Studia Terentiana

41쪽

cedimus, ad hunc sere sensum ea corrigenda esse SuSpleor, ut illum demonstrare voluisse statuamus olim adiectiVaneeeSSUS -um' et ' necessis, e exstitisse. Quen ad Sensum quo m0do Donati verba ipsa nune lectitata sint accommodanda, Sagacioribus diiudicandum relinquo. An scribere praestat: ' necessus

dictum est' γCeterum necessus Terenti aetate fuisse verbum ut ita dicam urbanum, inde elucet quod Scipio eo usus est in oratione apud Goll. V 19, 16: absentis censeri iubere, ut ad cenSum nemini necessus sit venire itemque reperitur forma in c. de

6. Volup volupe apud Terentium in una phrasi volupost' legitur Phorm. 10: Onire salvom volup est et Hec. 8bi:

bene factum et volupest'. Formam ' volupo umquam exstitisse

quamquam eam formam fuisse primigeniam concedit. Sed cf. Bueehelerus p. 11, qui ' volup est scribendum dicit ax). Apud Plautum non solum formula ' volupe ost duodecies legitur, sed etiam adverbium ' volup ter, cf. Brix Mil. Ti. T. Suportativus ' mirificissimus in sorinon familiari sine dubio semper usitatus, utpote e trita grammaticae regula formatus, quamvis dicat Paul. Fost. p. 51 M 'magnificissima dicebant antiqui pro magnificentissima' legitur Phorm. 871 fortasse etiam eo, quod in fine versus exstat, excusatus): quod Quodnam arbitrare 2 6scio. Atqui mirificissimum'. 8. Compluria' legitur-- Phorm. 11 ' multa 1idvenienti, ut sit nova hic compluria'. Etiam Cicoronom ora . IV 46. 02: immo vero alia compluria' et aec. II 19 47 scyphorum paria

' Amph. 958 ro ora omnes libri habent volup est'. V Apud Charis. 60 scribondum ist manifestum fit vetera dici

non Veteria, et maiora, non maioria, et plura, non pluria quamVis Terentius in Phormione edd. Adelphis' nova compluria dixerit', aut scriptorem Haes . . sua ipsi in locunt memoriter laudasse statuamus necesse est. θα ά μοῦ,

42쪽

c0mpluria' itemque in Protagora ita dixisse grammatio tradunt, eandemque formam commendat Gell. V 21, unde Varronem et Nigidium ita locutos esse comperimus. Terentius forma in

fine versus utitur.

PRONOMINA.

1. Forma ipsus degitur: Andr. 360 paululum opsoni ipsus tristis de inpro Isonuptiae', ib. 377 ipsus sibi esse iniurius videatur, neque id iniuria'. ib. 22: etenim ipsus secum eam rem reputavit via' solus cod. D),ib. 495 certo hercio nunc hic se ipsus fallit, haud eg0. Edixin tibi', ib. b27 qu0d mihi pollicitus ipsus gnatus nune Chremem', ib. 576: ipsus mihi Davos, qui intumus eorum consilii S dixit',ib. 598ci quiescas. Age igiti ir, ubi nunc ost ipsus 3 dirum ni domist',

Eun. 546 is est an non es di ipsus est quid hoc hominis 3 qui hic ornatus est',ib. 74 40d sin illo nostor Parmeno et certe ipsus St. Phorm. 178: is est ipsus ei, timeo miser, quam hiemihi nune nuntiet rem', ib. 215 sod hic quis est senex, quem video in ultima platea ipsus e St',ib. 852 ' s6 isno est quem quaero an non 8 PSU St. ΟΠ'gredere actutum. Quid est γ' ipsus est' Α, ipso reli.), Hec. 343: nam qui amat cui odio ipsus est, eum bis facere stulte duco',

43쪽

ib. 344 laborum inanem ipsus capit et illi molestiam adfert',ib. 455 ipsus est de quo hoc agebam tecum. Salve, mi pater,ib. 12: gnatae sua fuisse, quem ipsus olim mihi dederat.

Ad 328 neque id occulte fert, a lenone ipsus eripuit palam', ib. 72 venit ipsus ultro lacrimans Oran Ob SecranS'.

Omnes codices praeter A formam his habent locis otia loeis Andriae supra laudatis A doficit): Ad. 8 sed estne hic ipsus, de quo agebam et certe

is est',ib. 538 ' pater ost Is ipsust. Syre, quid agimus Fuge modo intro, ego videro is addidit Flochois.), Eun. 782 illii est sapere ut hosce instruxit, ipsus sibi eavit loco Donat et G). Contra formi ipso legitur: Andr. 12 quid si ipso amassot quid hic mihi adigi patri', ib. 151 tuto ipso his rebus finem praescripsti, pater', ib. 174 ' futuras esse audivit sed ipse Xit foras', ib. 48T ' deos quaeso ut sit Superstes, quandoquidem ipsos ingenio bono' ipsust Speng.),ib. 52 doliras: non tute ipse Verbum si mihi', Eun. r. 4 dehinc si frustretur ipse se aut si cogitet',ib. ii 'n' praeter quam quas ipse amor mole Stias', ib. 19: flos ipso. Nunc lano iii mihi vo vi vel clam vel procario nune addidit G. Hermannus: ipsus et haneo' Fleelidis . IPSUM A corr. ant.),ib. 543 homo ipse nusquamst neque ei quid dicam aut quid c0niectem', ib. 02: meam ipso induit: 0st in ambo abierunt

Engeli, reelit, Studia Terentiana.

44쪽

Phorm prol. 23 peccandi cum ipse de se finem non facit γ' i 196 'satis pro imperio, quisquis es. Geta. Ipse Si quem voliti bviam', Hoe. 161 diiunxit illum ab illa, postquam et ipse Se', ib. 560 siquidom ille ipse non vult it tu sensti in eo Myrrhina', ib. 574: ipse eripuit vi, in digito quem habuit virgini

abiens nutum', ib. 70 ' ut alamus nostrum. Quom ipse negleXit pater' Donatus, legitur et ipsa, ut sit pater vocativus a Sus' , Ad prol. 4: indicio de sese ipse erit, vos iudices' cf. glaigko ad h. V.),ib. 39: parare quod sit carius quam ipse est sibi, ib. 4: nimium ipse est durus praeter aequomque et

bonum',

ib. 99: qui nisi quod ipse fecit nihil rectum putat',ib. 139: cum ita ut volo est isto tuus ipse sentiet',ib. 264: nihil p0 te supra quid nam foris crepuit Mane, mane: ipse Xit foras, ib. 437 quando ita volt frater de istoc ipse viderit',ib. 28: egomet rapui ipse egomet 0lvi arggntum ad me abducta est domum', ib. 40 quand0 quidem 40c numquam mihi ipse voluit

dicere'.

45쪽

Iam quo discrimine utraque forma a Terentio adhibeature locis modo allatis omnino non posse definiri, quamvis miro fere modo codices in adhibenda utraque forma oonsentiant, mihi persuasi. Nam neque accentu neque Significatione ipsus - dominus neque littera insequente usus certis circumscribi potest finibus, ita ut aurium fere arbitrio utriusque formae optionem reliquisse videatur Terentius A. Luelisius quidom in Studemundi studiis in priscos scriptores latinos L p. 4i egomrepperisse sibi visus est ipsus formam a poeti comicis usurpari, ubi eum pronomine reflexivo Coniungeretur, eamque ante Pronomen refleXimam otii, nusquam subsequi sed vides hanc legem tum demum de Terentio valere, si cum uelisi haudeXiguam locorum pariem mutaveris. Idem fore etiam de Plauto

posse affirmari Brixius in appondie ad Capt. 458 didit. Ad hiatum vitandum ipsus legitur Eun. 46, 974 Phorm. 178,

Andr. 576, Hoc 314 qui restant loci est autem timidia fere par eerti quicquam prae se non ferunt, quo eligendae formae consilium statim perspiciatur. Quid quod exstat Andr. 52i: ipsus gnatus et Haut 894: ipse gnatus', nisi f0rt loco

prior quod A deficit eum CEP contra BD JG ipse scriboro mavis. De Plauto f. r. 0 in Mus Rhoti XXXVIII 1883

8 sq. ubi locos quoque quibus eumpse eopse te. Plautus dixit enumeratos invenies. Sed non possum eo adduci ut Terentium quoque eius modi formis usum esse mihi persuadeam: nam versus ille Hec. 163 quo fulcire studet eo sententiam Suam mihi aeque a Guyeto, Flecheis. Waguero interp0latus

esse Videtur. 2. De formae nom. plur fem hae usu Terentiano cum

accuratissime gerit r. Schmi litus Die Pluratformen de Pro nomen hic ei Plautus uti Terontius in Hermae vol. VIII 478 sqq. qua cum disputatione conferenda est eiusdem Scriptoris dissert inaug. Quaestiones de pronominum demonstra

46쪽

p. 7-76, ego brevis esse possum. Docuit igitur illo oren tium ante vocales hae es, ante consonantes haescripsisse. Itaque haec praeter Eun. 582: novicia puellaucontinuo haseo adornant ut lavet', Hee. 90: at haseo amicaseerunt . , quibus locis A formam praebet, etiam Hec. 289: si non rediisses hae irae saeta essent multo simpliores'. b. 772 nam non sunt solae arbitratae haec ego quoque etiam erodidi' Donatus HAP in A metro requiritur. Contra hae seribendum ante consonantes Andr. 328 438. 656. 00. Hec. 10l 'hasi nuptiae', Eun. 9, 282: ha fores', d. 785: hae turbae, quamquam Eun. 89 in Λ haec exstat et Donatus Andr. 56 haec nuptiae lectum esse δ testatur ε). Plautum autem haec formam solam novisse vel certe ubique ea usum esse elimidiius i. c. p. 43 contendit eiquo tu lumundius locisi h denuo tractatis assentitur p. 1). Ceterum is ormam etiam apud

3. Nom plur masc. hisce codices omnes et grammatici testantur Eun. 269: .... HiSe hoe munere arbitrantur Suam Thaidem esse Plurima salute Parmenonem to 'Quod antiqua terminationis in s ostigium es Ritscholiop. II 646 sqq. propter additam syllabam ce in hoc pronomine tam diu mansisse Liv I 10 9: quandoque hi seu hominos iniussu populi Romani Quiritium foedus totum iri spoponderunt'), vi quisquam infitias eat. Immo ne unum quidem exemplum exstat, quo hieo forma comprobetur cf. Buecholerus p. 42 . De usu Plautin cf. Brix Trin. 87Potioreng. Most. 23.

y' Qua re commoti Fleckeisenius, Spongelius, eissiae rus, inplan-baelitus praeeunte ex parte entiolo in Andria ubique hae nuptiae seri-ΡSerunt. Sed tum causa non dest, cur eandem formam ceteri quoque locis exarare dubitemus.

λ' Deniquo Phorm. 1012 'haestino erant itiones' Donat ad Eun. 582habot ha0 illae erant itiones' legitur.

47쪽

4. Formae pronominiim ad analogiam flexionis nominum ut ita dicam, formatae leguntur: Andr ait. Xit. v. 2: Operam dedi ne me esse oblitum dieas tuae gnatae ulterae'), Eun. 1004 mihi sola ridiculo fuit qua quid timerset scibam , Haut 271: ea biit mortem hoc ipsa in itinere alterae

dum narrat',

Phorm. 28 ' cum ego vestri honoris ausa repudium alterae remiserim'. Hae formae in sermone familiari persaepe adhibita esse videntur, quod iam inde elucet, Quod aptiores erant ad genus accuratius et significantius definiendum , quam terminationes pronominale in ius et i, quae erte apud Terentium in Vocibus supra allatis de feminis nusquam usurpantur. De Viris

autom ' altorius Andr. 628, solius Haut 129, dativos solis Eun. 480, 37, 93, 31, horni. 405, ee. 350 41 U, nulli'Haut 68b Ad. 864 alteris Andr. 42 reperimus. Itaque tiam Ad. 34 et tibi bono osse soli cum sibi sit male', si quidem versus a Terentio pros eius est jam deest in neque quie- quam de eo habet Donatus, post soli interpungendum est, ita ut id cum tibi' i. o. marito coniungatur quoniam ' solae' poeta scripsisset, si ad sibi i. e. X rem referri voluisset. Porro genetivus nulli a grammaticis et codd. in Versus non exstat comprobatur Andr. 608 mihi obtigisso, quandoquidem tam ingrs, tam nulli 0nsili sum. Atque etiam Cicero dixit pro Roso. Com. 16, 48 ' nulli consili et si Nouo II 255 hoe lodo laudato addit wio an meint, in inor nia, poetischen ReminiscenΕ', Cic0ronom orenti Oeum in mento habuisse ex eis, quae similia supra diXimus, apparet. Ceterum formas ' unae, solae sinim. hic illic apud optimos scriptores reperiri docet eue l. o. o laut cir Ritscheli p. II 692, BriX. et Lorong. ad Mil. 356. Sed restant formae, de quibus haud ita facile est iudicium. Ut igitur a gravissimo loco Xordiamur, Haut 38 legitur: id

48쪽

cum studuisti, isti formae ut mores consimiles forons, ubi ' istiiserinae' o notivum ess Ritscholius statuit, quod 'similis adi0etivum apud Plautum et Terentium Semper eum genetiVO Oniungeretur op. II 57 adn. 580 sq.). Atque ille haec OXompla

Terontiana protulit Eun. 334: nonne hoc monstri similest', . a P ω - itPh0rm. 954 monstri imite', d. 96 nuthim huius similo factum' Haut . bl si quid huius simile forte aliquando evenerit, nam locos quibus homines cum hominibus comparantur asserre supersedit; sunt autem hi: Eun. 313: haud similis vir gos virginum nostrarimn ib. 496 ' domini similis o , Haut. 393 ' cuius mos maximos eonsimilis vostrum ib. 1020 tui similis est', Phorm. 501 quam uterquo est similis sui', Aduli: est similis maiorum suom. Restant autem Eun. 468: perpulchra credo dona aut nostris similis, ubi dativum libri A nostri', quod facile explicatur sequente littera A et quod quamvis dubitanter defendit agnorus, recepit Umpsonbaelitus), Donatus, Priscianus praebent, et Haut 382. Prior loco Ritsch0lius nostrum nostrorum scripsit, posteriorem attulit ita

ut pronomen isti omitteret. Ae re vera voeem quum miserunt

DEG ei et Fideli., qui eam per illographiam Voculae antecedentis studuisti ortam esse ratus versum sic dedit: id tu quom Studuisti, formae ut mores consimil6 forout . Sed quod virum doctissimum offendit, mihi quidem consulto poetam

scripsisset suasum est. Iam vero si locos quibus res eum rebus comparantur perlustramus, bis monstri similo sit bis huius simile exstare videmus, atque in tanta exemplitrum paucitate

equidem Vereor, ne iniuria duobus illis locis dativum abiudicaverit Ritschelius Terentio Adde quod genetivum ' isti formae' plano simili X0mplo fulcire nequeas, eum hane pronomini Siserinam cum modi tantummodo coniunctam habeamus Compertam es Diiochol. p. 8 Ritschol. p. II 692). Denique Rit-8chelius ipse l. c. 8 antiquitus dativum eum adiectivo similis' coniunctum in dicendi genore gravi usitatum fuisse concedit cf. Ennianum illud sat 4 Vahl. simia quam similis turpissima bestia n0bis licet igitur concedatur in comicorum Sermone

49쪽

mediocri genetivi usum l0nge praevaluisse, id quod imprimis apud Plautum apparet, ea causa vi sufficere videtur, ut a lecto atque eleganti Terenti sermone dativum alienum putemuS. Itaquo isti dativum iudico. Sod plures ius modi genetivos et Plauto et Terentio vindicabat Sam Branditus in dissert inaug. De Varia quae est apud Veteres Romanorum poetas caenicos genetivi singularis pronominum forma ac mensura' Lips. 1877), qui formas bisyllabas illius, istius, ipsius, solius, unius non scriptas esse nisi ante Vocales opinatus ceteris locis illi' Eun. 370 ' capias tu

illi vest0m' ib. 20: retinendi illi causa' ib. 741 ' illi ferro p0ssum ineptiam', Haut 203 ' o illi more', ib. 544 t0loraro illi sumptus non queas, Ad 441 'no illi modi' f. l. c. p. 16), isti Haut 38T ' isti modi', horm. 969 ox re isti m instigasti' f. p. l), 'ipsi' Haut 576 ipsi facti pudet', Phorm. 725 3 cf. p. 23), ' soli' Haut 129 mo soli 0lliciti sint causa), ' uni' Haut 205 uni modi' f. p. 24 restituondum csnsuit addens p. 27 Terenti temporibus breviores formas,

eum apud Plautum rarior eorum usus esset, longioribus etiam praelatas esse videri Branditum autem secuti sunt Spengelius

scio, an hae obsea Vatio magis ad prosodiae leges cognoscem daS, quam ad prisca formas investigandas pertineat. Quod si deinde Branditus ipso p. 6 concedit ' formas docui tatas eis, huis, quo is ei, hui, quo eius, huius, quoius ut in sermone fuerunt, sic etiam in Scriptura sollemnes fuisse, nisi quod quotmodi scribebatur, demonstrari non potest', eadem cur non de ceteris qu0que pronominibus dixerit nescio. Lubricum autem esse puto eius modi genetivos o si eum ' modi coniunguntur, Terentio adseribere, cum a testibus prorsus destitutis nobis

Verendum Sit, ne ea corrigere Videamur, quae ars metri ea vel

prosodiae Terenti aetato sibi indulsit. Ac simile quid statim do voce ' quibus videbimus. b. Dativus hir ' quis legitur Andr. 30:

50쪽

idnost vorum immo id hominumst genus psissumum donegandi modo quis pudor paulum adest.' Quae forma e Ciceronis, Horati, Livi aliorum codicibus satis nota es. Neu II 234 rarissime apud scaenicos obviam fit, qu0d iam observavit Buocholerus p. 32, qui unum tantummodo locum Plaut. Most. 1040 assert, alterum suppoditat Muellerus additam. p. 82; Noue l. e. nullum exemplum praebet . Iam vide si placet locorum Seriem quibus omnibus codicibus consentientibus Drma bisyllaba exstat, quamvis

minime metro requiratur: Andr. 63: cum quibus erat eumque una, ei Se Se dedere',

ib. 104 ' foro in diobus paucis quibus haec et Sunt',ib. 691 ' quibus quidem quam facile potuerat quie Sci, Si hic quisisset',ib. 58: in quibus sic inludatis Veni in tempore', ib. 28: quibus in rogitas torpulisti me, ut homini

adulescentulo', ib. 835 quibus cis maxume utilost. illum isse quam det6rrumum', Eun. 258 ' quibus it re salva et psirdita profueram et

ib. 372: tu illis fruare commodis, quibus tu illitam dicebas modo, ib. 1035 inventor inceptor perfector, ei me in quibuS sim gaudiis', Haut 388: nam expedit bonas esse Vobis no quibuscum

est res non inunt',

Phorm. 399 dibicido expedivi quibus me oportuit',ib. 23 ' quodno ego discripsi porro illis quibus debui',

ib. 1026: exsequias Chremeti quibus est commodum ire, via tempuS St, Hoc . 286 num mos omnes quibus is alicunde aliquis obiectus labos', ib. 308 ' faciunt: nam saepe est quibus cin rebus alius ne iratus quidem est',