장음표시 사용
141쪽
cstri . tion possumus tingere t liquam dii seremi qua aliam prUieniat aut nimio illa
sit,consse lentia probi tur, quia cocipi nihil reii ponit supra rem haccptam, et go differetitia secti in dii in concipi non est
distet entia quid litatis significata per se,
seciandum se. ergo corticipi distincta , vel confuse,non ponit distinctionem in re cocepta secundum se, sed ibi una secundum S eu nostium nandi in intelligendita Secundo dar . in processu, in quo probatur aliquod pi abdicatum inesse definito, Gubiecti quia inest itis deri notioni,committitur fallatia peritionis principi ex parte res,ergo definitio sidefinitum sunt idem ex parte rei. Consequetia est euidens. Antecedens pribatur alictoritate D. Thome iniusta tibiae Alberii magni ibidem quia si negatiar,
homo curiit, non minus negatur, quod M .animal rationale currit. Ex his quo mene, ad rationes Scoti resipddet, quae probant, cicati quod illa non est propositio per se nota , res e qtiae habet euidentiam ex rationibus, dormitionibus teramnorum. Ad plana amC' rationem negat secutulum suppositu nepe quod de nitum,&definitio differant Aa Ad pri imm probationem reipddet,quod F ima si de imitum, vici initio accipiantur se cundum rem, ibi est petitio principii sed
si accipiantur securi luna nostrum moda concipiendi distinguinat tir ,, sic noni mittit tiruallatia petitionis principi , hoc siecundo modo accipiuntur Eodem Adc mo ita ies jubia et ad confirmationem ibis m fuit tantum inio termini secundu se, sed ratione nostri, si tires, quia secundum Adsenos, te si tutio,&desinitum differunt. Ad .cva sectin laimbationem illius fundamenti gratis cocedit quod alius est coceptus de finiti, de initionis, sed norin se, sed secu, dum nos Ad tertium principale negat copertia seqtientiam ,quia sequitur, quod illae propolitiones erunt per se notae Metaphysico, qui eorum terminoni in definitioneses cognoscit, non in scient ijs specialibus. Ad quartum respondet, ut ad primunt, quod 'm' scillicet stat,quod aliquod prete dicatum sit notum inesse definitioni ratione nostra non utim secundum se,&ideo potest demonstrari de definito per definitionem A .. nec fit retitio principi . Hinc ad obi tione. cstiones contra diuisiones propositionis
per se notae facta a D. Thoma, resp6det, quod prima iure facta est sicut proposita tio mediata,alia est mediata securassum se si h sola, Malia quo ad nos, ut dicit Aristote otoles in libris Post unde per hoc distingui sitiatur demonstratio propter quid ,adet non nos
stratione quia . Vltima IV cm dii iis loquia ead nos omnes, vel quo ad nos sapienterum, est data per easdem dit ferentias magis cottactas Adratior rem autem contra, IC-
spondet, quod illa propositio assumptus ,
quecumque propositio ante re per se nota est nota cuicumqtie intellectili debet
sic modificari, propositio in se, per se
nota est nota culcimaque intellectuli gnoscenti illos terminos distincte, aliter
est, illa: qn ta licet a liqua do habendo.
gnitione coitalam terminoru illa coplex rasit uides, si pe et euenit, quod nisi habeam cognitione altaru dis icta, no est nota. Proetiei ted hac defensione Caietanino sunt inquit eda alia media, qua eii que Reb- adducta sitiata Scoto,qinbus clare intellecta S, veritas In hac re est quoque nota.V- - - mitta etia argumenta ad si icta mi mali 'stis, quae quatum concludant, nolo iii praesenti considerum iri licet a xc displuario sit potius nona malis, cle terminis, quae
deberet supponi; tame quia in disputationibus saepe euenit aequi uocatio propter diuersum intellectit propositionis persen tae,opiis est ea declarare Antequa autem ostendam vim rationum Scoti,est notan Nota
dum pro intelligentia, quod licet res, que .-m explicatur per nomon definiti.& per defi-mtionem ipsam, si una, Meade, tame ne morin qua dicet, diOme definiti,&d nnitio reniti sit via , deside terminus,vi homo, hanimal rationale; licet enim e de te per illos terminos expliccitur; sunt tamen vatil, de diuersi termini, A sunt diuersi non solii propter nostrum modula cipiendi, sed secundu se &cessate qua uis nostia operatione intellectiis;homo enim est una vox, vi: ctio &animal rationale
est alia vox,& dictio; hic aute accipitiatis terminia proprie spropria significatione, quod idem est, quod vox, dictio illa I gnificature, in qua resolliatur propolitiori, ex qua propositioidponitur, propterea si fiat talis propositio, homo est ris bilis, Manimal rationale est 1is bile memo
142쪽
unquam dicet quod si tunica propositio, sed erunt diae, licet significent eandem rem. Notandum est insuper quod termini diuersi, licet significent quandoqtie cadem rem, tamen significant semper cuin aliqua diuersitate, quae diuersitas cons qui tur illos terminos ex nomasian non
PER SE NOTA. THEOREM A VII. sy
nota.Ex hoc patet impugnatio distinctio jnas allate Caietano,qua ait esse eoru fui damentum,uti revera est icilicet, qd derim, nitum sidefinitio sunt idestema in secun Dis
dum se, non tamen quoad nos ,certum est dis se enim quod defitutum,&definitiodicet si tumgnificent eande rem realiter, tamen extra Cateiapi opter nostru o Reiectum(non loquor operatione nostri intellectus sunt diuersi' i.
modo de prima impositione nominum , termini, voces hinsuper, licet signiri quia scio, quod illa facta est ab intellectu, cent eande rem realiter eam Laium signi ad placitum primi instituentis sed lo ficat vario m Ido,quia nomen definita coquor de usu nostro quotidiano illorii te
minorum an eoru enim usu comminiantellectus noster non potui diuersitatem sed illis utitur in significato illis imposito, ut homo, vir, sunt duo termini,hsignia
ficat eam de rem realiter, tamen adest ali- qtia diuersitas in significato istorum lcr- minor ex natura terminoris ipsbrii sine operatione nostri intellectus, ut patet ex tanta Ilogia hortim nomi utar, adeo quod inedia vox est diuersia, sed coceptus significatus est dii tersus, licet sit de eaderi et hec adeo ara sunt,ut qui ea DTet,errare videatiu in ianuis. In proposito ergo defini- tu, id est nonae definiti est unus termitriis ,
definitio ipsia definiti est alius terminus,
accipi edo propriaetcrminiim,ut terminus
est, quia sunt diuersae voces,&licet id si gnificent, tame diuero modo significant, i desiniti nome com se definitio distin
cc. hoc ex natura talita terminorit,non
per opus nostri intellectiis,&sic sunt due est, ergo ex propria natura habent diu ei voces habentes diuersa significata, co si, conceptus,crgo est certum, quod sunt fuse, definitio distincte,& haec varietas si gnificationis inest illis terminis ex naturatcrminorum, non ex Operarione nostri intellectus tunc laboratis, quia cessante quacumqueciperatione nostri intellectus anim iliationale significat distincte homine; homo vero significabit confuse, quia hic significatione habuerunt ab apositione nominum, non a nostio intellectu in eo ita apprehensiolari unde ut clarum est ex pri-imo Perihermenias, prius contapimu LEX,
deinde illas per voces explica inus prius ergo concipimus loni in confuse, itide per nome illud explicamus, deinde concipimus tomine dii hinc te, deinde per c finiti Inem eum explica imis definitio ergo,&definitu in sunt druersi term illi,quia sunt diu sevoces, silicet significent eadem rem, signiricant tamen illam cum aliqua diuersitate ex propria natura,quia Vnum confuse,&aliud distincte, ut dictum
crpit Sinna ira sua,quam adepti sunt in C ea prinia iustitutione. Ex his patet efficaciae a ra rationi primae Scoti,taveritates eius opim .r nionis, quia ait Aristoteles principia cogno cimus inquantum termino cognoscimus; cu ergo offertur mihi propolition a sonio est risibilis, si cognoscendo hos
duos terminos,uti sint termini illius propositionis, no cognosco complexionem illius propositionis, sed est nec sic quod recurra ad alium torminum, scilicet ad animal rationale ha c propositio no eriti ta ex terminis silis, ut termini eius sunt sed erit nota per alios terminos , nepc per animal rationale, quod est cotra id, quod
licit Aristoteles,quod principia prima cognoscimus in qua utu termino cognoscimus, Vsic liccnon erit propositio rei sed nosternunt dulicti, definitio, definitist, ex natura rei, secudum sesquia sunt dii ieriti voces aliquos diuersos coceptus signi licantes ei idem re. Ex hoc ergo fundamento, illo illo, quod proposita per
ius coplexio est euides ex cognitione terminoris illius propositionis, ita quod non requiritur alia extranea cognitio. Ex his duobus fundametriis inquam sequitur ,
quod propositio per se nota, est illa, i qua
comnlexio est euidens ex confus istorentistione terminorum non requiritur, gnitio det nitioi iis, tua tunc et illia Cictai alia cognitio ultra cognitionem prinpriorum terna inorum Aci rationes Caietani, quibus probat, quod dei hi tam, b, definitio dii seruiri solum peroptis nostri Mam
143쪽
ntellectus,& quod sim idem terminus secundum se Ad primam nego consequentiam iad probatiosic in clico quod concipidistincta,& infuse non addit quidem aliquid reale supra rem conceptam , scd tamen rinportat terminum ex propria natucem, ut dictum es sint etiam dii tersi in se. . .
Per rationem et ni illam rei imitur ista resiponsio: quia si isti termini distinguerent
tur rarion iantiam,tunc cum unus ternas nus est notus, alius quoque esiet notus, quia sunt idem, ergo unum non potest e
diuersium,quia conceptu distanctus est se causa alterius notiticativa, quia semper i Uersus conceptus confuso ex natura ignotum demsistratur pernotIus non et
exprimatur sic est terminus diuersius ex narii rare a contiis , , tam quo advocem,quam quo ad Conceptuni sargum n-rum autem concludit,quod res,quae explicatur per nonae, jo clafinitionem non est diuersa,quod iaci NU Me cocedimUS ,
sed non probat,quod tennini illi nonae desiniti, ae defiis lito,qui illam re diuersis modo significant. non sint liuelli,quod est illud, quod intendit Scotus unde Scotus non dixit,quod alia res sit, quae explicatur per nomen definiti&alia qua explicatur per definitionem sed dixit quod alius terminus est definitum,& alius est definitio, lic semper loquitur Scotus Secundum argirinentum quoquessicludit,quod res, citae significatur per definitum, non est tia res ab ea, quat significauir per definipetitio principi j qua fallacia fit,ciim supponimus esse nolim illud quod probare debemus Crinfirmatur validissime quia in demonstratione non im cit,qRod termini sint distincti per nostrum moduintelligendi , sed debent esse distincti ex natura rei, quia termini ingredientes demonstrationem fiunt subieccum passi , , meditim siue causa , modo isti termini non distinguuntur per solam rationem nostram cogitantem, sed ex sua natura, etia tante opinatione intellectus: quae distinctio probariar sa habet diuortas propri tates, de illis varia pnedicata veliticantur cessate Operatione intellectus,quia de subiecto ostenditur passio, no de medio, medium est causa inlicienti passionis cusubiecto,non subiectu . Per idem patetim hu
cionem,quod Considamussion tamen pro tignatio responsionis adieci indum si e pri
bat,quod non sint diuersi terminio natura rei definitum,& definitio. Persidem patri qtiod responsio ad primuin argumcncinnitilla est,secundi in enim si inclainCntum verissimum esse ostensium ost, quod definitum, S definitii sunt diuersi termini,tam quoad vi, significantes, quam quo ad coceptus: si iras distincti ex nati ira sitia absque opere itellectus nostri quod si quis dicat, coiicipi confuso,& distincto, est opera tio intellcctus nostri, citio liccit
nimiaΘmen, definitio solu secundu no turrestra operationem intellectus distine uti nem tur,ta secundus sunt unus, iden ter es minuS,&conceptias, ergo intellectiis no ster non potest cognoscere priuSunum, ialiud ,ut prius noliae,quam definitionem, quia uitellectus intelligit res sicuti si iis, non pilus illas distinguit. quam cognCuerit initima igitur ii tollectionei:opQ-test illii separare sed litum postquam ilia laScognouit,eroos illa piima intellectio
stinctio est per opus nostra inici licius; Di ne tisiiunt diuerta sed idem, cro,ndicin
per consiis sit opus nostri inici lectus: lamen termini signi picant conccptus confusos, dis tinctos. ndiunt pus nostri inrcllectiis aerioniam ei mini significiani ad placiti inare ruin in iuuentis ideo licctrita prima institutio icrit per opus intellectus instituentis cati .inaciam Anc termitia sunt uti res, significant talem talem conceptum ex naturaira , non ex nostraim. igination e Midcbris i termini ex nati ira sua cuin diuersos conceptus signifidum operationem nostri intellechus ,Sie
go unus est prior, alius est posterior in illa prima intellectione est securidum se; Ari telo etia ibi loquitur de concipi bus secundu se Mait, quod intellectus nomiter pruis cognoscit terminos, qua defini tiones loquitur enim de ordi a nostre cognitiorus primae ea parte rerum, docet quod magi, confusa prius a nobis cognoscuntur,&c6sc stacter nomina rei u prius cognoscunctimorum defluuiones ipsae 1 Luna,
144쪽
PER SE NOTA THEOREM A VIII. gi
quod notussicit, qd propositio sit inam
diata ad hoc tisit per sdnota, d c,r est, nil ad
ium,in hoc est etia verum secundium e positionem D.Thomae,conceptis ergo si- Lyra nificatus per nomen , est alius a mn ei pitu significato per definitioncni. Secunia cudi dum argumentima principale probat in- QTu rentum egregie , scilicet quod propositiomni illa, que ex terminis distincte cognitis per princi definitionem est nota , non debeat dici pq i hei se nota, quia tunc omnis propositioece i primi modi esset per se nota, quod est fal-d 'lim.Sed Caietanus negat falsitatem consequentis adeo quod iudicat propositi ines omnes de primo modo esse per se nitas Ad hoc est exelusiim supra formando
at Ventiam .Pi aeterea omnes disterentie crii in patetrent, itiod tamen cilci, spicue
falsum, consequciati patet, Uia illae per tinent ad primum modi uia dicedi per se, statim etiam prolata una propositione co- nosceremus anellet in primo modo di- cedi per se,vel nώ,quod tame est talium; et enim difficilitas,an hoc stri primo modo,vel secudo, Asinus est rudibilis consequetia patet,cta propositio deprimo modo esto se nota pie. Preter a timc Onan a positioncsitam nRAliis rei prima principia, Minotissima trista omne tota est maius sua partc ,at videmus, quoci adincictu pauca sunt nobis note multae ignitissimae. Tande confirmatur opinio Acotiri Aristotele sicci ado Metaphysices, in in tio, ubi propositione per te notas vocat principia prima, in quit, nullus errare potest, sed sunt nobis naturaliter nota, ait innim,quod in inueni eda veritate sunt queda propositiones,in quibuS errare no poscsimus: sunt pIima principia, uorti co-plexio coenitis terminis ninplicibus sitatim est ei ides, no ergo quolibet a positioi inmediata potest dici per se nota,quia nose per illa est ita eludes,quod in ipsa err reno possimus, quod nulla sit disput tio,immo plurima illorii nos latent, Me multis alijs est maxima difficultas;illae cr- solusint aepositiones per se notae, quae quidem stanti mediate,s driduo sunt inobis euidetes, quod in illis errare nCnios sumus istae aute sinu illae solum, quae incognitione cosus terminora habent cui dentiam,vi totum est maius sua parte. Ex
dictis rorest elici impugnatio resposionis
Impulit is ad tertii de arium. Est ergo dicedit mi quod cognitiSextremi confuse, siue per 3. Onomilio, statim complexost euidens Per .
hoc idem patet confutatio res sionis ad illam deductione contra diuisionem Diui Thomae, a si est necesse habere cognitio. nemore altionis ad hoc cilla propositio
sit nota non erit per se nota, quia non erit
nota proprijs teririmis, ut ditari est. Praeterea, liuisio illa propositionum rei j citur,quia innititiar illo falso fundamento, quod propositio per se nota sit deuouod propositio immediata, quod esse falsis in
Propositio per se,non conuertitur in pripositionem perdet. Exponitur sententia Scotio obiectiones contrariae rejciuntur. Cap. I. SCotus pirmo Sent. list. 3. qucstionet C . tia G. adprobandum, quod ens non est uni vocum dictum in quid de suis pacsionibVadducit dum lationcs.Prima est , propria pausso praedicatur de subiret insecudo modo clicedi per se,ex primo Post cap. . CX. 3I elgo stabiectum ponitur indefinitione passionis ut additum, quia si Gidus modias dicedi per se,est ille, in quo hibiectum est de deri nitione praeditavi, ut hc moestiis bilis: Homo enim est dederi.nitione risibilis: constat aute quod non est de definitioiae risibilis,nisi ut addi tu, qu M. homo no est seinis,neque disseretia sibilis, neque niuersaliter aliqd subiectu alicui accidetis propin ingreditur det initionem accidetis proprij,nisi ut additum. Felio deducit Scotus,aergo no praedicatur inpi imo modos se, de proprijs passionib', quia quod praedicariir de aliquo in primo
modo, est genus, vel dister tia, vel tota definitio,vt patet ex declaratiotie illorii mmodorum,o sic subiectum no est,nium cum dictu in quid, se suis pati tomb. cosequentCcens nolitvniuociim dicitim in quidae suis passionibus. Secuda ratio est, quia ex Aristotc ei Cino Post .cap. 8. biloquitui de staturi principii , est, quod
145쪽
propositio per seu non conuertitur in pro uersiales,non conuertuntur Politione per se, siue piae dicatio per se, noconuertitur nitar dicationem per seri, ita
quod ii predicatum u: citur per se de subi VCPO, non conuertitur, subiectum per se
dicitur de praedicato, sed per accidens; Ex hoc deducit, ista est per se secundo modo,ens est unum, ergo haec non est per se secundo modo unu est ens sed quasi per accidens, si initi haec rili bile est homo, est de his itini praedicationibus loquitur, quia aliae praedicationes tant praedicationes per accidens, ut diserte docet textu i S in textu etiam cto, tibi exponit egregio Ioanne Grammaticus, labarella docet, quod
non potest esse reciproca predicatio specie de genere,nec de di serentia; quia ti-cet genus, Mitferentia praedicentur duspecie, non tamen vult Aristoteles, quod haec praedicatio sit reciproca,probat enim ibi intentum principale duabus rationiabus; ptima est per fiducialem reprobati ne, scilicet dato etiam, quod daretur haec recipro a praedicatio, non alneia sequeo, nulla propositio per se con retur, qtiod detur procelliis in in filii tumn propositionem des se. Quida in predicares,neque in subiectis. Secunda vis pcra cic ens. Ex liis duabus rationibus is , coincluditu quod Ens non praedicatur inii, luid, defuis passionibus Hinc oritur disputatio inter quosdam Scotincas,&Caietanum; nu liud sit vera nati iraliter Furcptopositio Uertitur i
Scotistae tenent eam et leveram univcrsaliter; tetanus tenet e mi esse veram palticulariter in aliquibus enim valet,in ali , , quibus non valet Rationes quas pro se e. . adducit Caietanus primo Post Cap. ., ut iste, primo ista est iopositio per se in prii lao modo,homo est rationalis,eius couersa esta rationale sit homo, hec quoque est per se, ergo in aliquibus propositionibus propositio per se couertitur ita propositionem per sie: quod autem hec propositio rationale est homo, sit per se, probatur, quia est neces laiia,ta omnis propositio necessaria est per se. Secti do probatur hoc, quia illae sunt propositiones per se quibus competunt modi pei festatum secundiam et initiones data ab Aristotele, huic autem, rationale cithoinri,d si inil ibi is conuenit delinitio occidi modi petr se,qtii in his si ibi echum ponitur in ration prirdicati, ista vero, par in imparis numerus est in primo nando, qtua illi, similibu competiit definitio pruni modi.dm verum haec sententia Caietani, sicuti A multie aliae in illis libris Post. repugnat nedum Scoto, sed Aristoteli . veritati depraesenti quidom, csis picti itin,ctim Arin L stoteles in I S. capite primi Phist in alio fena 3 re non labor l, nisi inprobando, quod in praedi c. Vione Hi cet 'i, o IC, no datur Conuertentia; petrabat enim ibi principaliter, quod non est precessu in infini-
tu in in predicati CX tremis ad hoc . ita tona comprobandum iacit inter alia hoc lin-da metum, quod pr. aedicatior te per se uni
ratio estes quia is daretur hoc reciproca predicatio in quid Messet per se de Uiu salis, sequeretur, quod ei uis citet sui generis genus; si enim hec est per se, ,-
niuersialis, animal vist homo, sequitur,
quod homo sit sentis animalis, quia in naturali predicatione superiora predicantur de suis inferiotibiis, tacos sequenter
esset quoque genus in ipsius , quod est
absurdum itides.Similiter si species posset praedicari,n: uersiliter de ditierentia, species eli et di ierentia suae ita eienti. ae; Idem probat de praedicatis accidentalibus in rex iri l. nos breuit ei oste tulemus, quia clarum est, quod si dici natas risibile est homo est praedicatio contra natura,quia subiectum est homo, sirisibile est accidetis, S consequenter sibile inest omnia, no iomo ii sibili:est ei so praedicatio contra naturam, libile est mox denique haec omnia clas anuli 2 pud Aristotelem in praecitato loco, ridetiam cos pictae app.iret ex ratibne e . finitione modoruin per se: nam primu ,
secundus modus p cri habet hanc comunem conditio: aena, qtindi Erdicatum
inest subiectasi adeo quodi dicatio debet est naturalis, non conria naturam, Sprobatur ex verbis textus, nam in primo
modo ait per e autem quaecumque insunt in eo, quod Fud Li,,bi per Peaebum illud insiunt denotat prae statum inesse subiecto: dum vero ait an eo quod quid est,declarat secundam conditionem scilicet modam quomes in seci udo modo, cum ero ait, o quibuss
146쪽
quibuscumque eorum, cilic et praedicatis quamluti ipsis su hie tit haec est rima conditio, ipsa subicctii sunt in clinitione, ecce aliam couditiovem conuenturit ergo uterque modus in privilia Adii toti quod praedicatum debet inesse subiecto ira
PNaedicatio est natu talis; differunt vel o ins cunda conditit ne, quia in primo praedicatum est deden nitione subiecti; in secundo vero subiectu inest ud crinitione prC- dicari, tu .ae omnia, quia diligenter decIaserantur Iacobo Zabarclla,&alijs, qui serio Aristotelem ipsum exponunt, non immoror; at in propositis propositsonibus a Caietano cum dicimus, rationale est homo, patra impar essentimeriis, praedicatu non inest subiecto Ecdiconuerso adeo Ad quod prae licatio est contra naturam. Admia rationem Caietani dico, qtiod falsia est il- na rela propositio, quod omni propositioi xione cessaria est per se,quia propositio de omni,est necestaria, tamen, non est porte,
ina propositio per se es h magis necessiati propositione de omini; Sed noc dimicii, dico quod haec propositio, vi miles ,
lationale est homo sit vera, necessaria, quia illa homo est rationalis nedum est per se, sed est uniuersalis, secundum quod ipsum, quod est ultimus gradu si cesssitatis propositio autem,'u Test, ni- iter salis est de terminis omnino aequalibus, ideo sunt collertibiles, rideo istae propositiones couersim predicatur pr pter eorum crininorum perfecta aequalitatem, sic licet praedicatio non sit naturalis, tamen propositio est vera,&necessati .i, quia eius convcria est secludum quod ipsusn,non ergo sunt necessaria istae, quia sint per se , sed quia et iis conuersae si int
secundum quod pium, unde Porphyri iis capite de Specie, duplicem praedicatione
loliam admittit, superioru de inferioribus&. ii alium deaeqtialibus, idem dicendum de illis propolitioniblis,omne necessatium est eternum, quod si non sinis cundum quod ipsum, eri in t false,vel non necessario vero; Quae autem dicit Caietantis de definitione accidentilina, qtuod subiectum non ponitur,ut adduist, si int falsa, sed alibi ea examinabuntur, scilicet in Meth. lib. .
Probatur quod datum regressus de mente Scini, insecundum veritatem Op. I. Licet api id antiqxios de demonstratione circulari fuerit displuatio,nu qua tamen de regressu fuit controuersia. Vnde Scotus libere inquitur de eo, ac si de hoc
nunqua diibita illi nisicitavi aute critas
in hac re disiicida fiat, primo declarabo quid sit regrestus, quomodo a circularid Cinranstratione qua in confutat Aristoteles diri erat. Secundo ponam opinionem,
Scoti cum suis fundamentis. Crtio ratio is, iis nes aduersiariorum adduca in , soluam. iri, Quo ad primum est tale disclumen inter en u. Circulu, regiel sum, quod circulil est, dire- quo ostendimus conclusioni cm pC prae-rras
missas,deinde praei nissus per coclusionem Dim, eadem via, scilicet propici quid;it quod utraque est demo si ratio propter quid, ut
si ex A. demonstremis B. Miterum ex B. dona sistremus A. utraque sit demostratio propter quid, siue per causam estia mostratio circularis, qua Aristoteles 3. . . Poster. reiicit regressus vero est, quando per effectum ostendimus causa, Cinde reuertimur,& per causiam ostendimus effectum Mit hoc est discrimen interaegressum, Scirculu,qilod in circulo ute
que processus est propter quid a m et gressu prior proccssus est ab e flecturi aposteriori secudus est propter quid , Mapriori,&ita argumenta,que fiunt contra circulum, non valent cotra regressium,neque admittentes rogressiim admitti it circulum .Qtui ad secundum ex multis locis oti Scotti in libris Sent potest talis sententianii,
colligi ,licet nulli bi(quod viderim de hoc Mui.
expresse loquatur, praecipue tamen elicit, enis sentcnia ex . Sent in Prologo quaestione de subiecta solis edi tertii principale ait enim quod cx pastioniblis O sumus venire in cognitione causi, illat tam passionis, demostratione a. Hoc admisio,
clarii est, quod postea per tales causis possumus cognoscere istis pastiones, quaesut effectus talis esse causarum; etenim si sint
147쪽
cogii oscibiles , distincte debent cognosci per causias proprias, uic habito per demonstrationem quia,quod cauca ex is sumus regredi ad ostendedum et sechum distincte per eandem causiam , siquidem ille ellectit no potest distinctae cognosci
nasi perstiam causam proxiimines lioeconsumat ir, quia vult quirit subiectii minicientia potest demonstrui deii str. tioneis tua, tamen cum hoc vult, quod definitio eiusdem sit medium,&causta ad ostensendum passiones,&effectus de subiecto.Sed clarius truti libetis . . ad A. admittit rerum res sum: dicit enim ibi aper-t quod duplex est demonstratio una est per cautam,&alia per et Tectu, ibi prib.it dari hoc duplex demonstrationisi nus. quia veritas,necet Laria, sed non euidens ex se habet eludentiam, probatur ex alia veritate eludente sumpta ex caui si,vel ab alia siumpta ex ellectu, subinfertiquod veritates de causis non possiunt esse sine ilibusdam vetitatibus de effecti bus, Me conuerso veritates de eis. clibus no possunt haberi sine veritatibus deductiso causis , ita quod in illis est conexione i .itia,& mutua.Ex quo lora elicitur aperte ipsum admittere regressium; nam vult, quod percalicam cognoscamus et Lectinia, per et sectum caucam, siue quod idem est, quod per veritate deductas exEnectit,vellianuis in cognitionem veritam tum deductarum ex causis, ter verita
o Uyci ius declarat quomodo sit possibilesqd aliqtia proponti vera deducta ex ei secti, sit euidelis, Mnon sit nota per cauSa, declarat hoc modo quia ut patet ex Proemio Metaphysicae acquirim scietia per experietia i experieti titiesu, sic cognoscimus et tectus, licet no cognoscamus causam distinete , consequenter possumus cognoscere aliquam propositionem veram deductam ex ei Necha non cognoscendo causam distinctam, iub-
infert ulteriusinquirondo postea etiam Nota cognoscimus distincte causam, ubi decla..ilum i it quomodo detur Regressus .Pro cuius clariori notitia notandum est, quod haec se habent in regret Iit,ut colligitur ex pre-
ei ta questione septima quodlibet i
quando in prinio processit ab et Tectu noto tendimus ad causiam, tunc notum ei nobis in turn ineste subiecto,sed coenitione conriisse, quia tunc cognoscimus nopei propriam causam, sed per experientiam, sensum et lectum inesse tali ibi cto , dc sic nos deducit quoqri in ment-tionem confusiam aliis; sed habita coetnitione confusa causae ,per ei sectum noti imconfuta modo,non statim procedimus a causa ad effectum, sed prius distincte cognoscimus causam esse causiam taliseis crusri cognoscimus alitem distincte permultiplicem collationem causa ad illinii effectum,sic enim ex cognitione confiis hvnit et rectus, ventinus in cognitionem distinctam causae,&hoc est, quod dixit Scotus ibi in calces, mediante ulterior, inquisitione ut exempli Datia operientia, tensu cognoscunus generationem inesse rebus materialibus, prodire a materia modo permultiplicem collatione
generationis ad Iuateriam,venimus incognitionem conditionum materiae, ut phtet in primoPhysicorum.vbi Philosophus
pcrgeneratione, tua est e sectiis materiae veluttii cognitione materiae; primo enim,pbat dia materia in corpore naturali sic. bicumque est generatio,in materia sabiecta, ii corpore naturali est generatio, ergo in eo est materia;inde paut uim procedit ad cog noscenditan exacte ipsam materi im permultiplicem comparationem materia ad genta ationem; sic adinvenit quod si materia es causaritinerati nis, lebet esse priuata forma, esse iiij tentia, labere annexam priuationem , intutas alias conditiones, ita quod venit ita perlectam cognitionem maioriae . Habita hac perfecta, distincta cognitione matarie,tusac regressium lacie,&per
causam itendit ei Tectum inesse subiecto, scilicet generationem inesse corpori naturali per materiam sic Vbicumque est niateria,ibi ei generatio,in corpore natura
li est materia,ergo in corpore naturali est generatio Hec tria ergo in regressu fiunt cognitio confusiles Tectus, consideratio,&examinatio causa per illam collationesnad et iectum, qua acquiritur cognitio distincta ipsiusmet causar: tertio rcgrest, u si causa ad effectum:&lio tista tria tempo
148쪽
resin quolibet regresti non reperiantur
sic ordinata, tame nauit sic sunt disposi-Dis i ta preced tint. Quod modo deriti t.1-- auisti, regi cudus, probatur primo auctoritate I ij. Aristotelis primo Post c. s. nam postquaP i confutauit circularem domo: ut rationem per illam rationem, qua Me esset notius, ignotius semetipso subiungit, hoc tamen non esse inconueniens si diuersis modis accipiatum notius, signotius, ut una demoliti ratio sit propter quid aliam Ula Hecautes ut verba terit. CirculoquOC. quod impossibile sit demonstrare si inpliciteriplanum: si uidem ex prioribus oportet demonstrationen esse, ut notioribus, impossibile enim est eadem eisdem simul priora, de posteriora esse, nisi altero mindo,ut alia quidem ad nos , alia vero sim-s in pliciter quo modo inductio faciat notii. ais a. Ex his manifeste apparet,quod respuit circulum, tamen regressum admittit; Secundo clarius primo Post tex ' . habe tur,ubi ponit discrimen inter domonstrationem propter quid, quia,diccs, qtlod quando causa est mediunt , est propter quid quando alitem medita est enectit sci demonstratio quia cudat Iioc exemptus si formemus huc syllogistinim .Quod prope est, non scintili it Planeta prope sunt,ergo non scintillanistaec est demonstri itio propter quid, quia prope csse, qdeli causa Inon scintillandi, et medium in hac demonstrationeri si vero fornicinus sic: omne non scintillas prope est, Plane non durtillant,ergo prope sunt,est demostratio illa, na mediii est noctus, scilicet no scintillarem a causa cur Planete no scitillant,est prope esse ecce d sicuti in priori demostratione demostraitimus flectu per causimi,ita in hac secunda pereundeinucium demostra Dinnis causum, qui est rcgrcssius,quia unus est propter quid, ali propter quia;ait aute i ex qua loque euenir ut hac reciprocata demo stratione Wiam Ui; liam enim sui vel ba cxtus euenit
autem dia per alter a monstrari alterii &hoc clarius doccidi v.' S. Schis nasi fine illiti tex. . y monet,nsi posse feri semper liuiusmodi regressu naisipd solum quando causa,&estechus sunt reciproci ita quod
causa est causa immediata talis flectus sed qua loestectus non sinit recis mci,per
enectu poterit Osredi c. Iucauat pei causino poterit ostedi talis estectus, aenec non potiste di propter quid, nisi peccat sana proxima,himmediata Tertio ratio ita ne ii talis regressus est circulus, uno admitte lus, sequitur quod nulla dati tricietia , quod est absurdiu; Probo consequentia quia ex notiori biis nobis deuencrunt Plutosophi in cognitione eoru quae sunt
nobis ignota,¬a natura notior aut in nobis sunt effectus , causae aute sitarui in natura, ergo si habita cognitione causa ruriantu perciiciatus,ex cognitione ill ru causaria non possumus venire in cognitione flectaui, nulla datur scientia nec valet si quis res podeat. itactu deuenim' in cognitioncm cause, tam pCrim Sas
steato cognoscimus illii fluctu, s d alios enectus,ta cognitio de his est quae postea facit scietias; non valet inqua, qtaonia hic ellectus est cognoscibilis cognitione diastincta,que est per causiam propriaria potest enim cognosci dicit icte per causa nisi cognoscatur per illam mei causi, qua p- semet ostedita posteriori vel ergo dicendu est,quod talis essectus immediatus noest cognoscibilis distincte per causa, vel quod debet admitti regre istis iste, Caenim qn per et sectu notiti Ostendimus causa, enectus est notus solii in consiliis modo per causam autem cognoscitur distincto.
Adductentvr rationes contra Regressis , Osolvuntur. Cap. IAPI imo illi, qui negant regressum di I - . bus illis argumentis alguunt qui bias Mis utitur iistotcles aduersu cuculuna; quor tun primum est Si datur circulus deis
set notius,&ignotius eodem, scilicet causa esset notior, o signotior Cittacuisa anciliprocessu uno esset catilia ignotior enectus in alio esset causa notiore sectum scita idem esset notius, ignotius eodem nec valet siquis dicat Gioc non sequitur in proposito, quia alio, e alio modo sum tur notius in ignotius: nam in una deir Astratione causi est notior natura, alia rei notior quo ad nos. n valet di is scita utraque demonstratio est propior nos non propterna duram, Set ideo utraque de
149쪽
bet fieri a notioribus nobis. Unde cum effectus sit notior nobis, possumus quidem per illum ostendere causani at non possuli ius regredia causa ad ostendendum effectum,quia semper enectus erit notior nos. cia bis causa Secundo dato regressu nihil a-da ro liud probamus,nisi idem per seipsum,qui est processus inutilis nam priori processu ostendimns ex A. et sectu causiam B. in secundo processu ostendimus CB. causia A.essectum; adeo quod a primo ad ultimum n mi aliud probamus, quod si A.
est;A,est.Haec duo argumenta conricit Arist i Post Cap. r. aduersus Circulum.
T Tertio Arguunt aliqua de putant dom. Monstrare quando ab Qctu ad causam procedimus, vel cognoscimus illum cis chum pendere ab illa causia,vel non, si no, non positimus etiam facere demonstrationem illam,& per illum effectum adinuenire illam causam,quia maior propositio illius demonstrationis esset falsia ut siquis arguere vellet uod datur ignis in ligno, quia in ligno est tumus deberet sic forinare demonstrationem. Vbicumque est fumus, ibi est ignis, at in ligno estit mus,ergo in iuno est ignis, modo si ignotum esset quod inus pendeat ab igne, nulla esset talis demonstratio, quia maior esset ignota si vero scimus quod effectus ille pendet ab illa causa hergo superfluus
est secundus processus,in quo ostendimus effectum per caumam: nam per demonstrationem propter quid, qua rimus scire propter quid talis etfi ctus siue ramoin talis effectus hoc autem Iam consequimur per prioi cm processum, ergo supc riua est secunda demonstratiosi ergo iste regressus non est adniittendus, quia vel est vitiosus,vel supersul US. Varia argumenta adtrersiis huc regres Argu sum adducuntur a Balduino, ulla prime reant secundit in procCII Uma causa ad ecfectum non es clemolli aliutini de ideo utra non poste fim alcin regressum . Primo '- sic Oninis remostraim est ex notio ibus ' nobis sed emcnstratio in secundo processu nonis ix notitatibU. nobis, ergo. Maior est Aristotclis primo Posteriorii, capitulo sectindo,M:ncro latur ex Aristote primo I cst. cap. r. tox iri ubi ait Aristotelas, id quCd est cause notitiae alicu-
iusta est magis notum illo, propter enim unumquodque tale S illud magi sed ecse effectus est causia notitia esse causae, Cr-go notitia esse essectus est maior, c certior noritia esse causae.Se indoinem ostra
tio fit ex praemissis necessariis,sed promi
ta talis processus non sunt neces Cariae, e go maiorest nota minor probatur quia premissae istius processens sunt necessarie ex suppositionesquia si effectus est,causa est ergo si effectus non esset, neque causa esset haec minor habetur ex Aristotelea . Post. cap. LI. Tertio,si daretur hic re Sax-gressius,quaelibet scientia posset ostende e re filum subiectum a Driori consequens est falsum, ergo consequentia probatur hoc meplo datur corpus compositum, ergo est cormptibile, es go est materia. Hoc procesit adinvenimus materiam ab cffcctu Regrediamur a causa ad effectu,
datur materia, ergo datur corpus corruptibile ergo datur corpus compositum quod est stibiectum in Philosoplita naturali: sic in alijs possumus arguCret. Ex dichis in pracedet catile Exite sol Priatuuntur rationes adducta .Ad primam,c; cedo quod ide est notius, ignotius re rum spectu crus lem,ut dictum est, neque hec se aestinconeniens accis endo diueis modo notius, ignotius unde argumCnit pro . . cedit contra circulum,non contra, rias N. sum , quia in regressu effectus est notior reis, Caula,cognitione confusa ed est postea ignotior issamet causa cognitione distincta AE cum arguit cytra hoc,quia in vir que prCces taedet cmus prOccdere a notioribUSitici: Siqui demonstratiocst propter noS,uon propter natura, dico, quod Ili virCque prCcessu procedimus a noti ribus nobis, sed in uno cognatione confvsa,vi cum prccedimus abiflectu ad cat sani Lin alio vero proccssu procedimus a notioribus nChis cognitione disi incha, ut cunia causa prccedinates ad ellcchim;n qtae enim dicimus aliuin processitim esse notiolibus nobis realium a notioribus natu iae, sed uterque est a notioribus. bis alio tamen, Malio modo, ut dictum est Ad secundum iam dictum est, quod , concludit aduersus demonstratione citacularem, non contra regrevilm, quia in
regressu non est procesius ab eodem ad idem
150쪽
idem,eodem modo,ut contingit in circu-- lo. Ad tertitam dico, quod ex prim processu cum procedimus ab effectu ad causam ignoramus causim esse causam il- Iius nectias, Metiam scirmis esse causam illitis et octiis, scimus illam cati famesie causam illius effetari contuso modo sed ignoramus distincto modo Ideo Vim Obij ciunt,ertio superfluit ille secusis 'U
suis a causa ad effectum; lico, quod no perfluit ,immo est necessarius,ut cognoscam distini talem effectum esse a tali causa. Vnde isti decipitantur simili et ceptione Memnonis, Sophistarum L.
Post. p. i arguentium, quod non datur scientia; iura enim non concedebant mediam cognitioncm inter perfectam sciemtiam,& meram ignoran iam, quae et cognitio confusa, ideo illos cauillos, ut etiaisti blae re nesciebant nos autem illa ad- inuenta faciliter cum Aristotele solui-Mi mus. Ad quartum,negatur minor, pro&cto verum est,quod effectus est catila notiae causae in cognitione confusa, tamen in cognitione distincta effectus non est causa notitiae causae, sed talis cognitio diastincta habetur ex examine, klabore intellectus circa cognitionem illius et causeni haec responsio confirmatur ex hoc,
quod omnes concedunt cognitionem co-
fusam semper praecedere distinctam;immo distincta habet originem a confusi; tamen si quis argueret,ergo certior est munitio confusa,quam distinctarquia pripter, numquodque tale,& illud magis nihil conchideret,quia utique o ni habet ratio in eodem ordinet, at in diuersis ordinibus nequaquam . Ad quintum n gatur minor;ad probationem dico,quod in se do processii propositiones suntn cessariae peri non ex suppositione, quia praedicatum inest subiecto necessario ideo licet eorum cognitio originetur a cognitione est tu confusa, tamen habita la,venimus postea in cognitionem discinctam causae,&sic forinamus propositiones necessarias per se, quia sunt verae,&necessariae, licet mi identiam habeant cx illis:neque sequitur,quod sint necesiariae ex alio, ex suppositione, licet earucognitio distincta praesupponat aliquamvis cognitioncm confusim.Ad sextum nega-
m consequentia id probationem per illud exemplum, dic, quod concludit.
quod subiectum potest ostendi a post
riori,& hoc nos concedimum immo iis pnitio,quae piaesupponit alia,non estit ne ceta aria,ntilla comitio intellectus esset necessaria abs tute, quia illa praesupponat
, mitionein sensititiam ab illa enim oriminatui starac autem dicer est absurdum, sili hoc dicere non est absurdum, nCque
est absiurdum hoc;quod ipse pro absurdo
assumit , falsitatem autem Consequentiae ostendo per hoc, quaa in regressu in primo processu ostendo causim per enectu,
in hindo processu ostendo effectum porcausam,modo si per talem regrcsium posssum ostedere clati subie tu propter quid, hoc continget in primo processu, in quo per effecti imhitendo subiectiim, j.iusam, tunc hoc non est probram dari subiectum a priori,sed a posteriora, qtio nos concedimus , ut m proprio quaesito dictu est;in se do vero proceissu, qui est a priori, non ostendimiis dari casuin,neque iubiectum, sed efficctum , pastionem per causamata quod nulla est haec ratio.
Dantur tantum ditae species demonstrationis.
Positio Scoti, comprobati, sap.
DE hac materia loquitur Somi in Quod lib.quaest. . t principio ad A.
aperte asserit Aristotelem tantummodo ditas species demonstrationis admittere,scilicet,propter quid, quia,quam mvna est per causiam , alia est per este inim , quod autem sufficiant duae species,
monstrationis tantum,probat quia omne verum necessarium non euidens ex terminis, habens tamen necessariam Connexionem , heu identem ad aliud verum necelsarium, heuidens, potest probari per illud verum necesilarium, Meuidens. Hoc non probat Scotus,tamen ex se facillime pateturam sicuti ex propositioniblis euidentibias ex terminis probamus propositiones veras,sed non euidentes ex terminis,quae habent necessariam connexione ad illaS,