장음표시 사용
111쪽
natura illarum partium, immo ex natura partium oritur repugnantia , impossibilitas, signientum ergo ccundum suani rationem formalem non habet stria dammttim in re, sedi auonem, repugnantiam mat secunda intcntio se cundu in litam rationem lannalem , cntitatem propriam , habet fundamentum in entibus realibus. Quia te vera in
exsurgit respectus ille sit perioritatis ad indi tridua, re inferioritatis ad animal, ideo distinguitura figmento. His sic stantibus, possum iis nos sic arguere. Quod est ensic cessarium , potest essse obiectum scientia; fecunda intentione similias necessiaritani, ergo sunt obiectum scientiae, ergo logica est scientia, quia est deiecturdis uitentionibus tam quarta de obiecto Nota quod non dico , quod secunda intentiones sint conanuini ter vibicchim in
logica ; sed dico sic, quia syllogi sinus, quies subiectum in logica,Esit secunda intentio Psobo minoretia, quia secunda: intcntiones exsurgunt, pullula lata rebus ne-
illa sunt neccssas ire, sicuti sibilitas ei in cessaria,quia homini, cui inest, est res la Cessaria. Hinc patet quod rationes Scoti habent vigorcm,&reijcitur solutio Zabarellae allata adeas , quia logica est dei tibiccto ne si an cum in logica sit
A, obiectionem primam ab arethe patet solutio, quia assumit falsum,
quod logica non sit de crate necessarioribo Ad secundam de scopo, dico, quod si va- .ava leret secundum sua pi incipia probaret logicam esse artcmri quod nec tamen ipse concedit Nico ergo quod logica docens docet formare syllo ismum; scd sorma tio syllogis si non estis lictio. Quia nones iaces ornaterialis,neque erit extra limitos intellectu talis autem ei lectio est scieri de bl logismo unde dices e, vicit. Mcere svilosis sinum, est dicere, docet OV .ios en ontim malum fullogi sinum nacerte nil alitici facit in libris i ieriorum, nisi quod docet cognoscere quaesit bona
demonstratio,qua habita cognitione,nos post carebi mamus illas demonstration Os,&hec omnia in mente fiunt, ut unitio
aliarum sic ratiarum . Adest lia cla istocrentia, quod haec cognitio non est ita necessatiau per hoc idem patet ad ter Adtiam . t ei Ad quartam de primo Topicorum . . A dico,quod ibi Philosopluis non negatio quq gietae cognitionem cssc scientiam ab lu- m te; non enim excludit a Theorema teli
pico scientiam sed solum dicit quod eius finis est Philo phiae inseruire coiter miolum quod non est propter se eius scientia re glutio, sed propter aliud dictum
est autem stupra,quod ordinari ad aliud, non impedit cui in talis cognitio sit scientia siti ilicit enim quod scientia habeat coditiones requisitas supra eniim gratas scilicet, quod sit de obiecto necessario licet posite illiu obiectum non sit propter se expetibile, seci propter aliud; laocnilia refert quin scientia dicaetiir Solum cs icit, quod scientia non est ita honorabitis,sicut aliar,ut naturalis, Neraphi sica. Quod si respiciam Us ob clu,quaeia ac si dignitas quantitatis ut per se eius cognitio expetatur,retamen de ipsi est scie-tia pernectit lima, magis certa, qua scicti de rvore naturali aede Deo ut M taplaysica licci cito obiecti: in logicae sit propter aliud det eius cognitio non sit xpetibilis per si sed propter aliud ,ns tamerestat quin sit scistia, sicubi dicit Ariasto ius, quod logica non paritici clatia , intelligit quod non parit scientia micr se
cxpetibilcm, sed propici aliud;nCn tametvult dicere quod non patiat scientiam absoluto losum ti sitiam dicere, illo in pat Problema logicum parere scientiam, quia non est de robus nobilibus, ut sciet reae reales, sed dein te rationis, quod est valde ignobo neque per se a petitur citismgnitio,vti scieti rertim realium.Vnde subinfert, quod earum rerum appetitur
cognitio propter aliud , tantum iri hoc respectu negat Theorema logicum
112쪽
diarere scientiam,sed non negat absolute. Ad rationes Balduim ad priniam omite, tendo multas absurditates,quae in ea Sut, dico, quod non bene perspmit Scottiam,
VII pittat enim iii Scotus qirando dixit l, im licit,ut applicatur,non esse scientiam, intelligat de logica viente primo modo quod est falsumalicet neque illa sit scientia,ut dictum est in conclusione sectanda,
capite primo) loquitur enim de logica Ptente secudo modo dicta,scilicet de rationibus Dialecticis,&de facultate Topica, nae proculdubio tiam ipso asserente estiuersa a tota logiae docent , ii et saepe usurpetur pro tota logica rAd secundam Balduini iam dicti esteu.- respondendo ad quartam Zabarellae. Ad tertiam dico,quod in logica fiunt, o demonstrationes, conclusiones milite' ' quae vivacillimis rationibus probatur ab Aristot ut patet in processu omnisi ill
ru libronim , maxime Posteriorum,ut haec conclusi Principia magis sciuntur, Qua conclusio , Item non fieri debet transitus de genere in gentis It m propositiones demonstrationis debent esse per se;&uniuersales, sicuti fit in alijs scientii , ne qtie enim conclusiones aliarum scienti riti, Philosophiae naturalis per demni strationes probantur; tritati in multiq. Sic euenit quoque in logica, cum arguit quod in logica non possunt fieri demonstrationes, quia illae fiunt de rebus natu raliter ignoti , in secundae notiones sunt naturaliter notae Respondetur negando quod omnes intentiones sint naturaliter notae. Vbi pro intelligentia est notandu, quod in omnibus scient ij si in aliqua quae praenoscuntur,&aliqua,quae ignorarere,in quorum cognitionem per prius nota venimus. Ita in logica uenit,sunt aliquae intentiones secundae, quae habitis primis ficile gignuntur ab ilitellectu; r Genus,Species, Propositio,&c sunt autem quaedam aliae intentioncs in utarum c gnitione paulatim deuenimus pcrprius nota Vnde licet demonstratio conficiatur ab intellectu, no tamen statim scit illam conficeressed post cognitionem multorum discit conficere ita unu logicaeae gnitio igitur fit ex praecogniti S. Ad quaitarii possumus dicere,quod
co inultae sint ae tu uocationes, quod qua . nilui concludit, quod egeret multa de ram. claratione; sed breuiter dicamus,omnia caetera cocedentes, quod logicus no desinit ut instrumentum , quia talis modus
definiendi non latur test enim improprie loqui, sed definitans humentum: si cnisi illa sunt i sateria circa qua in versetur , debet illa definire,& sic dicere, logita nodus considerandi est ut instrumcntum est improprie loqui debet dicer logicus
consideriri instrumeta, tUnc negamus,
qtiod propter hoc logica non sit scientia. Ad quintam dico, quod logica est ita, Addus sciendi materialiter,non brinaliter qui Ad impugnationem contra hoc nego mi 'norem.Ac probationem per Aristotelemi Topicor p. lic quod Aristotesta nonit ibi, quod instrumentum sit Litio m malis logicae, sed quod est eius materiari quia ait quod logica docet instrumcntii, quod alijs scienti j inseruit. Ad ultimam concedo illinctionem Ad illam , ad impugnationem iam dictum sex est quod qui uocat de logica tente nam ipse intelligit de logica ut applic
tu primo modo , O vero loquimur dele ca ut applicatur secudo modo, quod
magis parebit in sequenti capite. De logica Utente agitur. cap. V. OV , ad logicam utentem , si loqua-
infir de logica ut appricaetur secundo modo,nonis difficilitas ulla,qui ii que auarella,nec ullus logicus asserit lovicam , quae disputat de omnibus scicntiis per illas rationes Topicas, Diali cticas este scientianir uratio est quia noproce sit per propria,sed per communia; Atii cultas est de logica ut applicatur
primo modo dicha: de hac Sinitus nota ic quitur, ut dixi in expositione sue noentiae, quia ridici ilum videtur quaerer an logica sub hac consideratione sit scien tia,cum hoc sit impossibilesv supra dixi: Tamen Zabarella de monte Grecorum O i- hoc sustinet, eam probat primo libro ' o de natura logice, capite quinto , ut sil pra diminus sequia Aristotele P. TOI l- corinn
113쪽
corum asserit logica partim parere scieni in re partim non , per se non parit scientiam, sed paria quatenus applicatur alijs scientijs citius auxilio scientia habet, ergo ex hoc loco habetur quod logica per se si apta, ut est docens, non est per se scientia ,quia sic non parit scientiam, sed quatenus est alijs applicata, qtua sic parit scientiam Deinde declarat quomodo
haec logica applicata sit scientia, Maii esse scientia illam, cui applicatur, ut putalogica applicata Philosophiae narurali, est Philosophia natiiralis, quia nihil aliud est tota Philosoplna naturalis nisi cophi ei geries qua dam syllogismorum, proposi-tti . cionum, inductionii in rebus naturali-PH. bu formatarum. Pro detegenda veritate mono in hac re notandu est primo, quod inmui ..us mentum numqua fit illa res,cui inseruit;
ut exepli gratia Gladius in instrumentia ad se dum ligniun,tamen in secando i- gnomo fit lignu, si aliquando possit essi eri de materialiteriti rescuius est instrumetum ut Gladius ferreus potest secare
ferrum isti sunt quidam gladij, quibus utuntur fabri ferrari j non tamen de formalit r&numero erit umquam icti illo ferro,distincto ab instrumento,neque ex
usu illo potest fieri idem realiter distinctu
ab instrumento,quia instrumentii est res tern a, qtiae inseruit artifici ad fabricandum illud opus, unde mutitur malleo ad facie tu alium maleti, malleus, qui est in strumentu ex usu illo no euadit malletis, qui est, opus factum, sed sempei remaneti et se Instrumetum distinctum a malleo At facto.Scci do notandi si,quod scientia,&. cognitio qui aeciaque habet denominatio adu ne ab Obiecto, si proprie loqui volumus,
ut paret. Ad propositu quado illi dictit, logica applicata senue i iturali est e scietia naturale,vel intelligunt per logica applicatam ipsum syllogismu, tit in uasti umetum quo utimur in Philosophia naturali ad cognoscedas illa coclusiones,vel intelligunt cognitionem syllogismi conliciendi, que habetur in libris logicis,quatenus illa utor ad conficiendu demonstrationes in Pinio Ophia naturali. Neutro modo logica utens, applicata, est Philosophia naturalis; non primo modo, qu ac x primo notado instrumentum nunqui
est res, neque per usum fit illa, cui inse uit,ergo syllogismus licet inserui it Philosophie naturali,no est Philo plua naturalis,sed est syllogismuS, Stans iumetum logicum,quia hoc est contra naturam, conditionem instrumeti: poterit quidem dici materialiter Philosoplita naturalis , quatenus materia ex qua est syllogism' est Philosophia naturalis, sed formaliter, per se, minime, sicuti malleus ferreus est id e materialiter cum a leo eis cto, sed formal et Mutinstrumentu nequaqua.Neque sec do modo quia ex secu-do notando cognitio desyllogismo est gica docens , qu habet pro obiecto ipsuryllogitatim licet ergo ego hac cogniti ne utar in Philomphi naturali ad elicie
dum cognitione conclusionum uniuersa-hum, talis cognitio non amittit sua naturam, essentia, sed semper erit cognitiologica,quia est de syllogismo;illa autem
scientia, qua ego acquieo de Guporem turali, licitii hilosdphia natur.Ilis, quia
erit cognitio de obiecto, qu re paritae gnitione Philosophia natural in appellatam itaque usus illius scientie, cum sit quid accidentale ipsi scientie externuin, no potest mutare essenuam scienties ogica cognitio ergo, que nobis instauit in Plutosophia naturali est sempex cognstio logica, neque fieri potest Philosophia nat tiralis Ad rationes Tabsellidictum est , quod logica docens parit scientiam mqtita in libris logicis proceditur demonstrative, scientia illorum labrorum est . . persuas cauilas,sicini luget unde negatur minor Ad probataone ex I. Topicori p. dictum est,supra cap. Gad quarti quod
non negat logica docente Esse scientiam
sed dicit non esse propter se, quia est de syllogi lino,qiii est propter aliud S syllc-gilinus non est tanti bilis, qui propter se sit dignus scitu Scuti nec sta etia illicis est prol ter se digna, tamen syllogismum scimus cum ait Arist ibi dicere logicam
go Arist ibi laoc dicere, ut patet legenti textum . um dicit logica applicata parit scientia, lico quod parit ut instrumentu, scd p ter hoc, Melati per se considerata parit scientia. Vnde possum sicarguere. Logica eatenus est scientia quatenus est
114쪽
nis per applicationem, quia est de Syll gismo,qui applicatur omnibus alijs sciet ijs. Esset altera difficultas an logica sit scientia practica,vel spocula titia, de qua multi contendunt: sedi sit breuiter dicen- umor sitionum, et dico iam dum quod licet logica sit direct ua ope Aiso uisitiolum quod si doga sinus ocra rationum intellectus nostri, ita poll-rrea
habitus coclinionum acquisitus, per demonstratiornes, set parit scientiam , atloc: ica loeens est huiusmodi, ergo Atillud quod Philosophia naturalis nil aliud est nisi aggregiuio sillogismorum Indi ctionconcilia instrumcista logica sunt Phili C, phiana turilis materialiter, non Arimirier,
de secundum propriam essentiam. Ex dictis quorundam aliorum sententia reiiciuntur , ta declaratur quod lorica est scientia peculativa
H Anc sententia quod taeturi sit scien
tia, vitrii Scorum s quuntur Creomnes Latini, eam sustinet D. Thom . . Met. textu . Avicenna in sua rigica Albertus Magnus in sua logica cap. I. Caietanus aute in Procunito theg riis: riarum asserti logica ei se arte duecta ia. c. acturi, siue operationum in cellectus, sed iera haec sententiae si sine fundamento, quia non potest esse ars proprie dicta, qttania ais,ut diximus supra, versutir circa res effectibiles, quae sunt extra intellecturali, at ea, circa quae versum elogica, remanet mintellectu,ut patet de Silogismo. Si dicat esse artem improprie dicti, tunc dupliciter errat, primo quia indefinitione quid ditativa rerum debemus assignare genus per se rei,non genus per accidEns, improprie dictu imat dice lologicam esse artem improprie dicta est assignare genus improprie dictum: nos autem tuerimus genus proprie dictum Secundo: quia cusit ars improprie dicta, quaerimus adhuc quod sit proximu eius genus, Mad quod enus proprie reducatur haec ars im tu prie dicta,an ad instrumentu,an ad sciena. g. ia,vel ad aliquid aliud.Constitii to ergo, fidis quod sit scietia solet disputari an sit una, o scientia,vel plures. Ad quod patet breui- nasci ter dicedum,quod cum unitas scietiae sumtia matur ab unitate obiecti, logica sit de syllogismo tam qua de subiecto totali ad aequato est unica scietitia, quia est unius generis subiecti, habentis suas partes, passiones, de quibus in unoquoque libro agitur: potest tamen dici scietia commu
nent ad discursiim de syllogismum, non sit ratarii, dici potes scientia practita esst, itua. quia,ut in suo loco dicemus, scientia practica est, quae est directiva praxis, praxis velo est operatio alterias potentiae ab intellectu,& sic operatione intellectus nosunt praxes proprie loquendo, sed op rationes aliarum potentiarum, sic in gica non potest elle scientia practi O, rit ergo scientia speculativa. Insuper, ut suo loco dicemus,quod scieti sit practica,oritur ex obiecto, non aliunde,&cum
dicitur, quod practica differt a specul tiua fine debet ii Nelligi de fine terno, qui est idem quod obiectum,non dem ne ex erno sat patet, quod obiectum logicae scilicet syllogismus, non est quid operabile vel agibile, dic patet quod logica noest scientia practica, denique scientia practica vel est activa, vel activa at actio,& factio stitit circa res extra intellectum existentes,non intra intellectu manentes, ergo logica non est scientia r ctica. Relinquitur itaqtie quod sit speculatiua haec est opinio Scoti in prologo primi Sententiarum quam .de prau,a.
THEO REMA II. De subiecto praecognoscitur quod B,
men d posteriori in scientia po- teli de monti rari cap. I. Exponitur Opinio Scoci cum suis fundamentis.
SCotus primo Sent. in prologo qua
stione de subiecto soluendo tertium principat ad secudam qui aestionem videtur algitrere quod si ibiectum licet iid possit probari in scieti quod sit a priori, nil tamen impedite quin possit probari a posteriori quod hoc asseruerit patet: quia
115쪽
quia adducit argumentum pro parte Disiim ad probandum, quod Ixtis absolute in Sacra Theologia no possit esse sub
lectat, quod innititur eo medio,quia inus est subiectu in Metapli sica;inhil aurcinpotest esse subiechum adae si ita tu in dii bus scient ij ; quod vero Deus sit sis biectit in Metaphysica probat per Averroe, qui primo Physicorum Comi irent .vltimo di cit, quod uicennas naultu peccauit pinnendo craphysicam probare dari substantia separatas, quia genus substantiae rum abstractaruin est ibi subicctu, nulla scientia probat dari subiectu, sed illud
supponit Soluendo hoc argumentu Sc tus ait,qtiod male dixit Averroes, bene Aui Enn.IS, statim probat, quod substanti is abstractas dari probatur in As
taphyisca, prim i ratio est Laeca Physica probaret .s Di subit uitia separatac, ita quod esset coclusio Physicalis. Stibstanta e separatae dantur,&csset suppositumi: Metaplaysica, sequeretur, itiori Physica esset prior Metaphysica tota ratio est, quia Philo plua naturalis ostenderet de subiecta Metaphvsice quod est, asserere autem Philosophialia naturale esse priorem Metaphysica,est absurdu. Ex hac, tione colligitur,quod dato etia quod substantiae abstractae essent subiectum in Metaphysica posset probari dari illas, Physica velo nequaqua, sicuti diccbat uicenas, lic videtur Scotus velle, quod subiechum in scientia possit demostrari quod est . Sed clarius idem asserit in secundos e- argumento Codet O contra Averroem ,
quod est hoc . Per omne conditionem ecfectus qua impostibile est inesse est tui rudi causia sit, potest demsistrari de causia quod est sed multo passiones co sideratur in Metaphysica, quas impossibile est inesse rei, absque causa taliuintiu ,ergo ex illis passionibus Metvlivsicis potest Saraostrari aliqua prima causiam istorti entium dari Minor probatur:qtria multitudo mitu, dependentia compositio,ostendunt dari aliquod ens simpleX, independens necesse esse; quia omnis multitudo reducitur ad unitatem, dependentia adre:idependens, contingens ad necesse
C E ergo Metaphysicus potest probare dari siquod ens sinapaeae,iudependes necesse esse uiud autem est genus subs .in
ti uum abstractarum. Extrucr ita Olici lin
plicite probat, quod Metapleficiis potest probare dari substantias absti ac iis , ut videtur, dato etiam, quod in c-taphysica substasatiae abstractae essent
subiectum , nam non ait Scotus Aue mena errasse, quia posuit genus substantiarum abstractaru in esse subiectam (licet Scotus etiam ueri Oem in hoc e
rasse credat,ut alibi dicam sed ait errasse asserendo Metaphysictim non polle probare dari substatias abstractas;vnde situ dicaret subiectum non posse ostendi inscientia a posteriori, dixisset Metaphysicus ostendit dari substan uas abstractas , sed substantiae abstrachae non sunt ibi subiectum , recte dicit Avicennas , male tuo Auerroes , cum impugnas ostendi posse a Metaphysico substanti ita abstractas dari , , teris ioc medio , quod substantiae abstractae sunt ubi ctum in Metaphysica , quia hoc dium est falsum jam alibi Scotus pluries dixit Metaplaysicae subiectum sese Ens,non inuin iacique genus substat tiaru abstractarii m.Ad Utunentiam autem ni Iesiud dicit quia cum commemdat Avicenna soluit arguinentum,n g
bat enim uisennas genus substantiaria abstractarum esse subiectum in Metapli ysica, sed dicebat esse en ;Cu ergo Scotus
comendat Avicennam,iaeetat consicquenter Deum Esse subiectu in Asclaphysica; adeo quod in dii obus est contra Atrer-rOem. Primo, quia Deus non est subi ctum in Metaphysicari Secundo datoqiiod esset subiectum, tamen Metaphysicus illudit,siset piobare, non Physicus rlaocide repetit in quaestione prima piimi Metaphysicae;&ide habet Antornus Andreas in illa questione primi Metaph. Itaque deduco Scotti existimasse de subi cto demostrari possie,d est in scieti a posteriori, non autem priori: sa demostratio a priori, procedit per definitionem siti
lecti,&ideo illud supponi quoad si est , nam quid est prostipponit quod est ,
quado Aristoteles dixit de subiecto praecognosci quod est , intellexit a priori non a posteriori, quod velo haec opinio sit vera,probatur per illam secundam. .
116쪽
PRAECOGNOSCITVMQVOD EST THEOREMA II. s
tione Scoti facta contra Averro ,quia genus esse,S sic speciescius non potest redatur se per aliquis et Tectus in sese iam inmedvim ad illud ostendendu Ierno, h. . . cessario conexus subiecto per que potest propositio de secundo adiacente no p demostrati de subiecto taliquod datur. test probari nisi syllogasino Hypothetico C primo Priorum , sed per syllogismum Hvpotheticu nihil probatuis tibi Aristoteles docet, ergo non potest demonstrari
subiectum esse aliqua species syllogi
' balduinus in proprio quesito de hac opinio opposta cap. II.
Contra hanc opinionem insurgit Za
barella libro de tribus pnecognitis cap .f. probat, quod nullo modo subsectum potest probari inscientia suod si re arguit contra Scorii in primo ic.Si sub neque a priori, nequeri posteriori, A et uectum possh demonstrata in scientia,er est eius ratior subiectum est basis, iuue go naturaliter esset ignotum, quod natu sita. u. raliter est ignotum est contrarunn suppositioni ,ergo non posset supponi.Se n eo Aristoteles primo posterio in C. 2 3. ait inter tria requisita ad demonstrationem unum elle genus subiecturi , quod ponimus esse in omni genere demonstrationis Tertio pertinet ad illum Artifice demonstrare propositionem,atque pei tinet eius predicatum sed sic est, quodens est pro lscatu pertinens ad Metaphrescum,ergo hec propositio, subicctu est, siue corpus naturale est,no potest demota ,tri ab aliquii scieti Drticulari, sed id iri in a Metaplaysica, er-o nulla scieti particularis potest demostrare suu subiectu Suar Quarto, Aristoteles primo posteriorum a. tex.6y.dicit,quod qua improbamus subiectis in eis ut numera ede in Arithmetica,picibamus tale subicctum,&numeruesse en extra antina sed esse extra antina est mi ii inpliciter, quod pertinet ad Metaphysicii ergo nulla scieti particularis potet tostedere de subiecto quod sit, nisi mittat non si in messem aliena Quin G, iridem osti re de aliquo subiecto quod est, est dei notisti aie,quod sit species entis,&partientis, sed probare aliquid esse parteciatis 'rtinet ad Metaplavsic ergo nulla scietia particulari potest deniostrare desubiecto an fit sed hoc est munus Meta- physici respectu aliarii scietitiarum parti herum Gilarium. Seyto,Definitioncs substatiarusunt indei nonstrabiles,quia sunt supposi tiones in scientia,ergo neque si est de subiecto poterit demostrari Cosequetia est Aristot. 6. Metaphvsice prirrno textu, primo post.texiti f.Septimo tetim Ethi, tinque tertium potest admitti, quia noni, corum c. .intentio, ni S scin per sup ma.
rest supponi specie esse, nisi suppoliatur ponitur: non prohatur sed sublectrina
damentu scientiae,& radix, qua omitia, que in scientia considerantur exorsuttir; cum ergo subiectum omnibus in scietia sideratis substernatur eo sublato, omnia reliqua auferre necesse est, eo ignorato omniatonorari similiter necesse est,
ideo si reuocetur in dubium an it,omnia, quae sunt in scientia in dubitim quique reuocantur.Ex his formatur talis ratio. SUbiectum est prius, magis notu, quod sit inscientiari at omnis demostiatio,quae ostendit aliquid debet ostende re per notius,ergi subiectum non potest ostendi esse in scietia,quia illi deficit in dium,nam medium debetesila notius, non debet esse alienum; nihil autem iiistientia est notius ipso subiectori ergo non potest ostendi a priori, nec a poste
Suessanus quoque aduersus Scotu at ruit primo Metaphvsices quis io I. ca. Olutionum quinto, primo sic. Quod estria: cognitum in scientia,no est quae situs sed subiectum in scientia est precognitu ,ergoides qu situm,crgo non potest ostendi esse, itu soluin hoc os editur de ecto Secudo, subiectum si ostenditure in scietia,vel hoc fit per eius proprietatem,vel per eius principia, vel per eius speciem, non prinium, Ni Oporteret
prius supponere , quod talis proprietas insit tali subiecto sed hoc supponito pristest,nisi supponatur prius data subiectu, trino est petitio principi probare subiecti peritia proprietate, neque se durri, quia esset demostr. itio propter quid, tuo Dubiectum ostendi ctia negat Smtus in
117쪽
est intentio, refinis in scientia solum ratione differens, ergo subiectum supponitur Mnon probatur in scientia.
confutatio huius opinionis solutio suarum rationum Op. II PRO clara notitia istius dissicultatis
breuiterquedam hic adnotanda Sut, quae fusius declarabuntur,in probabuntur in sequentibus,& maxime in quaesitis de regressu de in .uaesito an definitio sit instrumentum logicum,sunt autem n et Duae sunt Methodi ad omne rem cognoscendam neces lariae, evicissicientes, scilicet Mettiodus compositiva, inresolutiua quatuor enim sunt poetes argumentationis, scilicet Syllogismus, Enthymema, indlictio,& Exemplum, tria haec vitam sunt si logismi imperfecti, taeducuntur ad syllogismum perfectum, ut patet ex libris Priorum syllogismus autem est methodus proprie dicta , qtua methodus significat proces lim ex noto ad ignotum cum virili uitia: hi in is nodi autem solum est syllogismus. Hic autem proccisiis est duplo,vel compositi tuis,vel res luti laus, id est vel a causa nota ad effectu ignotum, vel ab effcctu noto ad causam ira notani: sic sunt duae methodi, pi ima dicitur c monstratio propter quid scilicet
procelliis c. ius ad cis stlim scoli adcinolliatio quia, si ilicet procelliis ab effectu ad causam inductio autem, S LXc- pluin, quod est inductio impersccta, sunt species methodii solutivae, quia proc dunt. singulatibus notis ad viriti ercale
ignotis , licet inductio sit parum ciliet x, illa uti soleamus talum in sis, Vae parum ignota sunt, Scaedum estiti. i, quod cum quatuoire Caestiones si cri post in t de una Ua Vre se, dux primae sca licet si est, in quid eis, portinent proprie ad demon-stiationem qui ad id in diictionem: duae olteriores ad demolirationcm propter qui iri manifestiam est enam quod de unaquaque re cire pol si imus est &quideli: hoc fieri non potest pervici nitione quia ita non est in I trumentum noti rica-Huum, ut in proprio quaesito ostendiim, neque per demos ratione propter quul
tui haec ostedit inhaerentia propriae pass
ionis cum subiecto per causam psopria, e sciatis facit duobus quaesitis ultimis; an insit,&propter quid insit quando etiam conuerturum tur in definitione sati
facit quaesitis quod est , quid est sed
hoc solum copetit eis respectu accidet sui non respectu substantiae,quia non noti i-cat unqua desubstati quid sit,neque ansit substantia. Relinquitur ergo,quod de substantia an fit,in quid sit ostendaturpe demustiatione quia, ev per Inductionem,& hoc cospicitur exeo,quod cognito de effectu quod est statim cognosciamus causam, , ex plurima consideratio ne eiusdom et lectus, venimus paulatim in cognitionem conditionis causae, Si sic cognoscimus,quod est,ek quid est de causa, ut fecit Aristoteles 8. I liysicorum, navi. i motus enit in cognitioncm,quod datur causanio tu, scilic t motor, ela ex plu- .rima cognitione eiusdem motu venit incognitionem plurium praedicatoria motra.
ris, e sic adeptus est quod et , e quid est
primus motor,ut Puta quod Clt HS xt num incor lii pili ulci. p. Et ergo,quod demonstratione quia, satisfacimus questi
ni quia est de substantiari de inductione
Ctram parcite xljs, litae dicit Aristote V a. Pos .cap. ledefinitione, bi ait non susticere diuision om ad venandium dcfinitio . nem, sed requiri viam compositi U.am scilicet inductionem , ut ibi se cxponit sed de hoc uberius in quaesito an clefinitio sit Instrumentum logicum. Ex his mihi videt Urdscendum optima mille sciatcntiam
Scoti, quod subicctum potest os cndi inscientia a posteriori,id est perdomonstrationem qui non a pri ira clari lasi cnt m. quod de sui nccto sciri potest quc id est .hpc autem praestare non potest Lmon stratio pro pro quid ,ut dictura est, quia satisfiacit solum duabus quaestionibus coplexis, supponit simplicis, neqt c versiitur circa substantiam , scd circa prospria accidentia, nequc desipiti qitia non est
quia ista non habet vim vagiuam uaeque
ulla alia specios agarimetatis nis, quia roducuntur ad illas duas principales. Relinquitur ergo, quod sciaturmocmonstro
118쪽
P R ECOGNOSUt TVR QUOD EST THEOREMA II. is
tUrim I c rem instrationem quia Sedali hoc si s ponitur esse, sed probatur es lectui finia dicet Concedo, ciuod subii per eas quia cogi ut si paeli ne,3 et te- 2 ei scibile qriodeit sed non in ea tu quod est, statim cognoscitur, quod stactatia, in quaeli subiectum, sed in supe datur caussa propter quam talis pastioriori. Contia quero de iis superioriqua: est,&per multam considerationem ne statu . tur Metaphysic.i certi illara it propritim subiectunt in illud e se tale quod est,remo peti ali .nia scim tam Hil EriorOm,quia non arturietis in Metaphyrbaeci eius si biectimi ostendi quod est tantam autem in s ictata j semper quaei mitis pallioncs d subitato per pro priam catis nini in est quod rarnuniret dicinius , quod de sirbiecto praecipponi-rur quod est, quid est, cit enim in sciecit is, collationem eius ad causam, co-onrascitur,quod i iis est tus piovenit a rapi Causa,vt in quieuione de regressi dic intrinam hisdemnni rationi b. utamur
ad inuelli ndum Aod est de causis siuenim facisoles cognitu et sectus, renotior . qua catssae;& strviunt origines nostrarum sicientiarum. Ad Crtiti multum peccat, sed dicantiis, quod si concludit, non concludit statum de subiecto, sed de qua Ad
ria tractoriar de passionibus stibiecti .Que cumque re, sic de nulla re posset steniunt effecrusent,: sequitari quod illae sint di quiud est rei aliquos sylbrili sin dnotiores subiecto, di conseque te poteriit quam sit absurdum cuilibet patet; ambostendero de subiecto quod cit , demon da est rex, n nr, latinor, sed maior stratione quia. Verum es notandu quod praecipue est calca quia Aristotele X. 'livhoc non est in uni, oui in scientiis seres corum ostendit de primo motore quod Docedimus detere id ostendedula est de tamen De furit ratiorae cathegori Ad
tiones de subiecto, At illinc in cubi murum , G: sic ubicctum semper supponii nus: sedi P. e; similis, It Ct probar contra Obstinatum quod est , hoc enicere vali
Hinc ad obiectiones respondeo in prim,utilinei videre, cogentes . Quod autem ait At illot hoc dicere, La iunieli. Ad argumenta Balduini per ea de undamenta patet. Ad primu dico, quod subiectum respectu scientiae piopter sui , Ad
m,ad Zabarella dico, quod illa concita est notum, quod est sed Flpectu cletiae dit,quini de sit lecto demos iratione pro quia,est ignotum;& ideo potest ostendi: plei quid non potest ostendi quod est, siccocedo, quod respectu stacitae pro- euia subiectum respectu demonstratio pter quid ,potest esse suppositio itio renis propter quid ,est substratum scientic , spectu qtna. Ad secundum dico,quod A- de ipso enim passiones quaeruntur, de ristoteles ibi loquitur de demons(ratione monstrantur per sua rincipia:vnde si ii propter quid, no quia Ad tertium multa iud miseratur,&vertatur in dubium,au dici possent,sed pro nunc dicamus, quod fertur scientia illa prim te quid:atio ob aliud est cotideiare ci, ens est realiud est hoc diquitur, quod si quis vellet demon considerare rei res sit in rerum natura,&strare de subiecto illo, quod est per pas habeat existeriam primum quidem p tiones subiecti demonstratione quia,init tinet ad Motaphylicum: sed cosiderarerela scientiato possit & hoc est,mitod di an habeat existentiam in enim natura citricoriis:quia omni causia potest osten vespertinet ad quaestionem an sit, non est di quod est petitios et Tectus, remaxime, predicatum Metaphysicum, scd unaque- quia et fictus sunt notiores causa.Per hoc uti scientia de illo agit. Unde quatuor ilidem patet ad argumeta Sucsiani.AdTri aequaes iones,an sit quid sit c .pcitinet mam im ad minorem quod subiectum ad omnes scientias ut si a diximus. Ad inscicntiae se praecognitum respectu de quartum quintum argumentum Bal- moia strationis propter quid , non respe duini patet per nunc dicta. Ad sextum rectu demonstr itionis quia Adsec indum spondeoretio concludit subiectum esse dico,quod subiectum probatur quod est indemonstrabile respectu demonstration scieti aperitia passiones, ad impugna nis propter quid non quia.Per hoc idemii ne contra hoc dico, quod non propter patet ad se primum, qiua in scientia propter quid,
119쪽
Hex iud, supponitur notamen propter hoc equitur,quod non possit demonstrari a posteriori Per haec eadem patet consutatio stlutio drum, quae contra Scotlim iii hac in ueria dicit Timara Theoremate si .Perlax Eade patet ea, quae dicit Caiet. 1. Pol .cap. I contra nidi, nullius
M'. Lisi mDmeti:quia nos quidem non distinguinuis inter subiectum scientiae, naonstrationis:quia omnis scieti perdorinostrationem acquiritur ideo si porcle-naostrationem propter quid acquiritur, subiectum est praecognitum: si per demostiationem quia, potest probari. Reliqua indictis quoque reijci possunt tacite
De subiecto praeceqosci ur quid rei, di
id nominis cap. Vnicum. Exponitur mens Scoti, hos iniones Ad
Cotus tertio libro sentct diastin. Ig.quaest. 1. postliteia H. aperte leuet, quod desii biecto in scientia seinperlebrat praecoguosci quid rei & hanc ait mente Philosophi esse in 1. Postulum inquit de subi ci debere praecognosti quid est: ait enim, quod intelligit de quid est rei Ratio eius unica est, deducta ex lanur Ici 'Il.e est hec In ratione es quid litue subiecti includitur virtualiter tota ratio scientiv,neque per demonstration Cm,llo modo acquiritur cognitio de subiecto quid est: sed supponitur,si tum per demonstrationem propter quid acquiriturcos tutio passionu inlaerentium subiecto: ideo cum definitio sit biecti sit mediti, verum Precipuum principium cognoscendi passiones inlureutes necessario subiecto, debet precognosci insci uiae. Haec est opinio Scotiuirinissimo innixa funda
Contra hano opinione inpurgit Zaba- rellii in libro de tribus praecognitis, pii-ma ratio habetes capta.&est Lae . Inquit Aristoteles, quod de subiecto precognoscitur quid signa sicet, non iniuit de sub-
tecto praecognoscitur quid sit iriodo mgnificatio pertinet ad nomen ,non ad ret, ergo dum inquit Philo phus, quod de subiecto praecognoscitur quid si , nisi cet,intelligit, quod de ipsi, praecogni scitur quid nominis. Secundo arguo ipse, vires naaeis de Seclaretur,ait Aristoteles a .r tu pri nil da sterioriun,quod tria sunt pia cognita, passio,dignitas, subiectum side passione praecognoscitur quid nominis, de dignitate quod cri,de subiecto utrumque tuc subinfero in eodem sensu accipitur me cognostere quid,tam respectu passionis, quam subiecti ut patet,quia ait,quod de subiecto utrumque praecognoscitur,ideo utraque praecognitio, qua divisim competit passioni, redignitati, simul competit subiectoue licuit quod passios,lumpnaecognoscitur quoad qiud nominis,ergo cum Aristoteles ait de subiecto precognosci quid est, intelligit de quid nomi-
nis.Tertia ratio habetur ex eodem Z iba
rella dein lib.cap. .quiae Est hoc Subiectumiaeon potest precognosci inicientia, visi sua principia est Undire ae cognore antur sed sic est,quod quandoque principia essendi subiecti non precognoscuntur, sed probantur ergo neque biectu potest praecognosci quo ad quid rei. Maior probatur,quia definitio quid rei subiecti conflatur ex proprijs principi j rei ut definitio essentialis honianis conatur Exanimali,&rationali.sic est dicendii de
alijs ergo ignoratis principijs cssendi subiecti; necesse est quod subiectum quoque ignoretur quoad quid rei minore vero scilicet,quod quandoque principia esse' di subiecti ignoretur;probat exemplo de principi j corporis naturalis nam materia, siforma non precognoscuntur, Ledin uestigatur quid, quod sint in primo
Physicorum,ergo quandoqtae contingit, quod principia cliendi ignorentur,&co seqia ter ignorari quoque de subiecto, quid est, non igitur de subiecto semper precognoscitur quid rei Verum ister tmnes non costant,opposita enim concluso nimis sorti fundanae to roboratur.Tamen pro intelligentia argumentorti est explicanda intentio, sensus Aristotclis, in illo secundo tintu primi Pos calorum. Estiiria
120쪽
itia notandu quod litoteles ibi, dicit trii esse pr.ecognita scilicet passio, di initas siue principia, iubiectum d cu lii Oqtiet dua esse prae cognitiones sciliscet quoscit, Auid est, sub istis duabus coprehendens alias duas:nasib quid est, comprehedit quid rei, siquid nomitus sitit, quod est, intelligit simplice, cop sitam applicando postea praecognitiones ad praecognita, si urit pastiones cognosti blum quid est, idest quid Domita is, ut
Onan expon ut &de hoc non est is principia vero, dignitates ait pr.e gnosci quod sunt; de stibiecto altum gnosci quodi quid est qua duo sunt di sicilia intellectit ideo est sciendum,quod
principia scientiaru insunt duplici generis; luaeda sunt complexa,vi sunt dignitates, suppositiones, qu ae dicuntur principia cognoscendi; qu. dam ilia dicuntur principia esiendi, h.ec sunt illa, qui hc stituti sit si ibi inim,ut materia, ita ima in corpore naturali; modo principia co- noscendi sunt illa, de qtiibus ait Aristoteles praecognosci quod sua it unde exemplificat de dignitate, si oecognitio illa quoci sut,est precognitio coplexa, quia dehent priae gnosci quod sunt, id est, quod predicatu in hae rei subiccho, vera sunt, principia vero sendi non habet particularc prae cognitioncm,qufa illa per se non limi sediti sint partes ellcntiales subiecti prae cognoscuntur prae gnitionibus,que competunt subiecto, de subiecto aute ait
talos sphus quod dupliciter praecognosciti ir, scit et quaest, quid est ubi per
id est, certum est , non in tolligit prac onitionem c6posita; qilia cum subiectum sit incoplexum: in incola levis nodisit veritas,neque falsitas, non potest dici quod praecognoscamLesse vertim,quod est precognosci,quod cit complexe. Relinquitur
ergo, quod de subiecto pracognoscatur quod est inc6plexe, scilico quod est ini rum natiuam: scitia praecognoscitur de suis principi solsed cum de sint. Ex quo patet, qtiod Aristoteles in primo Post oriorum non distinxit hos diros modos praecognoscendi quod est incomplexe recomplexe sed sol tim in secundo libro, quae
Precognitio,ut dixi miis i superior ire eo-r aterest praecognitio respectu scientiqThit. Nit. Io. D. Scotι.
propter, qllid, non quia . Quo vero ad pre
gnitionem quid est, certum est, suod non intelligit colu in de quid nominis quia hec est comunis omnibus ingredientibus demolirationesta pastioni, qua principi j usubiecto, ideo opus est quod subicctum praecognoscatur quo adaeti id rei, quia eius en nitio est principium, causa ad imi elligandam cognitionem pastionis, inhaesintiae hisdem pastionis cum
subsecho; necesse est ergo, quod in demonstratione ''pter quid, tale subiectium sit
praecognitum qu li rei.Si vero loquamur de demonstr. Hi , ne quia, sic dico , quod potest esse ignotum subiectum , siquod eius definitio potest inti ei hi gari; hac decati si a pe visi emtis, Ad quando subiecti delinitio non est satis nota licet eboret pnae supponi,ut nota tam scietisice illam probant a posteriori, ut illa habita, cignita, firmi , sit scientia propior quisl,&sio Aristoteles in primos hysicorum v luit in uestigare definitiones incipiorum essendi corporis naturalis, cosequCnter probatione desinitionis corporis naturalis usic in libi is de in ima voluit in uestiagam de utitionem alatinae sic in alijs,
sed hoc facit dei non Iliationibus a post mriosi, non a prio i,quod nos concedimu S, . sianc gannis inscientia a priori . Ex his patet olutio ad argutulenta in contrariti in . Ad primum dico, significatio Ad
pertinet citia ad desinitionem, quia doli Ira nitio significiit distincte id , qtiod significat corusci me, ut alibi fatetur ipsemet 'g' Tabarella; etiam seipsum cxponit Philos, pinis, ut in . Posteriori reex . c. ubi ait definitione libitati esse suppositionem V uoscientia,in pia est subiecctim. Ad secun h. v. dum patet responsio ex dictis, quia Aristoteles sub quid est,cdprehedit lii id rei, Gquid nomiius, no . uncta vult, quod eodem modo intelligatii praecognicio itide it, respectit pallionis, respectu subiecti Ad tertium patet sinis iter, quod de subie temcio non prae cognoscitium t ad rei,qiriundo scientia ein traditur per cmonstrati nem, quia,&modo indistincto, confiiso, vi est scientia illorum principiorum
corpori naturalis,quae traditur modo cofuso:utitur enim Cmo it rationibus qtua,