Archaeologiae philosophicae sive doctrina antiqua de rerum originibus. Thomas Burnet Libri duo

301쪽

Cum autem Theologi vitam feni expertem, huic ora dixi,onvenire dicant, ut se is Barbari Heunt, Ἀβου Graeeorum Theologus Orphei Etenim illi semper a Turniivustus pilos nigro ris mystice dicit, o nunquam fieri canos miror in platonis mentem eadem de hoe Deo dixisse, quae dixerunt illi, qui ipse Orphei vestigia sequuntur accurate. Nam in Saturnia periodo dicit iam Wines senectutem abjicere, ct ad juventutem redeminse nitiem deponere, se nigros pilos habere. Orpheus οἰ

- similia , isto Deo diser o vobis ira

in Uegorias dissis Quibus tamen, apud cord

tu interpretes, Eritas historica non laeditur.

u huic ἐnti finem iqiponai ius notare licet, Quibus milibus Antiqui lan vitatem instilitam retibueruhit iisdemmam se in longaevitatis causis,

8r vitae lamitem, coelum aquale di temperatum ut vider o de Bri, manius, apud iudam, -- diiuni 'υς Tapro Metensibus, apud Diodorum Siculum. De Fferbi rectapud Plinium obm-, Stris caliosque seu L 'Et Assiis merobiis, in Saturni regno; apud D m Quo more, sitis testamur veteres, a Naturam,

302쪽

Naturam, ex eorum sententia, haec duo conjunxisse, atque aliud ab alio pendere secundum leges universii: ut alterutro posito, alterum sequi aut comitari, facile scias. Neque id, praeterea, mihi vitio vertat quis quam, quod Paradisum nostrum secerim eundem cum Elyliis gentium, vel hunc illa peperisse id enim saepius repetunt inculcant Patres Christiani, atque hac in re, ut in aliis multis, plagii cujusdam

persedeo: Haec rei summa est , ut antiquis fabulis aliquid veri subesse blet, loco fundamenti ita multis tabulosis narrationibus ansam praebuisse mihi vi. detur Tellus Primigenia. Ies vera, cujus umbramal quam retinebant, aut creperam lucem, prisci homines Et exqualicunque memoria rei desideratissimae, fingebant novas Terras, aut terrarum regiones, ad exemplar ia imaginem hujus Terrae Primigenia: idque plerumque in locis inaccessis, extra Oceanum, in acre, apud Inseros ne oculatis testi-P fac. i bus in errore deprehenderentur. Ita Omis Insiu- ,2 2ιj la apud Plutarchum. Supra Men Insula amoena, , ό ό in sublimi posita, apud Ant. Diogenem H pcrbore rum regio prope Lunam, ab omnibus sere celebrata.', St. ni Terra, X beopompo εξω τουτω που κοσμου Prae-j. .. h. ter Elysia, tensiles Alcinoi hortos unde Paradi sum nostrum desumptum voluit Celsus. Huiusmodi autem Gentium Paradisi, non tantiu clariores notas gerunt Terra ncstra primigeniae: nempe et

303쪽

perpetuum, uberes seli proventus, incolarum longaevitatem sed etiam e secundariis, minoribus nonnullas: Quales sunt illa, quod pensilis sierit ille orbis habitabilis, aliter quam hodiernus quod stu sublimior sudoque semper coelo, sine nube, sine pluvia gauderet. Hac habent nobiscum communia adduntque alias, quum pro suo genio, delitias, inamenta, in amoenitates. Atque his omnibus,' si pictis tabulis, nobis exhibent, primat pae aurea Telluris erilem, sed rudiori penecillo

delineatam.

A P. VII

narratione Mosaica circa Paradia sum circa Icatura rerumg, hu-- manari , satum, is sndo novo

HActenus rerum rigines, veram Paradisi notitiam, inter veteres quaesivimus adhibito etiam, qua licuit, sacrarum literarum lumine. Sed de regione aut loco Paraditi, nihil a nobis definiendum est cum perinde it, quoad Theoriam Telluris, ubicunque locorum posueris, modo non sit in Hodierna Terra. Quod ii apud veteres Patres ipsius ipsum quaesitum eas, aut nullum esse volunt, aut a

304쪽

alii Intelligibilem nuncupant Paradisium, nulli loco astrictum alii sensibilem: Hic primis itur in partes. Dein, ciui sensibilem corporeum credunt, statuunt eum in hac Terra, vel extra hanc Tertam: nempe in aere, vel in orbe Lunari. mi in hac Te ra, aut cis aquatorem, aut sub ipsis aequatore, aut ultra seriuatorem sive Mnam Torridam, sedes ponunt beratas. Denique, qui nobiscum sentior, in Terra quidem, sed ata ab hodierna, erunt Par

dissem, qui jam transiit, olini floruisse tradunt.

m. . . i. Haec sententiarum discrimina alibi pluribus enc. . plicuimus Eamque maxime, quae ultra AEquato rem, Onam Torridam Oceanum, orbemque nostrum Borealem Paradisum transfert. Non quod haec, prae caeteris, mihi placear opinio, sed quod ea terum calculis comprobetur, S aperi nos doceat, Paradisum Mesiopotamiae aflaxum, figmentum esse Neotericorum. Interea, quoad Telluris Theoriam, ea nihil moratur Paradisum Topicum in quavis terrarum parte cum totum orbem habitabilem, in novo mundo, instar Paradisi habeat. Consequenter vero consentanee ad hypothesin Mosaicam, quae genus humanum, quantum quantum, ortum docet ex unico viro Hunica foeminaci horum duorum natale selum irimam patriam, Paradisum, si libet,

dicito Locum aquis, arboribus amoenissimum; modo concesseris itidem caeteris ejusdem Terrae regionibus Ver perpetuum quae inde sequuntur, sertilitatem spontaneam, Incolarum Longaevititem. Haec enim ubique obtinuisse in novo mundo, ex natura rei, veterum fi&, probavimus. -

. At, inquies, Moses non meminit nisi unius uesit, queri Gamon appellat, hortum Munia es cadit rasque

305쪽

Doctrina antiqua de Remn Origis. 70

rasque Terrae istius regiones, communis esse sertis, hodiernis non dissimiles, supponere videtur. Respondeo, duplex erat apud veteres, maxime Orientales Theologiam 8 Philosophiam tradendi modus, δημιωδm ναπορρη , quiaris λαγυ- atque duplici hoc stylo, in rebus naturalibus explicandis, uti mihi videtur Scriptura Sacra quandoque sese a commodans ad populi captum, quandoque ad occubitorem veritatem. Sec cum hanc mihi legem imposuerim, ut Nunquam recederem a sensu hierali, ne

necessitate nunquam, aio, nisi id penitus persuaserit, aut coinerit, rei natura dispiciendum impri- .mis, qualis sit, inuid strat iste sensis literatis, in hoc argumento. Dein ex altera parte, quid serata quid is re recuset materia subjecta ut recte constituis quaestione ex utraque parte, quae causa sit Pilior, ει ubi lateat veritas, certiri dijudice.

Historia Paradisi, inde enim exordiemur, ita a rubet secundum Mosem. Cum Deus Mundi creationem abstaverat, sex dierum spatio, septimo diere. quievit, vacavit ab omni opera. Uniuscujusque

diei pensium Moses articulatim enarrat Hominis. autem, tam maris quam foeminae, historiam tractat seorsim . missas igitur caeteris, si placet, impraesentiarum, circa haec tria capita, Adamum, Evam, cΗortum Edenis, cum iis quae adhaerent vel intertexuntur, doctrinam Osiaicam contemplemur in adprimum tominem, Adainum, Moses ait eum forma, tum esse, non ex lapidibus, aut dentibus Diaconum, .ut de suis hominibus fabulati sunt alii sed ex pulvere Terrae, vel e terrarusa. Et corporis statua formata, Deus fassavit in nares ipsius hesitum Ira, i. i.

Dusin est homst ri a visem. Alio autem modo,

306쪽

H et 'hu- es alia materia condita est Foeminaci nempe ex x osse quodam, - ossiculo, Adami Scilicet cum

ναψαμου-semn Obrutus aceret Adamus, execuit ei Deus

unam e costis .ex illa costa fabricavit foeminam.

- . o it. Sic enim ait Moses, fecit Iehova Deus soporem LV d k3si tum in Adamum, qui obdormivit se extrae fa una deest ejus, inclusis carnem pro ista. Extruxitque δε- hova Dei ex eost ista quam sumserat de Adamo, mutierem: Eamque adduxit ad Adamum pro aratore.

Hactenus de Brinatione primi vir irae primae sceminae, secundum literam. De prima eorum sede pluribus egit Moses, ait nempe Deum iis parasse Hortum ciuendam celebrem in ori-te, en ut Amrim reddunt, ab antiquo atque hunc iis dedisse, tanquam haerediolum ad habitandum colendunt Erat autem hortus ille locus amoenissimus, quatuor sontibus aut fluviis irriguus, arboribus consitus omne genus, tam uiseris, quam umbrara asipectu gratis. Steterunt autem inter has arbores, in mediosiorti, duae prae caeteris insignes memorabiles, quarum una dicta est Hor,itae, alterii, Ariar mortis,

vel scientiab Oidem . Quamobrem Et si AH brevita, non ri,co stat sorsin quod vestentibus immortalitatem dedisset, ut esurim conjiciunt. Albterius Arboris inum sumit nos docuit experiemesa hinc in lach, me GUBν- . . Quod de fructu hujus arboris comederint primi parentes, semctuntur nodie oain eoriam posteri atque poenas

luunt peccati, aliquot annorum millia antequam nati essent, commissi. Sed rem totam tibi indicatio. Vetuit Adamum tuam Deus, gustare fructum huius arboris, idque sub poena mortis Accidit veris, Evam, sedentem sub hac arbore seorsim a viro, ut accederet Serpens vel coluber, qui nescio qua vi aut

facultate,

307쪽

Dorima Antiqua de Terim Origis.

facultate, his vel hujusinodi verbis, s rem ex eventu. judicemus, blande compeluvit sceminam, Serp. Salve pulcherrima, Quid rerum agis sub hac umbra, silai seriat M. Ego hujus Arb is pulchritudinem contemptor. Iucundum qivdem spectaculum, sed multo jucundiores fructus: multis in mea Dominast M. Minime vero Deus nobis interdixit esu hujus arboris. Sem mmd audio Quis iste Deus, qui suis invidet innocuas naturae delicias.

Nihil suavius, nihil salubrius, hoc fructu. Quam--,rem interdi re si mr lasem ludiis mi v. Quinimo sub poena mortis interdixit M'. Reni nata canis proculaubio: Nihil habet mortiseri taearbor, sed potius divini aliquid.& supra vires communis naturae. v. Em non habeo,uuodlibi respondeata, sed adibo 'irum,' quod tu visum fuerit. faciam. ' si viri in me eiusde re tantilla' utere inunio tuo. Em utarne Quid pulchrius hoc pomo ouam suave redoles sed fors in inlessepit. S. p. Est esca, crede mihi, Angelis non indigna: fac periculum, si mal sapit, reiicito: me insum per habet. pr mendacissimo. Experiar Est quidem gratissimi saporis non me sesellisti. Porrige huc alterum, ut viro afferam Serp. Commodum meministi, en tibi alterum Adi virum, Valete

tula: Ego interea elabar, illa curet caetera.

Dedit Adamo, nimis uxorio, hoc pomum Eva: Ille pariter comedit, eoque comesis suae se nestio quo pacto utrosque statim pudebat nuditatis St, consutis foliis ficulneis secerunt sibi subligacula, ad tegendum pudenda. His ita peractis, lub horam vesipertinam Deus descendit in Hortum Aufugere parentes nostri, inter densissimas arbores latibula quaerebant. Sed frustra, Deus ioclamabat, ubi es. O O Adamet

308쪽

Maine Comparuit timidus, dixit lue. Deo, miniiό

audirem in horto, mal mihi metuebam quod nudus essem, me abdidi inter umbrosa nemoris. Quis

tibi dixit, inquit, Deus, quod nudus stat Com, edistin ex istoc fructu quem tibi prohibueram Illa, Illa, quam mihi dedisti, Foemina, Illa mihi a it, .comedi. Probe rem curastis, tu DTua Fuus. Tu muliercula: Quid hoc rei est Mihi miserae dedit Serpens tuus, comedi magno tibi conflabit ne pomum neque tibi solum, sed potiris tuis, civit humano generi QSihiellam Coelum, et traii, to tamque naturam, propter hoeticiniis ilis disti. execrabor. Tuoue imprimis, Improba lama, astutiae tuae si aliata poenas lues. In postra in pronus4bis inventrem: pulverem terr non poma, comedes Tu vero curiosas, icti ita, in dolore liberos paries mariti jugum si est, nec oscedes un quam ab ipsus latere, nisi hipetrata venui. Den

que, quoa ad te si ectat, Arime, quoniam ausculta visti uxori tuae magis quam mihi, in sidore vultus ei& liberis ejus parabis vistum Non, ut antea, sponte natos fructus, sed cum labore& molestia proventum terrae colliges. Sterilescat deinceps Terra, propter te maledicta Tribulos, spinas, lolium, herbas noxias, proserat. Et ubi vitam exegeris incommodam Monerosam, Pisivis es, o in pulverem revera=ris. Interea temporis, exulent ab horto meo hi perduel les, in alias terras relegantor ne ex arbore vita pariter decerpant fructus, 3 vivant in aeternum. Deus autem, ne frigore cincommodis coeli perirent, fecit iis tunicas ex pellibus animaliumci atque ita pellitos extrusit, Paradi Denique ad praecludendum reditum, apposuit Angelos ad introitum sui

Horti qui, vibrando amarium gladium, Win

309쪽

omnes parus revindo, vi/nti, qua ducebat ad ar- De Paradilbis primorum hominum serte, haec est

summa narrationis Mosaicae: Quam salvo sensi. aliis verbis explicui, quo liberius de re ipsa, quasi a novo aut re conseripta, ludicemus inaedam else Parabolica in hac narratione, pque penitus ad literas exigenda, omnes sere gaescunt. Nonnulli

etiam totum sermonem eis volunt υποτυπωrii artiti

ciosam ad explicandas res veras nempe humani generis novitatem, degenerationem : Dein naturae primae latum Paradi liacum, Meiusdem degenerationem c tanquam eniim io principio sermonis. hic status Par ad iliacus ad unicam regionem, quae Ganinde dicitur, re it ringi videatur, pollea tamen cum sterilitatis maledictio profertur, tota Terra incenti, venit. Non id om neos seret ultra proventus Terra, nou fruges me agricolatione e cultura sed inubdore vultus tui, inquit Deus, tibi in posterum ad vitam 8 victum necessaria comparabis. Proinde ante hanc mutationem, vel maledictionem,

Terra tuli tu pontaneas fruges aruchus, absque satu, absque labore aliter ossul novi effecisset, nihil mustasset in tarum uatura haec Inaledictio. Praeterea, patet aliundφ, non regium ana aliquam, aut aliquot terrarum iugis M. quale quid est hortus, hac sertilbute, caeterisque privilagiis, tam soli, quam coeli,

ira unius ruri si omnes ibidem inciviseris, tanqxi in m mi est in nido quid fiereta reliquis magna Terrae tra hvs t sinisse nevaon,

310쪽

id decet apientiani divi in Hisce igitii consisquens est, ct consentaneum rationi, ut credantu . Mesem, partem pro totor 8r exemplum unum pro caeteris, populo ante oculos posiisse quod eorum captuia ingenio commodatius esset, Hortum amemnum concipere, auisngularem agrum, quam totum terrarum orbem nova lacie, nova indole indutum, ab hodierna natura prorsas alienis. Sed in eram

viam pergamus.

Praefata narratio quinque aut sex partibus constat: γiarum prima est, De ortura sermatione primo. rum hominum. Secunda est descriptio Horti Edenis Tertia est historia duarum Arborum, vitae x mortis Q hi arta tractat de serpente confibulam cum Evat Quinta est de ira Dei, maledictione, propter o mestum pomm vetitum. Sexta denique coma plectitur expulsionem protoplastorum ex horto Deit Et quo modo Deus iis secerit tunicas pelliceas, po fueritque Angelos, eum flammantibus gladiis, ad iotroitum sui horti aliaque his assinia. Magna vis est consuetudinis dirae conceptae Opi

nionis, in animos humanos. HOS breveScomment

rios aut historiolas de homi miserumqu primor diis, ex ore Mosis sine examine, in mora, accipi

musae amplectimur. Apud alium vero si eandem doctrinam legissemus, ut apud Philolaphum Graecum, apud Doctorem Rabbinteum, aut Mahometa, num haesisset animus in unaquaque periodo, dubiis.& objectiunculis plenus. Hoc discrimen oritur non ex natura rei aut materiae subjectae, sed ab opinione nostra de fideat authoritate scriptoris, utpote divi-iutiis inspirati. Hoc libenter agnoscimus, nec dubitatur hoc loco de authoritate scriptoris, sed quo

tumo, quom siliolim scripstris, quo oviere stuli