장음표시 사용
101쪽
3. Debere esse in narratione quaedam argumentorum lsimhna,quibus ait Quintilianus vehementer stabiliri fidem causae nostrae. 4. Agricola docet illud fere observatum oratoribus , taxundecumque petatum semper ponant favorabilem primum Marrationis ingressum,& ab aliquo,quod caulam suam Com. mendat,auspicentur. Sic Cic pro Cluentio, non statim incipit a criminibus corrupti iudicat, sed a persona matris, quae maxIme Cluentium premebat, primumque a nuptiis fi- illae . deinde a divortio, post haec a nuptiis matris initia duxit : quae ut ad praesentium criminum ordinem nihil attine bant, 'sie summae desensionis resipia indicat plurimum ea profuisse. Poctae vero, qui in rebus gestis ordinem non se Vant, quaerunt principia narrationis, quae delectant. Sicuti Homerus iv narrandis erroribus Ulyssis,non est secutus se Ticm rerum oc temporis, sed venuste a mediis exorsus est , ocmedioloco, quae prima erant, inseruit. nec enim Iliada o ditur a concubitu Iovis cum Laeda, unde nata est Helerit,
causa helli Troiani : sed a precibus Chrysae Sacerdotis ridemque Homcrus auspicatur Odyssuam a consilio Deorum, errantemque Ulyssem describit, non a littore Troiano primum, sῖd ab insula Calypsus ad Phaeacas, qui in convivio Alcinoi resis narrat Pliaeaeibus quemadmodum a Tr iano littore ad Nympham usque nav1garit : tum Poeta reli quam navigationem Ulyssis a Plaxa cibus ad Itbacam p triam ordine prosequitur.
Ita Virgilius vestigiis Homeri insistens s seu ut dirim sin Apparatu callidus imitandi artifex ) errantem AEneam non excipit a littore Troiano, sed primum narrat quemadmodum e Sicilia navigans, in Lybiam tempestate compulsus & delatuς fuerit: qui in convivio Dadus Reginae Carthaginensiκm narrat a principio. ut TroIa eversa fuerit , &quibus errinibus eo navigarit r& quemadmodum Homerus
bellum Troianum morte Hectoris sic Virgilius bella
- Narrationis Figura. oeae in narratione potissimum usurpantur figurael Resp.
102쪽
LIBER II. - Iosin medio foro Messana eruti Rom. chm interea nullus gemitu , nulla vox alia i in miseri intιν dolores, crepitumque plagarum audiebatur , n hae t Civis Rom sum. Ibid. Vse in m. mat s seelere is furore in forum vanit. aiaebant ocuti, roto eae
pectate facinuε. quam vultis improbum, vιneam tamen ex eqctationem omnιum, fig. . 3. Dialogismus. ut 3. Verrin. qua', inquit , Philodamo, σων ad nos filiam tuam non intro vocari juber Et paulo post Tum ille ut aliquid νεθ-derat, Megavit σε moris Gracorum, ut in sonusvio virorum accumberent mulieres. Hierum alius ex alia parte . enimvero ferendum hoc non est . voce
q. Communicatio. ut 7. Verr.num IM Si tu apud Persaι. aut in extrema India deprehensin nrres, ad supplicium due rare, quid aliud.elamitares,nisi te eivem esse Romanum i , s. Exclamatio P& admiratio. ut pro Cluent De Sama Illa matre, ubi post aliquam narra Ionem haec interierit ad mo- tum . num I s. o mulieris scel- νncredibιυ, ct prater hane mnam in omnivssa inauditumi Olibissinem effanatam, ct indomitam to audaeiam sinetularem ' nou timuit sim minus vim Destrum hominumquefamam, at illam ipsam noctem, facesque illas nuptiales, ρος. Ex his patet in narratione reperiri etiam motus r qui ta-mon plerumque sint lenes, & moderati ; fiuntque quasi per
Da contentione. uIDest contentio ' R esp. est in qua firma
menta causae e steruntur, dum quae contra nos sunt resellimus, ct nostra confirmamus. Cicerct orat. a. Contentio ex tribus constat, Propositione, Confirmatione,&Confutatione.
103쪽
Propositio. Quid est propositio ὶ Resp. Est brevis status & totIus
causae comprehensio .habetque duasi artes, junctiomnem scilicet & distributionem. Sejunctio est oratio brevis declarans quid cum adversariis convehit, quid in controversia relinquitur. bb. . mp F. Distributio est oratio proponens quibus de rebus dicturi sumus vel est explicatio ordinis, quem sequi volumus peptotam orationem: utraque debet esse clara, & brevis, non fere plusquam tria capita complectens : exempla sunt pro Muraen .num. II. Intel o , Iussicos , trer accusationis partu fuissa , c, earum unam in reprahensione vita, aberam in comsentιone dignιtatis, tertiam ιn criminibin ambitin esse vers ram. Et Philip. 7.num. s. cur igitur pacem nolo'quia turpis est, quia periculosa,quia esse non potes. hac tria dum mpluo, peto avo u,ως.
COUrmatio. Quid est confirmatio ' Resp.est pars Contentionis , in
qua rem a nobis propositam confirmamus. Omnis autem confirmatio consistit in argumentis& argumentationibus, quibus causae nostrae fidem, auctoritatem,& firmamentum adjungimus. Atque de confirmati ne satis.& commodius diximus.lib.I.cap. I .& a.
uid est consutatio φ Resp. est pars orationis, qua cO trarias adversariorum argumentationes dissolvimus. oeero do invent: lib. I. Quis est ordo in Confutatione tenendus Resp.contrarius in confirmatione. et nam primo loco infirma adve
104쪽
LIBER II. Io νsarii argumenta collocanda sunt, infirmissima ultimo, sortia
in medio. vel ordo is erit in refellendo,ouem adversarius in objiciendo tenuerit. Agricola lib.2.c. 2I. Quotuplex est modus seu industria confutandi Resp. ex Quintiliano triplex: nepando, redarguendo, elevando. Quintil. ib. s.cap. I3-lib. 6.c.3. Quomodo consutamus negando i Resp. r. si omnino rem allatam ab adversario negamus. ita aperte Cicero pro Quintio rium. 36. Negamin te bona Leuinctii, Sexre Navi, posessisse exedulo Pratorω. 2. Si crimen ab ejus, quem defendi- .mus,persona& moribus alienum ostendimus. pro Roscio
Αmer. num. 3 9. Patrem oceidit Sext. Rosesin. qua homo ado-uscentulus corruptuε, ct ab hominibva nequam inductuit annos nat- magis quadraginta. Resus videlicat scaram , homo audax, ct sive an cada vorsatus 3 at hoc ab accusatora ne dici quia Gm auissis, Oc. 3. Si factum negamus ab adjunctis loci, temporis,&c. ut pro Milone. Si a consequentibus, ut pro Dejot.num I s. si' remotione causarum essicientis, ac finalis, ut pro Coelio.n. 6. Quomoeso confutamus redarguendo Resp. r. si dubsum aut fictum,xut falsum esse possimus dicere quod adversarius sumpserit. Cic. in partit. pro Rosc. num. 13. Exharadara pater fitium euitabat. mitto quarere qua is causa: quaro qui scias. illum quidem voluisseexharedare, υνιὸ tu planum facera debes. ωuid ergo assers,quara i actum putamus τενὴ id nihil potes dicero finge ali ut altam con OGr ut ne plane videa νὼ idfacere,quod verrefacis, hQm miserifortunis, ct horum virorum talium dignitati illudere, exharadaro filium voιuis, suam ob causam ne siero : exharedavitnal non. quis probibuit. Mirabat: euitabat cui dixiι 3 nemini. Abido aliud, juditio ac legib-,ae majesate vestra abuti adquasum, atque ad si bidinem nisi hae modo aeeugare, atqus id obserere, quod pla-
Μmfacere non modo non νυμ, verum ne ranaris quidem a. Si non probabile assert adversarius. ut pro Cluent. num. I73. I- vero illucquam non probabile. quam inusitatum, quam
Num M pana datum venenum i facillismo potuit, quam is poculo latentius potuiι abditum aliqua in parte ρ nis, qu msi totum costiquefactum in potiono esι' Sc. 3. Si contraria& pugnantia ab adversario dici ostendimus. ut pro Rosc.
num rides, Erucs, quantum disset argumentatio tua abs ra
105쪽
e. quid auum,non babos, ουι non moao tibi contra nos in a dum putes, verum etiam contra rerum naturam . contruus consuetudinem hominum, com quo vantonem omnium. 4. Si contemnimus crimina leviter ab adversario obiecta. ut pro eodem Rosc.num. 43 quod Erucio acerdabat an mala nugat riaque accusatιο , sdem mιει Uuvenit ru eausa optιma. Huquomodo stramen commantitium confirmaret, non invenieba/ tuo res tam leves qua ra ιon. infirmem ae Hl--, rapeia' non possum quid ais Erucι f inc. Et postea r odium igitur acerrimum patrisio filium Ox hoc, opi nor, osten ust, Eruer, quod Bunc νωνι esse patrabatur. nun m. Ii aliud ims veνὶ, inquit, est. nam .stum axharedare in anιmo habebat. audio: nunc vicis aliisquιd. quod ad rem pertineat nam ilia υιπον ru quoque concedis. ιευιa esse atque ιnepta, convivi lcum patre non nιbat,ctc. .
Denique concludite iamd mihi ad defendendam dedi'.
Corte praeclara est haec consutationis idaea , qua Cicero Erucium variis modis excutit, urget & contemnit. s. si crimen in adversarios detorqueamus, & suis ipsos quod Ciceroni frequentissimum est argumentationibus jugule
Ita rursus Cicero suum Erucium confieit. dum probabilius esse ostendit istos sicarios noctu, qui Rom. Sex. Roscium occiderunt,esse adversarios num. 8Ο. Equides uo, qua tamdem accusator inopia argumentorum confugerat i cta. 6. Si interrogando,increpando,eoncedendo, indignando, simulando irridemuς adversarium: tum enim victores videmur, e modo.tamen absque arrogantia,& immodestia. Et vero p tentissimus est ad deprimendos adversarios, & concitandos pro nostra causa affectus, risus: unde in causa Muraenae Ciacero nillil aeque videtur opposuisse Catonis N Sulpitii, m rumorum Uirorum authoritati, quam laetissimi ira illam suam sacete dicendi festivitatem i sicque omne judicium solutum est risu, ut Cato,quamvix natura re institutione, ipsa quoquo accusatoris persona,quam sustineba ,horridior, cilm tamen visum tenere nequiret, seratur dixisse: Dii boni, quam ridiaculumetonsulem habemus. Praeterea satis constat, non alia Dissitiroci ν Coc te
106쪽
re,quam jocorum opportunitate, in manifestissimis criminiabus L. Flaccum sevcritati judicum,a Cicerone esse ereptum: perpetuo enim risu ac facetiis in Testes Asiaticos, Romanosque cavillatur. Adeo, ut Quintilianus dixerat,Cicer Dem in jocis modum non tenui se . Quomodo consutamus elevando Re p. quando res, quam adversarius sumpserit,negari non potest, aut quando irifirma est nostrae causae ratio,duos assign/t Agricola lib. a. r. xl. eleuandi ,seu ut ipse loquitur clabendi modos: I. est regerendo aliquid i personam adversarii r 2. est regerendo in remi pisem. In rem regerimus, cum rem parem aliquam eis quae noόis objicitur,reponimus , ut quantum nos urget ad . versarius,tantum videamur nos eum e diverso eo, quod referimus, urgere. Quale est pro Coelio, cui cum objecta esset luxuria malor,quam ut eam defendere auderet Cicero , a Pertior, quam ut potiet eam negare , molliit quidem aures quantum potuit orator,& partim temporum magis ea vitia dixit,quam hominis, partim contendit aliquid esse concedendum tali. Tum quod ujus loci proprium est in velut remedium invidiae opposuIt,spem suturae industriae & probitatis in aetate ventura,ex actionibus, laboribusque quos.CCelius jam suscipiebat, sustinebatque, sic Virgil. in Eclog. Dis quibua in terru ct eris mihi magum Apollo ) tres pateat caeli
statium, non amptim ulnas i Alter cum nequeat respondere, aliud par obiicit et Die quibus in terνὰ ἡnscripti nomina M. gum n cuntur Flores,ct Posida sim habeto. In pei nam regerimus,cum dimissa re,ostendimus,qualiScumque sit, non Convenire tamen adversarii personae objicere eam, neque ,
recte haec ab eo dici. Cu)usmodi est pro Ligario, quod Τ ubero accusator Ligarit, in eadem causa fuerit, cujus Ligarium accusabat Simile est in Salustium, qaasi vero βωsis ab illis viris. Salu si,orι- . Et paulo post: Ecq.id te tui pirat, homo Luissime ,
107쪽
Trenui ac diligentis Oratoris est,nihil iri ulti ma hac parte negligere, sed illam studiosius
excolere, quod quae tunc dicuntur meritibus auditorum ad harcscant, & res plerumque abi exitu, & fine probentur. Aristot. Rhet. s.c. s. Deinde cumPeroratio a nonnullis motuum
sedes dicatur, videanturque omnes affectus huc referri cciam aliae quoque partes assectus recipiunt, sed breviores , Ut ex his plurima sint reservanda ) hic si usquam, totos eloquoritiae sontes aperire licet, &omnes animorum motus adhibere. Cic. da orat. 2. . Hac in parte Cicero excelluit, & Oratorum princeps fuit. Quid est Peroratio' Resp. artificiosus orationis exiturisve est extrema pars orationis, in qua id, quod tota oratione expetebat Orator, majori vehementia evincere & obtiricro contendit. Quintil lib.6. e . a . 4 Quot partibus conliat Peroratio 3 Resp. tribus: Enume ratione, Amplificatione, Affectu. Cic.3n partis. Quomodo fit Enumeratione ZResp cum ea, quae per totam orationem varie sunt sparsa, colligimus, Nuno velut a spe ctu ponimus ob oculos sper anace phalaeosim seu recapitula tionem, quχ est rerum fuse dictarum brevis,&summa, &ar tificiosa repetitio. Cic pro Quinctio sigillatim omnia repetit, &ordine suo quae probaverat,sub)icit cum ratione. num. 16. Uendi quam multa,cte. Et pro lege Manil. num. 69ω Suare, cum S belrum ita neesarium sit, ut negιgi non pobis. ita munum, in aeeuratissime sit administrandam. S c m ei Impσratorem procere podytis,in quo hi eximia basi scientia.*
gularis virtuε,clarissima auιharitas. egregia fortitudo dubιta. hitis,2 uirites, quin hoc tantum bonum, quod Dιu immorta tibus oblatum edi, datum es in Rempub. confervandam atqui
amplisic aeam conseratis. Saepe etiam optima est illa En
108쪽
LIBER II. II et meratio, quae non simpliciter fit, sed figurate vel per apo- 'stropham,vel prosopopaeiam, interrogationem, praeteriti
Potestque enumeratio praecedere amplificationem, Me subsequi,vel etiam ei permisceri. Denique enumeratione utendum, quando causa multigargumentis deducta memoriae auditorum dissidimus,actum praecipua tantum argumenta cum ornatu & varietate,servato sere ordine confirmationIs, repetimus Quomodo fit amplificatione & affectu e Resp. si ea, quae de amplificatione & aflectu diximus,accurate observentur tpraesertim hic valent apostrophae,exclamationes, interrogationes, deprecationes, prosopopaeiae, commiserationes; nam his figuris. & maximis aflectibus, amplificationibusque -mnes Ciceronis perorationes sunt plenae.
De risitio componendae orationis.
Uot rebus constat artificium componendae orationis Resp. tribus . Exordio , Con-tcntione, Peroratione; naba narratio ut dix mus non semper adhibetur, nisi in I; nere judiciali. Quodnam est artificium Exordiit Resp. Praemitti ab Oratore exordium squod postro mo locc , alia qui dicunt oportere fieri) ex visceribus causae; contin4eque prima semina argumentationum , amplificationum, asse eluum, qui reliqua oratione tractantur. Sed de arti .ficio exordii satis iure alibi . Quodnam est artificium comte rionisi Resp. prim a sumenda est brevis & clara quaestio seu propositio vel in genere demonstrativo, vel delibe ratia Vo,vel judiciali. Deinde seligenda e locis oratoriis duatriave argumenta praecipua,quibus &proposita quaestio niti,
S in quae quasi in suas partes oratio distribui possit.
109쪽
Tum accedens argumentatio vel tripartita, vel qupartita, vel Enthymema, vel inductio cxplicabit atqaeret argumenta. Singulas autem argumentationis cum amplificatIo rerum ac verborum exornare, tum
transitiones colligare debent. Postremo trahuntur a fili vel Orator digreditur, aut consutat re confirmata, & ascata. Quodnam est artIsicium Perorationis i Res p. Perora omnia per orationem sparsa vehementius colligit, ac mum argumentationes strictim ac sapienti quadam cocisione recenset,eas rursus amplificat, inchoatos astetius re mit,adauget,&ad summum perducat. Nonnunquam novo argumento, aut argumentatione, tanquam sorti telo ad finem rei ervato auditorem vincit. Unde hoc artificium componendae orationis confirmari
potestt Resipia ex ipsis M. Tullii Ciceronis orationibu , qui
primum exorditur ab ado unctis,aut ab aliis visceribus caulae ἰDeinde proponit breviter & clare. Tum distribuit orationem in duo triave argumenta prae Cipua: Haec argum ntationibus tractat. Ipsas argumentationum partes ampliscat: trahitque asisfectus: perorat denique. Atque harum quidem M. Tu li ii Ciceronis orationum a tem, atque analysim in altero Tractatu clabim iis,qua re haud
scio, quid studiosae juventuti sit utilius.
110쪽
1ssc est propria oratoris pars, a qua & Rhetor,
eloquens, & maxime Orator Oratore prae utantior dicitur. Sine elocutione supervacua himi inventio ac dispositio; &'hmilia gladioicondito, atque intra vaginam haerenti. Ideo Cicero inventionem quidem , ac dispositi nem prudentis hominis putat, eloquentiam Oratoris. In hac io itur parte,Omne studium. S cxercitatio, S imitatio, diaetas ponenda est. Cic. de Orat. bb a. Quinta l. lib. 8. mpnoa
Quid est Elocutio λ Resp. est idoneorum verborom, ac sententiarum ad res inventas, & dispositas accommodatio: ut diximus Cic de Invent. Quot sunt virtutes Elocution Is ' Resp. quatuor : Latinitas,Perspicuitas de quibus vide Grammaticae praecepta ornatus, & suavitas. Quintil. ει g. e. I. Cic. de Orat 3. In quo situs est ornatus Elocutionisi Resp. 'in Tropis, &