장음표시 사용
151쪽
elaboratamque eloquentiam in Novi Τestamenti Scriptoribus Augustinus sub spicere poterat, qui Lib. XXII. De Cruit. Dei eap. V. tam diserte, tam perspicue de illis edixerat: Ineruditos liberalibus aes iplinit,
omnino quantum ad istorum artitim doctrinas impoliis ros , non peritos grammatiea , non armatos dialectica , non rhetorica inflator, psatores Christus eum retibus
mei ad mare huius saeruli pauei mos misit ' Quem quidem Aueusini locum lubenter attuli, quod in eo de Apostolis speciatim loquatur ; nam si generale aliquid quod divinas scripturas respiceret, adserre voluissem . poteram ex eius Consessionum Lib. III. cap. V. istam ingenuam de sacrarum Scripturarum stilo confessionem adducere: Itaque institur animum intende. re in scripturas sanctas, ut viderem qualet essent .
Et ecce video rem non eompertam superbis , neque nudatam puerit : sed ineessu humilem , successu excelsam, velatam mysteriis Φe. Id quod hactenus Augustinum explicans & sibi concilians dixi , Criticus etiam emunctae naris, & subacto iudicio R. Simonius animadverterat , & aliquid aliud addiderat, quod nunc
ex Par. I. Hi sor Critie. N. T. eap. XXVI. in medium adducimus: Ie βυ, inquit, que S. Augusin a com-pοσὸ un ebapitre expres dans ses Itores de la Doctrsne
gesse, eo qu' ii fait pidios eonsister dans les chο-set, que dans Ies expressioni . Sed nullum prope alium
152쪽
alium ex antiquis praeter Augustinum invenire, est, qui eloquentiam Scriptorum novi Testamenii vel sub pexerit, vel observaverit, si quosdam paucos cum apud Graecos tum apud Latinos , sed obscuri nominis, ut videtur, exceperis, qui hane stili in Apostolis elegantiam admirari frustra ,& laudibus ferre , voluerunt; & eorum iudicium eo minoris faciendum est, quo certius constat eos, a doctissimo viro, & eloquentissimo homine, D. Ch D Omo & irrisos, & confutatos, sui ge. Homilia enim III. in cap. I. Epist. ad Corintbios haec litteris man
ς ιανος υ πο ἀπιλέας ε σπουδαζε κατασκευαζειν στι πλατωνος
λογιωτερον ἀν ὀ Παυλ . Haee autem diκi quoniam audivi quemdam CBristianum eum Graeco RIDICULEdisserentem g ω utrumque in ea , quae inter ipsos exsilit esneertatione , sua infirmantem ae eonvellentem . uuae enim oportebat dieere Chrisianum , ea dieebat Graecur: quae Graeeum erat dieere consentaneum , ea adferebat Christianus. Nam quum esset quaestio de Paulo gr Platone, Graeeus quidem eouabattar ostendere
Paulum esse RUDEM ω IMPERITUM r Christianus aiatem ob SIMPLICI PATEΜ sudebat probare Paulum
ebse Platone doctiorem, disertiorem . Hanc eam indem simplicitatem , seu errorem, egregie redarguit in Fri degiso Abbate Lugdunensis Episcopus Agobarisdus eo libro, quem adversus illum ob hoc ipsum exaravit. Nec modo meminisse lubet iudicii Dio-
153쪽
nysii Alexandrini de Ioannis Evangeli me eloquentia. utium de eo latius commentarii huius decursu agendum iit a nobis, quanti illud faciendum sit prudenter iusteque monituris . Inter recentiores vero Henrieus Stephanser vir
quidem Graece doctissimus hanc tractavit quaestionem in strae satione, quam suo novo Testamen into Graeco praeposuit, & in eam sententiam ivit, quae vult,& stili elegantiam interdum, & optimorum auctorum imitationem , in divinis Novi Testamenti Scriptoribus deprehendi . Quin librum
se editurum recepit , quo ostenderet memoratos sacros Scriptores, plus nitoris & elegantiae habere, quam quidam censuerint. Indignatur praecipue quod eos nonnulli in scribendo rudes ac barbaros dixerint, & omnem dictionis venustatem iis abiudicaverint. Sed libellum, quem H. Stephanus, ut videtur, non praestitit, parilis tamdem argumenti Seb. PDebenius concinnavit. Diatri benque edidit, quae titulum praesert: De linguae Graecae Novi Tesamenti puritate: in qua Auctor nihil omittit, ut illorum
commentariorum contextum vere Graecum , nec a
stilo profanorum Scriptorum procul abesse , evincat. Textum novi Testamenti, inquit ille, vere Graecum, nee atrenum plane a filo Graeeo profano esse adseriamus. Lbraismos autem omnes, qui in Novo Testamento deprehenduntur, tales esse inficiatur, & χ- Iectis profanorum Scriptorum locis & exemplis in medium adductis, phrases illas ac verba linguae Graecae purioris esse propria demonstrare conatur. Sed stant e regione viri pariter doctissimi ac κωτατοι, qui non solum stili nitorem & elegantiam minime Apostolis tribuunt, sed etiam illos Scriptores barbaros iudicant, quorum libri Ebraismis, &
154쪽
peregrinis, & exoticis, loquutionibus scateant. Non heic quidem Martini Petri Cbellomaei mentionem sa clam qui eleganti libello Graeco - barbara Novi Teia stamenti, quae Orienti originem debent . recensuit& explicavit; non Rob. Stephani, qui Henrico Stephano magis ingenuus, in Praefatione Novi Testamenti editi anno is 3. & r 34s., fatetur a Viris
doctis secum communicatam partem nonnullam Ebraise morum ., qui in Novo Testamento sunt plurimi; non Othonis Gu ait perii, qui anno Iso8. Vitte bergiae libellum edidit, cuius titulus Sylloge vocum exoticarum
o a. s. a. . . . quae habentur in textu Graeco Te-
samenti Novi eum interpretatione et)mologica , ω rerum utilium adhaerentium eommonefacitione: sed Seb. qui isdem Castalis, vir Ebraice Graeceque doctissimus , adeoque huiusmodi controversiae iudex idoneus, in
TransIatianis Bibliorum Defensione ita scribit. Erant Apostoli natu Ebraei, peregrina , hoc est Graeca - , lingua seribentes Ebraizabant , non quia iuberet spiritus I neque enim pluris facit spiritur Ebraismos
quam Graecismor . . . . . . res enιm dictat spiritur,
verba quidem O linguam feribenti liberam permittri , quae quidem postrema verba sententiae Lovanentium Iesu itarum, de qua in serius loquuturi sumus, ad miraculum consonant . At cur Apostoli, quis dicat, non pure potius & eleganter , quum sortassis possent, scripsere, sed Ebraismorum obscuritate perple Xam& dissicilem orationem reddiderunt ρ Pramiam, inquit Castalio , quia erant saeris litteris adsueti; dein-ήe quia, quum essent Graecae linguae non usque adeo periti , id quod eorum feripta ostendunt , fac=le in patriam consuetudinem desectebant . Hanc igitur ultimam opinionem Critici doctiores cum orthodo Xl ,
155쪽
Hentenius praecipue, qui Praefat. Translat. Comm. Etit mii in Evangelia, ita scribit: animadverteniadum es Evangelisar ω apostolos, quum genere Ebraei essent, hae in re, sicut ω in aliis multis , Ebrateum sequutos idioma , quo 1 lι frequentissime pro praesenti , quod proprium non habent , aut pro futuro, efferunt
praeteritum . Utque in universum diram , tempus unum, pro alio Ebraei saepenumero eoIueant . uuod Evangelisae non raro fecerunt , solus Matthaeus, qui patria scripsit lingua, hoe es Ebraea , sed Θ eeteri , Graece scripserunt, Sed &Dominieus Soto , vir doctissimus, Prologo suorum Commentariorum in Epistolam ad Romanos, hoc de Apostolorum dictione iudicium tulit : Sernebant πιο- soli sapienti me quidem, numine inflati ἡ at non ita nitide. Et ex intervallo: Quemadmodum scientiarum naturalium non ampliorem sortiti sunt soli revelationem, quae ad propagandam fidem fatis erat : ita neque tinguarum politiem edocti.
Non in aliam discessit sententiam vir iudicio & doctrina subspiciendus D. Gunaeus, qui in Seboliis ad U. Apocaluseos, verba quaedam edisserens, scribit: Graeea nullum sensum habent e eomplectuntur enim verum soloecismum , a quo non abhorruerunt Scriptores Evangelici, utpote non adeo euris proprietatis
verborum ω loquutionum. Et Origenes quidem , de divinarum litterarum soloecismis egit, atque ea , quae dixit, in Philocaliae Cap. IV. habemus; cuius vestigiis inhaesisse videtur Hieroumus, huiusmodi errores in divinis Scriptoribus arguens ;quibuscum mitius agendum fuisse opinatur R. Simonius, & probabili de caussa quidem, ut Par. L Hiasor. Critie. N. T. eap. XXVI. sub finem videre est. Quum vero idem R. Simonias ὀ κριτικωτατος laudato
156쪽
to Capite XXVI. illud omne luculenter ostendat, lateque atque erudite pertractans mirifice confirmet, superfluum videri posset, aliqua eius verba excerpere, & huc trans serre; quum satius si ut lector cupidus totam illius dissertationem litteris instructissimam consulat: atramen non omittam eX scribere quaedam, quae Cap. XXVIII. habentur , & ex quibus Cl. Salmasii etiam de Apostolorum stilo iudicium comprehendere erit. Igitur de opinione Salmasi agens, qui Apostolos Syriace scripsisse voluit, aliosque habuisse Graecos suae scriptionis in
smer ω e. Α Salmasio aliisque non dissehsit vir pariter longe doctissimus, Lud. Capellus , qui similiter haec litteris mandavit. Ωuum enim novi Tesamentiphrasis tota sit Ebralea sane penitior 6
accuratior eius intelligentia pendet a linguae Ebraicae , Syriaeae, Chaldaicae , Rabbinitae , earumque propriae puer eos eunitione. Lubenter a reserendis hominis inaxime impii verbis abstinerem, quum vel ipsum eius nomen exsecrer & exhorrescam, Mictaeis Ili Serveti scilicet, nisi id mei voluminis ratio exposceret , in quo etiam heterodoxorum Opiniones congerere mihi proposui, utpote in mea caussa maximi faciendas ; quum illi nullam aliam credendi normam.
157쪽
mam adgnoscentes, dubitandum non . sit quin sacras lita era ς summa veneratione prosequantur, & quoad seri potest . praedicent atque sub spicient. Ille igitur
sacerrumus homo, Lib. I. De error. Trinit. suo ludicio,&doctri Ra. alicubi non abusus ita loquitur: Imitemur sostolos , qui non arte humana compositis verbis Christum praedreabant .
Et eo probabilior sententia haec videri debet, quo certius exploratiusque est , antiquos Graecos Ecclesiae Patres, iudices prosecto idoneissimos, talem Apostolorum stilum serio iudicatoque declaravisse. Et origenes quidem . qui Patrum omnium doctissimus, &in caelestibus litteris exercitatissimus fuit, exactiori quam alii fecerint diligentia & critica usus, horum
praecipuus censendus. Sed antequam eius Verba prO-
fero , T liani A ssyrii, Iustini Philo so p hi ac Martyris discipuli eruditissimi, iudicium producam, ut
pote Origene ipso antiquioris. Hic igitur, quum in Oratione contra Graeeor de sua ad Christum con- Versione ageret , eius occasonem & initia edisserens
ita infit: περινος ντι δε μοι τα σπουδα α, συνεβη γραφως τισι ἐν τυχεῖν βαρβαρικως , ατ εατβυτέρους μεν , τ
158쪽
gnitudine promissionum , ω quod unam universorum monarehiam natuerent, impulsus. Vt autem ad laudatum Origenem deveniamus, is Tom. I. in Ioannem ait veritatis mysteria , eorumque Virtutem, quae ab Apostolis dicebantur, ύκ εμποδιζομένην υ ωο θ εὐ- θελῆς φρανεως , nihil obstante te V uitate dictioni, , ad fines terrae pervenire potuisse. Et Libr I. contra C.lsum de Apostolis agens scribit; ου si ἡ ω'ο ουδ
Non enim facultas dicendi o orationis compositio ad Dialectieam ant Rhetoricam Graecorum artem exacta in ipsis erat, quae audienter quo vellet per dueeret.
Capite autem L Philocaliae scribit Christianorume Te κεκρυuμένην λαρι προτητα eg διγμολων - εὐτελῶ εὐκαταφρον-τν λέξει ἀποκειμενην . ἔχομεν s' Θησαυρὸν e es ρακοίνοις σκεύεσιν. arcanum splendorem dogmatum ,
qui in tenui ω eontemta loquutione delitescit. Habemus enim thesaurum in vasis fictilibus. Cap. vero Philocaliae XV. quum sacrarum Scripturarum inculia
tam & inelegantem dictionem adstruat, huiusmodi stili in divinis scriptoribus necessitatem & utilitatem
ostendit ac praedicat, ita inquiens: et αμ ἐν Κν ἔτι ώ-
159쪽
ξεπιν ἀπο ητως κρημενα. Sic igitur statuimur , quum omnibus veritatis interpretibus id propositum sit, , quamplurimos possunt, communi iure humanitatis iuvent, Θ ipsam quantum facere possunt, addu- eant quemlibet non acutum modo ο' solertem , sed stolidum. Nec Graecos aut Barbaros, vero nostris instituti , agrenissimos , omnrum rudes queat,
ad veritatem con Pertate eam dicendi formam teneat oportet , rn commune prosit, omnium auditu
percipi post , cs' omnium aures devinciat. Qui vero imperitis, veluti maneipiis , qui politae Φ elegantis orationis contextum seriem aures non adiiciunt,
Iongum valere iussis ω repudiatis , eorum tantum , eloquentia , disciplinis infructi erant , rationem babuerunt , ii sane communitatem rerum in maxImax angustas eo ederunt. mee a me ideirco dicta sunt ut diei ionis Scripturae tenuitatem , quae compositae ora
tionis splendore praestringi Didetur, a Ces 9 aliorum
reprehensione vindicarem , quoniam Prophetae nostri , Ie
sus , o Apostoli eius , unam sequuti sunt praedicandi
rationem , quae non modo vera eontinet, sed Φ addu
cere plurim'r poteti , quoad persuasi γ adducti sin
guli pro viribus mente ascenderint ad areana Amplici, ut videtur , dictione eontenta. Et Lib. VII. eiusdem operis ita insit : ΟυΦως η ἀνονοου με - φυσις , v ἐπ
160쪽
natura non iis tantum , qui Graecorum sapientia in-n ituti eredebant tir , sed Graecis etiam reliquis eo uislens , multitud nis audientium simplicitati Θ un rantiae eon descendit, ut eo uer ἔν diction bus usata , idiotarum multitudinem ad audiendum provocaret.
Ce' es suν ee prineipe, inquit Opportune Simonius Par. I. Histor. Critie. N. T. Cap. XXVI. qu 'on dolior mer l' id e du sylle des tot rex. r des Evangelotes , ω non sur ies preiuges de quelques Protestans, qui
tant rien de trop simple dans la bourbe der tot res. Aliter quidem , quam Zelotae huiusmodi, nimis inepti & stulte anxii , ac recte Sc sapienter Ioannes Cbvsostomus censuit, & non tantum a nobis conceis di debere ait Apostolos rudi incultoque sermoneelse usos, sed huius simplicitatis & tenuitatis dictionis atque ignorantiae, a nobis magis accusandos es- se, quam Ethnici Graecique facere consueverint. Homilia enim III. in Epistol. I. ad Corinth. cap. I. ita
Graeci igitur Discipulos t Iesu tamquam idiotas aeiseusaverint g nos magis quam illi ipsos aecusamus. Gregorius autem Nyssenus Oratione in Gregorium Thau- matvrgum vocat sacras Scripturas j λόγον της
το πιςὰν εχω. S abilem se, firmum fidei sermonem; qui non exquisita quadam ω redundante verborum eurio sitare, ω artificiosis nexibus argumentorum eonfirmatur , sed per Amplieitatem verborum omnibtis eκ aequo