장음표시 사용
391쪽
mus, si conscientia suerit sierva 3. 43s . . Enimvero conis
scientia theoretica docet actionem .esse malam, seu lege praesertim naturae prohibitam 3. 43 a. 4 i. , practice autem practica eaque completa inculcat, actionem esse omittendam,
ectatis licet omnibus circumstantiis singularibus l. 424. 4as J: vel in casu opposito illa docet, actionem esse bonam stu lege praesertim naturae prohibitam, eamque non esse omittendam spectatis licet omnibus circumstantiis singulariabus. Ast ubi strua fuerit constientia, agens appetitu sensitivo, vel aversatione sensitiva in contrariam partem Q trahi, vel affectuum impetu in eundem se abripi patitur ij. 436. . Quodsi ergo everitur mala ex actione ncccssario consequentia, vel tantum praevidet, adeoque constientia eum accusato. 7 4.)s nulla prorsus adest ratio, Quae in excusationem sui praetexere queat. Patet itaque, quod conscientia hominem omnium maxime accuset, si secundum constientiam practice practicam, inprimis completam egit.
Quando conscientia homines accusat, cum accusationem molestam experiantur, quemadmodum mox ostensuri sumus; qui accusatur omnes conquirit rationes, quibus factum suum
. quomodocunque excuset. Obtinet hoc, quod nemo nescit. in omni alio casu, quo quis ob male facta reprehenditur, vel male saeta sibi exprobari ab aliis, aut ab iisdem improbari e peritur. Non igitur erit, qui in dubium revocet, accusatio nem conscientiae esse omnium maximam, ubi nihil prorsus apparet, quod in excusationem facti Praetexere valemus.
s. 48I siuando M accusarione conficientiae omnium maxime fiber es, homo ab ae- qui Eis secundum consilentιam rectam es certam liberam.
fasione Qui enim agit secundum conscientiam rectam & certam, conficientis eram conscientia excusat g. 464. . Quodsi ergo haec fueritommum libera, nihil dat appetitui sensitivo vel aversiationi sensitivae
maxime β- atquc adictibus o. 4a6. , coastquenter se permoveri non ber D. patitur
392쪽
mistur ad agendum iis rationibus, quibus iri partem legi
contrariam traheretur, nisi eκ accidente in eandem Conspirarent. Quamobrem si ob recte secta adverse experitur, cum nil habeat, quod sibi exprobret, sieri quoque nullo modγpotest, ut mentem subeat cogitatio, quasi melius secisset, fia facto abstinuisset. Quoniam itaque nulla adest ratio, quae judicium de actione patranda vel minimum suspectum reddat, ubi perpetrata fuit; erissens est, quod ab accusatione co stientiae omnium maxime liber sit, qui secundum conscientu am rectam & eertam liberam agit i . 47 a.
Hinc intelligitur, quanta cura conveniat iis, qui conscier Hae suae rationem habere volunt, ut eadem libera fruantur.
Equidem non nego, problema dissicillimum este in philoso
phia morali, quomodo conscientiam liberam acquirere valea. mus, eamque rarissimam esse avem in his terris r non tamen
possibile statim pronunciandum, quod dissicillimum experimur. Sed ea de re dispiciemus suo loco, quando de emem danda voluntate acturi sumus. Hic nobis lassicit, veritatem proposcionis praesentis agnoscios. 48M cum arcinasione consscientia cons visur ramitem , Paenitentiasseu eum facti paenitet, quem conscientia accussi Etenim si ae satis rem constientia accuset, conscientia consequens ab antece- ηὼ coincinente diversa est et ab , adeoque actionem, quam com- retiae comisit, sibi repraesentat tanquam malam, & male iactum exi. mes, stimat, quod omiserit actionem, quam omittendam esse j dicaverata Enimvero si ea, quae fecimus, nobis repraesen- Lamus tanquam male, aut minus recte iacta, poenitentiamivir I. 739. Psych. e in . EUD eum, quem conscientia accusat, secti poenitet, adeoque cum accusatione conscisntiae
poenitentia conjungituro Accusatis conscientiae opponitur excusationi ejusdem 3. 6 Πεν , Poenitentia opponitur acquiestent in seipso f7 9 7 39,
393쪽
, PBM. empir. . Quamobrem cum excusatio conscientiae pariat aequiescentiam in seipso 3. 467.); non mirum, quod a cuiatio conscientiae poenitentiam Pariat.
s. 483. Esemu Quoniam poenitentia aflachis molestissimus est s. accusatio. 7s8. PYLI. empiro, affectus vero molestissimus summo taedionis consis- animum assicit s. 6o9. Poch. empir. ἔ accisario consciensiar.eotia. quae indivulsem comitem habet poenitentiam s.
νο ιαatia animum asscis. Quodsi ergo sola poenitentia cum accusatione conscientiae eonjungeretur, hoc unum sussiceret ad eam curam commen. dandam , quam adhibere tenemur, ne secundum conscientiam erroneam, dubiam &minus probabilem agamus 3. 47s . eqq. . Ad illam igitur animum advertat, qui motivo opus habet, ut conscientiam erroneam, dubiam & minus Probabilem ames tur, ae rectae ac certae acquirendae studeat.
s. 68 4-HRctus Excusario cosscientia animMm quierum reddis; armis eoarearii satio isquietum. Etenim excustrio conscientiae acquiescen- excusatio. tiam in seipso parit g. 4670; PGenitentiam vero parit accunis ci ac- satio I. 48a . . Enimvero acquiescentia in stipis animum v attonis quietum cI. 764. Poch. empir. 2 , poenitentia inquietum redeo eienis dit s. 76 a. P Icb. empiro. Reddit adeo animum quietum tim excusetio, inquietum accusiatio constientiae.
Insignis frustus est custodiae conscientiae, quod animo fruamur quieto, dum aliorum iniquis censuris & vexis expo. siti sumus. Quemadmodum ex adVerso miseriam auget a cusatio conscientiae, ubi aliorum justam reprehensionem in- eurrimus 3c male factis poenam damus, quando animum inquietum experimur. Atque haec denuo custodiae conscientiae motiva sunt. g. 48 y- .
quando 13 dum consscientia nos accuset, a nobis facta ad pudor ες- aliorum opini-- referimus, pudor a uiationi consilentia
394쪽
jungitur. Etenim si conscientia nos accusat, conscientia con- cusationem sequens ab antecedente diversa 3. 4Ta.), adeoque Quam conscientiae malam & omittendam judicaveramus actionem, antequam comitetur. omitteretur, nunc bonam & male omissam judicamus, &similiter quam antea bonam & committendam judicaver, mus , actionem nunc malam & male a nobis commissam judic- nus. Quodsii ergo a nobis facta ad aliorum opinionem reserimus, cum pudor oriatur, si mala, quae secimus vel nobis sunt, aliis innotescere ac ab iis asnosci nobis repraesentemus . 779. b. empir. ς quin pudor oriatur, dubitari nequit. Patet itaque, accusationi conscientiae jungi pudorem, si accusante conscientia a nobis facta ad aliorum
opinionem referimuS. Quae paulo ante 3. 48a. de paenitentia cum accusatione
conscientiae conjungenda annotavimus, mutatis mutandis hiς etiam locum habent.
I. 486. si eonscientia nos accusente facta nostra ad rizorum stoa,is opinionem referimus I trasitia, s β Uscis r βη m i, σμge iris iam Etenim si conscientia nos accuset, poenitentia Oritur I, 480augere ae &ubi facta ad aliorum opinionem reseruntur, pudor ex-cisse is
empir. Quamobrem cum conscientia nos accusante facta nostra ad aliorum opinionem reserimus, tristitia, qua atacitur animus, augetur.' Hae tristitia plurimum angitur animus, ubi justam alio. rum reprehensionem incurrimus, vel poenas Promeritas subisimus, aut malis assiigimur, in quae nos praecipites dedimus.
395쪽
oriantur intelligunt; constientiam fingunt instar entis, quod ob male facta hominem damnat & animum ejus excruciat ale vero sit illud ens, nec ipsimet agnoscunt, nec aliis
explicare valent. Non desunt, qui ad hane vulgi notionem obscuram attem dentes, ideo conscientiam pro termino inani habent, quodsbi imaginari nequeant ens ab anima diversum, quod in ea quas residet & judicis officio fungitur de factis hominis e gnoscens, sententiam serens & molestia varia excrucians puniendo. Enimvero qui ad hactenus demonstrata animum adis vertit, facile perspiciet, quid notioni huic imaginariae subsit veri, quid vero ficti, nec in praejudicium veritatis conscientuam nullam esse promi labit.
g. 488. Morsus conscientiae dicuntur taedia cum affectibus mo- ossionitie Ieta, sluae conscientiam consequentem accusentem comitan, auream di tur. Quoniam conscientia acculans hominem summo eum
484 quiri Morsus conscientia dentur dubitari nequit.
Qui ex vocabulis, non vero notionibus ratiocinari sissent &imaginariam, quae Vulgo est s, 487. , conscientiae notionem habent; morsus conscientia rident & inter figmenta reserunt. Enimvero cum firma demonstratione nitatur eorum existentia, aeque absurdum est em in dubium revocare, ac quamli- . her veritatem ab Euchis demonstratam negare velle. Quae demorsibus conscientiae dicuntur, saris vera sunt, modo notioni
ι nihil imaginarii admisceatur : id quod in vulgo imperito aciis, qui in iis, quae ad animam pertinent, non altius vulgo sapiunt, tolerandum, in philosopho autem minime serendum, cujus est distincte explicare ea, quae insunt animae per ipsam animae naturam. Unde liquet, quam necessarium fit Ρsych Iogiae, praesertim empiricae, studium , philosophiae morali. immo universae philosophiae practicae praemittendum; nisi ubivis in rebus maximi momenti caecutire volueris. Satis id videre est ex anterioribus; magia autem adhuc elucescet, ubi
396쪽
integram philosophiam practicam dederimus demonstratam.
Ceterum ut morsus conscientiae intimius perspiciantur, operae Pretium esse existimo , ut demonstretur quinam in calibus particularibus accusationi conscientiae jungantur affectus molesti, morsuum conscientiae magnitudinem algentes.
, s. 489. Si malum ex actione perdetrata consecusarum nobis suandotauuam eventu ρossibile repraesentamus, accusasIona confisen- accusatιoni Q. t De Jangιtur metus. Etenim si agnoscimus ex actionc perpe coincuntiatrata consequi posse aliquod malum, eam nobis repraesen- superametamus tanquam malam s. 36s. ιχ h. empir. . Quam igitur vis merunbonam judicaveramus actionem, antequam perpetraretur, eam nunc malam esse agnoscimus, consequenter conscientia consequens diversia ab antecedente . 4aa. adeoque nos accusat g. fra . . Quodsi vero malum istud nobis repraesentamus tauquam eventu possibile , metus animum occupat g. 8aa. PDcl. empiri, Patet itaque metum accusationi conscientiae jungi, si malum ex actione perpetrata consecutiserum nobis tanquam eventu possibile repraesentamus.
Metus plerumque Vexat eos, qui: propter conscientiam se vam contra conscientiam agunt 3. 43 6.). Unde a perpetrata actione iacti statim poenitet; etsi memoria paenitentiae non suciiciat supprimendis assectibus, ubi oceasio actionem iterandi .
Quod in hypothesi proposuionis praesentis conscientia ho coincientiae minem accuset, eodem modo paret, quo idem in praece-suetatur. dente ostendimus. Quoniam vero desperatio oritur, si no- his malum repraesentemus tanquam inevitabile , inprimis
tibi idem simul nobis reprassentamus tanquam intolerabile Aa a a o. 8a I.
397쪽
s. 8as. Gch. empir. t, . evidens est in hoc casu accusationi conscientiae jungi desperationem. . 4 9 .ctuando ira a conscientia nos ancusante meminimus, quod alio. Iuperatae- rum persu sonibus vel exemplo inducIι fecerimus, quod ciendat. dum non fuerat; accusationi cousi enitae ιra super accedιι. Et- . enim si conscientia nos accusante meminimus , quod ali rum pessuasionibus vel exemplo inducti fecerimus, quod faciendum non fuerat; id nobis repraesentamus tanquam malum ex facto alterius nobis emergens; immo etiam mala, qua ex facto consecutura praevidemus, vel consecuta experimur , tanquam ex facto alterius nobis emergentia consideramus, quemadmodum vel experientia abunde docet. Enimvero ex opinione mali ex facto alterius nobis emem
gentis ira oritur β. 868. Pi ch. σπιr., Quamobrem in hypothesi propositionis praesentis accusationi constientiae ira superaccedit.
Irae permiscentur varii assectus molesti veluti poenitentia j. 864. V ch. empir. , terror & metus f. 863. Pora. empiri itemque delperatio s. 866. Poch. empiri). Poenitentia I. 48 a. metus I. 489 , desperatio 3. 49o. junguntur etiam per se ab que ira accusationi conscientiae. Unde dubitari nequit, quin etiam una cum ira eidem jungi possint.. I. 49 a. soa,vi s conficientia nos accusante χοῖis malum ex assione tristitia ex perpetrara consecu ur m ta quam euentu possitile , vel ineuiis aecusatione tabιbe ac ivrolerabkle repraesentamus, aut etiam meminerimuse,n Zientia quod aliorum persu θεηibos uel exemplo ad factum marum ρ,.secta fuerimui D-ὶς tristσia, qua V tur an, mus , augetur. geaior. Quodsi enim nobis repraesentanius malum ex actione per petrata consecuturum tanquam eventu possibile, accusationi
conscientiae jungitur metus I. 48 9. , si tanquam inevitabile,
398쪽
bile, ac prorsus intolerabile, desperatio G. 49o. . Quodsi
vero meminerimus, aliorum persuastionibus vel exemplo inductos nos male egisse; ira animum invadit I. 49 i. . Metus & desperatio est tristitiae quaedam species I. 8ao. αγλe tr. & ira taedium insigne est I. 86a. P Ich. empirin cujus praedominio tristitia conlistit s. 6i9. Psych. empiri . Patet adeo in livpothesi propositionis praesentis tristitiam,
qua assicitur animus, augeri. Tristitia quidem remanet, assectibus plerisque jamjam maximam patiem sedatis. Quodsi autem molesti assectus comis plures una animum invadunt; quam molestus esse debeatis status, haud dissiculter hariolari licet.
I. 493, Areusatιo conscientiae morsus conficientiae red Qt Mevigatio Iominem infestoem. Accusatio conscientiae summo taedio coincientiae
animum assicit 3 483. , eumque inquietum reddit l. 4 8 4. , V morsus
multisque affectibus molestis, poenitentia 3. 482. , pudore conseiensiae 3. 48 s. , metu I, 489. , desperationes . 49O. , ira 3. 493 . , infelicem ac inprimis trillitia I. 486. 49 a. , pcrturbat. Et in hisceor homi- taediis ac affectibus molestis morsus conscientiae consistunt nem red- j. 488 Q. Enimvero quicquid homini taedium creat, quod dant. etiam facere affectus inolestos in insigni gradu constat ..6o9. P Ich. empir. , id ad infelicitatem ejus quidpiam consert 3. 6 3 9. Uych. empir.), consequenter eum infelicem res dit. Patet iraqua accusationem conscientiae & morsus Coim scientiae hominem Teddere infelicem.
Experientia satis confirmat, quam snt infeliees ii, quos conscientia accusat & morsus conscientiae vexant, maxime ubi metum & desperationem alit accusatio conscientiae. Nec iacile est tanto malo assene medelam, sed de hoe suo loco.
I. 494. Quando homo morsus conscientiae in se experitur, consileniis C scientia cum mordere dicitur. Quoniam itaque morsus omodo Aaa a comh-
399쪽
nem moro conscientiae in taediis & affectibus molestis consimini, qui- deas. bus animus accusante conscientia oppletur 3. 488 I; On-sicientia hominem moraeein, s ob male facta taedzis a scitur animus es assectibus molestis vexatur. Unde porro patet, esimeanto magιs moraere , quo Hures s vehementiores asserus
Mimum invadunt. Qui Dctrinam de assectibus animo probe comprehensam tenet, ei gradus morsuum conscientiae ignoti esse nequeunt, ut adeo necesse non sit cos demum a posteriori agnosci. Praestat autem eosdem praevidere, ut ab iis nobis caveamus. Raro
enim nimis lapit, qui nonnisi cum damno suo sapit. f. 49 s. Excusatio Messario conficientiae hominem felisem reddit. E consciensia enim excinatio conscientiae hominem maxima voluptate per-
cur homi- fundit s. 4682, animumque ejus quietum reddit . 4840, nem feli- variisque affectibus jucundis, quos cum insigni voluptatiscem re as. gradu conjunctos esse constat f. 6o8. PIIch. empir θ, veluti acquiescentia in se ipso 3. 467. di gloria repici 3. 47O.):
immo aliunde orta taedia tollit, aut stitem imminuit 3. 469. . Quamobrem cum ad felicitatem hominis quidpiam conferat, quicquid voluptatem veram eidem creat s. 638 Pyh. empir. . consequenter eundem felicem reddat; excusatio consciuntiar hominem felicem reddit.. Sine excusatione conscientiae nemo sella esse potest: immo maxima felicitas ea est, quae eidem debetur.
, s. 496. Imma, Ex fotist conscient α a morsibus conscientiae hominem 'ris, a maria immuηem ρη βι. Si enim conscIentia nos excusat, con- ibis, ebm stientia consequens eadem est cum antecedente cf. 463. , H,ὸHis consequenter feri nequit ut ab antecedente sit diversa uia. 28. O DLJ Quem igitur conscientia excuset, cum accusarei equit o. 47 a. . Immunis adeo est a tardus, quibus con-
. scientiae Disiliaco by Cooste
400쪽
scienti e accusatio assicit animum l. 483. , assectibusque m testis , quos ea parit . 48 a. 48s. 489. Useqq. , consequenter a taediis & affectibus molestis conscientiam consequentem concomitantibus β. 47z.j. Quamobrem cum in hisce mo sus conscientiae consistat 3. 488. , a morsibus conscientiae immunis est. Patet itaque ericulationem conscientiae a mors, bus conscientiae hominem immunem praestare.
Quoniam morsus consciemiae hominem infelicem reddunt 3. 4930, felicitatis vero pars haberi debet non esse infelicem; vi propositionis praesentis quoque intelligitur, quod excusatio conscientiae horrvnem felicem reddat, quatenus in causa est, ne si infelix.
Quoecundum conscientιam rectam es certam agit; ei cis morsus morsus conscientius metuendi non Ρην. Etenim qui secundum eosscientia conscientiam rectam & certam agit, eum conscientia excu- metuendi sat f. 464. . Quoniam itaque excusatio conscientiae a mor- nonsu. sibus conscientiae hominem praedit immunem f. 4960; is, qui secundum conscientiam rectam & certam agit, morsius conscientiae tanquam eventu possibilem sibi repraesentare nequit. Quamobrem cum ea metuamus mala, quae tanquam eventu possibilia nobis repraesentamus I. 8aa. PDAE empis.); . evidens est, ei, qui secundum conscientiam rectam & certam agit, morsus conscientiae non esse metuendos. . Cogitatio absentis metus morsuum conscientiae felicitatem stram augeti Ecquis enim est, qui non reputet bonum, quod mala ipsi metuenda non sint, quae hominem infelicem reddunc, i& qui nesciat , animum haec cogitantem dulci persundi voluptate φ Quicquid vero voluptaetem veram nobis creat, ad finlicitatem nostram quidpiam confert g. 638. PDM. empiri . . 49 S.
sius fecundam conscientiam rectam s certam git, sanis ejus cpssciminia animum nunquam inquietum reait. Qui constraria enim animum