Psychologia Rationalis Methodo Scientifica Pertractata, Qua Ea, Quae De Anima Humana Indubia Experientiae Fide Innotescunt, Per Essentiam Et Naturam Animae Explicantur, Et Ad Intimiorem Naturae Eiusque Autoris Cognitionem Profutura Proponuntur

361쪽

faeditate ideas quaiam reproducenda. quam antea iunierat, in eas partieucri. G κα-A Qu'main memoria a causis materialibus laedi potestis.1- ώhab, 298. , veluti vi morborum acutorum atque emiis, immo im tu a mi seitectute V. 99. laesa autem memori , anima ad CH Lmascrtuti nandum inepta reddituri, Mod a causi quoque invieria

Videmus hine subinde sitis ad ratiocinandini a- -- potentes fieri, ut puerascere ideo dicantur. Non minu virinibus senectus adeo noma est, eum plurimi senesbite adeo

. vegeta sim, ut memoria ipseriimnon labetactetur, nec vis imaginandi languescat quo etiam in eas mentis operat intubus

languntur senes absque ulla dissieultate. Ceterum eum cer bri mutatio, in qua facilitas liba dearum materialium repris. ducendariam conlistit, nondum satis explorata sit, neque etiam satis eonstet, quale esse debeat erebrum, ut phantasmata materialia habeant celeritatem convenientem propolitionem

quoque praesentem nondum Otiis determinate nunciare imeet quainobrem nobis semere debet intellexisse pus litatem ineptitudinis ad ratiocinandum, utut determinate no dum valeamus, quandonam eidem locus esse debeat Physea uberiorem lacem inundet, quandomasi, culis sterii,

3. m. --H Quoniam memoria senstivae, quae intelleiflualem praec rastocinatio dic g. 8a. , in corpore non respondet, nisi facilitas repronis es ex duoendi ideas imateriales quain cerebriam contrahit , M. - s oriatissitur, adeoque ad adliones suas inepta redditur 3 297 ), cerebrum laeditis 4 vicissim s cerebrum ti lytum, me--riaias, constetrumnemrsarum ad ratiocinandUm ineptares

362쪽

ne intentisne ta Intellicta. 3 i

eonsequenter etiam rati nandi saeuitas betatur; ideo euil. sone cerebri tantummodo insertur possibilitas onis memoriae ae sieultitis rat oemandi quemadmodum paulo ante e pressius annoti imus μή s. M.

q. 23. Dibecillitasjudicii est impotentia judicandi ex desectu no Imbre tartionum universalium ad judicia discursiva requisitarum. Dauit.

Requiri notiones universales ad judicia discursu , quae tanquam notae, immo familiares praesupponuntur, ex omni

theoria ratiocinitiorum patet β. 334. - eqq. Pori M. Nin , per quae iudicia discursiva inseruntur I. . .

f. 424.

Si memoriatidirin , juisicit in si imbecille seu animata tu Iudita odieandum inepta redditis'. I enim memoria laeditur, anima mentoria de ad ratiocinandum inepta redditur 3. 4eto. 3 adeoque ex judiciis pendem in

de rebus obviis intuitivis inferre nequit discursiva f. si Logδ. --: Quamobrem laesa memoria anima ad judicandum inepta reddi tur, adeoque judicium sit imbecille M. Idem etiam sic ostenditur. Si memoria heditur, ad sui triones suas inepta redditur 'I adeoque ideae, quas antealia inius, necfacile reproducuntur et .), nec reproductae recognoscuntur 3, 175 PBcto emptrix consequenter nec propositionum, quas artia similiares experiebamur, amplius memini valentus 3 173MILF Le J, neque eam, quoties occasio tulerit in memoriam revocare possumus 3 228. M empiro Enimvero iudicium de re quadam nobis obvia laturi beneficio iudicii intum v, quod de ea imamus, at bis in memoriam revocare debemus hi chim siquod praeterisum atque nobis consti esse, quod idem tanquam verum alias cognomimus, quemadmodum ex omisi ratiociniorum in

363쪽

lenius, aut re valemus, iis ienter judici

seu ad judicandum inem reddimi ,

imbecillitas udieii ex desecti mentoriae a posteriori quo que exemplis obviis confirmanu id quod 'riusim comi larium sequens intelligitur. . II. De fallar Quoniam memoria a caulis inaterialibus laedi potest I. ratio. 298. . inllitiis morborum acutorum atque capitis, mni ia-

pius ipsa senectute o. 299. kjudicium quoque a causis materi sibus, veluti vi morborum acuetorum atris capitis, immμpruit senectute incitur, Herille.

Hinc ingraveseetite senectute aeumen iudieii saepius de Creicere, demus ac ideo ipsinii ob biectutem obtutum bindirere selea M.

Ita coRlti ex contusioni hu eapitis saepius obtundi judi ci aciem & homines ideo diei obtusi ingenii, quod hanc Hii istam capitis contusionem fuerint experti. Immo inde me

tus est, quo vulgo eorripiuntur homines ne opitis vulneo vel contusones taedam operationes mentis atque memoriam Neque in uenter redditur ratio, ut quidam ad judson dum adeo sim hebetes, quod in prima aetate caput ipseram a paremibus vel prie reptoribus fietqueuterfuerit percussum.

Misenes te Notiones generum acta cierum in habemu ms quat virum nus individuaseu vularia percipi rum que in nobi huicrum sunt, nobis conficisImmu Genera enim sic species non existunt, qμ φρ nisi in individuis 3 36. g.). Quamobrem cum species '

similitudine uidividuorum ax; HOC , genera in similivi

dine

364쪽

dine specierunt M. Ontol. genera superiora in similitudine inserioriani consistantiρ cit. . adeoque notiones tam genexum, quain peeieruin nonnisi ea contineant, quae in pluribus individuis eadem sunt β. 93. Onto λ; haec vero , quae rebus perceptis inlunt, a nobis actu separari non posse constet, ut ea

percipiamus absque suo subjecto, cui in liuit notiones quoque generum ac specierum non laahere postumus, si quatenus individua percipi inus, aut, si notiones universales ad animam spectant, quatenus eorum, quae animae sint, eadem sibi conscia Idem quoque unusquisque in se experiri potest. Nemo mini v gr. hominem in genere percipere potest, nisi' tenus ea, quae omnibus hominibus communiasunt, perspicit in uno vel aliquot individuis. Neque quisquam experietur, se vi imaginationis repraesentare sibi pone subjectum, cui non alia insint. nisi qua pluribus individuis communia, notionem generis vel theciei cujusdam ingrediuntur. videntius hoc patet in figuris, veluti si figuram vel triangulum iis genere tibi inv ginari vini aeris.

Immo ratio etiam quaedam a priori dari potest, cur impossibile sit sibi reprHentare sibiectum, quod non alias c piat determinationes nisi universales, vestiti genericas vel speci-seas. Constar enim in omni notione universali tam generis, quam species deprehendi, quae indeterminata sint g. 3 o. Oniret Impossibile vero est, ut tibi ouid repraesentes quod indeterminatum est. Quodsi vero in subjecto, quod percipis, nilui prorsiis indeterminati deprehenditur; sed idem omnim de determinatum est individuum percipis f. 227. ειτα

Notionem igitur generis vel speciei non habes, nisi quatenus singularia percipis, aut, si qua ad alii inpertinent, eorum tibi in te conscius es. Facile rearet propositionem praesentem etiam intestigem

365쪽

-- esse de Melativitas m mini in regnitione selis iis ea per inodivi sis illarum consactemus, quemaditio dum ex nominum impostione apparet Me ramen non obstinue eadem percipeo nunquam possumus, ubi ad cognitis

nem inruitivam reaitur, nisi quatenus Astantiae euid mam existunt It eolorem rubrum non percipis nisi tibi reprae sentes eorpus aliquod, quod eodem tinctum apparet, veluuglobum ruhruin, aut vestem rubram aut nubes rubentes. Quando vero tibi objectum quoddam rubrum repraesentas,

individuum aliquod repta lentas, ct rubedo, quae eidem inest. sinister singulare quid est unde de rubedinem istam instar individes consideras in cognitione symbolica intuitiva adeo cognitio continuo cire sngulare Mersatur, etsi attentio ad ea dirig tur, quae communia sines notionem universalem imgredi debent. Quoniam vero haee ipsa communia in singulari repraesentantur; ideo perdissicilis est universalis eoπnitioiubi in intuitiva aequiescere debes, ita ut vix ac ne vix qui eminea proficere polli uermonis usu aut aliis signis equivalentibus defluuius, ut vocabulorum deis jungas, quae communia notionem universalem ingredi debent.. Sufficit autem, quavemque eorundem ideas ligas. atenim eum ostet ho se surdos quoque Joquelam doceri posse, qui motu labiorum attendentes intelligunt, quid loquatur alter pater his voca bularum ideas alias non esse nisi quatenus conatus ad loquem dum percipiuntinis ipsis, tam loquuntur Ui L motus

independentes in aliis, utpote ex his istos sibi repraesentantes S. IT. θι h. p. , ac utrisque ideas rerum vocabulis indi-gitatas ungentes I. a DP ch. mpδ. Atque hinc intelligitur . voeibulis subiti tui posse in cognitione symbolica signa alia quen adnaodum quoque arti occulte loquendi nee non ad magnam distantiam animi sui sensa signineandi non

ignora sint. Memini me olim juvenem hi dissutatione de loquela talia explicasse. Damodo im S mmmmni iam, quae notionem miti essem --

μπου mi r gi untur, uocalusis uesaliis Agnis indigi usu haec se inresi

366쪽

De istentiones intellecta. 3 s

cabula enim signa sunt eoriam , quae iisdem indignanturni in h. en' Ο, atque adeo perinde ac signae alia non intes liguntur, nisi quatenus nobis conscii sumus eorum, quae perea denotantur, alias enim sint sine mente simus f. met Onolo.

Dimvero eorum, quae indiriduis communia notionem generum vel specierum ingrediuntur, non tibi conscius esse potes, nisi quateims ea in individuis percipis aut, si ad animam spoctant, eorum tibi in te ips conicius es s. 27. Ergo vocabula, quibus communia indigitantur, quae notiones generum ac specierum ingrediuntur, non intelliguntur, nisi quatenus communia ista in uidividuis percipis. Inde est duo exemplis illus istae des utibiae ae propo stiones inlinig imst, quae M o vocabulorum sono pereepto

non satis intelligi poterant. Dum enim ad exempla aminiun dvertimus ea, quae verbis denotantur, in singularibus pereipimus. Atque adeo nobis constat quidnam se illud, quod

voeabulis istis tanquam signis denotetur. Et hine et 'voci sua deamus, ut ea, quae de anima docentur, uiIu quisque in semela ipso experiri conetur, si quidem ea satis intelligere velit. Ιωmo eadem ratio est, cur operam dare debean us, ut multa sems percipiamus, ne quid facile dicatur, quod non intellisi a nobis possiti

ministrarim , minis rasia restare va rus , in indivi-- -υ .duis percepistus. Universalia enim nobis repraesentare non sis. rimus, nisi quatenus singularia percipimus , seu eorum, quae in anima insimi, nobis conscii rum et 7. , neque

si communia singularium, quae notiones universales ingrediauntur, vocabulis vel aliis signis indigitas, ea intelliguntur nisi quatenus communia ista in iudividuis percipis f. 28. .

367쪽

Enimvero cum perceptiones reriam miterialium vel ad sensum 67. Dcho empir. , vel ad ini agiliarionen pertineata. f.92. P empir. , imaginatio vero non producat nisi dea re tum antea seio perceptarum f. 17 PDchol. mpis.), nec nisi per earum divisionem ac compositionem quasdam in at 3.

344 143 Poc M.'uir , eorum vero, quae di alii inani speiactant, ideas non habeamus , nisi quatentis eorundem in nobis conscii sumus notionem universalam qui ingrediuntur, nobis perspeeta esse nequeunt, nisi quRtenus ea vel in individuis rerin materialium percepitnus sensu, vel eorum aliquan do in nobismetipsis conscia lilimus. Fieri adeo non potest ut notionem aliquam universaleIII habeamus, nisi eandem vel abitidivia duo uno Ensia percepto abstraximus, vel quae pluribus sigill tim inesse depreliendimus, in unam notionem Coegimus, o sequeliter quam in talia resulvere valemus, quae aliquandoinim dividuis percepimus, aut, si noti sit ejus quod ad animanis,

ctat, nisi id aliquando in nobismetiplis experti fuerimus aut in talia rescivatur, quae hoc pacto experti fuimus 'Patet adeo in notionibus universalibus nihil inesse, nisimo aliquando sensu fuerit perceptum aut cujus nobis tamquam in nobis ipsis fuerimus conteii, seu quod in nobi ampei ceperimus id quod sensu cui m interno aequipollet, quo anima semetipsam sentit. Notiones univei sales ad intellectum

jectam. Quamobrem si hoc sensu intelligitur, quod vulgo distur, nihil esse in intellectu, quod iron fueri in sensu; tam quam verum admitti potest Enimvero qui ex iis, quae modo evicimus, inserunt, ideas inmies ac pendentes inde notiones universites in animam tanquam receptaculum vacuum inferri asensu ea inserunt, quae inde minime sequunt in Et post hae ostendemus falsam esse Lana eari uiuorum hypothesin qui

animina cum tabula rasi comparint, mi per sensus deae rhrum imprimantur, quemadmi d si figura mediantes noemrae imprimitur. Mete expresse hic monenda suerant, nequis

erisumet nor illam tabulam rasam nostram De e. quam n suam

368쪽

stram sirere minime possunt', utpote eum iis pugilariten . in de esseniis atque nitura animae in seperioribus suerestsebilita, quae ad nilos phandum de anima hactenus adeo. tilia deprehendimus, nec inimis milia in sequentibus depri

Si domitiones ae propossiones ab aliis repertas intelligere De timo , ummus, aut res θω, a quas pertinent, adlumis sensι nos propositi percepisse aut ea, quae ser vocabula indigitantur , sigillarimis qμμηδε

enumerantur notae, quae ad rem definitam agnoscendam ω γ'

desiis distinguendani suffetunt i53. g. , adeoque

eum per definitiones res ad suas species S ita genera distincte reducanti. 3 ita raso, nonnisi ea, quae pluribus individuis communia suntly α- οποι , Et quia omnis definitio oratio esti, in L g, , adeoque ovocabulisconstat,quiti. bus commutua ista induiuimur; vocabula in consequenteres ipsas definitiones intelligere non potes, nisi quatenus com imunia ista in individuis percepisti 3 428. , consequenterves individua, quibus notio univoralis abstractavi', veli' semet aliquando sensu percepisti, aut jam percipis, vel quae vocabulis singulis respondent, a sensi per tis diversa species individuis abstraxisti, vel adhue indubjectis diverse Minatim sensu percipis 4 de twn 'similiter propositionibus praesertim determinatis noti nes respondent universales I. a. 52O. 32 . Log., Quamobremmu eas non intelligamus, nisi quatenus istas notiones hab inui β. 17. Log. . notiones autem universales habere nonpo simus, nisi quas aut a rebus sensu perceptis abstraximus, aut in talia resolvimus, quae a rebus sensi perceptis abstracta suere β. 9. , propositiones quoque determinatas ab aliis repertas in- Mugere non mirum . nisi quatenus vel res ad quas per-

369쪽

Ment, sensu percipimus, vel saltem ea uillatim in divessis sub sensu perceptis observavimus, quae per vocabula indi,

sitantur.

Propositionem traiis studio addimus, eum maxilixam heri utilitatem tam in docendo, Qvun in distendo, ac elaris sme loquatur necessitatem proin eum theoria conjungendi. Docentes enim hinc perspicium, uousque notiones sint r.

solvendae, ut nihil sum Muri quo non inteli, gi possit a discente vel ubi id fieri non polliri ut admoneatur, quid fieri ab ipso necelle sit, ut quae docentur penitus pei spiciat. Nec minus distentes ipsime eonvincuntur, quod privato studio ruminaturi, quae ex ore docentis hauserunt, singuli tandem ast

talia revorare debeant quae sensu ab ips aliquando percepta in memoriamibi revocare, dent. Discunt quoque, quin nam a se sensi percepta praesupponamur, anteqnam satis iii telligere aliam, quae proponuntur. Utinam ad hae e satis an, n adverterent, tum qui docentium numero sese mistini,

eum qui ad discendum animum appelliant. Ita enim staturum Patet, ne docere velint ii, quos discentium numero esse non convenit, utque discentes melius proficiant. Quemadmodum vero hine apparet neeesiitas philosophiae experimentalis non modo in Phrlica, verum etiam in Mathes mixta, veluti P

tio meinanio ita non mimis manifestum est, philosoplu'am experimentalem a nobis vel hae seta de eausa recte omni no ad philosophiam universam extendi, nee absonum est quod aliquoties mentionem ' iniecerimus theologiae quoque

experimentalis. Ceterum quae de docentibus dicta sunt, ea quoqire ad autores transserenda, qui libros eo fine eondunt, ut erudiu illectores. Et inde petend i porro ratio est cur nos inexplicandis iis, quae proponimus, saepissime nimii videri velimu', qtiam non inteli gi h aliis . qui nostra penitus in telligere volunt. Hanc igitur propositionem milibus Prψιὸς perpendendam eonunendam a

370쪽

generis spectant rei Potiabulo aliquo iidigitatae; is vocabulam istud inperfecte nonplex intelligite intelligit autem istud tanto minus , quanto genus istud est remotius O quo miras compista notio est. Ete iiiiii si quis talitummodo sensu percipit ea, quae ad notionem generis rei spectant, quae vocabulo indigitatur is tantuni modo iiitelligit communia rei istius cum robus aliis 3 non vero

ipsi propria f. 4280. Quoniam tamen per vocabulum 11hid

non tantum communia , erui ctial propria indigitantur

2 I. Ontoc ideo ipsum.ium pleno intelligit. Quod erat priniuini Quodsi genus, cuius notio nobis est, sierit remotius tanto pauciora communia contiris, quo serit remotius 3.242. tia, Quamobrem si cum vocabulo, quo species indigitii tur, non jungimus nisi notionem generis remotioris, tanto μnus idem intelligimus, quanto ident remotius suod erat mcundum. Quoad si porro notio illa generis fuerit incompleta, non omnia illa inierioribus communia complectitur quae Cni Ure

hendere debebat 3 92. C., Quamobret ubi eam vocabulo quo jecies denotatur, jungimus Ladhuc nilnus idem intelligimus, quam ubi eandem notionem completam eidem jum smvalamus. Euod erat tertimn.

Haee propositio maximae utilitatis est Per eam enim ito. his constit, utrum ea, quae dicuntur, plene intelligamus an minti plene, , si minus Diene quaedam a nobis intelligieertum sit, quantum a plena intelligentia adhuc absimus. Constat quoque hinc ratio, cur nobis intelligere videamur, quae vix e ne iis quidem tantisper intelligimus. E. gr. si quis novit, quid nomine animalis peregrini indigitenti hane notionem vocabulo tigridis ungit is, ubi de tigride sermo fuerit , detur sibi intelligere, quid dicat alter, eum a men plene id non intelligat. Quodsi quis secundum hane not-m inii viae . Maudit, examinare volucrit, is clarissime Xa a per