장음표시 사용
331쪽
Inde omnino est, quod quidam ipsum summum bonum in
voluptate consistere existimaverint: quam sui ste sententiam lituri docuit Gassendus. quamvis vulgo eidem tribuatur no xia omnino opinio quasi summum bonum in voluptate corporis consistat. Voluptas enim corporis nocua esse solet, quando propter seipsam appetitur, nec eam, quatenus nocua est, fert summum bonum.
g. 394. Summum hominis ἰοnum cum gausso constantir con-Juvitur. Quoniam summum hominis bonum cum vera voluptate constanter conjungitar n. 3 3 I, vera aut m UO-Iuptas innocua est 388. , conicqvcntcr nunquam in ta dium degenerat, vel taedium patit j. 38.), luminum bo-Πum conlecutus non modo constanter voluptate perfunditur Vera, Veru in Ctiam certus cst, sibi metuendum non esse, ne aliquando eam, qua nunc fruitur, voluptatem taediis
luat. Quin igitur tanta sit ipsius vo Iuptas, ut taedio locum non relinquat, dubitandum non est. Enimvero praedominatur Voluptas, si tanta fuerit, in tardsum, si vel maxime quod adfuerit, non appercipiatur sa 9. och e /w. . Ubi igitur siummum bonum fuerit acquisitum, voluptas praedΟ- minatur. Quamobrem cum in P dominio voluptatum gaudium Consiliat . 6I4. ωι s. empir. , tanto quidem majus, quo magis praedominatur; gaudium cum summo bono constanter conjunctum esse in dubium revocari nequit.
Testatur experientia gaudere homines de profectu in Vim tute R virtutis esse cum gaudio edere actiones legi naturae conformes, omittere dissormes. Quamobrem cum virtuosus summo bono fruatur I. 38x. , cum hoc gaudium indiuulso nexu cohaerere debere, & rationi consentaneum est, & experi
. 39 .ctui oummum bo/bum consequitur selix es. Etenim summum bonum cum vera voluptate s. 393d, atque gaudi
332쪽
De Virtute Intio, Beatis. re Felicitate Hominis. go
constanter conjungitur . 394. . Quamobrem qui ipsum consequitur, in eo est statu, quo voluptas Vera perdurat. Enimvero felix est . qui eo est in statu . 636. VI h. empirrigo felix est, qui summum bonum consequitur. .
Summum adeo bonum seu beatitudo, quam philosophicam diximus , ne confundatur cum beatitudine, quae suis a Christo promissa , & felicitas vera indivulso nexu cohaerent. Unde non est, quod mireris selicitatem ac beatitudinem haud raro confundi ab iis, qui in iis, quae diversa sunt, dis inguendis sussiciente acumine nori utuntur. Nemo tamen negare ausit, statum . qui ex alio praesupposito resultat, diversum esse ab eo, ex quo resultat.
g. 396. Felicitarem legis . natural/s custodia cρωπιν - r. Qui Alitati enim summum bonum consequitur, felix est g. 39sδ, con- sequenter felicitatem una cum siummo bono consequimur. Miri. Enimvero summum bonum custodia legis naturalis acqui- 'ritur . 376. . Ergo felicitatem quoque legis naturalis c stodia acquirimus, lau consequimur.
Felieitas est summi boni indivulsa comes not. l. 39s . . Quamobrem fieri nequit, ut summum bonum sne felicitate. vel felicitatem sine summo bono consequamur. Medium adeo consequendi summum bonum & felicitatem est unum idemque, nimirum legis naturalis custodia s3. 376.).
s. 397. Felicitas ous ossa legis naturalis conser tur, nec sine gusmori ea conserυari potest. Etenim summum bonum cum Vera VO- consνυ luptate 3. 393. , & gaudio constanter conjungitur . 394λιών. consequenter cum felicitas sit status, in quo voluptas vera perdurat f. 636. N b. empιn , summum bonum atque selicitas constanter conjunguntur. Enimvero siummum bonum custodia legis naturalis conservatur, nec sine ca con-
333쪽
servari potest fg. 379. . Quare & selicitas custodia legis na
turalis conservatur, nec sine ea conservari potest.
Ex ipsa notione custodiae legis naturalis deduci poterat selicitatem eadem acquiri Jc conservari, nec sine ea acquiri &conservari posse independenter a summo bono. Enimvero Cum ex ea notione de summo bono seu beatitudine idem ostenderimus 3. 376. 378.379. qui ad demonstrationes su- . periores animum advertit, eas huc absque dissicultate transferet, lsi ita visum fuerit, ut veritas propositionum evadat lucidior: id quod in Moralibus haud raro necessurum.
. 398. Medum u- 9M custodia legis naturalis felicitas acquiri non potes. mcum com Constat ex demonstratione propositionis praecedentis, sium- sequendi mum bonum & selicitatem indivulso nexu cohaerere, con- felicita- sequenter eodem acquiri modo selicitatem, quo summum rem. bonum acquiritur. Enimvero summum bonum acquiri nequit sine custodia legis naturalis I. 378. . Ergo nec telisi citas sine custodia legis naturalis acquiri potest.
g. 399. Necessisas Sine custodia legis naturalis nemo felix esse potes. Et-cumiae t enim sine custodia legis naturalis nec acquiri 3. 398. , nec grs natur conservari potest felicitas . 397. . Per se autem patet, se-ιis ad fel - licitate frui, consequenter selicem esse non posse, qui selies
ouarem. talem nec acquirere, nec conservare valet. Quamobrem
fieri non potest, ut sine custodia legis naturalis quis felix eue queat.
. , Non est, quod objicias, experientiam reclamare toto die, quippe quae aperte loquatur, homines omni vitio deditos, consequenter a custodia legis naturalis maxime alienos ἔ. I 38'ga a ), esse omnium felicissimos, ita ut etiam in proverbium abierit apud nostrates, quod quo quis sceleratior eo si fortui natior, & homines impios continuis voluptatibus frui, ita ut malis bene, bonis male sit: etenim fortuna secunda non con funden
334쪽
De Virtute re Vitis, Beatit. E Felicitate Hominis. 3o9
sundenda est cum felicitate , nec sortuna adversa cum infelicitate, nec voluptas nocua cum innocua. Qui fortunatus est, non ideo felix est: neque enim bona fortunae, unde hominum fortuna aestimatur , per se hominem reddunt felicem ,
nec qui nocua, sed qui innocua fruitur voluptate, felix est I. 39o. . Patet hinc, quam sit necesse distinctas tradi in Moralibus notiones, ne quae diversa sunt in damnum generis
humani certissimum confundantur.
Sine uirtute nemo lis esse potes, nec felicitas a vir- ni itastutes iungi potest. Etenim qui virtuti deditus non est,actio- virentis in-nes suas legi naturae convenienter minime determinat I. Hsulsa sat . , consequenter cum custodia legis naturalis sit deter- eomes. minatio actionum liberarum juxta Iegem naturae j. a 3 8. , legem naturae minime custodit. Enimvero sine custodia legis naturalis nemo felix esse potest s. 399. . Ergo nec sine virtute felix quis esse potest. suo erat unum. Porro virtus est habitus actiones suas Iegi naturae convenienter determinandi β. 3ai J, consequenter cum determinatio actionum liberarum juxta legem naturae sit custodia legis naturalis j. 138. idi legis naturalis custodia a vi tute separari nequit. Enimvero felicitas custodia legis naturalis acquiritur & conservatur s. 396.397. , adeoque selicitas ab eadem separari nequit. Patet itaque felicitatem a virtute sejungi minime posse. Iuod erat alterum.
Nimirum supponamus virtuti deditum non esse felicem, necesse est ut custodia legis naturalis felicitas non acquiratur: quod sane idem est, ac posito medio ad finem consequendum kssiciente, immo cum custodia legis naturalis sit medium uni- . cum consequendae selicitatis s*.399. , posito medio unico non poni finem. Hoc vero absurdum nemo non fatebitur, qui notionem medii ac finis distinctam animo comprehensam te- .
335쪽
Hine vero luculenter admodum constat, quod superius jam evicimus, virtutam sibimet ipsi praemium esse s. 3330, seu, ut habet Poeta, pulcherrimam morcedem not. q. ert , ut adeo praemiis aliis non indigeat. Loquimur autem de istius. odi praemiis, quae homini in hac vita obtingere posse recto ratio. nis usu agnoscitur, sepositis jam iis, quae Christus suis promittit , S ad sorum Theologorum spectant. Immo de prae.' miis non alio respectu hic sermo est, quam quatenus per ea demum introducenda obligatio ad Virtutem colendam 3. 298.II. 4o I.
Oieitas Felicitas omittitur transgressone legis naturalis. Etioobmodo enim felicitas conservari nequit sine custodia legis naturalis amittatur I. 39T. , consequenter amittitur, ii quis legem naturae non amplius custodit. Custodia legis naturae consistit in d terminatione actionum liberarum juxta leSem naturae β. I 38. . . Amittitur igitur felicitas, actionibus liberis juxta legem naturae minime determinatis. Enimvero determinatio actionum liberarum contra legem naturae transgressio legis naturae est I. 139. . Felicitas adeo transgressione legis naturae
amittitur. Tamdiu igitur homo felix est, quamdiu actiones suas iuxta
1egem naturae tanquam normam componit. Quamprimum vero eas contraria ratione determinat, fieri non potest, ut amplius selix. Cessat nimirum causa Voluptatis Verar, qua itur qui virtuti deditus est & sine qua selicitas concipi nequit 3. 636. V Ieh enpir. , consequenter & ipsa voluptas. ΡΟ-nitur causa voluptatis nocuae, quae nonnis apparenti lassicit felicitati, utpote in taedium degeneratura, Vel taedium procre
. tura 3 3 3. , quod infelicitatis est f. 637. PDM. empiri . f. 4O . aenam Bona dera reddunt hominem felicem, non aurem vis
s. homi- pareηtis. EX bOnn enim vero, quando idem cognoscimus,' veram percipimus voluptatem Q. s 39. PDcb. empir. . Quam
' .d obrem cum ad selicitatem hominis quidpiam conserat, quic-
336쪽
Dὸ Virtute &Vitio, dea D. s Felicitate Hominis. 3II
quid voluptatem veram eidem creat . 638. oech. empir. ς quin bona vera felicitatem hominis causentur, dubitandum non est. Reddunt itaque hominem selicem. 2uod eras
Enimvero ex bono apparente, quae percipitur V luptas, vera non est, sed tantummodo apparens s s 9. Poch. empir. . Quamobrem cum ad felicitatem tantummodo quidpiam conserre videatur, revera autem nil comfert, quod voluptatem apparentem homini creat s. 638. Psych. empir. ς bona apparentia ad felicitatem hominis nil conferunt, cisi quidpiam conserre videantur. Hominem itaque selicem non reddunt. suod era/ alterum.
Felicitatem veram cum apparente confundunt, qui hona' apparentia appetunt, ut sint felices, suo tempore experturi,
quod vana specie fuerint delusi. , AO3.
Vitio deditus festx esse nequit. Vitio enim deditus Cur visio legem naturae transgreditur 3. 3370, adeoque eam non sese de v, fe-vat g. 34o. , seu custodit 3. 338. . Enimvero sine custo- θα non sindia legis naturalis nemo felix esse potest I. 399. . Ergo vitio deditus felix esse nequir.
Vitium 8c felicitas fibi e diametro adversantur, ut una in eodem subjecto locum minime reperiant. Quando igitur vitio dediti voluptate apparente seuuntur felices Videntur, non sunt. Qui autem a ratione alieni sunt, ut quod videtur ab eo, quod est, minime distinguant, illorum selicitatem praeducant, quam ratione pollentes minime desiderant. g. 4 4.
Vitium hominem summo malo obnoxium reddis. Ui- Vitii esse. tium enim habitus est actiones siuas contraria ratione di-ctus no rigendi, quam lege naturali praescribitur ε 3aa. . Quam-κιus. obrem cum naturae legis transgressio sit determinatio actionum eidem contrarias. I 399; vitium in transgressione legis
337쪽
naturae consistit. Enimvero transgressione legis naturae in summum malum inciditur g. 3 77 . Ergo vitio in suminum malum inciditur. consequenter vitium hominem summo malo obnoxium reddit.
Quemadmodum qui virtuti deditus est, summo bono fruitur 3. 33id; ita ex adverso qui vitio deditus est, summo malo obnoxius fit. Sicuti virtuti vitium, ita summum malum sumismo bono opponitur g. 3 74.3 7 s ). Gradibus virtutis respondent gradus beatitudinis seu summi boni acquisiti; gradibus vitii vero gradus summi mali.
Transgresone legis naturalis homo sis isolis. Qui enim legem naturae transgreditur, actiones committit, quae juxta eandem erant omittcndar I. a 39. . Quamobrem cum lex naturae nos obliget ad omittendas actiones, quae per se ad imperfectionem nostram statusque nostri tendunt .isa. ; qui naturae legem transgreditur, eas committit acti nes , quae per se ad impersectionem nostram statusque nostri tendunt. Quoniam itaque taedium ex imperfectione ortum trahit, Verum ex Vera . si 8. P ch. empir. et status iste, in quo taedia, eaque vera perdurant, ex transgressione legis naturae resultat. Enimvcro status, in quo taedia perdurant, infelicitas est . 637. PDcb. emur. , Infelicitas itaque ex transgressione legis naturalis resultat, consequenter eadem homo sit infelix. ,
Nidemus adeo, quaenam si infelicitatis causa. Nimirum s homines actiones suas juxta naturae legem determinarent, selices sorent . 396. ; ast cum legem naturae transgrediantur, infelices se reddunt, per praesemem. Legem naturae transgrediuntur, quod eam esse felicitatis consequendae medium non agnoscant; sed nocuo errore sibi persuadeant, quas fel citati nostrae obicem ponat. Veritates igitur, quas hic demonstra. mus, maximi momenti sunt, & animo firmiter imprimendae.
338쪽
De Virtate V Vitio, Beatis. FFelicitate Hominis. II 3
f. 4O6. Visium fominem rediat infelicem, Ieu vitio deditui In licitas infelix est. Qui enim vitio dcditus est legem naturae tranS ιιιιι ω greditur . 337. P. Sed transgressione legis naturae homo mei.
fit infelix os.). Ergo homo fit infelix, quia vitio dcditus, consequenter vitium ipsum rcddit infelicem & infelix est, qui vitio deditus
Infelicitas adeo vitio indivulso nexu cohaeret, quemadmodum selicitas virtuti 3. 4oo J, cum vitio deditus felix esse nequeat-4o3. , sed ideo, quia vitio deditus, infelix reddatur, vi maesentar. Turpi ac nocuo errore sibi imponunt, qui sese felices existimant, ubi vitiis indulgere datur.
I. 4O T. Infelicitas a sammo malo separari nequit. Etenim Infelicis transgressione legis naturae homo incidit in summum malumus βω- 3.377. & eadem infelix redditur j. 4o 3.), consequenter mi mastposita transgressione legis naturalis, una ponuntur sum- comas in mum malum & infelicitas. Fieri adeo nequit, ut sum-sM. mum malum sit absque infelicitate , vel infelicitas absque summo malo, consequenter infelicitas a summo malo sep
rari nequit. Inde est, quod nonnulli infelicitatem S summum malum inter se confuderint. g. 4O8.
Infirmitate naturali homo sit infelix, seu in imitas Inflictus
Brauratis eum tu luem reddit. Cum enim infirmitas natu- rinirmita-
ralis sit impotentia naturalis actiones suas juxta naturae Ie- in naturingem dirigendi 3. 3 o. , qui infirmitate naturali laborat, lis comes. actiones suas contraria ratione determinat, quam juxta I gem naturae determinari debebant. Quamobrem cum legem naturae transgrediatur , qui actiones contraria ratione determinat, quam juxta naturae legem determinari debe-- sino resilos Pract. Univers. Pars Ll. Rr bant Disit Od by Cooste
339쪽
bant . t 390, qui infirmitate naturali laborat legem natu- rae trans Oreditur. Sed transgressione legis naturae homo fit infelix 3. 4os . . Ergo qui infirmitate naturali laborat, infelix fit, consequenter infirmitas naturalis hominem insulicem reddit. . . ' , Non est quod miremur, infirmitatis naturalis eundem, quem vitii esse vidimus f. o 6 , esse essectum. Etenim infelicitas hominis a transgressione legis naturae ortum trahit 3. 4o s.). Qui l gem naturae transgreditur, infelicem sese reddit, quacunque de causa hoc fiat. Quamobrem cum non minus qui infirmitate naturali laborat, quam qui vitio deditus est, legem naturae trans. grediatur ζ uterque eam experiatur necesse est infelicitatem, quam legis naturalis transgressio post se trahit. Etsi adeo e cusatius peccet, qui ex infirmitate naturali naturae legem transgreditur , quam qui Vitio indulget; non tamen ideo ab infelicitate liberatur. Unde intelligitur, quam si necesse, ut non minus ab infirmitate naturali alios, quantum datur, liberare, quam a vitio revocare studeamus. s. 4 9.
Fortunatas dicitur, qui bonorum fortunae fit particeps.
rus gainam suo igitur magis fortunae bonis quis abundat, eo fortunatiori
si Manifesta igitur est disserentia , quae inter sortunatum &selicem intercedit. Etenim felix voluptate vera, adeoque innocua f. 388 δ, constanter stultur , 6 36. P Ieh. empir. . Fortunatus bonorum fortunae, veluti divitiarum, honoris, amicorum, sit particeps. Ecquis vero asseverare ausit, vera volupta. te constanter strui & bonis fortunae mactari esse unum idemque , cum vel experientia loquatur, multos sortunae bonis abundare, & hoc tamen non obstante continuis taediis angi 'Hanc vero disserentiam, a plurimis vulgo non animadversam probe notandam esse, superius jam data occasione monuimus
Mia per fe F ιμνα bona per se hominem feticem non reddunt ἰαμ ho--seu nemo uiso Iolis es, sma bonorum forouna particeps. Bona
340쪽
De Virtute N Vitio, Beatit. NFelicitate Hominis. 3ls
enim sortunae ad statum nostrum externum spectant . ss6. feli-bych. empir. , adeoque iis continentur, quae extra nos micem re etsi nostra I. ro 6. Ontot. , veluti opes, honor, amici. Enim-αβην. vero absque probatione sumitur, quod quis ideo actiones suas ad sui imperfectionem minime dirigat, consequenter juxta naturae legem non determinet s. a 3 a. , quia bonis sortunae, veluti divitiis, honore, amicis abundat. Quamobrem cum legis naturalis custodia sit actionum liberarum juxta legem naturae determinatio .i3 8. ; custodiam legis naturalis cum bonis fortunae non necessario conjungi, quin potius a pos- sessione bonorum fortunae abesse posse nemo non videt. Quoniam itaque absque custodia legis naturalis nemo felix' esse potest . 399. ; ulterius liquet, non ideo hominem esse felicem, quod bonorum fortunae fit particeps, consequenter sortunae bona per se hominem noueddere felicem.
In casu particulari multo clari atet, bona fortunae non continere rationem sussicientem custodiae legis naturalis, consequenter hanc cum illis una minime poni f. II 8. Ontia. .Etenim ponamus Croesum abundare divitiis ac multos numerare amicos.
Ecquis inde inferri posse contendet, quod idem si temperans,
quod si justus, quod sit verax ' Quin potius bene multis di
vitias & amicorum numerum esse causam intemperantiae ac ino
justitiae quotidie experimur i nec insolens est, ut divites tat mendaces. Quoniam itaque fortunae bona non continent ra- :tionem sussicientem custodiae legis naturalis, nec rationem sus ficientem felicitatis continere possunt, nonnisi legis naturalis
custodia acquirendae f. 396.398 ac conservandae ε. 39Z. . s. 4 II.
Bona corporis per se hominem felicem non reddunt ,su Bona ereps nemo ideo felix es, quι a bonorum corporis partιceps. Osten- ras num perditur ex ipsa notione bonorum corporis eodem modo, quo e hominem
in propositione praecedente de bonis sortunae idem feticem
In casu particulari veritas propositionis praesentis multo reddant. clarior est. Etenim ponamus Narcissum form4 corporis . . Rr a Pr Diqiligod by Cc oste