장음표시 사용
131쪽
cit Aristoteles, tamen per ipse possunt quid ditatiust cognosci absque subiecta,
a vi suo loco dica . Ad Aureoltun patet per . . . secundum notandum, quod duplex est subiectum, scili et gener ictim, vipecificum concludi mi argument de si ibi et, generico, non E pccifico nos aut Io-quimur de specifico, .sic patet ad primum maior emini, e est Aristotelis loquitur de subiecto generico Ad secundurespondetur, quod cognitio habita a pisteriori non est scientia, sed reducitur aedintellectum Psaetcreari scientia propter quid respicit effecit is, pastionis, de hac proprie loquit tu Scotus scieti a posterion, respicit cognitionem substantiae,Th o. ut dicam in Theolemate , An omnia perio. dem Instrationem cognoscantur. Ad tectium concedo,quod sola scientia proptUr quid ,est scientia vero, proprie ini pro prie autem dicitur scientia cognitio astasteriori,ut dichum est. Ad alia arg timent upatet per responsionena allatam.Ad pri naum. De opinione ut Coli dicitur, quo aest vera de subiecto Enetam,qRod coc do, hanc tenet Scottis,ut visum est. Opi Ocham,&Bielsi. quaestione Prologinio Oe contra Scoti definitionem arguunt; sed diari suae rata ones, xpositio est Eadem quar
Subiectum logica est syllogismus. Exponitur sententia Scoti, et quorundam aliorum cap. Primim votus in tertia questione niuersaliti,
iecitat multas opinionoes , sed tamen
ipse approbat, quod syllogismus sit si ib-ie-hum in tota logica, intelligit, quod est subiectam considerationis adaequatu; P g Praecipua ratio est:quia tres sunt coditi
a me; requisitae ad si ibiectum, prima quod de ipso praesupponatur quod eit, quid
est,ex primo Posteriorum textu secundo.
Secuda,quod habeat principia, passi nes, per quae principia tales passiones ostedantur de uesecto;haec desiimitur ex pri-
mo Posteriorum text. s. a sesentia est. unius flabiecti habentis principia, viassione .Tertia est,quod omnia tractata iniscientia ad Ipsilm reducantur, qua des in i rex natura propria subiechi,quia abiectum est,quod substratur toti si tetiae,& de quo scientia est, Ma quo habet viii tatem,&dii linctionem ab alijs d oporitet, quod omnia redii cantur ad si iectu, tunc sic arguit. Har omnes conditionc copetunt syllogismo, ergo syllogismus est
stabiectum. Probatur antecedens,quia miristoteles post tractationem depaitibus
suillogismi, siue de principi j essendi sylli gi sint, in rcmotis, quant proximis, statim in primo Primum prae inittit definitiones vllogismi, licii ipponit quoci est, quia cum assignamus de aliqua re quid est, supponimus quod eit, quia qui cleth, se attitur ad quod est deinde per definitionem illam ita quam per Principium cognostendi(nam desinitio subiecti est unum principium cognoscendi in scientia. Vnde estistoteles in primo Pothiniorum, cap. sC-cundo appellat detinationem, suppositionem, quia definitio subicchi in scientia semper supponiti uiro vera , inseruit pro principio ad cognoscendum pastiones de stibiecto procedit ad ostendendum ultas passiones de syllogisino. Habet seucundam conditionem sunt enim in logica multae passiones syllogismi, tiae de illo ostenduntur tam in libris Priorum, qua in alijs. Habet etiam tertia, quia Omula, qtuae tractantur in logica, vel sunt partes syllogasmi,ut termini,&propositiones, de quibus in praedicamentis,uel species illogismortinae , de quibus in alijs libris , quae omnis reducuntur ad syllogismum in comuni; sicuti, Min Philosophia naturali agitur de varijs speciebus corporis naturalis, rede eorum principijs,quae tamen Omnia reduci in tui ad corpus naturale, tamquam ad subicctu totale; nam in his scient iij naturali ita ad inuentis subicctum est genetictim,non specificum,ut dictum est in quiestione de conditionibus subiecti, Et ex his fundamentis confluat etiam o Tl,
pinionem Diui Thoriam&Aegidi j,quid ..cunt,quod conceptus metiariS, siue ensia D TAtionis, est subiectum in logica ratio est: m. et quia illis deficiunt tres enumeratae condi Aest. tiones
132쪽
Est SYLLOGISMUS THEO REMA I. si
tione; deprima patet, quia nil ibi assio subiectum est quoddam ens exiguum, sed
non tamen propter hoc sequitur, sed ipsa non sit scientia, Meius sub ectum non siit sufficiens stabiectum. ducutitur argumenta Talduini contra
Scotum, os eiusdem opinio iap. H. B Alduinus in proprio quesito desub
iecto logicae aduersus Scotu insurgita taprimo probat, quod eius opinio est diminuta. Secundo quod est falsa Primum probata quali in sit biecto sunt duo, scilicet materiale,&ibrmat ut sciunt periti. Scotus asilena tantummodo subiectum matoriale, quod dicat esse syllogismum, tameno assignat ullam rationem Grinalem,neque inoduin, quo talis syllogismuscos ideretur in logica, sic est diminutus.Secundes quod sit alsa probatur prmo sic quia
Aristotel primo Post. tex. I. .dixit.quod subiectum totale debet Elle unum copr hendetis omraia, vel ut species,vel ut principia,vel ut passiones, sed multa suiuunt, ica , qu.d non reducuntur ad syllogis inutamquam species ad genus, nec ut pastita-nerum sed tantuna, ut imperfectum ad pC. fectum , crgo syllogismus non potos et scisubiectum , inino probatur, quoniam Ii ductio, Enthinae:M,VExemplum considerantur in logica , tamen iisi sunt, diricipia, nec species, ncc pastiones syllogis mergi3.3ecundI neque etiam omnia tractata res sica reducuntur ad syllogis huim siue, tractantur ingratiam syllogismi, sed in gratiam delinitionis ut ipse in propri , quesitio ostendit: ergo non est subiectum. Tertio, cotus sibi ipsit contradicit, quia in libro Prioni quo stiones uda ait, uod syllogismiis non est subiectum,quia elicit ei tertia conditio diria in logica ag
tur de diuisione, te finitione,&c. quae non reducuntur ad fullogismum. Quarto iterum sibi contradici siqui in illamet quaestione pinna Prioris ait , quod subiectu in logica est insti timetratu ui cogno condi . Quanto errat Scotus, quia pro eo sera baciscipit subiectu propritim, Sprimit,itu diacere no debet; quia in Vieta physico si stantia abstracto sunt primia, principale sit biectii: non tam propriunt; scd illud est EnS. Impugn. etia scindamentum Scoti, per unatur ennitio Cntis rationis. Iter tun de secunda paret, quia si non habeat definitionem, non poterunt ostendi passiones de illo per definitionem: deficit etiam ei tertia, quia est nimis conuntine, licet de hac non loquatur Scotus, quia ex teditur ad ram m. ricani,nam Ipsi est deeriterationis. rterae opiniones diuersae a Sc to per haec caciem fini damenta conlutantur ut, quilibet videre potes in ea teli mei qu. aestione tertia uniueis alium. Zibarella lib. i. de natura logic.ec I . . deridet laborates circa hoc quaelitiina ait enim hor uiuo nam ess veluti corii co-rentionem,& frustra laborare, dum quir-
ut subiectum proprie dictu in logica, curule minime reperiretur, L3ost multa dicta abera, in caris, de in ca .r . cotra hanc sententia unico argumeto insurgit , qtio stili ho Logica non est scienti et, ergo non habet subiectum proprie dictum antecC-dens,&mnaeque iis satis in eo libro probauit dum ostendit, quod logica docens noest scientia, dum etiam ostedit quod tale
sub ectuin proprie dictum est illud ,quod habet illas conditiones, cilicet, quod est
eas reale existes, quod remanet etiam cessante Operatione nostri intellectus, qui lex propbiana tui habet principia, este-ctiones, hii ius modi autem subiectum ibi ut ibent scienti speculatiuae . Syllogismus
aute est enerati Ilii tantulia,concedit tam et quod si accipiamus subiectu pro fineundi tersili totius logico,quod syllogismus sit rinis,& subiectum logi Oe; scd tunc erram iis assignantes illi illas tres conditiones, siquidem illae solum competunt subiecto eati, proprie dicto,cuius odi est iii biectum scicinitarum cotemplativarum tan-iu Sed haec obiectio fata iter tollitur per ea, a dixi nitis in procedentibus Ostendimus enim, quod gicaci scientia,&quod est de syllogistia , qui licet nodit omnino ens necessarium, tamen functii mentaliter est ens necessarium sicuti alie secudae intentiones,ut prediximus fundantur
enim in primis &a primis pullulant; licet Persecte, complete habeat eis ab intellectu,sita is necessitas sufficit ad esse subsectum in aliqua scietia linc eth, quod scientia o rica est vilis scientia, quia eius
133쪽
u per quod arguia contra Divum ' mam, I aegidium sc ,male assignat coditiones subiecti, quia 'n semper de subiecto portet precognosci,quod est,&cuideat quia Aristoteles primo Posteriorum tD. dis ait quod de subsecto non semper
P Ccognosti turis sint quc quid nonianis, quado est notum sub inseri ridiculum esse talem prae oeninon milae mittere securid bina Thetini ritum, illa liticii mole illam a domo secum deseri . cctando ei iecundum Scotum est subiecti rida tu tum in Metaphylaea, retanun de eo non prae gnoscitiar silod, si, neque quid est, quia ens non Elinitur,ei go hec conditio non recte assignat tir a Scoto ucllans nimos sub chim in et i physica, quod cstcsitra ipsis m. Tertio iido subicctum est priue noti non oportet prircognosci quidnc: minis,quia ars versatur cilia disti ciba, Concnca iacit in quod etiam aleas gnet iocundam conditic ne miri b. et quia cns est subiectum in Metaphysica, S tamentare pellimi orasnstrari passior es de eo, per eius de filutionc,quia canas citabor.
Secundo fissum est quod per definitione subiecti possit ostenili passio de stibiccto:
citua CX Aristotele, Averro multis in locis, sed prata piro undecimo Metaphysic cap. 6. o. Metaphyiaeta textu piamo, definitio sacri sciae substanti i demonstratio vero accidens, ergo falsi in est, quod definitio subiecti iacit scire pastioncs in-hmere subiecto, litia tunc definitio fac
ito falsiuniis . quod dei hilio sobsecii sit medium ad O: undendam rasi oncm desii biecto, quia Aristinete in is i iii,
Ic X. LI. liXIta lucissimcdit illic linit sc maioris exti cini, scillae Iastion e ad tallen-dedum, palii ne inhaesere lubiccto. Quod etiam male allisl natierit Crtiam coditi
nem probatiquia illa conditio, quCd c ni iocli antur adipium , non est coditio silli: ecia ad aquali, sed si biecti principalis duimaxat. Ex lias concludit cc tiam critasseas lignando conditi cici tu celi, resi- senuenter nulla elli Osti amitas i aduersus
damento, scilicet illi conditioni sit biect
Ponit deinde propriam opinione, que g.l
constitit in duabus conclusionibu S.IUima dumi quod subiectum totale, ad avitiatum in Prialogica sunt siecuuido intellecta, ut sunt in masi trumenta notis catuli.Secunda coclusio cis subiectu pi incipale est desistitio. Ad pro Secubandam plumam conclusionem multa dies' cit de ditioniblis subiccti,&de diuisi, ne subiecti, tur multa falla, Simplicita continevita sed de hac re in proprio quae sito de conditionibus subiecti egimus. Sed cum sit dit icile satis videre quot D O ditiones declaratae ab ipsi de tibi eclo appliceiri urtiuae sue conchisioni u(leo lati rent in hoc liti sequaces: nam in alto si ioquisito multa dicit &nihil ad propositi t. Sminda inclusiotr batur ab eo, quia ait definitioncm ciste nobilius inii rumcn-.tum,quod pcrri ac Citar in logica, ut ait seidi filis probare in proprio tu sito an de finitio istic bilicui demor iliatio DC conflitatio hum sopix lenis, Eictari mobre
PRO ostendenda v.u ita te lilii USOpinioniSicelationis,c t. lacu coiitra Scotus iit ficit ratia, quae dicta sunt In superioriabus de coditionibus stibiecti. Taaricia pro R v. nunc praetcr ratione Scoti, litae primat, tacituri cundie notiones non positi ni csse subiectist, quia non hiaticiat coditioncs ad subiecturecquisitas, pos limus ita argil inciri alis recialite contra hanc opin Onem . Se clanclaenotioncs, sicut ens rationis, cxterduntur ad alias iacullates,quam a lac gliacam, ergo si in nimis commvncs, ir plerimcnsi sunt subiecta; ira tala qua tu in logae. 3;consequentiata et Me iam ct ceditur ab ipse, quia si b:ccti: m ea cluatues , qtiod non X cc de Dc Cil est xceditura scientia,cuitis est labiectum. Antecedens itabatur, quia etiam Rhettorida, Grammatica, S Poetica sunt de ecundis in tentionil l , probo: quia Rhetorica tradit plmpta ornatae ita cutilanis, ut sum illa:
simit regio m bar ab illa docentur,
134쪽
cuntur secunda notioncs quia intellectus notiei ori niti tCrminis, vocibus, r
voces considerat quomodo ornata et
tionem faciant,& sic fata regulas, sinae
cepta , qua sunt instrumenta notioni S. Idem de Grammatic.., nil in grammatica
docet remulas congrue loquendi Poe tica re illas Ormandi vicina,queo milia
sunt inuenta , tot mala a ratiniae mucs intentia rationis. Sed aliquis dicet, lunt facilitates sermocinales, non auten uia entibus rationis: sed cotra a pari go dicam. Loraica est scientia scrinocinalis, quia et satur circa sermonem, que est disputatio, ei reo non est de secundis in tentioni urum, aestas suum argumentum valet, metuim; Ideri hoc est declarandunt Grami inlica, Rhetorica, Poetica, non dicuntur scr-mocinale . quia eius obieci in primum
susti mo, doceant sermonem, quia loqui habetura . tura, sed quia veri amor circa accidetiari monis, quae aCcidentia
sunt fomata ab intellectu , tali e sinat
proxima eorum materia cilcbiectum, ut dicti est nunc nam PCelica veri miraeir ca regulas Pocin.riis, Rhetorica circa orationem ornatam Grammatica circa se
moncm congrulam Ita logica versatur circa argui ntationem, quae est accidens mioddam locutionis. Vnde si dicam faculta rationalis , id est disclusi Ua Proprio nomino appellatur,veitim est ergo,quod omnes istolicultates siti, hoc communi genere continetur, scilicet,s libente V. ionis, liue rubiecitndis intentioitibus, Sita dicere en rationis e se subiecti im in logica, est ponero nimis comune subiectum. Sed dicet Balduinus
haec non concludi intcontra me istula, addo rationem stat malem rostringente, quae est, instrumentiam notiti candi , Sed contra tunc coincidis in opinionem Scoti, quam remias, qui ad cunda intentio, quae est iii strumentum sciendi, quae habet
Th e vim notin candi, solum est syllogismus, ut sic in quaesito an definitio sit instrumentum lcgicum demons bo .crgo idem dicis quod Scotus. Balduinus alitem in hoc d ceptus est cum alijs multis, qui existimat definitionem esse instrumentum issicii ,
futatur in eodem quaesito. Andet nitio sit dae instrumentum logicima dicimus enim Iulio nos, quod solum demonDiratio est instrua impumentum logicu, ad quod omnia reducun et tur, non detinatio. Ex hi patet confutatio nopinionis indomae, qui tiarm cta tibi physicae lectione quarta, tapusc. 2. aris. ens ratiouis elle subiectu in logica ncque f.,.ca,ouae dicit Soto pro eo in hac questione habent aliquid momentiri ex lus enim omnia cotulantur iticillim sed declarata, uti a declarata auellus in sua Cgica incin Iauelpe,quod hoc intellCxitD Thomas deicioicam cominum,ut se extendit ad Grari maticam, Rhctoricam,&c de quoc accipie doloria proprie, subiectu eius est,ns
diuit in is tib discuisti intellcctus, coincidites Oinione Scoti: qiuarens rationi clam hacco tractione et solus syllogismum. Nucred Balduintim redeamus. tiat Luor dicit sibat Balduiniis aduersum Scotti . Primo quod est diminutii sinas lignatione tibicctilo dies hicae Secundo , quod iecopinio Scoti est Bal etiam tali a.d ei tio, quod sibi Scotti con Orea
ditiones subiecti, de quod ideo no conciu
dunt suae rationes contia D.Thomam In
hoc qua toconstitit tota difficultas, quia hoc est fundamentum Scoti quia est validissimum, Eget solum declaration et ideo nunc breuibus de illo agam diei uis in bio prio quesito,ut dictu est. Sed prius , ista incipiamus a primo Pro intelligentia eth, i , , . notandum , quod nocilla ratione Aldmi ueratiori brmali, modus co siderandi sub NIO iectio misi ut adaequetur subiectum scien ric . nam subiectum materiale, ut plurimi et est valde extensum &lum , ita quod In multum excedit cicntiam, exein plinia-tia. Ens in Metaphysica, si sic abscilia temo
sideretur, complici Itur Onan is tetntias.
sic nulla alia scientia praeter Molaphvsicam daretur u leo addit ut ei modus fumalis, qui restringit consideratione entis, kreddit illud quale scientiae Metaphysicae, qui est, utens est, dicimus enim enses subiectum in Metaphysica sub hac matione formali, ut cras est. Idem dicendum de corpore natural a Philosophia natu ra limam per rationem brmalem,ut naturale restringimus considerationem corporis,ckallud aequale reddimu S, quia non .
135쪽
agit de corpore rasurali, nisi ut est iratiara: IOI rillem vi est quantum,ves stibia ultis aliis rationibus sub quibus considerari potcst. Exliocelicit , iuQd quando si ib- 'tectum materiale absque ratione imi mali, tmodo considera tuli est equale dientia ,sion debennis apponere rationcm drmalem ad restringendam illius considerari an ema propterea quod si est equale exta , non egit conditione reflringon te, ducetite ipsum ad qualitatem, quod XLmplo declaro. Si es set scientia de hominci . que coli deraret de homine omnibus m dis, quibus est cognostihil is,utpote cognoscet et ipsu ut est nomo,ut animal, ut sub miratia,ut capax virtutis,ete omnibus in clis, litibus est cognoscibilis, iomo in talisticiaria non deberet poni subiectum subali sit , respectu, siue sub aliquo modo co- siderandi, sed absoluten si in absque ulla ratione formali, tare strictione esset equalis tali scientie , i in imo si qui apponeret aliquam rationem formalen ollud restringeret, iaceret nimis angi istium Vnde postea nonis et equale, at si sit scientia,
que consideret hominem solum ut rationalis iue ut homo, non autem ut animal, hi vim ralitei educandus,&c. lcbet appona modus, quo conlideratur, ut sit emi alis scientie, in qua consid Chatur. Hoc libeter Minotaui,quia multi ignorant causam priapter quam ratio bran alii, apposui ut
subiecto materiali Ad propositum dicimus quod dogica considerat absolute svllogismum omnibus modis,quibus est co- siderabilis, neque enim syllogismus est ensita amplum quod innumera habeat iationes sub quibus possit considerari, sed est quoddam instrumetum artificiosum, .niod rit ab intes lectu ad inuestigandam seientiam deo in scientia, que eius essentiam . naturam conicmplatur, que est logica, nihil quod pertinet ad eius cognitionem omittiturino enim agit solum de syllogismo sub uno rei pectu vi pote qua
tenti, conmit in attria neccssaria, vel
uouis ii sed absoluten deo no erat axucenda illa ratio formalis si uti modus siderandi, quia illa apponitur ad hoc , ut illi,sectum quale reddatur scientie, cui di est equale spernitur.Vnde in libro Post .assignantes subiectu M apponimi
rem consideratam, modum con 'ris di; dicimus enim syllogistinuisetcst x materia necessaria esse subiecti siue demonstrationem, quod de est,quia in illis it sagittir de syllogismala sub illa ratione hi mali,& ideo illam poeta inaus,o siti bicctum sit aequale sciciat te, sic Scoriis non caldiminutus in assigii urito subiccium logice . syllogistrium,licet non .lppolii Clit modi i , ii pquo consideratur in logica Ex hoc palor Bal ad primam rationem Balduini, qua pio duitalia trico uim esse diminutum Q io ad se. Naia. Ciandam notandum est, ut ipse in proprio Mum, qtiosito os hcndam quod omni 1 initru ni eo Oissi logica ad Silosui in redii cuntur, sim '
bus logica instrumcnta esse concedi tur Q. Msed, cui in defitistio, diuisio, d quibus es, sin maxima dubitatio an intici gica instrui murae in Unta,nam crinductio, enthimema, o due cxeinplum, rEductitur ad syllogi sinu, tua tur. totam vim colligendi, infercndi, quam habent, eam habent a syllogismo, quem virtute continent licri non actu,unde omnia lim possunt transibi mari in aliquein syllogismu,ut aperte docet Arist. in postret a parte .li, Prior . Anali ricorum, ubi tractat de enthina emate, de inductione, de exeplo, o ostendit quomodo ad ali ita itrium sigurarum reducantUr , quomodo autem enthimem a te iucatur ad syllogismum est clarum,quia tacetur in ipso altera pra inissarum:illa scilicet, que est nota, quiae si explicite apponitur,est syllogisnuis portactus.Induccio vero reducitur adi l- lovismum uinuniuersiile de quo aluauid cocludere volum in sua singillaria duli ibuitur , quae disti ibutio postea fit minor propositio syllogismi;ut si dicatur, Caesar
currit. Plato currit, Socrate currit,at omnis homo vel est Caesar, vel Plato,vel So- clateS,Ergo omnis homo currat Exemplureducitur ad syllogismum si laoc est exeplum. Pisistrates acceptis copi j tirannigauit,ei Dionysius acceptis copijs tirant De gabit, reducitur ad syllogi linum explican 'ra do maiorem, quae virtute est in hoc exemio, scilicet quod euenitan Pisistrate accet ni
ptis copijs,idem Quem et in Dionysio accepiptis copijs, sed Pisistrates acceptis copijs . ...tirannietauit ergo Dionysii tirannarabit acceptis copijs.De delautione est disticu L
136쪽
EST SYLLOGI SMUS THEOREM A VI.
R A diuisiorit ideo expetunt pro in complementum logica Aristo ta , iis die iniit, obsitoribus,vr est liber
ad si minuta re, nunc dicamus positoribus, ut est liber sos: iv is licet det nitio non habeat vim illa, ni,&ptas tere, non sit aliqua species vitreisimi perfect i,vel impersectastamen β' reducitur divi log smu, ut pars, principitiin est enim mediunt vel conclusio ,
vel tota demoni initio solo situ terminoriam dui ei Esis,uc. libidiaruis dicam . Exi abbate satis inconsulae locutum esse. Quirium, iam dixi entham ab e- Nun, in luctionum, non reduci ad lybet Diuisionum Boeti j c . . se
exponit:&cum dixit in logica Arrit reus armiso:ntationeinesse subiectuin est ac
nem esse abiectum , loe, motu depono alogato , sic syllogi inius cst
mi in et ea i uulane, sua ni subiecti, illas tres condiciones signa
nam syllogismi pertinet tamen ad pium coenatum, adiutorium extetrnum. sic reduci mitta in quoque ad syil minuin, tacuit ficiliter ouid iit Occio ac ni deI
staquia cibades clarum,ut non egeat clU- claratione; non tanten sequitur, quin e rum praecognitio non habeatur in incnte; siquod dicitur, quod ens non habet dei initioneni: dico quod habet conceptum in eius quiddit i litium,qui gerit vitam desinitaI- a um, nis,ut liccum est in qu. esito proprio Peridetin ad argu menta contraircundam ditionem quia etsi ens non habe it definitionem, habet conceptuli quiddit tituti, de quo siet sermo in qu aestione cle inuocatione entis Ad aliam dico, quod re nitio ut inseruit demonii rationi, faciis l-
'i uel re Doris in &m ia Platonii de quo sie sermo in quaeira iis patri ad secundam obieetione reatione entis Ad aliam dico, alio det iunitam ego Emper nitio ut inseruirilemonstrationi, facit sta-- in i illorum uiuiserunt libros tae accidens:ips i autem periene ita enitar os cnesse Scoti.&s sunt Scoti, orant icire subitantiam uaeque accidenS, sed sO- in que dum erat iu tum significat vel substantiam , et accl-m pro stas oscriptitabat, quae poste dens Ad aliud petat lipticuitnem lem
ab aliis collecta,re adaucta sunt, lati, dio demoralitationis: Nos autem sustin
uet rinibus non proce mus, quod illud tinui: Diis
direona I lo,quo in iijs,sed est stylus di demonstr. Nione potissima, &ad xiguane ueri simus a Scoti stylo multa etiam ibi tum tunc ic spondebimus.Ad ratione codicuntur, quae non consonant dictis suis in libris Sententiarum,que modo adducere longum esset attamen ad contradictionem cum dicit in i Priorum syllogicmum non esse subiectum,sed instrumentum sciendi, licendum, quod hoc intellinit non in logica Aristotelis,sed ut tota lotra tertiam conditionem respondemuSi quod aliud cit loqui deprimitate nobiliutatis, Maliud loqui de prirnitate attributionis. Dico quod reducuntur ad subi ctum principale quo ad nobilitatem: quo vero ad considerationem dico, quoad bent reduci ad subiectum attributionis,gica cXtenditur ad omnia opera adiuncta ut sciemia sit una.
137쪽
Ex Actis variae aliorumsententia considerantur. cap. I,
EX dictis pals 'ti id sit dicendu dere
liquis opini bilibus de s ibicctologiace vestatim coincidui it clinandistra, res disturtini, confutatitur per fundametae
posita opimo eorum , qui dicunt subi
C cu:n in logica esse argu tractationem,quae. Ommuniter tribuitur uiccinnae, Alga-O Aeli, Alberto Magno, Amonio, aliis re- .c ducitur ad opinionem coli, quia vel est i-
, -- dem quod syllogismetis, vel nia commu-Alb. musti est idem quod sivit igismus,ut re veri, rea est,quia ominis a gumelitatio recta deamo bellegii lari regulis syllogisticis, sic estu . idem quod syllogismiis , tunc est cum
S to,vel est quisl comun ius syllogismo, tunc debent aduersari explicue quid Contineat ultra species syllogismi, nullam enim speciem argumetationis ego video, quae non reducatur ad aliqua specima syllogismi, quod si aliquid aliud contineat, tunc pitet quod non est subiecta in admquatam tigi roris melis, quia in eas Opi tum de syllogisimo agitur,ut superius pronis eo batum est.Opinio eorum,qui dicunt filb ruet miretiimin logica esse orationem, ut est i- .icrum gnoti nianifestativa, vol ni eam relam di adsvllogismi im,dennitionem, diui-
sionem,quas ditaint instrumetuae notificatiua,absolute est vera, si incidit cum ipata pinione Scoti, quia revela oratio ignoti Iesi manitestativa per vi in illativam est statis. syllogismus. sic absolute sumpta est, biscum sed etiam accepta in sensu quo ea illi accipiunt,ut Meditur ad desinitione, si liuisionem,est nobiscum quia diuisio, de initio non fiunt instruniunt diuersa a syllogisno, sed reducuntur ad syllogissmum, ut supra c. 3.ostedimus,licet ipsi existiment diuisionem in definitionein esse instrumenta logica diuersia a syllogismos speciem ibiecti uniuersalis,&adaequati logicae,quo postea admisso, oratio non esset siti biectum adaequatum logicae Ahistotelis,sed nimis amplum, sed esset subiec um logicae in uniuersum sumptae,ut amplectum Iogicam Aristotelis, scripta
aliorum Expositorum, ut librum Diuiis num Boetij, ali Ortim opinio eoru qcti dicunt subiectum esse eras ratiotus, lueest pia D. lionae sequacituri metaphysice, in si accipiatur sic commui uter, hin uni aersali, patet quod est nimis ampla, quia ut diximus supra Gramatica, AJaetorica
etiam versantur circa ens rationis: i
stea in mica Aristotelis non consideranti principia, passiones entis rationis incommuni,sed syllogismi:nec definitio en iis rationis incommuni assignatur, sed syllogi sint,ut patet i Priorum,in principio. Opinio corum, quid itaint subiectum in Opi
logica esse opus rationis dirigibile, quod et
triplex est, scilicet simplicuim apprenensio, diuisio,& discursus, ut videtur vellem Caietanus in prooemio Cathegoriariim, a. 3bi asserit scopum logicae et se opus ratio tes; antis, vel coincidit cuniopinione D. ThO , o mae,quia ens rationis,&Opta rationis adebis, gsunt,& sic est nimis ommune, patitur bis diditriculiates,quas dicebamus de D. Tho Hri mari vel intelligit per opus rationis ipsum bile.
syllogismum, viciens rationis resti ictu reducitur ad syllogismum incidit cum opinione Scoti opinio eorum, qui dicunt subiectum in logicae,esse ens reale, quia Arist. . Metaphysices ex .s ait circa idem versari Logicunt,&Metaphysicum, subi . est penitus falsa, quia praet,quod rota in actingicae versatur circa syllogi linum, sar Iuleates, ac species eius, quae sunt entia ratio osse nisi&insuper,quia est scientia rationalis, em non realis.Ad auctoritatem vero illam de
.Metaphysicae, cdim dicitur Logicam Metaphysicam versiai circa idem,Resp detur,illud vel bum, idem potest notare duo vel subiectum,vel modum subiecti, non notat subiectum , ut sumitur in suo argumento,sed modum subiecti quia syllogismus est comiminis omnibus sciermiijs, rectus siciat Metaphysica est de en-te,quod comprehendit omnia entia,& est
138쪽
Pi opositio per se nota est,quae ex proprijs
rerminis,ut sunt eius,nata est na re euidentem complexionem.
ctaetur a Scoto in primo Sent.dist. E. H. L. quia eius coranitio est satis utilis , de
non est ita clarum apud omnes propositio per se nota; ideo est diligenter aduerte luna.Scotus igitur sustinet, quod illa est propositio per se nota, qtLe e re minis confiis cognitis, motis, quo auquid nominis est euidens adeo quod aueuidentia eius complexionas,non opus est inquirere conceptum distinctum illorum terminorii nata, explicatur per demuti nem, sed sum tilla cognitio terminorum
sic confusa, ut explicatur per nomen , ut omne totum est maius sua partricomplexio istius propositionis est evidens statim
cum coinnitioncm confusiam in nominale habemus delias tCrminis,absque eo quod inquiramus rude terminor cogniti
Fri nem distinctam Pro probatione aute hu-ν ius sententiae primo supponit, quod ratio' ' pro ositionis per se notae est ista. Proposis tio per se nota estiquae excludit quamcumque causam, lotionem, qtiae est extra
per se conceptiam tenninorum propositionis,sed ex prima cognitionc terminoruhabet euidentiam; quae definitio, ratio probatur ex Aristotele primo Posteriorutex. Et dicente principia prima cognosciamus in quan rum terminos cognoscimus;
ex quo paret,quod propositio per se nota
non excludit quacumque causam di notitiam,quia non excludit cognitionem te minora sed excludit quaintaimque causam in cognitionem,quae est extra conces et tum terminoru suorum. Facit aliud fundis dametum nempe istud,quod definitum,
suppo redefinitio sint diuersi termini, hoc,si situ ue isti termini accipiantur pro vocibus si- nificantibus,sive pro conceptibus significatius hoc suppositu probat dupliciter: primo k.Indemostratione potissima de-- sinus calterius tennini, id est subiecta est
mediuim tali aut demonstratione ostenditur propria passionem inhinere subsecto, definito perdetfinitioncim tamquaper medium ergo si definitio no est alius terminus a subie , Mefinito, sed sunt penitus idem,sequitur,quod in tali demostratione, quae est potillima, erit petitio principij,quod est maximum absurduia i , dicendum est ergo,quod termini isti den-nitum, sidefinitio sunt diuersi haec ratio concludit propositum,quia in tali demonstratione alier praemistarum, dumeri a conclusione, nisi ut desinatio,&desim tu, ut in ista. Omne animal rationale est risibile Homo est animal rationale ergo homo est risibilis, maior no difffert a conclusion nisi ut definitio a definito,quiaesta omne animal rationale est risibile nodi fert ab ista,homo est risibilis,inu, ut den-nitio,, definitum; na in maioris, TH est desinitio, in conclusione subiectum est definitum, stanae maior est nota per se, hoc supponatur causa exempli conclusio vero non est nota per se, sed demostrata
ero isti termini disserunt,&quatum ad rationem propositionis per se notae, altu, termin est definitio a definito, quia den-nitio est per se nota, definitu est ignotu quia in coclusione clauditur,quae est ignota,sed notificatur ex praemissis,ut dictu e. Confirmatur haec ratio quia si detum C ratum,&definitio non sunt distincti cimi ma
ruorem in tali demonstratione potissima, tremerun tanti duo termini, quia in ea sunt UR. solum definitu siue subiectiun,definitio,&pallio demota strata; modo si definituri&desinui , sunt ide, patet quod sunt tala tum diro termini. Secundo sic,ex Aristo e
teletiimo Physiconam tex. S. nomina su , Misstinent ad definitionem hoc, quod totum iisse ad partes,id est nomen est prius no u definitione.Ex hoc arguit sic. Impossibile est eundem coceptum esse priorem Se post riorem haberi, reno haberi de eadem Vesateadona res potest prius concipi seriuntunoineia,quam seredum definitionem, iam
men autem importatconfuse illam rim, quam definitio significat distincto, ergo conceptus, iidditatis rei prout unporta tur per nomen confuse est prius notus nam raliter,quam conceptu eius, ut impo
139쪽
albis conceptus, Min demonstratione potest esse aliud extremisi diuersum denisy,; tione. Ex his duobus suppositis infert in-isa cientum , scilicet quod propositio persep- ne nota est illa , in qua terminis confuse. pali, gnitis siue per nomen cognitis, statim manife ita est complexio eorum terminorum
absque quod isti termini, . quid litates eorum cognoscantur clistincte per definibtionem. Ista conclusio ex illis lucibus suppositis patetra quia ex primo supposito propositio per se nota eis, quae excludit
quamcumque aliam cognitionem extra terminos, nota est cogiquione pra-cisa terminorum ex secundo vero supposito alius terminus est conceptus definitionis a conceptu definitii, ton equenter illa non crit propositio per se nota, ad cuius complexionis cognitioncm non sintscit cognitio teraninorum simplicium, scd reqtiiritur cognitio dcfinitionis eorundeterminorum, haec est prima ratio intes til gi pro hac suas latentia Secunda ratio a eqs aec, nisi dicamus hoc modo, sed asse t iue ramis S, quod Omnis propositio, si ilaec sali, gnitis terminis distinct est per se nota sequeret Ur, quod quae libet propoctio necessaria, ine est vera in primo modo dice si per se, , et per te nota,ut ista, Homo stant mali Mista Homo est corpus, Homo est substantia; quod tamen non si veru , falsitas conscqtientis non prCbatur a Sco-to,sed elinquitur ut inanis esse falsa, nam
iste propositione sue sunt ignotae, de ipsis quandoque est non leuis disputatio,
conseqUcmia vero est clara , quia si astigiactur ratio ii incia utrius life extremi, patcbit, quod unum ext rc milia includit alterum,ut quod homo inciticiit anima , di consequenter, quod ista est necessiiria, homo est animal Tertio etiam scquc re
tur, quod in scient ij spccialibus ines
et propositio esset per se nota, qua Metaphvsicus ex crinitionibus mi icinoitim haberet, iacenim tu secim tu illos esset ycri tu ta,lcdita ccst falsu, quia Geosnerra non viliter aliquibus principijsta qua per se notis . nisi itine habent cui de cin veritatem ex tes minis conflas cogi .itis, puta concipi cndo linc et nim Hest cuidens, quod linea est longitudo sine latitudine non cocipiendo adhuc distincto ad luod
genus pertineat linea, sicilimnsderat Metaphysicus: si ininter in ille propi sitiora quas Metaphysicus potest cora os resputa quod linea et species quantitatis continuae,distine a cotra supcrficiem corpus, huiusmodi, non sunt per se uotae apud Geometra. Quarto in usu est,&recte sit, quod stepe demonstramus aliquod praediicatum de definito, quod quide praedicatum erat per se notum inesse detinitioni,
ut habere tres demonstratur de tria gulo, quod tamen praedicatum est per se notuinesse definitioni trianguli . Ex his patet propositionem per se notam esse illam ,in qua ex sola cognitione confusa termin 1 una, quae pernome cxplicatur absque cognitione ulla alia est euidens coplexio terminorum. Hinc confiitat opiniones ali rum quorudam,&praecipue D. Thomae os, ui dicit propositionem per se notam esse niora.
uplici generis, quaedam: in dicitur esse Tho. per se notat qui a vero dicitur esse per se rebcia noscibilis;hec distinctio ost nulla,quia pri tui .mum niembrum v c coincidit c secundo,uel non latur: qtata propositio no dicitur per se nota, quia actu cognoscatur ab intellectu; tunc enim nullo intellectu considerante, nulla flet propositio per se nota,&ellam quaecumquc proposito, quam actu cognosceret intellectus , poli t dici per te nota,qu. x omnia sunt absurda, sed illa est propositio per se no a. Hae litatu est Ex natura terminorti, nata est habere euidentem veritatem contentam in illis terminis. Confutat etiam opinionem D. Thomae prima parte quaestione prima,articulo primo, cui od nulla est distinctio illa duplex est propositio per se nota, sta i- celans evin nobis haec enim disiunctio incidit cum piamedenti,3 pCr eand cnae rationem rei jcitur,quia secundum membrilia non datur, inam quaecuque propositio, qne est in se,&per se nota est nota cuictaque intellectili, quoniam dicitur per se nota, quia est apta nata cognosci eius cc plexio euic lenter a quocuque cognosce teteranino, licitur ergo per se nota, licet nosit achilacignita, sed stillicitaquod X natura terins toruit apta nata cognosci a quoctique tellcctu,qui cognoscat aerant nos,
scuti et syllo isimus necessirius dicit tir ille, qui secundum seci ne cellarius renui, lo
140쪽
I., alio indiget, ut sit necessarius. licet anu lo cognosceretur,esset necessarius,Peride oesuritaliam distinctione eiusde D. Thomae in praecitato co, scilicet, quod nulla est illa distinctio ilia est propolitio per se nota capientibiis, talia est per se nota insipientibus quia propositio per se nota est quae cognoscitur cognitis tetrini-nis,ut dictu est; qui ci que ergo cognoscit
terminos si ire sit insipies, siue non ,co stat illam propositionem elle vera, Ut etiarusticus cognoscit illam esse veram. Omne totum est maius sua parte quo ad propositionem per se notam igitur non ut fortesse sapiete,vel usi pie te quia suriicit
cognitio recininorum confiis , licet nullam aliam cognitionem vel apientia habeat,vide nostras disp. I.Sent.dist. r. q. r.
Adducitur defensio caletani, et reiici
Alexantis pruna parte Summae,quaestione secunda , articulo primo , sed exacte in primo Posterior , capitulo te Deia tio,ni titti tueri, defendete opinionem in V. Thomae Piimo itaque videbimus opi te nionem D Thome,ut ipse illam declarat, ct probationem, .solutionem ad rati ius Scoti,deinde onuria considerabimus. Sustinet ergo D. Thoma secudum letanum, quod illa et propositio perien ta,que est immediata: Mideo asterit triplicem eis propositionem per se nota Alia
est per se nota secundum se tantum, alia est per se nota secundu se,. quo ad nos ;&alia est per se nota, sed quo adio tantum ratio istius divisionis est quia quot modis dicitur unum oppositori, tot modis dicituri reli liuina, oppositio autem mea lata, qtie opponitur propositioni inmediato, siue per se notae,est triplex, sicuti triplex est medium, liud medium est noul nobis tantum, ut cum procedimus abessecti ad causa,&sic propositio,quae caret me lio tali , esto se nota quo ad nos tantum. Aliud est medium in se notii in tam ni vescii procedimns per causiam , quae
amen est ignota nobis, ic propositio, qtrae est nota sine medio tali,est persei ta secundurri si tantu, creto modo est meditam quos motu secura dum se,&quia Thil . Nat. Io. D. Sccti, ad nos , ut propositi, quae caret hoc medio, dicitur propositio per se nota secudum se,&quoad nos: haec autem est. plex;vel enim caret medio, quod est notii secundum se,& secundum nos omnes,&talis propositio dicitur dignitas vel hoc ir diu est notum secundulo, secudumnos,sed solum sapietes,& haec dicitur co munis animi conceptio. Hi sunt vara gra puniadus propositionis per se note,secundu hac dam opinione,qui omne fundantur in uno pri tum .mo fundamento, quod ide sit propolitio Cate. per se nota,& propositio, qUaecaret medio,adeo quod omni iupositio immedi ta,&in qua predica ita inest subiecto in ra tione subiecti ,est per se nota. Est insuper, notad Um,quod cum ait, quod iste propinsitiones sine medio sunt per se notae,quia ex propriis terminis sine ullo medio sunt notae, ibi per proprios terminos intelligit teraninos secundu sua significata ,siue intsiun pta distincte, siue confuse arbitratur enim quod definittim,&definitio,sitie m. ceptus confiisus,&distinctus definiti, sintvnicvicrminus. Propositio ergo per senseta ,secuitu hac via,est uectique .ppositis,qex 'prijs terminis; siue coita Se accepti S, siue distincte acceptis est nota sine ullo medio. In hoc ergo dister haec opinio a. Scoto,quia ista opinio vultaqdisi lectique propositio immediata sit per se nota,et si nodit euides ex terminis nisi distincte coniceptis,Scotus vero utili, quod illa latummodo sit positio per se nota,que ex terminis tantum cofuse cognitis est euides,
siue exterminis illius absque recursu ad alios terminos habet euidentiam. Caietanus itaque, si iam opinione ve serum ram esse ostendat, nititur probare, quod Cai, conceptus confusus , qui explica iii per P i-
nomen,&conceptu S distinctus, liri expli maro Ctur per definitionein, siue definitum,& au.
definitio,non sunt diuersi termini secundum se, sed solum securiti nostrum moduconcipiendi, quod ideo propositio per se nota, det dici illa, quae, est nota ex terminis sine ullo medio, siue ista termini cosi se accipiantur, siue distinctet, Hoc ergo H-bat primo sic Definitio, den niti di flexunt solum secundu confiis cocipi, distincte concipi, et go secta dicti nulla in habet diu rentiam.Antecedens est euiden,