장음표시 사용
371쪽
perspicit, quantum adhue a plena intelligentia absit, quam se jam eo eorum esse sibi vi atrur,4 quam adhuc imperi,cta si cognitio sua. 2ιοms.se non Si qua Cocabula rim plene Dueliu irnus inreularia r plene et cienta pline intelli ere adhuc datur, tibi iisdem denotata Iesu Dcia 'sibμ pereipi nus, cua eorum nobisci nobismetipsis con Iumus , vel
pis in Gh alii ,1e,iij mbolice expressam in talia resisere discimius, qu seη-s pereepta fuere, vel quae in nobismeti is experti juimus. Dieni. quod vocabulum non plene intelligitur, id quidem
inde est quod non rem ipsan, eodem d otatam , sed ea tantunimodo, quae ad notionem generis sipediant, in aliis sensu perceperimus, neque notionen symbolice ex prellam, quae v eabulo isti respoiactet, in talia, quae sensu percepta fuere, Gλlvere valeamus f. 43i., Quodsi ergo postliac sensu adhuc percipimus vel rem ipsam, vel ea, in quae notio ejusdem re L vi potest, nil amplius obstat, quo minus ' cabulum istud ple ne intelligatur, sed desectum supplevimus adeoque idem ariplene intelligimus Atque hoc etiam eodeni modo apparet inc si altero, quo ea, quae ad intellectum vocabuli faciunt, inn hismetipsis experimur.
Propositionem hane eo sine addimus; ni eonstet non nublius este usus, quae minus plene intelliguntur. Etenim si qua
voethulti minus plene intellecta ingreditantur vel definiti nem vel propositionem aliquam illa quidem definitio, hie propolitio minus plene intelligitur , quando eam memoriae
mandamus ast ubi posthae voeabulum istud plene intelligibtur, ipsam quoque definitionem ae propositionem, quam memoria tenemus, plene meis imis. Addisci igitur quare amin spem plenae intelligentiae non prorsus absenum est. Com ducit sane pueros, immo disciplinarum tyrones multa addis ore quae plene non intelligunt modo tenaciter memoriae Ἀ- Mantur, qua ipsa olim prosituri sint ad plenam intelis Disilire by Coos
372쪽
gentiam reduei poterunt uia usi esse debent. at sane id fieri etiam ab iis, qui ibi intelligere videntur, quae nondum plene intelligunt, experientia loquitur. Inde est, quodam di sauris cultores allerentes,jura tum demum intelligi, ubi ad . usui in suo transferuntur. .
plene intellictis adhaerent, ii ae plene intellecta sussiciunt, ut 'ves ea, quae Illis respondent, et tu percipiamus, vel ubi ad animam spectant, ea in nobismetipsis experiamur ut minus plena plene intelligamus, quando voluerimus , vel quando Opus fierit, in potestate nostra positi in est I. 432. . Quamobrem
iam in disciplinis traditas de filii itiones ac propositiones nolia tio fine discamus di mentoriae infigan usoqiuam ut iisdeira ad Orman 'da judicia discursiva uti queamus 3. 336 36o 361 Uych. p. neque allias earundem ustis sit, ubi ad praxin morum ac negotia humana iisdem uti voluerimus quae non plene intelliguntur indisciplinis satisfaciunt, ubi plene intellecta iisdem adliuaereret, quonam ope illis respondentia ut sensu percipiantur, velut eadem in nobis experiamur, emi potest.
Casum specialem habemus in seriptura iera ubi eadem Ioqiutor de spiritualibus ruiminis mutationibus, quae non plene intelliguntur, antequam eas in nobismetipsis expetimur, ut ficit itaque in ea tradi plene intellecta , quae nobis ad istas mutationes subeundis ulliuiuiit. Eadem de causa dudum commendavimus not. . 93o. Di), ut terminis rerum pra
earum jungamin notiones, quas praxis ipsa nobis suggerit Nee alia de causa commendarim , ut rerum naturelium notiones ipsi earundem observationes experimentorum subsidio eo mavis, eos latellecturi, qui de reis naturalibus
373쪽
commentati sunt S. 93a. 93s. Log.). Hoe ipso autem tacite indieavimus ab aut vim tradi suisieientia, uim ad planeta telligendum eorum mentem vocabula non suffriant, quod scilicet tradant quae sufferint, ut, ubi voluerimus,uel quando opus sierit, mentem eorum plene assequi valeamus. et rum praesens propositioin docentibus, ct ad erudiendum alibos serabeiuibus utilis est, ut judicent, utrum non plene intelle se sint sulficientia, an insessicientia, ut reprehensionis notaricus effugians vel incurranti
haurire Πιμ α tis . Corollarii praesentis duplex usus est. Inservit enim ad evblandas tenae rarias reprehensiones obscuritatis Vel ignorantiae, Quae perteram autoribus exprobatur, ne in alios simus injurii,
sed omnibus nos aequos praebeamus. Deinde stimulum addit ad effugiendam ignorantve, os labem, ne propriam cem suram conscientiae incurramus , quando desectu cognitionis damna incurrimus, quae evitare potereamus desectis isto si,
lato. Hine autem luculenter apparet necessitas in rebus prae
incis iuxta theoriam ipsi praxi studendi Philosophia ideo
moralis non plene intelligetur, quantumcunque studii in ea explicanda posuerit philosophus, nisi quis eorum, quae docemvir veritatem in semetipso experiri nitatur. Immo etiam Theologiae capita practica nunquam plene intelliget, nisi quiveritatum revelatarum notiones ex seipso haurire potest
Quam rem eum alios docturi plene intelligere debeant, quae docent. etsi More non possint, in exsilis, quae Prose mini, verbis ab aliis plene intelligantur, ne scilicet tradant prae ad plenum inte stim consequendum minime susteiunx, quam si Moesi ut, docent alios, non modo theoria, rimamin prati rumiit, numa. a vicit. Utinam haec
374쪽
perpenderent, qui ad docendum alios nimis intempestive a munt, vel se alios veritatem docere posse sibi persuadent, quam ipsimet nondum intelligunt. Non serebat hune morem in discipuli seis Consuetus, quos sui similes esse volebat. Utinam eundem nee unprobarent alii, quorum est curare, ut ad utilem elata ac Reipubludoruinam perducatur juventus.
- exmetu praestrae γε percipit, ratioci- ces sigit praeteritum atque urum. Grenii nitima ad tum prae' vi prater sentem attentionem sirigit ac super eodem reflectis qualis σtqμ μ'
idem sit judicat 3 3. ' hoc empiro. Enimvero cum ni hil sit sine ratidiae sumetente, cur potius sit, quam non lit, o. αρι λ; status quoque praesentis ratio in antecedente ' 'contineatur opus est, adeoque in statu meterito quidpiam datur, tande intelligitur , cur praesens talis stis. m. Omoto Quamobrem cum posita ratione sis ente ponatur id, quod F ter eam potius est, quam non estis ii8. Ont. posito tali statu antecedente, in quo nempe ea sitiit, per quae intelligutur, cur praescias talis potius sit quam alius, ponitur etiam si tus praesens Quodsi ergo anima novit, quaenam sint ea , per
qtiae intelligi potest, cur status aliqtus talis sit judicii hujus re cordata vi judicii ualuitavi colligit, Itialis suerit status praeteritus f 36o. 36I. Dchol empir. Enimvero dum ex duobus illiusmodi iudiciis colligit, qualis fuerit status praeteritus, ratiocinatur s. Io LM.). Ex statu itaque praesente praeteritum ratiocilaando colligit. 4uod erat unisu.
Similiter cum nihil esse possit sine ratione simoite, cur potius sit, quam non sit β. o. Gut sinatus quoque se quem rationem fissicienteni habere debet in praecedente, adeo que in praesente contineantur necesse est talia , per quae intellis gitur , cur talis potius esse debeat futuriis, quam alius c, s. Onto . Quamobrem ubi anima noverit, qualis ponatur st
375쪽
tus, si talia ponantur, quae statui praesenti instinc adulatiam piae lentem attendens S reflectendo super codem judicans, quae eidem infinii 3 3. Psychol empir. y colligit, qualis esse debeat suturus 3 36O. 36I. Pycho empir. . Qua nobrelI cum ratiocinetur, dum hoc facit 3. O. I. g. ex statu praeientelaturuin ratiocinando colligit. 4uod erat aluom.
Idem confirmatur a polletiori id quod exelnplo O, vio docentiis. Si intuemur poma , quibus albor abundat inumtio autumni inde colligimus , quod vere multis stiperbiverit floribus , propterea quod experientia edocti noverimus , non modo lingula poma piodiisse ex totidem florib , verum etiam
multos flores decideres, nec poma omnia ad maturitatem pervenire solere, ut adeo nobis exploratum sit, umerum florhun verno tempore constanter liuilium excedere numerum pomorum autumnali tempore obtervandorum. Fatet adeo ex statu
arboris, qualem conspicimus tempore autumnali, colligi statum ejusdem, qualis fuerit te ore vernali mediante dependentia status autumnalis a vernali nobis in genere perspecta. Et ubi dimi exponitur modus, quo ex contemplatione status a tumnalis ad perceptionem vernalis pervenitur, eundem in rati cinio consistere palam est. Similiter Lautumni initio videmus gemmas arboriam, esuri piri es gravidas a ceteris distinguumus, quantus sit gemmariim gravidarum numerus iudicamus, indeque colligimus, quod futuro vere pirus abundaturistes ribus, propterea quod expetientia edocti noverimus, flores ex seminis gravidis prorumpere es eorum plures progeriminare ex
una, ut adeo nobis certum sit, verno tempore constanter numerum florum plurimum excedere numerum geni arum gravidarum , quae tempore autumnali in arboribus conspiciuntur. patet itaque ex statu arboris , qualis conspicitur tempore autumnali, colligi statum ejusdeai, qualis verno tempore futurus,
376쪽
De Artentione et Intellectu. . U
mediante dependentia latus veritat ab intiminali in genere nobis peripecta. Quodsi denuo distincte exponatur modus,
quo ex contemplatione stultis authimnalis ad perceptionem veranalis pervenitur, eundem in ratiocinio colisitare manifestum est. Experientia communis innitinera nobis sistit istiusmodi exempla, ut adeo plura eam in rem addi opus hon sit.
Tenendum hie est , ratioeinia . quibus ex statu praesente eolligitur praeteritus, vel futurus, non semper esse distincti, praesertim ubi in cognitione intuit, aequiescimiis. Quodsi tamen in rationem nostrarum pereeptionum inquirimus,
quemadmodum uel fieri debere alli ostendimur s. 393.39 .H hia empir. irati inia satis manifesto sese produnt. Et quomodo ibidem in genere ostendimus, quod Hilogismis explicandae successioni cogitationum inser iaci, Quem modo idem in speciali dii evinci potest.
ni existem , quod percipitur , ratiocinando colligun c. εω tuae reissentia alia. Quoniani enim nihil est absque ratione unum qu iumente, cur potius sit, quam non sit , o Onto λ; ratio modo ex aberiani sufficiens detur necesse est, cur coexistentia potius coexi 2 'M 'stuit, quam alia, ct cur hoc potius modo coexistant, quam alio. 'Datur Witur in exissente uno aliquid, unde intelligitur, cur
aliud quid ipsi coexistatis monetia). Quamobrem ubi com stiterit, qualem comitentiae nitionem habeat id, quod exissere percipis aut aliunde nossi in praesens, quod percipis, attenti nem dirigenti occurrit notio illa universalis de ente ratiouem coexistentiae continente cf. et . aetyo, atque adeo inde colligis, quid dem coexistere debeatis. 363 PBUM empiri λDum vero ita ex duobus judiciis, nempe primo , quod a rupercepta enunciat, qualis sit , ct altero, quo enunciatur istiusmodi existenti aliud coexistere debere, collisis tertium de Y a coexi-
377쪽
coexistentia alteritis , utique ratiocinaris so Log. Ex uno igitur existente, quod percipitur, ratiocinando colligitur
idem quoque a posteriori probatur. Ex eo, quod pluit,
ratiocinando colligitur per foramen tructu aquam pluvialem de stillare in aedificium. Uercipiens pluvioni judicas quod velis
menter pluat, ct memoria tibi suggerit phantasma soraminis in tectio iit ideo judicium fiat compositum, quod pluatin in te-eto sit oratii en Quoniam tibi aia antea innotui , per oramen tecti destillare aquam pluvialen in aedificium , non me ejusdem detrinient, in mentoria in tibi revocas judicium aliquod praeteritum , cui universialis quaedam notio respondet. Quamobrem cum inde colligis quam pluvialem magna copia nunc destillare ita aedifici uinci ratiocinando utique quidpiam, quod coexistit, ex uno existente colligitur , aut, si mavis ex duobus coexistentibiis, pluvia nempe ac foramine in tecto, colligis tertium coetiistens destillationem aqua pluvialis vel ejus defluxum in aestificiun Colligis autem tertium coexistens ex. duobus coexistentibus quae tamen, si velis, hic pro uno ex
sente haberi possunt), quia haec continent id , inde intelligum tertium, adeoque ex eo, quod ratio siti ens coexillantis an existentibus, quae sensu ac imaginatione percipis, continetur. Ex adversu si per soramen teta aquam copiose defluere vel destillare percipis, inde colligis, quod vehementer pluat. Hi denuo attentionem in aquam per ibramen tiore destillantem di,
rigens judicium intuitivum sorinas ct quoniam nosti aquam ad ι in non deserri, nisi dum pluit , in memoriam tibi dentio revocas judicium aliquod prateritum, quod aqua per seramen steli continuo destillante phiat, cui ut ante notio quaedam uni malis respondet. Quamoti mi cum inde colligis, imbretiosam abi ratiocinando utique quidpiam coexistens, nempe is laetin uno exi 'destillatione scilicet aquae continua perso
378쪽
ramen tecti , colligis. Colligis autem coexistens quod per cipis , ex imo exulante, quod hujus in isto ratio contineatur si ficiens. Probatio a posteriori simul eam a priori illustrat fidimati Ceterum exempla, quae eidem inserviunt,singulis fere
momentis occurrunt, ut adeo, qui in uno acquiescere nolit, proprio Miri coacervare possit. Singula autem eodem modo ad evidelΠiam per ducuntur, quo nos istud Perd ximus, quod alles imus
n praesente praeteritis atque futurum s ex imo existente Grex rem sentia alia colliguntur auatmiuer ιm in altero rationem prasem M'Iufficient Wiabet, is sit. Patet id ex deinonstratioitibus pro 'T po ition una praecedentium, quibus enunciatur e praesente M i. tio inaiido colligi praeteritum ac futurum y--U se,ustente uno cominentia alia 6 36.). , asiud. Non igitur opus est, Udein peculiari demonstratione
evineatur. Ceterum hine patet, sublato principio rationis sussieientia fieri minime poste, ut ex praesente Olfigatur praeteritum atque futurum ex uno exiliente e Existens aliud: quod tamen utrumque experientiae adversum proh In , quae ad eonfirmandum veritatem propositionum praecedentium in medium adducta lant.
coexistentia inter st connectuntur. Quatenus enim successiva inter se conneellantur, praesem rationem sussicientem habet in praeterito & futurum in praetente Io Cosmo Et quate..coexistentia inter e conneistuntur , in existente uno contietur ratio, cur alterum eiden coexistati f. cm, Quamobrem - ex praestate pratenim atque iururina collu quat
379쪽
mis in prauerito rario simiens praestatis, in praesente aluein ratio si ciens situri continetur s. 437. ex praeseute utique praeteritum S suturum colligitur , quatenus successiva inter se
conne luntur. Et cum ex uno existente coexistens colligatur, quatenus ratio coexistentiae alterius in uno contiitetur si citδ; ex uno etiam exilleute colligitur Oexilieno, quatenus Oeaim stentia inter se connexa lunt. Tolle igitur nexum rerum, quem in Cosmologia stabit,
vinius nec fieri amplius poterit ut ex praesente ognoscatur praeteritum Vel sutusium, aut ex uno existente alterum coegi
flens quod utrumque experientia metisse fieri per antece dentia liqueti
emini, quae iisdem in haruntur. Ex statu enim praesente, quem anima per-- μηδε/ς cipit, ratiocinando colligit praeteritutu atque si nimis. 33
Mori pereeptiones elatae, Sihantasmata quae fiant perceptiones es, rerus praeteritarum' statuum praeteritorum tanquam es, qual clo pr.r lentiunt, in ne mundi status anteriores h. 8 . ct futuros seu qui respectu rei praeteritat , quae per phanta Sina exhibetur, suturi erant l. 85 , nec non integrum statum univerit, ad quem reseruntur, itavolvunt 3. 8a. Quae igitur ex claris perceptionibus ratiocinando colliguntur, ea in iisdem involvuntur. Illa igitur perceptio in. mediatariun in immediatis invo
Iulio , quae acie paradoxa videtur , quando primum cogitλ tioni nostrae objicitui', rati eis, cur eorum quae adinse uni versum perunt, unum ex altero colligatur.
380쪽
aejuturus cum existent coexistentia alta rceptiones mediatae ex immediatis evolauritur es ad inunes tas reducuntur. Duando enii ex statu praesente colligitur aeteritus vel
futtiru ratiocinalido , vel etiam ex uno existent coexistentia colliguntur alia, ex claris perceptionibus non colliguntur, nisi
quae in iisdem involvuntur s. 439. Eninavero quae clare percipimus, immediate percipimus β. I93. , sive ideae sensu les hierint heto . , sive phantasmata ao7. . quae in claris hisce perceptionibus involvuntur, non nisi mediate percipiamus s. 93 Quanaobrem ubi ex statu praesente futurus at-- preteritus' ex uno exissent coexulantia alia colliguntur , perceptiones mediam ex immediatis evolvuntur ista
dam si ex statu presbite saturus vel praeteritus, aut ex uno existente aliud existens ratiocinando colligitur propositio, qua per modum conesusionis insertur, coni, vocabaeis non intelligendis, nisi quatenus omnibus simul respondent aliquando sensu percepta f. 428 ). tumobrem vel ideam quamdam vi imaginationis producere debemus, quibus ea simul limitivi, quae vocabulis istis indigitantur; vel pluritim rerum e dem vi producendae sunt ideae, quibus sigillatim insunt vocabi
licis is indigitata. erceptionem itaque mediatam ad phantasnaa aliquod β. 93 Pocho empir.I, adeoque ad perceptionein limitelliatam reducimus 'O7. uod erat hiris i.
Patet adeo perceptannum mediatarum ad immediatas reductionen elle admodum limitatam multaque supponere, an . . tequam in potestate sit, nec fieri posse nis ab eo , qui ratiocinandi seculiate pollat, immo multo ejusdem exercitio habi,
tum quendam sibi comparavit prodest autem notasse, dum, quo inediari perceptiones ad in mediaris reducuntiar,
eum ma in moralidus eximus sit vita. 4. 4I. Quoniam mediatae perceptiones infinite variant habent Ablationis