De iusta reipub. Christianae in reges impios et haereticos authoritate iustissimaque catholicorum ad Henricum Nauarraeum & quemcunque haereticum à regno Galliae repellendum confoederatione. G. Guilelmo Rossaeo authore liber ..

271쪽

religione sanctionii authores, interpretes δί iudi-crs. At in Anglia Euangelicam religionem alias ad viri, aliti ad pueri, hodie ad foeminae inconstanteiri voluntatem suspendunt,& foeminam so incredibilem posteris, illius Ecclesiae infamiam & ttirpitudicitus, . is nem) Ecclesiae caput adorant, quod ipse Caluinus etiam in 'iro ut blasphemiam de sacrilegium abominatur.Ecqua Paganorum' respub. adeo ridicule &impie reli ionem suam omia: bus ridendam prosti- Gibis, ψ xui ' QUOd isti sacratissima Dei mysteria omni biiu' fop. - . promiscuepcruulgant,quod sacras literas interpretandi non minus bubulcis& suarijs quam epi co-ρ .ι stan . pis& sacerdotibus potestatem faciunt, quod spiritum Dei ad hoc essiciendum illis non minus quam iis M. istis attiibuunt: imo qudd initio magis ignaris qua eruditis, magis ovibus quam pastoribus,potius in- sinis illis opificibus quam doctoribus qui totam aetatem in ineologiae studio contriuiliciat,hanc gratiam impartit bant, ecquid magis bardum & bar-Gihis D. dici potuiti Sic autem Lutherus docet in

a. - η - libro quem integrum de eo argumento coli scri-

μμ ηρ rum ius tumpotestatem iudicandi de docti ima,ac tradit illa. omnibus Christianis in genere. Iohannis io. ozes meae v

cem meam audiunt. Papa,episcopi, doctores, a 'ν pastores euilum Christi habent quidem pol statem do endi, sed oves debent ferre iudicium rit uvi iri vocem Christi relatinu ip ponant.& rursus. quapropter patres Concilia,Eysopi, Pontifices, constituant, decernant, ordinent pro libito

.ct arbitrio quid velint, non impediemus: sed penes nos qpi oues Christ summerii iudicium virum vera ct comse lanea τοιi p floris proponant rei non, o ipsi nobis c dere , nostra tensura bsententia siti ribere debent c. quod hoc modo insimieriit,hoc modo confuderunt omnia, & ex hac populari confusione in Ecclesiae

272쪽

cathedras& pulpita irruperimat;an Paganis,an Tilrcis sunt grauitate,prudelia, moderatione, ullo mo do comparandis an Pagani olim, nul laodie Turc e mysteria sua tam prophane tractantZNum Romani libros Sibyllinos vel ritus a Numa receptos popu- Iarium libidini submiseruntZaut vili unquam Ethnici istiusmodi inconditae multitudinis furore te tumultu Ecclesias sibi formati ei unt 8 Multa sunt huius generis in Evangelicorum coetibus , omnia birbata, omnia prodigiosa , omnia Ethnicorii mori bus agrestiora. Neque illud homini prudenti mature &considerate Protestantica reliqua cum Pa ganicis conserenti obscurum esse potest, illudque certo polliceri ausim quaecuque sunt proprie Pro testatuica, hoc est quaecuque sic in coetum Ecclesijs sunt recepta ut ab ipsbium magistris di Euagelistas sint inuentano autem a Catholicis tiaditista, ea esse simplicter uniuersa Pagaliolu ritibus desormiora. io Sed quoniam si singula persequi velim orati- IO.onem meam in ina mensum excrestere necesse est, caput hoc articulo Protestantibus omnibus maxime communi & plausibili definiam. Suani illam so- 3 lius fidei iustixiam exclusis operibus quantopere extulerint δc de eo in ueto quantopere gloriati sint, norunt eruditi omnes.Sol fidei iusti cationem Caluin. vocat praecipuam Euangelica religionis Iu i uda cardinem. Summa diligentia sinquit Lutheriis ιθ Hliare cV-

debemus articulum i Gli catis in per solam idem,ut hic velut clarissimvi Isi e tenebris in lucem protrabatur. enim iusti cationem nyn ex si e ola, sed ex fide se operibus quaerunt, ille ex Euangelio faciunt legem , ex Christo

M' sevi mo ex Saluatore crudelem tyrannum. Atinc arti

273쪽

sPastum.

t u dololatria. Hanc Gliu fidei doc inam a Caluino Ecclesiaque Geneuenti, & Germanica Lutheri haustam suis item fidelibus imposuerunt Partamentari statuto Angli, & seueritiam' lcge sanxe runt,neminem Ministrum cuicunque Ecclesiae per regnum illud est. p ficiendum , qui non inter re

liqua Anglicanae religionis capita solam dem fine

iustificantem agnoscat. nullum ut dogma sitii

in illorum . Ecclesjs latius sparsum & receptuna generalius, quam cit hoc de sola fide sine operibu Euangelicos iustificante. Quamuis enim plurimi

it Germani scriptores longius prouecti, opera ad Calutem aeternam obtinendam iwn modo non nocetiaria quia fidei maicstatem & omnipotentiam tu, minuunt, sed citam contendunt, ideoque & discipulos ab eis studiosissime auertunt, quoniam ea sequitarsuperbia ct inanis gloriatio, S. huc torquem illud Apostolicum, maledicti sura qui pub operibus legis sunt, sub quibus operibus legis illi piater fidem opera omnia charitatis & pietatis quae lex

iubet comprehenduns: tamen quoniam non cXWemas singularum sectarum opiniones exagitandas inquiro, sed Qxime publicam onauium fidem aequabili lance ponderare cupio , eam pei multorum insaniam distimulo. & in hac generali omnium haeresi insistam. At quae ratio est cur ita opera iustitia Christiana excludunt, cam quesbia fide metiuntur Z Duplex & utraque in istorum Euan gelio valde es scax: prior, quia D E V S in iudi- ι -ιὸ cando, homines non ex operibus , sed ex sola fidem umbo' aestimat; altera quia homines etiam sanctissimi, cri quum optime de ex sani hi spiritus gratia operanturri γῆ- ' etia tu perpetuo peccant; & illa quae putatur opex persectissima,tu propter instam naturae nostrauco cupiscentia o: iginale quae opera talia luis sordibus

274쪽

rus is Empi res m citcir cloaca sordibiis. & Caluinus. ut Quid optimcim ab optimo viro proserri pote i. aliqua

semper carnis imparitate re persam ct ori pii m est. Vt nec st, iis vi a sanctis exeat opus aod n. mcr artio ιγ am oppro- ρ- . br mercedem ii quos Bucerus, icliqiubi Ot stantcs in Colloquio Ratis oncns, diem usi, ex Gcorpius Maior tanquam certistimani veritatem contra Catholicos dest ladcrunt. Opera inqui Diar no ra V a-t mcim' bona san a Deo v bilincrevi r persequam pae-

res relinquunt, etiam mm VIAM cons eranthr qant rus a robis per gratiam Cin a perficiant r. Idcὸemur legi nositissa Diit., i ut hae vos rae Glitia omnes. intris cor pectu Dei instar panni menstruati. Sunt in iii. im j m 84r pannimen rhati omnes trotiae hominis etiam : θ iacati. Hoc aut cm potato quod omnia homnium optimo iumpsccata sunt adeo foeda, sordida , polluta Sc per infernalibus fiaspinis vindicanda, pitu si lud cxla fide homines este iudicandos u salii nil si quidem ulli salutem ad cpturi sunt tua vi conicqui ur. Et illud inter alios Lutheriis p illi da G1u inc itat. Opera quant inlibet sacra ct ars a it ille in his, Inasorsim ct sacer o Em, ne oculis Dei prorsu; nil il aut ab umbim risici in agro ciborantis a . t vix. is in do P 1. carantis

275쪽

αμ PROTESTANTIUM HAERE sis.

isi ab tib curantis, se sola de apud momnia mense utar, frut, I. scitur,Domine Gub tut respiciuntsidem. Ne ru sus. Christ uesic ord nauit ut nullum et peccatum n i u- ω - ἡ Α, credulit , nulla ire litia ni si fides, cui Iohannis i 6. Non Gh persona bona facit nili fides, nec malam hist incredulmias.Hoc ille in cocionibus,hoc in scholis, hoc in to- f. m. tis voluminibus adeo solicite docere & stibilire natur, hoc denique per se ex priore sonte de viris sanci is in omni opere bono peccantibus ita fluit,visuperfluum iu multis locis undiquaque collectis id velle collustrare;quod est nihil aliud quam ibie meridiano fulgente, ad clarius perspiciendii lucernam velle accendere. Quare in viij a Llitheri conclusioris,h. ... quoad hanc materiam acquiescam. S imma, in-

a. tu quit ille,, summamin. Opera is vota nec per uaderi nec ρο unt; nisi ea salutaria ct ruta dicis ad alat .arsi. ἐ. quid enim est docere opera ctvota non e se Hut arta nec necessaria quis audiet quis ample litur Z qui sciret non esse necessaria in vanum tiborare vel L maxime tanto totim vita tempores Quare certum est eos putare opera sta e septilia o salutariviat docere ea iselataria esse, est daemoniacum

o apostatica a de , quum sola des sit nec seria ct salu

taris. Quare rota ct opera aut serio doceri 9 Afici non possunt, aut apostare a Christo is excidere a gratia oportet

tam docentes quam attendentes.Sunt enim ducti inae daemoniorum 2 mendacia, a quibus tu ne reflus cum D. ser- ς' nardo in aeternumperibis. Haec est summa dod rina: Proicitanticae de sbla fide iustificante & non necci saria operum adiunctione, quae etsi suis discipulis fieri multi aegre patiuntur,alij aequiori animo tole-

. lant; necessitalcm tamen aliquam imponi, aut uniuerse omnes aut certe piserique omnes nullo modo Censent serendum : eamque necessitatem multis ibbris & comentarijs refutauit Illyricus. Nicolaus Gallus,& Amsido fius, qui eliana cin libro que scri-

276쪽

inscripsit Buna opera nocere saluti, testatur &probat multis exemplis, Lutherum servi per horrita

ille illas propositiones, Christiani debent bona opera 'cere,ct, Oportet illos bene operari quia fides sola absque o O. ιεν operibus satis superque susticit ad os aeterna scelicitate beandos. Q mr uia iudicium in suis sectatoribus ab operum necessitate liberandis, sequunt ac ministri Ecclesiae Saxonicae,Lubecensis, Hambu Ggensis,Luheburgensis,Magdeburgensis, quibus ire subscripserunt, Ecclesia Brunsiuicana, Prutcnica, Vulsimariensis,Mansseildensis,Turingicae,Ratisbo' nensis, Bipomina, ut ex libris aeditis apparet, & in peculiari Lutheranorum Synodo traditur, & ipsi seli fidiani ministri contra Maioristas papillicossuti vocant) operum praecones gloriantur. Et haec quid hactenus plana sunt,&quoad hanc vita omnia sunt facilia & expedita omnibus enim, obedientiae, castitatis, & honestatis vinculis perruptis,&perpotare,& pergricari, &deliciari liberum

est . atque ita summa qui lcm cum iucunditate δ: ' otio hanc vitam transmittere. Verum de altera vita& iudicio futuro scrupulus aliquis haeret. Deus enim tapenumero in literis faciis pronunciat se .

iuxta cuiusuis opera iudicaturum. Quum ergo fratres Isorores Euangelicae genio suo libere in hoc saeculo indiligentes fide solum Euangelica praediti ad illud tribunal sistentur operum bonorum inanes, qua distinctione terribilem illam gehenne ig- nis in aeternum sustinendi sententiam declinabo trHaec ni mirum dissicultas multos doctoribus valde

torsit,qui item ut ea sublata discipulos suos securos redderent & in utramque aurem dormientes valde laborarunt: at quam utiliter postea explicabitur. Primum verbquam haec doistrina sit vitiae comuni

pestifcra,quantum grauitate, modestia, sebrietate,

277쪽

Paganismus eam superet, id vero qu in fieri potest, breti iter ostendendum est. Diximus supra ex omnibus Paganorui' sectis, solani Epicuraeam sacrificiac religione tollere, cum quibus ia eo nostris Euangelicis a prime conuenit. In boc vicissim tam est eorum fraterna concordia, ut non allicr quam gemelli illi Castor & Pollux, eodem ovo prognati es se videantur. Epicuraei enim quum suas instituerent respub. Dei prouidentiam de religionem alto silentio sepelientes ad legum & Magistratuum lau-- dationem linguas calamos' levcmbant,&qxile mi. Eh. ges composuer mi, ct urbes Magistratuum imperio pareret i litverutit, ij secundum Epicuraeos in tranquillo a D' modum stato noscollocauerunt,quo quis aboleret, erarii vitam victuri siem:u. Haec quanquam suo loco vere, M a quia tamen contra religionem intempclliue dice' b intur, saniores philosophi ut falsa de impia explo serunt.Haec emm,aiunt isti neque iuste 3 uilite pere dicuntur. Nam quis humanis legibus sublatis socratica ct P&- ' r nuca nobis resin ruit decreta, loge profecto ab uturisium ms E mi,. --bellaina Metuemus enim turpia et honesti gratia v a stet .s enerabim2r iustitiam Deos, bonos VK ratus , qlsum nostra custodes nos habere sientientes, tum omης .aurum quod supra instat terram es pretium virtutis nouae Vare censentes. Digna homine ciuili, digna philo- ' '- blio imodi ni: ssima homine & Theoloilo Chri-

diuisito stiano Oratio, quae vi mitem lut gratia persequendas 'to docet,quae angelos hominibus custodes& tanquavigiles I Deo positos tradit, quae homines Dei me-

i& reuerentia ad honestatem incitat, quae viriti- res non pannos menstruatas, non sordes, non cloacas

quibus nominibus istaserdida D lutulenta animi ita utuntur ad suos ab eorui' studio auertendos)sed aurum potitas vocat, & auro gemisque infra de supra terram pretiosissimis anteponit, ut homines

' . . ad

278쪽

FAGANis Μo DETERIOR. 2; Saluator thei tirtim in caelo repositam ex quo immor- . . talitatis corona conficitur,appellauit. Luc. rL

S d audiamus rAiqua Paganorum illoriam ut '' deinceps exactius nostros Euangclicos cum illis conferamus. sic illi pergunt, Quando ergo erit vita - j lini sera ct belli ina ' Thm qui nisi blatu e medio sapientu doci mentis manebit ad voluptates exhortans doctrina. qualis erat Epicuri, qm inprouidentia Deorum negabitur,qrelim ridebuntur isti oculus omnia cernens institia, ct Stans in propinquo cominus ridet Deus. '

riant, I quorum ut loque Pagani philosophi suadi Dciplina Paganos suos auocarunt. Neque hic secreta 'Aut recodita aliqua Theologia, no magna aliqua in .genii sol citia εἰ perspicacitate ad iudicandu os ' est; sed vir quiuis ratione & honcstate comuni imbiri',

279쪽

, itidex esse poterit . Hoc a principio persuasi ine l. Omn cie δε ieg. bushormibus, sed ebant illo Deos optim. de homium genere mereri; ct qualis qt quest,qrid agat, qui in se

admittat uva monte, qua pietate colat re iovem. intueri;

piorumque 2 impiorum habere rationem. A t isti e contra periti adere volunt D E V M non quid si,non quiua as, non quid admittas, sed quid credas, quid imagineris curare, nuc operum piorem 2 impiorem hab re rarionem. sita sola fite metiri omnia. Ecquid dici

Prot67 is aut ad DEI prouidentiam tollendam sce ita lectius,aut ad hominum vitam corrumpendam fia- A . Sitis inisὶ Si enim Deus Dista non considerat, si os foeni inae in agro mulgentis vaccas,&constavium L. tiam martyris ad tribunal tyranni pro Christi no D '- mine effundentis sanguinem , no in hac vita ibi ni sed in futura quoque pari lance ponderat, nzc alterum alteri praesert ; reliquas ergo hominum actiones,& mundi totius opera non curat, non estimat; l ed ut inquit apud Sanctum Iobum prophanus ho- ω. .aa. 1 no)circa cardines caeliperambulat, ct nostra non confide. ra:.Nam si huius virturis actum maximum &praestantillimum nullo numero habet, certissimum est alia minora quae iis ab eodem prorsus contemni

negligi. Et quid aliud garriebat Epicurus,quu Deu negaret gratia & odio erga bonos impios ne in ueriξex quo inferebant & recte philosophi, Epicuri

De tarn venitus non esse. Est enim Dei maxime proprium tota scriptura sacra probanste impiorum scelera vlisci& bonorum benenetis prςmia rependere, ideoque vere dixit Tullius ab Epicuro sic opicis. Κ, . . re tolli, oratione tantum reliqai Decim: qus f iii , i u i . o. rasest ut nulla hominum bonorum gratia, nulla cha-

Ο ruate teneatur, valeat: quid enim ilicum propitius μῖε orsum enim propitium nobis optemus qui Stoicorum instar omnia ducit esse paria, & iuxta

hanc

280쪽

hanc theologiam prostetur se hominib. otiosis nominusquam actuosis,& ad omnia virtutum geneia solicite incumbentibus beheuolum fore & propitium. Ad humanam aut vitam horrendis flagitijs inquinandam, quodnam potcst excogitari calcar acriusi Quum enim ea sit persed ill,ma hominis vita quae ad diuinam iustitiam maximὰ consorinatur, quemadmodu eo estiersectior apud homines lex

quaeiris,quo legi aeternae&diuinae magis apte con- , a de σενι

fruit de conseniit,quid aliud e hoc sequitur Quam respub.ci: Magistratus eodem loco aestimare debere oes ciuium suorum actiones:nec qui capitis sui periculo hoste 1 moenibus submotici maiori praemio

ornare, quam qui in taberna cum amicis hilariter aequalib. poculis exhauriendis certat.Valeant ergo praemia apud hocs,tollantur ciuicae coronae Roma- , Dorum exterminetur e rebus lib. iustitia illa distributiva qua aliter remunerantur duces, alitar milites,aliter principes,aliter agricol , aliter plebei suis lucris intenti, aliter Imperatores in ieipub. salutetri Cxcubantes; omites quidem tranquille vitani agentes,sed alij supra alios pro laborum magnitudi- De maioribus honoribus aucti: hoc sinquaru quo rivno Philo ibi hi probant reipub. naturam & vitam conti et i, prorsus inuertendum est, & omnes sine distinctione pares habedi exemplo diuini tribunalis,ad qtiod Christianorum hominum iustitia dirigenda cst. Et quale deinceps poterit existere inter homines virtutis studium si hoc uangelicoru axioma ponat,arZSi enim Deus diuersa virtutu hag nera dii tersis premijs coronat,ergo nec di irersape catorum gnacra disparibus sit plici js assicit. Necole inquam est si opera pia sitis destituantur prae-m ijs,vi, opera quoque nefaria nullis castigentur supplicijs,quod cit Lactantius urget,& D.Hierony-