Archaeologiae philosophicae sive doctrina antiqua de rerum originibus. Thomas Burnet Libri duo

281쪽

Haec ex Politico matonis, de regulari , uniformi coelorum motu, vel Telluris situ, Annique aequalitate, in primis Mundi saeculis. Sequitur in Phaedone locus non dissimilis, excutiendus. Notandum vero illud tanquam Theorema primum in hac materia, &dictorum a Platone, tam in Politico, quam Phadone,

fundamentum, διτ sic τι διακοσμησεις, Duas esse mundi constructiones, forma Titu diversas. Quam diversitatem in Politico explicuit ratione Coeli maxime hic autem in Phaedone, ratione Terrae; sub nomine Telluris cujusdam purae, Min aethere positae, multas proprietates enumerat, quae hodiernae Telluri minime congruunt: Nostrae autem primigeniae, aut novae futurae, quam optime. Illae vero dictae proprie. tates reduci possunt ad duo capita, itum, Formam: , utroque resipectu Telluri primigeniae api accommodari possunt, hodiernae repugnant. Primo, quoad suum, supponit Plato Terram suam AEtheream Paradisiacam hodierna nostra, non majorem tantum, sed etiam multo sublimiorem, ros.

quasi in aethere positam. Quemadmodum Patres non n-44. nulli Christiani Paradisium hodierna Terra altiorem c. s. statuerunt, aere ad orbem Lunarem evectum. Hoc

nihil aliud mihi indicat, quam primum orbem habitabilem, super Abysso constructum, hodierno revera fuisse altiorem, in puriori coelo, quasi in aethere,

sub persona Socratis, initio hujus sermonis, inquit,

iam edoctin Di. Sed hunc errorem erravit Pisto, quod

282쪽

quod duas erras successivas in unam confuderit easque cavitates illas, ubi nos ait habitare, cum illi Terra aetherea simul existere cogitaver cum

vera, ex prima illa therea, fracta, dissoluta,

Terra asterii, quam nos jam incolimu , orta sit. Cujus pars maxime habitabilis sunt campi valles, .loca depressiora quae respectu montium, aut primae errae sublimioris, sint quaedam avitates In launc ipsissimum errorem inciderunt etiam Patriis christiani, quod senserint Paradisum Terrestrein adhuc extare Regionem sublimem,lucida ac arari

riissimam quo delatum iri crediderunt piorum Diumas post obitum id quod etiam voluit illa esse Philosephus Sed in excutiendis veterum dogmatis., antiquitate rimanda, sive Ecclesiasti sueti phana, semper animo insideat illud Apostoli, - - ex rate, quod ismi erit reiom. Nis erim4- sum attineris veterum scriptis, nihil magni inviis seres adeε sint exesi , mutilata, corrupta aut utari potata omnia sed pergamus in instituto. r. io, secundo Terram stam Ethermis vitis γε-M 4sse ait, sne omni declinatione quod defluo ipsius

octo, sine ulla obliquitate, intelligo. Neque tamenn gandum, hoc inter interpretatum esse Platonem, Mad ipsius situm in medio universi retulisse. Sed illud

p. h. ,ορροπτω, - ακλινες cuius hic meminit, Wantea in aevo Saturni describendo ipsius axis situm respicit, non sedem in medio Coelo. Conflat autem Platonem, Quicquid sene senserit, Hypothesin de quiete Telluris, situque in centro Mundi, cum hunc dialogum scriptis, lecutum esse Corri gendae sunt igitur, quae ex illo errore profluxerunt

interpretationes,, ad veritatis normam reducendae.

Quod nos non perperam secisse, ex illa, quae proxime sequitur, nota, magis elucescet. Tertio

283쪽

ct instri sinimuis longinoiores. Anni aequalita terridenotat, ut vides: Incoli una Longaevitatem, ni istac Terra. Quoni utrummie orbi nostro pri. nigenio c.nvenit. Ac uti illa temporum anni au bilitas provenit a situ recto Telluris, ita eandem sequitur, ut eisectus suam causam, Incolarum Lo gaevitas. Prout a n is in ipsi Theoria fuse instini. .ci;

Hactenus de stu Terrae Plaφni α; Qm ad Foramam ipsius spectant, unit uitam breviter recensere, licet non sint proprie hujusce capitis. Supponit pri imo Terream illam integram o illaesam esse: No stram vero iacerat' qcruptam, exenm. Deinde quis subterransis ipsarum conceptaculis,

commentatur variae Sed unum pracipue memorat Barathrum maximum, διάεαπερε τετρη βμον 'i'άλης p. m. ργηι Tree tam penis εν per a araversam Terram aquas

omnes recipiens instar vasis pensilis. Hoc autem Ba rathrum, sive Tartarus, nisi purum putum figmentum else velis, oriri videtur ex imminuta, vitiata memoria Abyssi magnae, sive elio Rabbati; quae primaevam Terram interius undique circum ivit: maximum, quod unquam 3titit, aquarum vasis receptaculum. Caetera vero quae sequuntur, de linviis inferni Poetarum fabulas redolent.

Sed de Forma externa suae errae, jucundior est sermo. Ait enim iaperficiem illius Terrae distinguit ii 8 disipertiri per varias fascias aut Zonas, diversis eo. Joribus praditas: quae procul intuentibus alpectu sunt Puliora Ox. Hac regio purpurea utetur, illa au-- rea.

284쪽

rea, atque tertia nive candidior altera denique ab terius coloris ut picta fuciatim veste Numaeo pus Terme nitescere videatur. Dein ubique occurrere gemmas coryustula ducida quae Sardios, Iaspides, ni agdes imitantur, ain pulchritudine sit . perant. HAEc suid sibi velint, si quaeras,resiondeo, Tellurem primigmiam in stas zonas aut cingulos

manisest istinctam iuisse qua, sistiarum instar,

incium corpus ambiebant. Earum autem singulae, pro diversa qualitate de dispositione si materia, re percussere dolis radios, alio atque alio modo ac proinde eminiis intuentibus, diverit sicie colori, hus unaquaeque resipienderet. Huiusmodi fascias nonnullas observare licet in Planeta Iove, Qui milii videtur adhuc in statu primigenio, suamque nondum subiisse dissolutionem aut Diluvium sed

propter ingens intervallum Moculorum nostrorum debilitatem, non nisi Zonas, queas, nigram macularum instar, e Terra discernimus Denique, quod Gemmatam dixerit sitam Terram AEtheream Piato:

splendidisque corporibus ornatam e repletam : Id rsian nonnullis lusus ingenii videbitur. Octamen saepius adverti, nec sine admiratione, Prophetas α Authores Sacros, in repraesentando nobis Parassio, sive etiam novis Hierosolymu, his semper usos esse loquendi modis is gemmarum apparatum huic argumento intexisse, ut videre est apud Hem, Gen. a.

apud Eze telem, is et 8. I . 'quam maxime apud Sanctum 7obannem, Ap .eti. Ac si in illo rerum statu, nova&eximia luce perfusi essent omnia, vel magna ex parte pellucida ut quemadmodum in arenis, lapillis, aut animalculis, opes pecularimi, quae Μicrostopia dicuntur, omnium gemmarum haces

colores conspiciatus Ita fieri porus ut aucta

oculorum4

285쪽

oculin uin acie, ii Animae eosdem conismandi in ne specillorum figuras, nudis oculis appareantorie ita, non miniis vendida ac coloribus vari cata, quam artisis vitrorum ope jam exhibentur sed de conjecturis nostris in Platone interpretando, haec simiant. Id restat unice ut moneam . Platonem in POMiis praeteritam naturaeficiem, in saturni regno, d scripsisse in m-- autem suturam potui . in mundo renovato Ceu vero idem sese sit utrobi

que naturae vultus, secundum Theoriam nostram: ini . cprimigeniis coelis aerris, in novis coelis Se terris, suturis ad utrumlibet accommodari possunte Phaenomena, de quibus in hoc vel altero dialogo philosophatur Plato: Ea nempe, quae ad sermam vel situm Telluris spectant. Alia iunt, apud alios authores, bene multa, de hoc eodem argumento: Sed dignus est, qui Solus in scenam prodeat Plato, totamque sibi occupet. Caeteris Dur locum p

rabimus in sequenti Capite.

286쪽

recto, die obliquo O fecutis inde,

monia

Eliqui, qui sequuntur deinceps, testes veritatis, sint, Viversi ordinis. Agmen non immerito duia eunt philolbphi qui de mutato situ Telluris, vel poli declinatione, nos iterum iterumque monuerunt. In hae classe iant, Anaxagoras Empedocles, Diogementorti non opus est repetamus, immemorem vero eo remittimus. Id blum monendum est hoc loco: In citandis his testibus quaeritur tantum de Facto, non de caresis facti neque rationes mutati situs Telluris

ab his philosophis petimus, quas sere ignorabaot: sed ut ea nobis testata faciant quae ab aliis doctis a

cepere, literata quadam traditione, circa mutatuni Telluris polive, tum Suas autem conjecturas, quae cauis esse poterant tanta mutationis, nec post, mus, nec multae moramur. Neque temperare mihi possum quominus credam,

287쪽

Doctrina intiqua de Rerum origis. 61

8t interdicto nobis commercio cum altera orbis par

te, ab hac origine profluxisse. Quisquid erat ter

ramin ultras κε ctini vis, alium orbem appellatiindes veteres atque Amicthonas .illos alterius esse generisa nostris crediderunt. Idque propter interpositan . nam torridam, quam non tantum inhabites,ilaniduis, sed etiam inaccessam aut impermeabilem

De utraque re exempla alibi ex antinuis retulinius, πψω. I. Mi de utriusque causas faciles reddit olimria . nostra. . . . Sunt enim hi erQres veteris vestigia veri Bisectus erat terrarum orbis in primo suo statu, atque Zona torrida, cui semper imminebat Sol, tanquam igneo

muro, in duos mundos diremptus ubi vero Tellus suam ad Solem positionem mutasset illa Zona media, L. pervia labitabilis evasit. Mansit autem apud po. steros plerosque mutationis istius ignaros, eadem fia. ma cindes de solitudine astuq intolerabili mediarum Terrae regionum; donec navigatione certisque ex. perimentis deprehensum fuit, partes illas terra mulit temperatiores esse quam communis serebat opi, ni : tam generiis Oitro, quam caeteris animanti

bus, sedes praebes non incommodas. Inter Astronomorum inventa, celebrantur a veteribus Ddiaci obliqui3M, A ique tempestates in nisi aliquo modo nova fuissent phaenomena eorum observatio nihil laudis meruisset Utrumque adsicrbbitur Thaleti, viro prasta sitissim' VPhysicoruni Ac Astronomorum Coryphaes.. αἱ et ἄρ- -ἀν

Hiems aiunt, inquit Laertius, dein olibi inquita vel a conversibue ad co/ως si im- etiam imαγ- unde.Apuleixis haletem it, inter Rha, in Foru .. venisset

288쪽

161 archaeologiae Philosophicae sice,

veruta temporum ambituη, siderκm Mipia .rrisia Solis annua diserti L. Scio observatam primo Sig-Li. e. s. niseri obliquitatem Anaximandro dedisse litium: Plutarchum Pythagorae, invito Oenopide, Piae. t. i.μ Philos L et c. a. Diodorus tamen hunc Oenopidem

a Sacerdoti,io Astrologis AEgyptiis, signiseri, liquitatem, inter alia Astronomica didicisse ais, TA

ή- ν ιόσλοξὴν α ν ηὐ πομαι, Quod plures an biunt, detur, me judice, antiquiori nempe Th leti nosti o3 rem, tam primus Eclipses praedixerit, constat novissein Solis de Lunae vias, utriusq; flexus S anfractus. Quod si easdem vias tenuissent haec Sydera a mundo condito, haud latuissent, opinor, incognitae, usque ad Thaletis aetatem. . Inventum Gnomonices c Sciatericorum celebratur etiam ab antiquis. Est enim artis Mingenii opus, rationes umbrarum in Obliquo Telluris situ, ad nommam revocare in recto, levioris res negotii ubi omnes, ut mihi videtur, essent Ascit. Dein qui-ns ita Solstitia, alternantia atque Ortus cm-susq; fuderum, secundum diversa anni tempora: Haec .hujusmodi sunt obliquatae Telluris Phaenomena, qtiae non fuere sic ab initio. Et in hisce novis phaenomenis observandis,8 ad calculum reducendis, sese maxime occupasse mihi videntur prisci Astronomi: Et eorum, quae memorantur, inventa, haec&hujus

modi capita potissimum respiciunt. Sed periit, mamna ex parte. crestentis Astronomiae historia, unde harum rerum plenior notitia haurienda esset Periit Eudemi των αἰσυλο ριέγων το,α, fus hic nemi- .nit Laertius in Thalete Necdum lucem videre The-

oius myr amica aliique in eodem at sumento

289쪽

Dοyrina isti a de Rerum Origin,

gumento striptores veteres latem adhuc, vel penitus occiderunt. Denique sis altera parte, Doctrinam ob se antedi Ἀ-a, tam coelestis quam terrestris, siquido deductam, ante oculos haberemis, de multorum phaenomenini novitate certi' esset judicandi ratio Sed ex hoc diverticulo in viam redeamus. Qui de Elast aurea atque regno saturni scripserunt, memorant apertulim Annum uni sermem, verque perpetuum, istoc tempore obtinuisse. Illo

autem regno&taculo exeuntibus, Annum pluriso mem, vel quadripartitum, qualis est hodiernus: -- luti novum regimen naturae, introductum esse Vererat aeternum, inquit Ovidius, cum de aureo Saturni saeculo verba faceret. Dein pereunte illo regno, es rerum ordine, inquit,

Iupiter antiqui contraxit tempora veris, ferque hyemes, aestusque, inaequales Autumnos,

Ei ceve ver hiatis exegit ruatuor Annum. Idem Virgilius, aliique cecinerunt sive ex antiquorum libris, sive sui temporis traditione M sermonibus, accepta. Neque aliter in suis Elysiis, post hanc vitam, ad exemplar Paradisi nostri, aut suae aureae aetatis, compositis, Coeli clementiam ierpetui veris intias, conjung t. Neque frigus illic, eque aestum n que tempotum inconstantiam,' ut procellas quales cunque permittunt. Ita Sum Elysium descripsit:

Homerus,

290쪽

Hilceassinis est sententia Esenorum, ii Q de opinor desumpta, de pia Vm ---αν Mic

Ei quidem /- concinentes in hac re Graecorumseam. tentiis i pronomia M. Mir' sc qum vitam agere, in regione qua neque imbrim , nemini vibur, neque ULM Gravatur. με- misi et byra , ast Oceano

o HLε Devenere locositos se amoena viret ortunatorum, or m. fissu beata . Largior