장음표시 사용
121쪽
Christianos ritus suscepere, M sunto; quibus merito Aethiopem Eunuchum , & Cornelium Centurionem, utpote proselytos, adcensuimus, quod quidem apudi Tillemontium & Calmetium videre est . Sed & inter illos, qui ex Gentibus ad Christi ritus convertebantur , paucos quosdam nobiles ac potentes prima illa aetate fuisse, satis constat; & Pau-ιuae Apostolus Di DL ad Philippenses cap. IV. v. 2 . nonnullos, qui de familia Caesaris erant, Romae Evangelio credi dese , luculenter indicat illis verbis r
utem qui de Caesaris domo sunt. At incertum est an hi inter primores essent, & munerii dignitate conspicui quod sorte non videatur , quum exemispJa exoleti, & concubinae Neronis, quae ex Chrysostomo superius attulimus, aliud persuadeant. Nisi forte verum est, quod Car. Daubulo in erudita Differtat ione De testimonio Iosephi de Christo, opinatur, Epaphroditum videlicet, libertum Neroni carissimum, & qui adeo sub Nerone & Domitiano principibus potentia & auctoritate valuit, esse Epaphram illum , cuius Paulus Epist. ad Colossenses eap. IV. vers.
I 2.. s' uia. ad Philemonem vers. 23. mentionem
facit; quod etiam Abr. Berhelius sibi persuaserat. Sed nec Senecam, virum doctum, & illustrem, &ditissimum , praeceptoremque Neronis, Christianae sapientiae mysteriis initiatum fuisse crediderim, quamquam inter Ecclesiasticos seriptores locum ei Iribui ι Hieronymus, & quidam eo temeritaris devenerunt , ut LXX. Christi discipulis accensuerint. Nec restri, quod eius Epistolae ad Paulum, Pauliisque ast Senecam, olim circumferrentur , quum sup-
122쪽
A pos TOLOR v Μ. I Og postitiae probabiliter fuerint, aeque ac adulterinae iunt , quae stib iis nominibus; in omnium, & imis
peritorum geaecipue, manibus hodie versantur ; de quibus consulendus D. Alber. Fabricius in cloeuphraes. Ti C. BaFcnius ad annum XLIV. Pudentem quem dam Senatorem Romanum a Petro Apostolo Christianis dogmatis instructum fuisse censet; sed licet
per ea tempora Pudens quidam Christianus Romae esset, ut ex Epistola II. ad Timoth. eap. IV. elucet; eum tamen senatoria dignitate sulsisse; nulla certa sunt monumenta quae doceant, ut Tillemonitar in Petro Art. XXIX. animadvertit. Sed licet haec ita
se habeant, tamen exploratae fidei est, Sergium Paulum Cypri Proconsulem , a Paulo Apostolo persuasum , Christianam sapientiam esse professum , Lu- ea Actor. eap. XIII. narrante. Dionysus quoque Areopagites, quin nobilis & eximius fuerit, non est dubitandum, quum non nisi huiusmndi in senatum illum adlegerentur , quod Io. Μeur 1 praecipue In suo Areopago demonstrat, & observat in hoc Dion φ Tillemontius. Quod si veteribus quibusdam, ut Ebusostomo & Aperio, fides habenda est, Damaris eius uxor erat, & ea quoque eamdem religionem amplexa est , ut Actor. eap. citato traditur . Siquid vero de Thecla virgine credendum est, ut quidem videtur, nobili orta est prosapia , atque domo illustri, ac locuplete fuit , ut scriptor Methodius memoriae: traffidit; &i Christianos ritus a Paulo Apostolo e ista est, quod Ch sonomus , aliique , litteris mandaverunt. Fortassis autem & Pomponia Graecina Auli Plautii, qui ovans se de Britanniis retulerat, uxor , quum a Taeito lib. XIII. Annalium , supErsti ion ly externae rea dicatur. Christiana censenda videatur, primariae nobilitatis limina, de qua' G 4 con-
123쪽
consulendus TiIIemontius in Persequutione mronis,& in Nerone Art. V. Flavius vero Clemens Domitiaiani Imperatoris patruelis, ut Suetonius auctor est,
cuius filii duo, quos et Flavia Domitilla ex Domitiani sorore orta pepererat , Imperii successioni M. Domitiano destinati fuerant, & Christianus erat, &hac de causa martyr occubuit, stat i m post consula.
tum, anno XCV. Cuius rei memoria non tantum apud Dionem Cassium lib. LXVII exstat, verum etiam certum & indubitatum monumentum Romae nostra.
aetate repertum est; sepulcrum videlicet & epitaphium, in quo Martyr diserte declaratur. Uxor quoque eius Flavia Domitilla in insulam Pandata riam in sinu Puteolano, eadem de causa relegata, longum ibidem martyrium secit, auctore inter celeia ros E ebio Hieron)mo Epist. XXVII. Sed & sororis Clementis filia, alia Domitilla virgo memoratur, quae in Pontiam insulam, ob Christi fidem deporistata fuit , ut Eusebius testatus est, & antiqua maris tyrologia confirmant. Nagarius quoque , qui in Neronis persequutione pro Christo passus est, illustri
ac divite progenie ortus fuerat, ut Mediolanensis Ambrosius auctor est. In dignitate etiam nonnulla Gordianus Martyr constitutus erat, cuius Epitaphium apud Mabillonium Itinere Italico ita habet: .
TEMPORE ADRIANI IMPERATORIS MARIUS ADOLESCENS DUX MILITUM QUI SATIS VIXIT DUM UITAM PRO CHRISTO CUM S ANGUINE CONSUMSIT IN PACE TANDEM IEUIT BENE MERENTES GUM LACRYMIS ET METU POSUERUNT ID. VI.
Et in Hadriano quidem gradum sistam, quum ab eius aetate viri dignitate & ortu clari Christia-
124쪽
APos TOLORUM. Iosnos ritus amplexi crebrius inveniantur, ut ex Liabris TertiaIliani Ad Seapulam , & De eultu femin rum , & Lib. III. Origenis eontra Celsum , aliisque antiquis monumentis, intelligimus. Quod quidem non mirum, quum ipse Hadrianus aliquando ergaruChristianos aequior fuerit, & Christo ipsi templa
passim excitare meditaret ux. Audiamus Lampridium, quum de Alexandro Severo agat, ita loquentem et Chriso templum facere voluit , eumque inter Deos re eipere , quod Hadrianus cogitasse fertur, qui templa in omnibus civitatibus sine simulaeris iusserat feri r quae hodie idcirco, quia non habent numina, dia euntur Hadriani, quae ille ad hoe parasse dicebatur rsed prohibitur es ab iis, qui consulentes sacra , repererant omnes Chrisianos futuros, si id optato evenisset , ω templa reliqua deserenda. At perinsigne exemplum a me omissum in hoc capite nonnullis viis
deatur, Abgari scilicet Edessae regis ad Christum Thadaeo exhortante conversio; quod quidem in primis, fateor, adserendum suisset, si minus hanc historiam vehementer a Criticis agitatam & controia versam vidiisem. inare in tanta opinionum distoris dia , . ἐχων cum dubitantibus malui, & lectores amandare ad eos , qui rem tractant & examinant,
ut Caveum , Serrium , Tillemontium , Baronium, Duin
pinium , Nat. Alexandrum , Fabricium, aliosque doctissimos & eruditissimos viros.
125쪽
christianos primitivos imperitos, ut plurimum, ct rudes litterarum, frasse .
Ηristianos primo saeculo humiles ac paupea
res despectosque ut plurimum sui in iam via, dimus; ex quo veluti sponte consequitur , eos etiam litterarum rudes, & imperitos iliberaliumque artium & disciplinarum expertes, sui Lse. Iu re igitur Paulus Corinthiis scribens , dice
bises: sed in AE STULTA sunt mundi elegit Deus , tit confundat SAPIENTES. Et si vero id minus te astatum & perspicuum foret his verbis, tamen facile persuadere esset , & ex ignavia Christianis licet per summam calumniam ab Ethnicis obiecta; & ex ignorantia eisdem exprobrata; & ex passiva doctrinae eorum contemtione; & ex ingenua ac simplici ipsorum Christianorum consessione; & tandem ex numero, indole, & stilo , eorum Scriptorum, qui post Apostolos, & Evangelistas, aliquid elucubrantes commentati sunt. Et quidem , qudunt Ethnici passim Christianos inertiae , & vitae inutilis, insimularent, id contigisse quoque videtur ex eo, quod non solum rem p. non capesserent, & honoribus abstinerent, & communibus negotiis minime implicarentur ; sed etiam quod
126쪽
litteras, .& bonas artes, Graecanicasque, ut ita dicam , doctrinas , aut negligerent, aut aversarenturi Hinc Stietonsus in Domitiano Flavium Clementem Consulem , contemtissimae inertiae hominem adpellare non dubitat . . Et Tertullianus , Apologetieὰ cap. XLII. hanc Christianis impactam calumniam memorate Sed alio quoque,iniuriarum titulo postia Iamur, si ruinctuosi in negotiis dieimur. Quam quidem calumniam diluens ita Libro Da Pallio infit et Ego nihil oro, nia Bil campo , nihil euriae debeo : nihil oseis advigilo ,
nulla rostra praeoceupo, nulla praetoria observo. Caneelis Ios non adoro, subsellia non eontiando , iura non conis turbo , ea ar non elatro, non iudico , non milito , non regno , secessi de populo: imo unicum negocium mihi est, ω aliud non euro , quam ne eurem . Vita meliore magis. in secessu fruare, quam in promtu . Sed ignava infamique . Milicet patriae, ω imperio , reique pu-ἡlicae , vivendum est. Erat olim ista sententia 4 Nemo
aIli nascitur, moriturus sibi . Certe quum ad Epicuros fi Zenonar ventum es, sapientes voras , totum quietis magisterium , qui eam summae atque unicae voluptatis nomine conservavere. Tamen propemotum mihi quoque licebit in publicum prodesse. soles de qualibet margine vel ara medietnas moribus iacere, quae
felicius publieis rebus 9 eivitatibus 9 imperiis bonas valetudines conferent , quam tuae operae. Et
quidem Ethnici etiam inertiae Christianis vertere poterant quod a docendis litteris abstinerent.
Laudatus Tertullianus De uololatria : Quaerendum au tem ea etiam de ludimagiaris, sed γ ceteris professorabus litterariam ..Immo non dubitandum adfines iI- ιον esse multimodae Idololatriae. Pramum quibus ne oeesse es Deos nationum praedicare , nomina , genealogias , fabular, ωc. . . . . . . . Quir haee competere Chri
127쪽
Christiano exsimabit, nisi qui putabit convenire etiam non magistro ' Seimur dici posse , si dorare litteras Dei
servis non licet, etiam nec discere licebit . . . . . .
. Fideler magis discere quam docere litteras evit. Dia.versa es enim ratio discendi Φ docendi. Sed &i alias liberales artes, ut picturam, & sculpturam; & mathematica quaedam, ut Astrologiam, mirifice negli, gebant, immo exhorrescebant, utpote quae magnam cum superstitione & Idololatria adfinitatem habere .existimarent, quod late docet eodem libro Tertu Iistianus ; & quod in caussa est, cur antiquas Chri--stianorum picturas & sculpturas, adeo rudes, & informes , videamus, quod recte vir eruditissimus PR, Bonarοι ius in suis ad Uitra antiqua Commentariis observabat.
' Hinc Christiani passim indocti, & imperiit , &
literarum rudes, habebantur ab Ethnicis , & dicebantur . ' Caeeilius quidem apud Minutium FeIleem QOs , de ultima faeee eotiectis ΙΜPERITIORIBUS , ω mulieribus eredulis sexus fui faeilitate labentibus, plebem profanae coniurationir instituere calumniatur. Et antea eosdem respiciens dixerat et Itaque indignandum omnibur , ingemiscendumque es, audere quosdam , ω hos STUDIORUM RUDES , LITTERAE RUM PROFANOS , EXPERTES, artium etiam soris
didarum , eertum aliquid de summa rerum , ac maie- .state v decernere , ωe. Lucianus De morte Peregrini
Christianos iδι-Ψαι ἀνθρώπους , rusticos indoctosque hominor, adpellat, & quorum quis simplicitate saei leabuti posset . - Ρraesidi in Agone Romani apud Pruis dentium Christiani imperita rurba dicuntur:
Tu ventilator rarbis, se vulgi levis Procella , menter ιnquretas mobiles,
128쪽
Iulianust Augustus apud Gregorium . Nazianzeniamia is ijιυκω ' οἱ . ita Christianos irridet: Hμετερο εγησιν,
υ μιετέ-ε ι ως- Noseras, linquit, sunt orationes , Graece scire, quorum etiam Deos colere 4 ves rumvero infantra , rusteitast, supra ρllud Credo , vestrae sapientiae es. At criminator Celsus apud Origenem Lib. III. ulterius progreditur , & Christianos non rudes tantum, stolidos, & indoctos esse ait, verum doctos etiam sapientesque homines aversari,& a se longe repellere. ΕἰΘ ἐξης σου τοις Κελσος
πάθειν τε mi δυναντα. Pergit Celsus , 6 quae de Ieria doctrina duuntur a paueis e Christanorum numero non prudentioribus , ut rue putat, sed rudioribus , Ofit praecepta esse no rorum hominum ζ nemo ac-eedat eruditus, nemo sapiens , nemo prudens : arcemur
enim tales , sed si quis .es indιctus ς insipiens , ins ns, fidenter veniat. Hoc pasto, inquit , satis adparet , quo s.lot fatuos , ignavos, solidos , mancipia, muliercu-ἰas , fueror , captent Φ pelliciant. Immo Christiani Barbari passim audiebant , dum ludibrio Dabebantur, ut apud Iusinum Martyrem, Tatianum Assyrium , & Clementem Alexandrinum, videre est.
Quare iam non mirum si Christianorum doctrina,& placita, & instituta, nugae & gerrae merae , si untitia a
129쪽
rro DE E R. VI IX Iro: NDtitia, amentia, ab Ethnicis solas distiplinas & litis
teras subspicientibus passiM haberentur , .ut vulgo apud Origenem contra Celsum scribentem vi exe est . Perantiquus autem ille Auctor Dialogi, qui Philopatris instribitur , & ςum Luciani operibus circumsertur , de Christianorum opinionibus loquelis au τ οινοά
mulierum atque auiaularum inυensa suut , dudicra. Theop lus vero Antiochenus Lib. IIL Adi Autolycum
asse existimas veritatis sermonem. Et ait ibi do Gentiis
doctra m malediair incessere, ut nuperam ω omni veritate υacuam , quam -- nos, si contrqversia oria iust . fac; Tutulentis demoni attonibus' tueri possmus . . A ὶ baee nostr 3m doctrinam nihiι aliud quam sulti. tiam esse, merar nugas, eaυillantur . Ethnicis inissu per insania fides nostra dicitur apud
sub finem Li a Demetrianum g amentia apud Plι-nium Iuniorem Lib. X. Epig. XCVII. dementia apud Tertulitanum Apolog. cap. L XXm. & Minucium Fe-ιium in Octavio, ubi insuper furiosa adpel Iatur opinio a quemadmodum in Actis Marurum Seillitanorum apud Baronium ad annum cCII. furoris inflatentia. Sed & sultitia eadem audit Idololatris gpud laudatum Vinucium , Lactantium lib. VII cap. XX VII. &Rutilium lib. I. Itineraria. Quod querens dolansque
Tertullianus in apologetico Cap. ultimo , Haec sunt , inqu/t, quae in nobis solis praesumtiones voc tur,
in pbilosopbis o poetii summae scientiae , ω invignia ingenia. Illi prudentes , nos inepti s illi honorandi,
130쪽
1 APOSTOLORUM. V III nos ἐνridendi s imo vero amplius Θ puniendi. Et meis rito quidem: nam eo processit Ethnicorum maligni ras & iniquitas, ut quod virtutis opus, & magni animi indicium in suis admirarentur & praedis rent , in Christianis pervicaciam , desperationem ,
perditionemque nuncuparenti atque contemnerent ,.Tertullisnus loco laudato: Licet nune sarmenticios
ω Iomissios adpelletis. quia ad stipitem Gmidii assis
resecti sarmentorum ambitu exurimur . me ea hahiarias victoriae coistrae. Haec palmata vestis etiιalι cuη rutriumphamus: merito itaque viis non placemus.. Propterea enim desperati perditi exolim ιmωr . Sed haec desperatio perdιtio , penes vos in caussa gloriae famae p -κrllum virtutis extollunt . Mutius dextram suam, libens in ara reliquit. O sublimitas animi: Emis pedoeles toltim sese Catinensum Aetneis incendiis do. navit. O vigor mentis I me. Sed & testis omni excepticine maior ipse M. Aurelius Augustus , qui Christianos persequutus est , & Lib. XL ce ἐ- ν ita scribit ut sit , Christianae virtutis aestim tor iniquissimus. Quum enim docuisset animam mOri paratam, ita paratam esse debere , ut id α μι-κης κρίσεως ερχητα , a perutiari iudieis veniat , subdit: μη κατα ψιλην η' σταξιν εος οἰ χρουιανσι , άλλὰ λελογεσμε νως κα σεμνῶς. Non ut simpliciter mortem aliqui1 D.
beat, id quod Christiani faeiune, sed bene sub Rctii
rationibur , Ο cum gravitate. '
Ch istiani ramen divina sapientia, & coelestibus doctrinis , instructi, se profanae eruditionis exfrites,& litteraturae imperitos, ac simplices, ingenue profiteri non verebantur. Iam superius mature Pauli Corinthiis scribentis verba protulimus, quibus id pronunciatur; qui etiam Colossenses monet ut caveant ab inanis philosophiae fallaciis, & ne ab li