Psychologia Rationalis Methodo Scientifica Pertractata, Qua Ea, Quae De Anima Humana Indubia Experientiae Fide Innotescunt, Per Essentiam Et Naturam Animae Explicantur, Et Ad Intimiorem Naturae Eiusque Autoris Cognitionem Profutura Proponuntur

311쪽

se quotiesvisviri sierit, experiri potest, eum in ea sepusim

eo ne tu ratio, urbi imaginationis occasone omini quae videmus, haec potius in mentem veniant quam alia 6. . a , enim de ratione attentionis adhibitae hie do. eentur non alio fine inculcantur quam ut legem imagina- tionis rectius applieare discamus id quod di in Moralitiis scinniae est utilitatis.

I. 362. cins maris S attentionem ad visebiis conservare et Leri, civiunt mattrauis ipsum direct- constrvare debes. Et in si attentionem adni ad vis visibile contervare volueris, eandem continuare debes. Enim-

Azz vero si attentionem in visibile dirigis, oculini eidem directe Ἀ- a Gmni f 358-)- Ergo si eandem conservam voliteris,

oculis eidem directe obversum conservare debes. Potest etiam ita , ita Qui continuat eandem amemthmem, ille nil quicquam in eadem mutati Jam vero in attentione non occumini, quae mutari possitnt, nisi objectum directio ad dem. Quoniam itaque dumstioni attentionisin vise sibila in corpore resonidet directio oculi in idem fi attentio Midereatur, oculus eidem directe obvers conservari debet.

Quoniam ho unieum mediun est conservandi attentio nem ad visibile eonservatione autem attentionis sepius opus habemus, veritatem propositionis ita nobis experimur, m repugnare ne possimus quidem, rasi velimus.

- - , WV iiii Q situ liquandiu retineatur directio oeuli in visibile a libertate ait imae pendet cf. 9 I. Pothoc empira Emia 'vero si oculum directe in visibile dirigi auentionen, in ide D

. dirigi ,-2 8 si oculum ad Uium directumconservas

312쪽

tentio ad visibile conservatur f. 362. , consequenter dire Rioctconservatio attentionis a directione ocuIi& conservatione ejusdem diree ionis pendet. Quamobrem si ex decreto animae oeulus vili bili directe obvertaturis in hoc situ detineatur; auentis 2 contervatio attentionis a libertate animae pendet.

Propositiones de situ oculi directioni Ceonservationi attentionis respondente posse inverti, adeo obvium est, ut eas. invertendo propositionum numerum praeter necessitatem au gere noluerimus. Quando enim per se pater utili mavis, ex principiis generalibus logicis manifestum, propositionem po

te inverti, non opus est ut inversa demum demonstroire. Ita in nraesente eas palam est, directio m attentionis in anima desciressionem oculi in eorpore sibi invise ita respondere. ut alterutra posita ponatiu is altera. Id quod in eorpore acciditestratio ejus, quod accidit in anima. Quare si unumust,

alteriunquoque eia debetis. o iis Θμι, , ex decreto arumae milum vi ili, recte reris, vel maluit in εκ -- occas te in iam tibi occurrem .alybertate ammae pendet. Eteniim si ex decreto niam mu' lum vistuli directe es, aereis, vel in hoc situ retines, attentioliffertate animae pendet 3 363. . sed si attentionem in vim

bila dirigis, a quo eam avertere poteras, vesin eodemeamco servas, cum eam inde retrahere posses, ortum hinc phantasma libertate animae pende 344 346. . Quamobrem quoathi occurrit phantasma, ubi ex decreto minue attentionem invisibile dirigis, vel in hoc situ retines o. Μ.), a libertate ania epende

Si in phantasma vi ilis attentionem ruis, vel eandem pha=itan;- Mi eodem construas L in casi priore ocu- eidem directe ob nisibilis insere conaris, in posteriore eundem conatum comi as Sixi 'T

ostam risibilis vi imaginationis producitur, id tibi videre'

313쪽

videris victili quasi oculis oberrante mamobrem cum ii phantasma visibilis attentionem dirigis, victeris tibi in visibile attentionem dirigere. Quoniam itaque oculum directe o et iis visibili, si attentionem in idem dirigis 3. 3380 vel in sibi isto oculum retines, si attentionem ad vi bile conservare volueris 3 36a i oculum quoque in casia prior phantasmate repraesentato objecto directe obvertere conaris, in posteriore eui

dein conatum continuas. Quoniis eo tu ille ab arbitrio mentis tuae pendet, ejus quoque thi conscius es atque adeo propostionis praesentis veritatem expelliri datur, inprimis ubi magnam adinantasma

attentionem clausis oculis inerre studes,quo in eas, natus ma jor est & saeilius percipitur. Ceterum eum ad phantasma comservari non possit attentio risi phantasma conservetur conserve turri utem continua pro duitione 3 242. , alius adhue en natu percipitur ad aciem oculi intendendam sese exerens, qualis percipitur, ubi quid accurate videre gestimus. Sed hie a priori distinguendus, eis natura cum eodem eundem confundat.

Dantur autem easus, ubi conatus ad directionem oeuli tendens sine conatu ad aciem visis intendendam existiti, adeo natura quoque sibinde separet, quae alio in eas confinditi Etsi vero conatiis limo semper consanderet, uno absque at rem nunquam existente actu tamen mentis a se invicem di parari debent, ne diversi habeamus pro iisdem. Immo insunt utrique conatui, quae se invicem disserunt de per quae unus ab altero ipsa sui confula pereeptione discerititur; sed ea dista ini prosequi nostrum jam non est.

3, 366.

αμ- Quodsi vocabula tanquam scripta tibi repraesentas, pham M. tasmata , quibus repraesentantiar, inter visibilium phantasmisera locum habenti, wo ) Quamobrem si vocabula tanquan Icripta metinaris, auratiori in ad umectae re ponde c-μ

314쪽

tus ora viis directe obvertendi, O conservarism attentionis ad eadem continMIIo ejusdem conatus. Optime hie observare possumus, quod conatus istius eontibnualio non sit nisi continuo iterat ejusdem productio.

g. 367. Si diversis sin bus lini simul percipimus, nec ulla adest uti alim

ratio, curabo attentionem diriga mus , eandem ad id dirigimus, io uir infor q/ιod clarius p rcipiti r. in cium si diversis sentibiis plitra si naulonali crcς' percipitalus, nee tith a lest ratio extra perceptionein tota lena, Πι Τὸ in λν cur attentionen ad aliquam partialem dirigamus ratio dire-Iς δημι - - istionis incipia perceptione totali contineri debet aliquam enim

adesse debere satis patet inuo Enimvero quae divo sis sensibus statu percipiuntur, quatenus ut sensu perirepta sp elantur, praecisis iis, quae repraesentant, non dii in nisi graduciaritatis f. 56. i. - 'n). Quamobrem cum

attentio non alio tendat, quam ut unum ceteris clarius pere

piamus 3. 37. Ocho empir.); alia ratio dire bonis attentionis dari nequit nisi major perceptionis claritas. Dirigitur adeo attentio ad id, quod clarius percipituri, uru m Q.

Exempli loe esse potest, sexquisium quendam dolorem percipimu , qui clarius percipitur ceteris, quae Videmus, vel audimus. Etenim ubi nulla nobis aliunde suppetit ratio, eur animum ad visibile aliquod , vel sonum quendam auditu

perceptum si vertamus I eundem ad dolorem advertimus. Dissicile est experimentum, propterea quod rarissimi sita ea fas, in quibus praeter diversitatem claritatis, quae perceptio nibus limultaneis inest, non alia adsit directionis attentionis ratio.

315쪽

M Pio isti crimiis, Me jam alias percepimus, parum similitudinis ham

pereepti Eteni In patet ut ante , rationem attentioliis hic esse qumfrem mssa dam in pla perceptione totali, quae ex partialibus simul aneis componitur. Quoniani itaque perceptiones partiales mate- aliter disserunt, ita ut aliae fuit eaedem cum iis, tias jam ante habuimus, aut cum hisce plurimum similitudinis habent, aliqua vero adlit, quae ab iis multuni differe per hypoth. nec quia perceptiones hic non aliter spes' antur, quam quatenus nobis jam nota aut iis admodum similia 6 nondum nota repraetentant, ulla adest ratio, cur potius ad hanc, quam istam illarum attentionem dirigas, eam utique ad hanc dirigere debes, quae a ceteris pluri in ut Nodissidet.

Experientin propositionem praesentena clarissitne confirmat. Si quid enim nobis ode uirit insolitum id attentionem statim in te tiahit. Idem quoque Observare licet in brutis: quo minus enim ipsis sunt rationes attentionis extI in lecae, eo

Huius ratio orieuiva, quae in materialiperceptionum diiset, ientia consistit, perciPituricis his uti. Si diversa objecta simul in diverga organasensoria agunt;

Μ minstrιι id cujus idea mπerialis cekrior limitionem ii e trabit. hantea, quo QuonLam enim idea materialis conli1 tu in motu, qui fibrillis

ruum nerveis impressus in organo ad cerebrum propagatur Ia, ἔπι celerior fuerit ceteris coexislantibus,motus quoque ab ob-Jecto, quod repraesentat, fibrillis nerveis impressus celerior est motibus, ab objectis reliquis impressis. Idea igitur sentitatis ejusdem objeisti clarior e1t, deis sensitatibus coexistentibus β.au. b. uamobrem cum attentio dirigatur in id, quod clarisus percipitur, ubi nulla adest ratio, cur alio dirigatur 1s. 367. , hic vero ratio nulla silpponaturi si diversa obiecta simul in diversia organai senibria agunt, id, cujus idea materiali S

316쪽

sus iam idea materialis celerior, si motus in organo sit a m seu Ario fibrinis nervet impressus es o fuerit ' η'monis autem celerio vi majore imprimitur; si iure1a obe. - Τ' aa ui in riversa organa sensiori agunt quod vi majore seu fortivi in organum senserium agit, id altentionem in se trahit.

Ita sonus vehemens, qui aures serit, a visibilibus attenti nem in se hir, quae simul in oeulum ineurrunt Dolor itidem exquisitus, quem in corpore percipimus, attentionem in se provocat, utut non serientur sensias eteri. Cavendum tamen ubi experimentum capere volueris, ne incidas in casus

s. 367 ), ubi aliae attentionis rationes praevalentes adsint: id quod diri alii , quae ad animam spectuit, observandauru

Siqua ex re volant me percipimus in ea attentionem Cur atinitiomstram de imus inde xam in ea rem retinemus. Si enirn ex re ad conser aliqua Volupt8t: percipimus attentionen in ea defixam πη-qν Considera naus tanquam ni edi uni voluptatis percipienda. 3 937. Onto ), utpote voluptatem percipientes quatentis nobis Onscii illius sumus id quod attentione obtinetur of 237.

Fcrit empir. Quoniam itaque praesentiam ideae illius O, jecti aut ejus conspectum appetimus , 59I 'dicto 'inpis, attentionem quoque in eam convertimus S in ea defixam in

retinemus. Est nimirum voluptas, quam ex re pereipitrius, stimulus. . quo impellimur ad attentionem . quatenus stimulus est a s Cienda ea, quae voluptatis istius nos ompotes reddunt, seu ad fruitionem ejus perducunt. Ita si quis ex sorma puellae Voluptatem percipit, videns virginem, quam forma CUIn mendat, oeulus in eandem eonvertit immotos tenet id quod

attentionis in eam directae indierum estis. 3s8. . simili e si libromim helluoni in bibliopolium ingredienti occurrit liber mi ire impressis Oauentio ipsiussalini ad eum diriginti

317쪽

reclinatur 3. 582. Duo empir. , ita ut aiidem quasi procul a nobis remotam esse velimus, ne cogitatio eius mentem nostram ampli iubeat. Quamobrem cum aversionem attentiOnis consideremus tanquam medium id obtinendi, ne rei istius

amplius nobis conscii simus si 937. Ontia S . 37 POcba empla. , eandem quoque a re, ex qua taedium percipimus,

avertimus. Ita artis pictoriae peritus taedium pereipit ex pictura in re

' eriit artis peccante, quemadmodum ex adverso voltiptatem percipit ex pictura, quae revit is artis ad amustim explet. .iamobre in si ipsi osse itur pictura in regulas artis e cinans, at relatione sua eandem dedignatur, ita ut ad ejus contempla

tionem nulla persuasione adduci posito quemadmodum in picturam regulis artis consentaneam omnem statim attentio m convertit, ut ab ea contemplanda abduci minime possit.

Μ suu bu ttentio ad Vm quan irm constradanda ridea esus sensuams, aut lis. q. phmuasma cosemdandum. Quoniam enim per atten- attentuum tionem Eflacere studemus, ut rei illius perceptio nobis clarior it

perceptionibus ceteris, quas una habemus 3 237. Ochol. empir. , attentio ad rem eandem consservari nequit, nisi deare conservetur: quae cum vel sensualis si velit antasma, prouti res ipsa vel praesens est, vel absens attentio ad rem non conservatur, nisi idea ejus sensitati, vel phantasmate comi ervato. Ita si attentionem eonservare volueris ad leonem, quem videi necesse est aut oculos in leone dessi, ut ejus idea semsualis continuo reproducatur, quamdiu ad eandem attentio Disilire by Coos e

318쪽

nem nostram eonservare vobierimus aut, si ab eodem rere. idum nobis est, phamasma tam diu conservandum, qua diu attentio durare debet, ut ejus imago oculo indesinentee oberret sensus hae in parte potior est im natione. Unde Geometrae ad onservandum ae iacilitandum attentioliem se hematis utuntur ubi euilibet statim experiri datur, quanto sit facilius si figura in charta vel tabula delineat oculis objicitur, quam si eandem vi imaginationis menti ea luber d.

bemus.

Quoniam attentionem ad phantasma conservare non stua possumus, nisi idein conservetur I. 3730, phantasma autem - - Continua reproductione conservatur, non minus ac eidem re v---

spondens idea materialis f. et et.); dum contervatur attentio, g

continuum adhibemus ideat naaterialem produceudi condi Im. Hai, Conservationi adeo attentionis 1n anima consimus res adeli iam inina. ωπerialem producendi conatus in cerebro. Conatus hie non semper sortitur effectum suum subinde enim prodit phalatasma ab eo, quod conservare intenderamus divertum, quod scilicet vel rem prorsus aliam repraesentat, vel, si eandem adhuereserat huic inde tamen immutatam , 7M

g. 37s Similiter quoniam attentio ad Vssibile conservari nequit, CU

nisi idea sensualis coii servetur 9 373 A ea autem conservari nequit, nisi quamdiu oculus in eodem defixus detinetur emis. dum conservatur ad visibile attentio con 'tinuivn adhibemus conatum oculum in eodem situ fixum de tinendi. Constervatim adeo ineationis ad visibis in corpore respondet cominam ocutim in eodem seu a ijdem uisbile eodem modo directum servandi conatus.

Non adeo facile est oeulum in eodem tura in eodem vi. sibili defixum diu retinere. Atque ideo quospae conari

319쪽

rem ad idem sinendum adhibemus, non exiguus est, prae rim in iis, qui arientione diutina in adhue nesciunt. Qinmobrem observatu haud.dissicilis , praesertim ubi ad taluinendere fueris adsuetus.

N et non iis quoniam phantasma visibilis producentes nobis videre adflanetur videmur objectum, quod repraesentat eundem quoque adhi- mala, i benius coetatem, praesertim si oculos claudimus, ut majorem claritatem consequaniri erceptio 3 ioa PDcbo empla ), ex tum quasi in re per phantasma extra nos repraesentata de fixum detinendi. Quamobrenas ad phantasma visibilis coiis r turattentio, conatus in corpore conti I die exeritin lumin re, quam rcyraesutat, defixum aetinendi. Conatum hunc facilius observamus, quando attentio ad phantasma vitabilis dirigitur, quam ubi ad ipsum visibile eandem conservare studemus. Atque adeo visibile quoddam imaginando, clausis oeulis,&attentionem in phantasma dirigem do, immo ubi evanescere vel in aliam formam abire incipis, idem re Murendo, quantum datur facillime experimentum capere cet. Cavendum vero, ne hune conatum eonfundamus cum altero, de quo ante dixi g. 374.2, cum ab eo prors sit diversus, ne ad eundem effectum uterque tendati .

radu attenetiarem ad um , quia eum a lis smes percipitar, at iace dirigitur Leandem a ceteris avertere sudemus. Quoniam e - μυς η' vim ad plura simul attenti esse non possiimus 3 243 PDc ιμμο e vim , nisi haec potentia singillari exercitatione cotra paretur 3. 23 I. 6chol e r. .noiululi ab iis comparanda, quibG singulis ris quaedam disipositio natura inest 3 243. 426. Dchol empir. , ae dissicilius conservatur attentio, qualido plura lilnu , praeseret sortiter in organa sensbria agunt l. et O. Adith Lmpis. I lὶOsuiu uobis utpote experientia confarmatorum

320쪽

iis conis, ubi attenti me appetimus, impedimentiani F que removere, adeoque Ahim ab objectis ceteris, quae una percipiuntur, avertere studemus. Ipsa praesens propositio nimiam a posteriori sitis nota sinii poterat, nisi hic ratio eorum reddenda esset, quae obser-vantur s. ., In se vero est, quod adphantasnota cientio , ne allaturiimpediamus, ne obsea eriis in organa striamri agant I H9. I - η r. -

Directio adeo attentionis instodiis aliquod aut phraras Bire Miniciusdem semperjungitur conatus avertendi attentionem a cete att--σris Dint preceptis, out ubi id feri non posse intelligitur, intem ae in aciem sen us in sensibile, quod attentione nostra diramur.

Experientia idem confirmatur modo illas speciales, qui hic occurrunt, ad notionem generalem revocare possis quod infacilius praestes, exempla quaedam in medium afferenda. Ita oculos deprimimus & hunii luasi defixos detinemus, ne visibila quod praesertim illustre, eoqdein feritat, ubi ad sonos, quos auditu percipimus. Vel verba loquelitis attenti esse volumus. Similiter oculum in visibile aliquod dirimies, quod attente perlustrare intendimus, palpebris adductis impedimunsae pluravistitiain oeulosi uuanti Claudimus oeulosnon modo ad phantasmata, quemadmodum alibi et39 PD .em rixannotavimus, verum etiam adoriem alio sensu pereepta attenti, praesertim ubi eorumperceptio debilior f.τ6. Pischol empla 2, adeoque minusclaraquam perceptiones visibilam s. 73. H MLm r.

Quoniam ad impedierdum virentionem ad objecta simu

cum eo percepta, in quod eam dirigem Volumus, varii motu i ,,,, in corpore requiruntur , quemadmodum es modo hora b.1 ολυγλ. not. β 378. exenapii patescit direm attentionis in mente saviis. Q tu is a corpore ouvuntur. Enimvero quatenus avem