedium percipitur , etsi occasionem dare posist iis, quae taedro nos assiciunt, veIuti dum invidi ob sapiemtiae specimina luculenta nos odio prosequentes taedia creare student. Quamobrem nec taedium parit. in adeo voIuptas ex sapientia percepta innocua.. Ex grato sapore cibi salubris ac modice sumti fi percipitur voluptas; ea nec taedium Parit, nec in taedium degenerat, quemadmoeumrpaulo ante vidimus, quod utrumque Valet de voluptate ex grato cibi insalubria. s pore percepta. Erit adeo voluptas illa innocua. 38 GDansitaria dicitur voluptas, quae nonnisi exiguo Voluptas temporis spatio durat, nunquam reditura- transitoria
Istiusmodi voluptates sunt, quas corporis dicimus oc quae crusum ex rebus sensu perceptis ortum trahunt, veluti quae percipiunuit. tur ex odore ac sapore grato, ex concentu mufico , ex tactu venereo. Ecquis enim est, qui nesciat, eas brevi durare tempore, immo saepius unico momento coerceri, necubi praeteriere redire unquam, cum causa habeant eaducam. Plurimum interest in Moralibus, ut voluptates tranotoria: probe perpen. dantur , praesertim ubi nocuar fuerintas 36 Taediam dicitur ιnnocuum veI Molesia innocua, si raediam voluptatem veram parit, Vel etiam in eandem degenerat. quodnam Dici etiam poterar Proficuum. innocuum E. gr. Puero molesta est diligentia, quam adhibere debet,si ut legere veF scribere discat. Enimvero ubi habitum legendi
327쪽
e seribendi aequisivit οῦ ex eo voluptatem percipit veram, quoties commoda inde in eum redundantia expetitur. Degenerat itaque molestia in voluptatem, eamque haud uno in casu adeo taedium hoc innocuum. aut, si mavis,
e ri . s. 387. . Taedium transitorium est, quod nonnisi brevi temporis spatio durat, nunquam posthac rediturum.
Ita taedium puerorum, quod modo innocuum diximus, etiam transitorium est. 388.
Volusias vera in se inηocua es. Vesuptas' vera constans est tum in se spectata, tum respectu subjecti, a quo agnoscitur cf. sas. Pock empir. . Quamobrem fieri nequit, ut aliquando in taedium degeneret, Vel etiam taedium pariat , modo agnostatur. Quoniam itaque innocua est voluptas, quae nec in taedium degenerat, nec taedium parit 384. , voluptas vera in se innocua est.
Quota quis veram esse voluptatem, qua fruitur, non agnoscat; fieri potest, ut judicium de rei , unde eandem perceperat, persecti ne mutet, & innumerum imperfectionum referens, quod ante in persectionum numerum reserebat, jam taediumi ex eo percipiat, quod ipsum antea voluptate persundebat s=.334. P Feb. empir.). Enimvero tum Voluptas non degenerat in taedium, sed hoc potius ortum suum trahit ex eris rore ejus, qui eodem assicitur. Voluptas adeo in se innocua
est. Quodsi vero obscurum adhuc videatur, an non ex eo,
4 quod olupta vera animum persundit, sequi possint, quae
taedium creant, consequenter vera Voluptas hoc modo taedium pariat; perpendondum est , veram voluptatem oriri ex intuitu perfectionis verae U. SI . Prich. empird, taedium autem verum ex intuitu impersectionis verae I, 338. PLIM. empir. consequenter cum bonum Verum sit, quod vere nos perficit S. 6s . P Ich. empiri , malum autem verum, quod revera nosi erfectiores reddit ,. 368. Pota. empir. , si ex eo, quod
328쪽
De Virtate Fritis, Maiis. Melieitate Hominis. IOI
veram nobis assert voluptatem, sequi deberet, unde verum percipitur taedium, ex vero bono verum malum sequi, consequenter Verum bonum veri mali causam esse debere: id quod nemo sanus admittet. Sed ut hoc rectius intestigatur, sequen=tem addere lubet propositionem.
s. 38 Si occasione ejus , ex quo uera votapras percipimr, scando o aliquid accivit, unde taedium percipuur, ilιua tamen hujus ra volvtas gausa non sis, voluptas uera turrium non parit. Etenim si ron parias occasione ejus, ex quo vera voluptas percipitur, aliquid Maeam. is accidat, unde taedium percipitur, illud tamen hujus causaparere uia non sit; hoc, unde taedium percipitur, minime sequitur ex aediuro eo, ex quo Voluptatem Percipiebamuso Quamobrem cum voluptas taedium non pariau, nisi id, unde tardium percipitur, sequatur ex eo, unde Voluptas percipiebatur . 3 83.); voluptas quoque vera non parit taedium, si occasione ejus, ex quo vera voluptas percipitur, aliquid accidat, unde to dium percipitur, illud tamen hujus causa non si Constit virtutem invidia premi- Quodsi ergo Titius vis
tute praeditus ab invidis Vexatur; Virtus occasionem dat ve xis, non vero earum causa est. Quodsi Ogo is ex vexim taedia percipit, cum ex virtute ante i voluptatem percepisset insignem; dici minime potest, Voluptatem veram, qua eum, virtus perfuderat, inperisse haec taedia. Etenim Voluptate a huc demulcet animum cus, vel inter mille vexas, si ita, quod iubinde impatiens taediorum causam accuset virtutem.
Nemo hominum est, qui non seixem sese existimer, fi es voluptate ituatur taediis nulli, intcrruptae, atque hunc statum Pil
329쪽
appetunt, in quo Voluptas perennat, quotquot felices esse cupiunt. Quemadmodum vero sua unumquemque trahit voluptas ; ita quoque non eadem causa est, ob quam felices sese arbitrantur homines. Hinc videas Plerosque ea appetentes, unde voluptatem percipiunt nocuam, mox infelices futuri, ubi se quam maxime felices arbitrantur. Quamobrem probe notandum est, quarum sis ea voluptas, qua felicitas hominis
nox es. qui felix est, voluptate fruitur innocua β. 39o. . Sed i nocua est voluptas, quae in taedium minime degenerat, nec taedium parit 3. 384. . Voluptas igitur, qua fruitur qui
felix est, nunquam in taedium degenerat, nec unquam taedium parit. Quod nunquam accidit, idem ne fiat verendum non est. Felici adeo verendum Non est, ne voluptas, qua fruitur, in taedium degeneret, ac taedium pariat.
Patae adeo, eum, qui selix est , certum esse posse, quod voluptati, qua fruitur, nunquam daturus si poenas, consequenter gaudium ipsius nullo perturbari metu. Quae asserto obstare videntur, ea jam removimus paulo ante γα. 3. 388.&f. 3 8 9. . Auget autem selicitatem cogitatio certitudinis, quod fieri nequeat, ut voluptatem praesentem taedio suturo luere cogamur, cum MVa inde percipiatur voluptas, ut de felici. sate nostra constanter gaudeamus. s. 39a
cuinam uri voluptate meaea fruisur, olis non es; sed vi-
felices ut detur. Voluptas enim cum nocua sit, quae taedium parit deamur, & in taedium degenerat 4. 38 3. , qui voluptate nocua cum non fiuitur, ejus voluptas in taedium tandem degenerat taedium-AM. que parit, consequenter non perdurat. Enimvero cum is
330쪽
De Virtate FVitis, Beatis. Melieitate Hominis. 3os
Quoniam tamen ex voluptate, qua quis fruitur, Constat, utrum felix sit, nec ne s. cit. PAIch. empir qui Voluptatis nocumentum futurum minime praevident, pro felici habent eum, qui nocua fruitur Voluptate, adeoque selix videtur. Prius etiam ostenditur hoc modo per indirectum. Ponamus, v fieri potest, selicem esse, qui voluptate nocua fruitur. Quoniam voluptas nocua tardium parit & in taedium degenerat I. 383. , felici metuendum est, ne aliquando voluptas praescias in taedium abeat vel taedium variat. Quod cum sit absurdum g. 39i. , qui Voluptate nocua fruitur, felix esse nequit.
Maxima pars hominum fallitur, & alios fallit, quod no .cua voluptate felicitatem aestimet & eam, quae innocua est, vel ignorat, vel non curat, felix aliquo temporis spatio errore suo, non sine irreparabili damno demum detegendo. g. 393. Sammum hominis bonum cum uera voluptate constan-rre consuetitur. Est enim non Impeditus progressus ad ma- listi./ij xcjores continuo perfectiones g. 37 4. . Idem adeo consecutus continuo progreditur ad majores persectiones, consequen-ο- 'ter persectionis suae sibimet conscius est. Enimvero qui persectionis suae sibi conscius est, Voluptate perfunditur β.s i I. P Ich. empir. . tanto quidem majore, quo major ista fuerit g. 316. PM h. empir . Voluptas adeo cum summo hominis bono constanter conjungitur. Enimvero per se patet, progressum ad majores perfectiones, in quo summum hominis bonum consistit g. 374. , intelligi de persectionibus veris. Quamobrem cum vera sit voluptas, quae ex perfectivne vera oritur 3. 334. P Ich. empir.), Voluptas, cum qua conjungitur summum bonum, utique vera est. Atque hoc modo liquet, summum hominis bonum cum vera voluptate constanter conjungi.