장음표시 사용
141쪽
soli , qui non ignorarent ad quae impingunt, in quibus sudiis non essent versati , profitentur I quutione se esse idiotas, non intelligentia: ex simanis dum enim est id non a Paulo solum , sed etiam a reliquis solis diei. Nos autem item iIlud: Et thesaurum hunc habemus in testaceis vasis, ut fit exsuperatio potestatis Dei, & non a nobis, accestimus, quasi thesaurus dicatur, aliunde desumtus es, thesaurus eunitionis, sapientiae reeond tae et Hlιπιι vero vasis , quum o apud Ethnteos despecta Seripturarum dictrone vere declarata exsuperantia divinae po- tenatis . Et Libro I. eontra Celsum de Apostolis pariter loquens : Ου si ἡ ως ωσ λέγειν δύναμ il
.is quum videaι prscatorer ω publicanos , qui nee elementa di dieissent, ut de ipsis tesatur Evangati in , ω Celsus ob eam rem eis credidit, de sua isscitia vere profitentibus . ω c. Et Philocaliae eap. XV. ita ait ἀ
142쪽
Quamobνem, quantum ad Graecorum pbilosophiam, ignari Θ rudes discipuli Iesu plurimas genter orbis terrarum peragrarunt, quemlibet audientium pνo diis gnitate ad verbi Dei voluntatem ad latentes,
Haec quae Adamantiso sapientissime scribit ab γεν-nobio lib. I. AdveUias gentes disertis his verbis conis firmantur, ubi de Christo ita loquitur e Ex immenissa illa populi multitudine is quae suam gratiam sectabatur admirans , piscatores , opifices , RUSTICANOS , id genus elegit IMPERITORUM , qui per varias gentes missi, euncta illa miracula sine ullis fucis ataque adminiculis perpetrarent. Et post quaedam: Neque quidquam ea ab illo geniam per admiraιionem supentibuι cunctis , quod non omne donaverit faciendum PARVULIs illis ω RUSTICIS, ω eorum subiecerulotestati, In quibus verbis observandum, vocem ilis iam parvulis , pro flvitis & insipientibus esse usurispatam , Graece νηπίοις; νηλιν enim tam parυultim& infantem significat , quam stilium denotat,& imsipientem . Quare Uulgatur interpres in Psalmo XVIII. vertit: Tesimonium Domini fidele, sapientiam pνa sanx PARVULIS; quum in Graeco habeat et Μαρτυρία κυρίου πις ἡ σοφιζουσα νήπια. Ipsa autem sententia aperte monstrat, hic de stultis, & insipientibus agi, qui divinis documentis sapientes qua-dunt, atque eodem sensu vox usurpatur, parvulusque convertitur, Matthaei cap. XI. Id quod olim me docebat Praeceptor meus clarissimus Antis Mari Salvinius. Et prosecto quidquid de huius vocis signi.
fieatione commentetur Clemens Auxandrinus Lib. I. e g. eap. ra. lamen certum est νώπιον insipientem
signiscare, ut diximus, &constat etiam ex iis, quae
143쪽
adducit Casp. Suieerur Thesauro rerum Erelasgastis. in Heinc sorte quis eoniiciat. cum vulgati Interis pretis aetate, tum Arnobii, obtinuisse, ut parvulus pro sutio insipientique adhiberetur. At idem Arianobius alibi de Apostolis pariter loquens ait': ' Εκ- periri libet ae reeognofeere, an eum Dir efficere Diis possint , quod ab RUSTICIS Cbrinianis, iussionibus factitatiam es nudis Quam aperte vero , quam eleis ganter, & copiose , de more suo Euseb. Hieron=mur Apostolos humanarum litterarum rudes, & Iiberalium disciplinarum imperitos, sed scientia tantum& doctrina divina coelitus instructos Paulino striis hens ostenditi Eius verba . sunt quae sequuntur e Pharisaei stupent ad dominam Dominis Θ mirantur in Petro Ioanne, quomodo legem seiunt , quum Iitteras non didicerint. Ωuidquid enim aliis exercitatio, ω quotidiana in lege meditatio , tribuere solet , iliis Spiritus Sanctus funerebar g ω erant iuxta quod seriaptum est Θεοδίδακτοι. Duodeeim annos Salvator impDoerat , ω in templo senes de quaestionibus legis inis
terroganr magis docet, dum prudenter ιnterrogat. Nisi forte rusteum Petrum, rusticum dicimur Ioannem , quorum uterque dieere poterat: Et se imperi/us fer-ne , non tamen scientia. In Prooemro vero LArr III.
suorum Commentariorum ad Galatas, de Apostolis agens ita ait: RUSTICANOS vero Θ piseatorer nostros totur orbis loquitur , universus mundus sonat .
Itaque sermone Ampliet i simplieta eorum verbo panis dendis sunt. Sed omnium luculentissime de Apostolorum imperitia, & rusticitate, testimonium perhibet Augustinus ille , cuius magis doctrinam an sanis ctitatem admirer animi pendeo. Hic igitur Lib. XXII. de Civit. Dei eap. V. ita str ibit et INERUDITOS LI
BERALIBUS DISCIPLINIS, O OMNINO quan-
144쪽
A pos TOLOR v M. I 2srum ad Ularum artitim coctrinas IMPOLΙΤΟS , NON PERITOS GRAMMATICA , NON ARMATOS DIALECTICA, NON RHETORICA INFLATOS,
piseatores Christus eum retibus fidei ad mare huius saeculi paucismos misit . Et mox de Apostolis pariter loquens : Incredibile ea homines ignob3les, rnfirmos , paucissimor. IMPERITOS , rem tam rneredibilem tam esseaeiter mundo , ω in illo etiam doctis, persuadere potuisse . Et ex intervallor Paveis, obscuris, m niamis, INDOCTIS , eam se Didisse dicentibur ω feriben-ribui eredidit munius. Libro vero XVIII eiusdem operis Cap. ΙL. ita scripserat: Elegit discipuIον, quos oe apostolos nominavit, humiliter nator , inbonorator, ILLITTERATOS,ωe. In Epistola autem ad Volusianum,
quam & superius laudavimus, ita infit de Apostolis agens: EX IMPERITISSIMIS , eκ abiectissimis, ex
paucismis , illuminantur . nobilitantur , mulisticantur , praeriarissima ingenia , eultissima eloquia . mirabilesque peritiar aeutorum , facundorum , atque ἀο-ciorum , subiugant Christo. Sed omnium maxime de Apostolorum rusticitate & imperitia testatur Ioannes Chrysogtomus Homil. III. in Dinon I. ad Corinth. cap. I. apud quem Apostoli αἰ ἀγράμματοι,
πενητες , αἰ εὐτελως isti ἀσυνητοι , astis ἀφανῶς . Indocti ,
ω illitterati , ω pauperes, ου viles, ρο simplice , ω obscuri, audiunt; id enim ipsis gloriosum esse
censet , διαλεγομενοι inquit νος επειδὰν ἡμῖν η ας αὐτους ἀγών ἐν. κατηγωρωμεν αποτόλων ώς άμαγῶν ' κα-γορία αυτη, ἐγκωμιον. Disserentes adversus Graecos, quum nob/s-rllis certamen erit, femus Apostolos , ut indoctor s haec enim ace alio , enis comium. Et iterum: οὐκ ἰς ι βλασφημία 'Απσςολων ταυτα , αλἀ δοξα, τα τὰς τοιουτους Ψ οι κομενης πάσης λαμπροτερους φαι M. Non sunt Apostolorum imis
properium , sed gloria , huiusmodi quum fuer1nt , omni
145쪽
bur, qui orbem terrarum orerunt , clariorer ein ere . Homilia vero IU. in Acta Apostolorum , de Aposto
mirabilius, quod Apostoli nudo eorpore consistebant adis versus armatos , adversur principes, qui publicum iniUbi ius habebant f imperiti, elingues, ac simplices idiotae , adversus imponores , adversus Iophistarum,rbetorum , ac philosophorum , turbam ωα Isidorus Pelusiota Lib. II. uis. IV. de Apostolis scribens : ΚΘs-
ριῆθαν. Infirmi fir imbecilli quum essent, robustos frangebant : ω quum psupertate laborarent, diviter creotosos vincebant i es' quum rudes o indocti essent, sapientes fir eruditor superabant. Libro autem IV. D.
des atque imperitos. Epistola vero XXX. eiusdem libri ait, sermonem de divino praeconio promulgatum fuisse eriti ἡκ MMM Is αἰ οἰμαθων, ἀνδρῶν, per homines plebeior oe rudes. Similia quoque occurrunt Libro eodem Epistola XXVII. Sed hisce omnibus praeivit Eusebius Caesariensis oratione De laudibus Consantini, qui Apostolos ανδρας εὐτελως i, ἀγροικῶς, viros abiectos Θ rusticos adpellavit. Quare Theodο-retur apud Nicetam Heracleensem in Epis. I. ad Corinth. hisee omnibus adstipulatus scriptum reliquit:
Stultitiam autem praedicationit , dictionis dieit simplieia
146쪽
ratem . Rusici enim sermone , imperiti , erant divini discipuli . Sermone vero UIII. De Cur. Graecor. ad Oct. ita scribit: Eamque ob rem, P sc torum , publieanorumque, ac sutoris mini serio usus, protulit ho minibus salutar m divinamque doctrinam , nequaquam , tinguis 3mmutatιν , quibus verbi fui praeeonei ab iniistio in fueranι, e re. Accederent etiam Viri longe, doctissimi retentiores, sed eos hic proserre superseis deo, quum inserius Cap. XI. adlegandi sint, eoru inque verba interdum describenda ; quamquam lubet haud in praesens tempus omittere, quod vir de Christiana religione oprime meritus Abbadius Tract. Da
different Et mox : Π os absurde de penser que de pe- eheurs simpler ω grossiers , abbatus σπα At quoniam testimonia eorum , qui de religionis Christianae veritate scribunt eo pluris facienda sunt, quo magis illi omnia captare videntur, quae caussae inservire possunt, & haud quaquam obficere, H. Grotii etiam Viri multis nominibus subspiciendi verba ex paris argumenti opere Lib. II. β. XIIX. proferemus: Apud
Graecos, inquit, qui morum praecepta tradiderunt , 'aliis simul artibus reddebant se eommendatiles , ut Geometriae audio Platoni ei, Peripatetici animantium ae plantarum bimria , Stoici dialectiea subtilitate, numerorum 6r eoneentuum eunitione Pythagorici s multis
adfuit Φ admirabilis quaedam saeundia, ut Platoni, Xenophonti , Theopbνasto. At primit Christ animi doctoribus ars talis nulla, sermo simplicissimus, cur sine illecebris , ωe. Quum vero isthuc ipsum argumentum Io. AU. Tu retinus nuper in suis Cogitationibus
147쪽
Dissertationibus Theologicis non sine laude tractaverit , eius quoque verba ex Dissertat. VL Tam II. producenda sunt, atque ita habent: Primo igitur notabile est, doctrinam illam eximiam , quam supra deseripsimus, a viris obseurissimis, insimo loco natis ,
nulloque institutionis ae humanarum disciplinarum praesidio ornatis, originem dueere . Et ex intervallo: Sed si unum Paulum excrpias , qui ad pedes Gama Itolis, doctoris Iudam , institutus , aliquid litterarum Iudaiearum, nec tamen magni pretii, didicerat, eeis rari nullos magi ror audiverant, nullas febolas se quentaverant, nullis disciplinis exeialti fuerant: nequo alibi quam in teloniir, Umbis, aut textrinis, fuerant edueati. Licet vero haec omnia vera sint,
non tamen heinc velim quosdam cum Manichaeis , & quibusdam Criticis intemperantibus facientes subis spicionem iniicere , nonnullos novi Testamenti libros, & Evangelia etiam, ab Apostolis auctoribusque, quos credimus, scripta non suisse. Et si enim Fauisus Manichaeus apud Augustinum Lib. XVII. conistra Faustum , ut illud adfirmet, Apostolorum imperitia minime nitatur; tamen aliis salsis rationibus ostendere conatur ab aliis, quam ab ipsis Apostolis, Apostolorumque discipulis, scripta esse Evangelia ,& Matthaei praecipue , unumque concedit Ioannis Euangelium, Apostoli foetum esse . Et miror profecto Theodorum Bezam eis veluti frigidam suffudita se, dum Seb. Cbastillionium reprehendit, quod καταριατλαον auctore Matthaeo Latine in Evangelio verint iiset; quasi Fausto adstipulatus adfirmanti seeundum
Natibaeum , auctorem Matthaeum non denotare, sed
ex Matthaei praedicatione fuisse excepium significare . Quare merito vapulat a Simonio P. I. Historis Cru. N. T. Cap. II. & Beausobrio P. II. Hi critic. Mamebaelymi Cap. C. f. VI. De
148쪽
ILlud autem, quod hactenus a me eerta historiae
fide, monumentis indubitatis, multis doctissimorum & sanctissimorum Patrum testimoniis, non tam disputatum, quam adstructum ac demonstratum fuit, amplius confirmare lubet, rei sese prodentis evidentia & emicantis veritatis fulgore, simplicem , & incomtum, rudemque, Novi Federis commentariorum stilum arguente: quod quidem luculentissimum argumentum est , divinos eorum Scriptores litteraturae politioris ignaros suisse, neve, Rhetoricis, & Philosophicis, exercitationibus excultos & eruditos. Sed quia inventi sunt quidam, qui
de stilo, & dictipne, memoratorum voluminum aliter iudicare potuerunt, primum eorum iudicia. in medium adducenda sunt, & revocanda ad exa- 'men . Augustinus quidem Lib. IV. Doctrinae Chrisianae eloquentiam quamdam, ipsis decenter adcommodam, in Novi Testamenti Seriptoribus admiratur, atque ita scribit: me aliquis forsitan quaerit , utrum auctores nostri, quorum seripta divinitus inspirata caisnonem nobis saluberrima auctoritate fecerunt, sapienter tantummodo an eloquentes etiam nuncupandi sint.
Quae quidem quaesto apud meipsum , ω apud eor, qui mecum, quod dico , sentiunt, Deillime solviatur. Nam ubi eos intelligo , non solum nihiι esse eis sapientius, verum etiam nihil esse eloquentius videri potes. Et audeo disere ω omnes, qui recte intelligunt quod illi Ioquuntur , simuι intelligere non eos I aliis
149쪽
aliter loqui debuisse. Sicuti es enim quaedam eloquentia. quae magis aetatem iuvenilem decet , ω es quae senilem a nee iam dicenda est eloquentia , si personae non congrtiat eloquentia r ita es quaedam , quae viror summa auctoritate dignissimos . planeque drurnos , decet. Hac illi loquuti sunt: nee ipsos decet alia , nec alios ipsa . Ipsis enim congruit s atros autem quanιo videtur hu-mriror , tanto altius non ventositate sed soliditate transcendit. Vbi vero non eos intelligo, minus quidem mihi adparet eortim eloqtientia ; sed eam non dubito se talem , qualis es tibi intelligo. Ipsa quoque obscuritas dioinorum salubriumque dictorum tali eloquentiae miscenda fuerat s in qua proficere noster δο- tellectus , non solum inventione, verum etiam exeIta tione , deberet. Possem quidem si vacaret omnes virtures vir ornamenta eloquentiae , de quibus insantur asti, qui linguam suam n grorum auctorum linguae non magnιtu ine , sed tumore , praeponunt, ostendere in sorum litteris saeris, quos nobιs erudiendis, ab hoc saeculo pravo in beatum faeeulum transferendis , providentia droina providit. Sed non ipsa me plus quam .
dici potes in illa eloquentia delectant, quae sunt bis
virit eum oratoribus Gentilium Poedisque communia .
Illud magis admiroν ω stupeo, quod nostra eloquentia ita usi sunt ρον alteram quamdam eloquentiam suam,
ut nec eis deesset, nee em nerer in eis. i quia nec improbari ab iII1s nee ostentari oportebat, quorum atterum fieret, si vitaretur s alterum putari posset, si 1acile adgnosceretiar . Atque hae et quidem ille, qui tamen ita de divinorum Scriptorum eloquentia agit ac loquitur, ut facile & aperte insinuet, se non io eis facundiam & eloquentiam cultam, & industriae laboratam, alque arte. perfectam, deprehendere; sed
talem, qualem homines servido ingenio acres, &
150쪽
qui ea , quae probe potenterque noverunt, ita vel narrationis, vel praeceptionis ordine, rebusque ipsis, quae dicuntur, aut exigentibus aut suggerentibus, naturali quadam vi, & spontaneo orationis impetu , praestare consueverunt. Nam, ut optimus iudex
Fiaeetis aiebat, .... a. a. cui Iecta potenter erit νer , Nee faciandia deseret hune nec lucidus ordo.
Hinc est quod idem Augusinus statim subdit: Et in
quibus forte loeis adgnoscitur a doctis, tales res Ercuntur , ut verba , quibus dicuntur , non a dreente adhibita , sed ipsis rebus velut sponte subiecta, urdeantur rquasi sapientiam de domo sua , ides. pectore sapientis procedere intelligas, ω tamquam inseparabilem famulam etiam non voeatam sequi eloquentiam. Et de
Apostolis praecipue intelligendum est , siquidem aliqualem in illis eloquentiam intellegit, quod
paulo ante dixerat, videlicet: Quapropter quum ex infantibus loquentes non fiant nisi loquutiones discendo loquentium: cur eloquentes fieri non possunt , nulla eloquendi arte tradita, sed eloquutiones eloquentra loquendo ω audiendo, ω quantum adsequi concedi tur , imitando ' Quid quod ita fieri ipsis quoque experimur exemplis y Nam sene praeeeptis rhetoricis novi mus pluret eloquentiores plurimis, qui illa didicerant , ωe. Et huc ratio illa facere potest aliquatenus, quam Pelagius tillum modo non ut Haeretiis cum, sed ut virum doctum & eruditum nomino in Commentariis ad uisοι. I. ad Corinth. adducite me habet, inquit, sensus humanus ut quocumque eum tetenderis consequatur, paulatim meduando proficiat . Inde es quod multi initerati poemata comispouunt tam exquista, quae viri eruditissimi admirentur . Et quidem , quomodo cultam, exactam , I x ela