장음표시 사용
181쪽
euetur. Hinc intelligi potest Galeni temporibus usum mittendi sanguinem a naribus fuisse probe cognitum, atque frequentatum. Sunt aliqui, qui existimant fieri hanc vacuationem, secto nasi mediastino, quam multi laudant in faciei, nasique ruboribus,atque in aliqua inflammatione. A L p 1 N: Errant illi certissime id credentes , quoniam apud AEgyptios omnes narium scarificatio, atque
mediastini, una, eademque non est, neque ad eadem mala utrisque his utuntur. Narium enim scarificatione multum sanguinem euacuant, qua Vacuatione omnibus capitis inflammationibus cum internis, tum externis,& in febribus tape utuntur: a Mediastino vero scarificato paucissimus sanguis exit, qui tantum faciet nasiq; ruboribus adiumento esse solet. Gu1LAND. Sed quomodo nares sca' rificant, atque nasi mediastinum Z ALP1 N. Naso in primis, postquam collum fascia deuinctu est, ut venae crassescand, tum multum perfricato, tum aqua calida multa dulci asperso, atque tumefacto cutem narium ambarum, vel unius,per longum tribus, vel ad summum quinque scarificationibus secant, a quibus sanguinem calido aquae dulcis balneo educunt. Mediastinus vero S ipse eodem me do unica scarificatione secatur, guttaeque tantum sanguinis ex eius sectione promanant. Vtuntur etiam illi populi labiorum praesertimque inferioris scarificatione pro oris, gula, inflammationibus, sed longe maxime ubi fixuris labia fuerint, obnoxia, gingiuasquescarificant,ex confluxo sanguine dolentes, vel aliqua inflammatione vexatas. Sed his omissis utilius erit, nos tandem accedere adleberrimam crurum; malleolorumve scarificationem: qui enim habebitur sermo de tanto praesidio, non poterit nonnisi multum medicis adiumenti afferre, quando liceascarificatio venae sectionis vicaria,mea quidem sententia sit, de qua nunc prolixius tecum loqui cupio; speroque huius sermone maiori, quam c. eteros nobis volo. ptati fore, nec minori utilitati, quem totumin hac die vix credo a
nobis posse absolui. GUILAND. so, quae in sermone huius
scarificationis, quae k nostris etiam iis partibus applicatis cucumbitulis communiter in quibusdam malis ita facile molitur, tam copiosam orationem accersunt i Vellem igitur hac de causa, ut
quamprimum ad illam te conuerteres. A L p I N . Faciam ut lubet, sed vereor ne tu in communi multorium errore verseris, qui celo
brem hanc malleolorum scarificationem, ab antiquisque medicis narissimis pro venae sectionis vicario auxilio receptam, atq312
182쪽
usitatam, in cucurbitularum cum scarificatione applicatarum usum commutarunt. Verum siquid de illa Gal. & Oribasus in multis locis, ex quam plurium celebratorum medicorum sententia, nobis prodiderint, nunc meminisses, fortasse ita hic sermo te delectasset, ut longiorem hac de re explicationem a me peteres. Gvi L. Nihilominus ego fortasse, auidius quam tu sermonem, qui de huiusmodi praesidio accurate habeatur, expecto. Sed antea scire ex te volo, an eodem modo Hgyptij mentum scarificare soleant.& brachia, quando horumscariῖcationem apud Hispanos confici aliqui prodiderint : atque δί menti scarificationis Gal. in 6. lib. de
composit. med .secundum loc. ad multa mala meminerit. A L Ρ I D. Etsi utrumque fieri meo quidem iudici posset; tum brachiis, cruribus, quoad venarum ordinem fere omnino respondentibus; tum etiam quia mentiscarificatio,& commode administrari posset, di multis affectionibus esset utilis. Cuius utilitatem antiquitas medicorum nos recte perdocuit. Sed tempus est,ut ad propψsitam sca
Malleolorum , me crurum scarificationem ad moliendam euacuationem auxilium esse antiqui um,
OM Niv M maxime crurum, surarum ; vel malleolorum scarificationem pro sanguinis molienda euacitatione in pueris , Eunuchis, mulieribus, atque carnosis vel pinguibus omnibus hominibus usurpant, tutissimumque apud eos creditur vacuatorium remedium: quo quisque multorum morborum occasione ingenti lutis spe utitur ad Vacuandum sanguinern, praesertim que viribus vacuationem per Venam sectam prie imbecillitate non ferentibus . Scarificant enim , Ut inferius propriis locis dicam , in utroque crure suram,ssiue partem cruris crassam, quae malleolo contermina est, multis adactis profundis, ac longis scarificationibus, a quibus sepe tepida aqua dulci ablutis, quantum
183쪽
. Volunt sangIlitiis sine multa corporis commotione, educunt. Asshoc auxilium illi in omnibus morbis, ab humoribus calidioribus ortum habentibus, veluti ad s.cram ancoram confugiunt, neque id immerito, cum tot, M tantas habere ad sanitatem vires cepissime sint scarificationem experti. Mirorque idcirco, G v I L A N D. doctissime, nostrates medicos nolle tam Vtile, atque a multis doctissimis Graecis medicis antiquis, ad morbos profligandos, hominesque ab his praecauendos aded laudatum auxilium agnoscere,
atque in usum reuocare. Et quamquam eos medicos non omnino laudem, qui ita prompte in quovis fere morbo sanguinem per
venam sectam mittant, rectius tamen eos agere putamus, quam qui eandem vacuationem sanguinis per cucurbitulas dorsi partibus cum scarificatione applicatas moliri consueuertit. GUILAND . Priores illos medicos eo auxilij genere, quippe venae sectione posus e morbos eos profligare tutius ac certius iudico, quam alios cucurbitularum usu. d missio sanguinis per venae sectionem pro
curata, magnum utique sit remedium, atque ob id magnis merito occurrat morbis. Ab usu vero cucurbitularum tantum abest , Ut magnos morbos a plenitudine humorum ortum ducentes, profligari posse credam, ut potius iis applicatis eos in deterius succedere posse autumem . da nobis heri diligentius dis utatum, atque constitutum fuit. Sed cur ego te tamdiu interpello,teque ab incepto tuo sermone his verbis amplius distraho Z perge igitur reliquum hac de re sermonem absoluere. A L p 1 N. Pro tollenda corporum plenitudine Gai.nullum cucurbitularum verbum fecit, ut nostrorum multi cogitant,sed solum venae sectionis, atque cru-a7. rum scarificationis meminit. c d ab ipsius mei verbis in a. Aph. Hippocr. commentario proditis colligitur, quae thaec existud: Eua D cuatio omnium humorum aequalites, quae quidem exquisiitissima. N est, sit per venae sectionem; proxima autem huic illa est, quae fit per' malleolorum scarificationem. In libro etiam de hirud. cucurbascaris dixit: Cucurbitulas inplethoricis corporib. non modo esse anutiles, sed etiam noxias. Atque in lib. de curat. per sang. missi
docuit, ante cucurbitularum administrationem totu corpus eua- .cuatum esse oportere, illisque vel cum scarificatione vel sine ea
applicatis. Ex quibus nostri medici perdocti nescio cur in magnis morbis, viribus sanguinis eductionem per vepae sectionem non fe- irentibus, ad hauc, relictis illis cucurbitulis, saltem crurum scarita
184쪽
dationem non accedant Vel confugiant, cum thaec tutissimum sit auxilium, vacuationeque Vt it Gal.)Venae sectioni proximum. Hocque etiam venae sectioni Vtilitate praefere dum Gal. in eodem Cap. v lib. de hirudi cucurb. aliis verbis meminit Eodem namque anno venam frequenter incidae,minime quide rationi consentaneum arbitramur: Quandoquidem cum larga sanguinis copia, vitalis quoque spiritus emittitur, quo sane absumpto, creb ius quidem moles uniuersa frigescet, tum animales functiones omnes deterio . res redduntur. Q amobrem ab ignobilioribus membris, utpote a cruribus sanguis educendus est. Atque in libro de curat. per . sang. missio. in quibusdam corporibus crurum praefert scarificationem venae sectioni, ut ipse hunc in modum prod1dit, dicens: .
Porro quae ex mulieribus albidiores sunt , sanguinem aceruare te- Cap. v. inuem solent. Quocirca adhibitis malleolorum scarificationibus maxime iuuantur. Et paulo pbst ait : Carnosis vero de candidit ς paruae insunt venae, quibus malleolos scarificare, qu in venam se- care praestiterit: quippe cum hae paruas in cruribus venas habeant.
Est S Apollonius ille atque Antyllus medici olim grauissimi, ut apud Oribasium legitur, qui huius scarificationis clarissima monumenta posteritati reliquerunt. Oribasius vero haec de ipsa cru- Lib. 7.
rum scarificatione scripsit : Et sane dum pestilenti vehemens Asiam deprehendisset, multos'; perdidisset, meq; etiam morbus attigisset jecuda morbi die remissione febris facta, crus sacrificaui, duasque fere sanguinis libras detraxi, hacque de causa periculum vitavi. Plerique igitur etiam alij hoc praesidio usi superstites euaserunt: erant enim plenitudinis signa. Crurum itaque scarificationis V usum Galeno, Apollonio, An tyllo, Oribasio, pluribusque etiam aliis ex antiquis clarissimi. medicis & cognitum,*valde apud eos De quentatum exinde plane constat. GUILAND. Vera sane praedicas: sed quid mireris multos etia doctissimos medicos hoc ita ab opti mis medicis laudatum auxilium minime Velle agnoscere,ac in priastinum usum reuocare, quando multorum insanabilem in desen dendis erroribus pervicaciam tu recte noueris i Quid mireris, in quam, cum ipsi aliquid habeant, quo culpa carere aliquo pacto
vidςntur ξ Nam quis unquam ab AEgypto huc profectus est, qui
eius scarificationis verum modum nobis manifestarit ξ Certe nemo nos eam edocuit: ego magis mirandum esse puto, hactenus,
multis in Italiae urbibus,presertimq;Venetiis perinde ac Erasistra-
185쪽
tei faciebant,medicorum multos sanguinis missionem pervellam sectam ita abhorruisse , ut maximum timorem id genus auxilij plerisque incuteret. in re non parua gratia Alexandro Massariae medico clarissimo est habenda, qui cum urbem illam olim i gressus ita4 sanguinis missione abhorrentem, ac timentem inuenerit,medicae artis Hippocraticis principiis veritatem illis saepe suadendo ac d onstrando , errorem in medicina summum, ementibus doctissimorum multorum medicorum eripuit. Tamen caterua medicorum ita morbus inualuit) superfuit, adhuc antiquis erroribys plane addicta: qui affirmant, non esse conficiendam sanguinis vacuationem per venae sectionem,ob plurimi caloris resolutionem, sed tantum cuti dorsit aliisque partibus appli'
citis cum scarificatione cucurbitulis. Hincque earum usus eo gratiae deuenit, ut nunc frequentissimus apud multos, ac familiarissimus factus sit. Hacque de causa multi audent assirmare cucurbitulas scarificatas venae sectionis vicarium esse auxilium rum Opinio quam erronea,& a veritate aliena sit praeter ea quae dicta sunt, patet etiam ex Galeno, qui & in L. lib. Aphorism. k in .
de sanit. tuenda, atque in lib. 13. meth. med. aliisque multis in locis dixit apertissime, secundum locum, Hectione ven se, crurum sca- cap.3. rificationem obtinere mamin et . lib. Aphoris m. ait: hanc scarifica tionem venae sectioni esse proximam: atq; in lib. . de sanit.tuend. asserit,tantundem ac venae sectio valere malleolorum scarificatio, , nem; &in lib. 13.meth. med. scripsit: Si corpus fuerit plethoricum, , , sanguinem mittendum esse, aut vena incisa, aut cruribus scarificatis. Arpi N. Recte sane dixisti, sed hactenus excusari poterant nostri hi medici, quod nemo ipsorum hanc scarificationem, quo pacto administraretur ab aliquo didicerit. Nunc vero quisque summe redarguendus erit, nisi voluerit hoc genus praesidi j viilissimum a nobis saltem accipere, & in antiquum usum reuocare. Maximeque cum audierit, huius scarificationis usum cum in tota
AEgypto, tum in tota etiam Hispania apud omnes familiarissime frequentari in omnibus pueris, Eunuchis, mulieribus, pinguibus-qIre corporibus, felici semper curti successu. G v I L A N D. A matus Lusitanus medicus non spernendus hoc remedium maximi semper fecit, atque saepissime eo pro vacuatione sanguinis usus est : ut panto post fusius etiam narrabitur. Eademque atque tu Ioan. Iacobus Manni posteritati tradidit. Quamobrem crurum scarificationem
186쪽
Liser Tertim. ' ationem multis M antiquis recentioribus medicis fuisse cognitatam, Mab eis adhibitam manifestissimum est. QDd vi apertilis
omnes cognoscant, ac ne ab hoc Vacuationis usu, ideo se abstinere
dicant, quod ignari sint, an eodem modo haec scarificatio, tum in AEgypto, tum in Italia hominibus conducat, ideo si postquam tu in patriam redieris, in aliquibus ipsa fueris usus, ac quali etiam salutis succes uvel felici,vel infelici, intelligere ex te nunc cupio.
Qibus in halia Acis hominibis sanguis crurum sta ri catione fuerit detractin. Cap. IV
AB AEgypto ego in patriam reuersus, Bassanum oppidum loci
amoenitate pulcherrimum, meorum studiorum gratia, me contuli, ibique medicinam publice saciendo multos scio aegrotos crurum scarificatione , sanguinis saepe euacuatione more AEgyptiorum procurata , sanitati restitutos. Scis etenim postquam in Italiam ex illis locis peruenerim, me perpetuo optima Agyptiorum vestigia in medendo sequi voluisse, praesertimque insa.-guinis Vacuatione molienda, maximeque in usu crurum scarificationis, pro qua exercenda diligenti, atque experto inuento huius operis ministro, in multis sanguinem mittere more AEgyptiorum pertentavi. Quod mihi feliciori cum successii semper euenit. Primusque, cui eo modo sanguis fuerit vacuatus, puer fuit annos decem. natus, quem in humanarum literarum cultu Franciscus Langarinus Bassanensis in eius schola a Castro franco exercedum susceperat. Qui duplici tertiana correptus,cruribus ambobus scarificatis,&educto sanguine conualuit. Huic enim propinato prius Oarmaco I quo eius corpus noxiis paulisper expurgaretur hum ribus iisque maxime,qui in stomacho & Venis meseraicis continebantur, quarta die ambobus cruribus vel suris more 2Egyptiorum scarificatis, sanguinis fere libram commodissime eduximus, a qua praestita vacuatione febris imminuta, alia tantu accessione desae. Paucos ab hinc menses ab huius pueri morbo mulier fere sexagenaria, Bona vocata, quae apud Bassanos famosissimos pictores
bitabat, hepatis pessima inflammatione correpta continue cum
187쪽
dolore , Ω tensione dextri hypochondrij, assiduis vigiliis atqui dissicillima respiratione, ingentique siti, lingua nigra admodum
litesqualida febricitabat. In qua urinae tenues, coloratiores, cum contentis crudis spectabantur, die'; duodecimus ab aegritudinis principio agebatur, quando accersitus illaminueni eo modo aegro. tantem, cuius morbo, causis, ac symptomatis recte perspectis aecognitis, atque chirurgo accersito, internam dextri cubiti venam secari iussi,a qua nullo sanguine,muliere in syncopim collapsa,vacuato, ne misera caeteris neglectis remediis moreretur,ex eius corporis habitu bene carnoso, pingui atque albo, Galeno in' libro de
curand .rat. per sang.missi docente, malleolorum siue cruriam scarificationem magis quam venae sectionem;praestare ei posse: probe cruribua scarificatis, sanguis ad librae pondus commode eductus . est,a quo statim melius se habuit , nocteq; subsecutas innum coepit , melius respirauit, atque adeb febris minui exinde coepit ; die quarta-decima fere libera fuit,at decima-septima in uniuerso corpore critica exorta scabie, prorsus conualuit. Pbst hanc aliam eosdem annos natam , habitu admodum pingui, ac valde carnoso praeditam,villam Angaranum habitantem, bre continua, acuta, correptam cum intensissimo capitis dolore, assiduisque vigiliis, selirio, atque multa inquietudine curandam prae manibus habui,
cui die tertia praemita clystere , ambobus itidem profundis incisionibus cruribus scarificatis, sanginis libra & plus fuit educta, Lqua mulier melius statim se habuit: dieque septima omnino a febre
libera euasit. Puer etiam duodecim annorum Citadellensis in domo Ioseph Caralelli pharmacopolae, cum febre surdus omnino factus, eius a scarificatis cruribus, plurimo sanguine euacuato, statim audiuit, atque paucis diebus etiam a febre conualuit. Duae itidem eodem tempore puellae virgines in Valle Stagna decumbentes, in pestilentem febrem collapsae a suppressis menstruis, ea scarificatione adiuuatae sanitatem cito receperunt. to enim am' babus iis copiosi menses denuo fluxerui septima die cum iudicio. Criticeque ambae iudicatae in eadem die fuerunt. Audisti ex me igitur, quos vacuatione sanguinis,suraruscarificatione praestita, Deo annuente,Bassani sex fere mensium spatio sanitati restituerim. In principio dum ea uti coeperim , propter multas magna'; ac pro fundas scarificationes fere omnes hoc auxilium formidabant, Deinceps vero multi suere, tum viri, tum mulieres, quae ab utili'
188쪽
ate persuasi hoc genus remedi) iacile complexi sunt. CVILAND. Gaudeo te tantum de huiusce scarificationis viilitate periculum fecisse, cui facile omnes acquiescere possent. Ego vero, ut idem confirmem, puto non inutile fore, sit tuis experietiis alias ab Amato Lusitano memoriae traditas subjungam. A LP I N. Gratam rem facies s eas mihi etiam indicaueris . GuILAND. Is in prima sua eurata tirum centuriarum haec litteris tradidit: Paucis interpositis diebus 'huius dicti frater, duos annos natus in easdem oris vicerationes incidit, qui surarum siue tibiarum ventrium scarificatione, S topicis adhibitis enumeratis medicamentis sanitati illic b fuit restia tutus. Et in scholia, postquam tum omnes medicos prcpter Hisparenos, quod hos solum crederG,huiusce scarificationis peritiam obtinere , reprehenderat, subjunxit alterius pueri historiam, his verbis ; Dominicus Maria a Bala mercator Bononiensis cum filiolum regrauiter aegrotantem haberet, ut illum inuiserem me rogat, ad re quem accersitus iubeo protinus crura scarificari,prius ea per spon- ιοgiam fouens aqua.calida, ad poplites ligatura ac ad suras euo cecato sanguine, eas lape harundine festa percutiendo, sed inuita re matre pueruli natione Graeca, patria Bizantina, quae quum intra reduos dies puerum sanum conspexerit, ad me postea, tanquam ad
sacram anchoram, quum pueri sui vel amicorum aegrotarent, con- cc fluebat, ut illam illis iuberem euacuationem facere, tantum videlicet huic euacuationi tribuens : nec san E immerito, quia praeter multa, quae secum adfert commoda crurum scarificatio, mate- reriam in corpore exundantem minuit,& caput a dolore & malis iaassectionibus liberat. In secunda centuriarum pueri hanc subtexit historiam dicens: Filius Barbosii natus annos nouem cum febri curat. si continua corriperetur, & inter medicos consultum esset pro eius salute de sanguinis missione, primo a surarum scarificatione coeptum fuit qua vel tantum illico famis est factus. Haec extant mo- Iesumenta illiusce doctissimi medici de missione sanguinis per crurum scarificMionem posterorum memoriis prodita.
189쪽
Dὸ mic Uiorum Crurum scarificationem non eam es, quam nostri applicatis cucurbitulis frequentant. Cap. V.
NO N video hoc auxilium Arabibus medicis notum fuisse.
Quamquam nunc ipsorum fere proprium illud esse, dixeris , quando nemo illorum de eo aliquid scriptum reliquerit. ih si με Acieenna enim hanc scarificationem a cucurbitulis separatam ' , minime cognouit , quod ex eius his verbis facile perspicitur. Et
'' vento is quidem , quae cruribus superponuntur sunt minutioni propinquae , & mundificant sanguinem ,& prouocant menstrua. Quod apud alios quoque Arabes medicos multos Vsitatum, accreditum est. Nam neque Averroes, neque Rhasis, neque HalyAbb.neque alij multi de scarificatione crurum,ut quid distinctuma cucurbitulis scripsere. Itaque apud hos vacuatio per crurum scarificationem procurata nihil aliud erit; quam communiter nostris cucurbitulis , cum scarificatione applicatis sanguinis facta eductio. Cui opinioni id fauere videtur, quod alios multos praeclarissimos medicos; ne verbum quidem de hac distincta a cucurbitulis scarificatione fecisse videam. Nulla siquide apud Hippocratem ipsius extat memoria, neque apud Celsum secundum, ut multi aiunt, Hippocratem, neque apud alios multos. Hincque
multi etiam doctissimi medici nullam differentiam inter hanc dicucurbitulas starificatas fecerunt, exinde malleolorum scarificationem cum cucurbitulis interpretantes , ut Hieronymus Carda nus in lib. L. controu. med. qui haec Galeni verba de scarificatio . . ne ita interpretatus est': Sunt autem quae aequi ualent sectioni venae retentarum haemorrhoidum apertio, vel mensium suppressbrum, vel in quibus nihil est: tale, malleolorum cum cucurbitulascarificatio. Quae tamen interpretatio pace tanti medici dixerim ) longe a veritate est aliena, cum Gal. per malleolorum scarificationem distinctissime eam absque cucurbitulis intellexerit. Nam in libro de hirudinib. distincte duo capita scripsit,alterum de scarificatione, atq; alterum de cucurbitulis. Qui si idem intellexerit scarificationem, S scarificatas cucurbitulas esse, proculdubio cucurbitularum usum nusquam meminisset. Nam inlibro nuperi
190쪽
eitato dixIt: At Incipientes aut etiam vigentes supple capitis dolores in per cucurbitam in ceruice procurata retractio interim quidem solam,interim cum scarificatione. -d prorsus confirma- Uuit in Aphoris. libi atque in lib. de curat. per sang.missi Cur igitur ibi Gal. meminit cucurbitulat iam cum scarificatione, si nomine scistificationis semper cucurbitulam subintelligat 3 Certe ex Galeni sententia, utrumque esse unum & idem, falsissimum est. A L p 1 N, Cui dubium id est, variis utramque operationem moliendi modis perspectis, atque utriusque auxilij facultatibus λ Nam modus vacuandi applicatis cucurbitulis plane est diuersiis ab eo, qui in ususcarificationis adhibetur. Cucurbitulam siquidem linamento ardescente, vel igne vel aquae calidae halitu , cuti primo applicano,
quae valide intra se cutim attrahit , a qua cutem in ruborem atque tumorem elatam scarificant eaque statim rursum cucurbitulam aD figentes ea sanguinem a scarificationibus extrahunt. Secus vero in molienda scarificatione obseruatur, nam qui volunt crura scarificare pro Vacuando sanguine, primo arcte crus sub poplite ligant;& mox totum crus in primis multum perfricatum , in dulcis aquae calidum balneum immergunt, saepeque abluunt suram, ac arundine ipsam percutiunt, ut totum crus intumescat, multumque erubescat, atque obtorpescat, he incisionum acutum dolorem aegroti sentire queant. Quibus omnibus peractis crus ordinatis longis, ac profundis incisionibus scarificant, a quibus quantum
volunt sanguinis,aqua calida vulnera saepe irrorantes, vel totum crus in aquam obruentes , euacuant. Quis igitur scarificationema cucurcitulis diuersum quippiam esse non fateatur, ex modorum omnino variorum, quibus administrantur, obseruatione j Quae 'etiam inter se ex utriusque facultatum dignotione diuersa utique esse, facile suadebitur. Differunt quidem haec in ea quam praestant, euacuatione, quantitate saΠguinis qui euacuatur, nec minus
attrahendi modo. Etenim cruribus scarificatis librae sanguinis facile non secus quam per venae sectionem educi possunt. Quod sc pissime experientia verum esse didicimus. Oribasiusque in libro de cucurb.scarifhirud. sibi cum peste ipse Vexaretur, altero crures earificato binas fere sanguinis libzas extraxisse testatus esto Ad do, per crurum scarificationem tantum sanguinis vacuari:, quantum per venae sectionem euacuari potest. Quae. sanguinis copia nouita facile cucurbitulis exhauriri poterit. GVII AN D. Neque