장음표시 사용
221쪽
ilippo c. etiam in praecipitato libro de morb. lati dat, iis, quibus pus
mones sunt inflammati, ut pectus,&dorsum inurant. Ibidemque non minus in sputo sanguinis, priusquam ad puris sputum deuentum sin, urendum esse pectus,atque dorsum eX Vtroque latere memoriae prodidit. In suppuratis vero Vtilem' quoque esse ustionenit in .l. Aph. docuit . necnon in lib. de internis affectibus idem eon firmauit, quod etiam ira 3 lib de morb. apud ipsi ina legitur praeser-.timque ustiones ad eos morbos curandos pro p septum transuersum fieri oportere meminit. In hepate vero indurato, vel inflammato, ita in lib.de inter . assect. scriptum reliquit, dicens: Si vero neque sic desinat,vrere oportet, quum maximum factum fuerit,&
maxim e eminuerit. Vrito autem per buxeos fusos in oleum fer-V uens tinctos. Apponito autem donec tibi bene habere, &vstio-'' nem factam esse visum fuerit, aut per fungos Octb crustas inurito.' ' Ibidemque in liene tumefacto faciendum esse docuitatis verbis: Si vero ab his non melius habeat, splenem fungis vrito decem ma gnis crustis inustis, cum maximus fuerit splen, maxime eleuatus. Idemque ineodem libro pluries confirmat, atque docet. Ad articulos vero, qui ob multam humiditatem vel dolent,vel luxantur, ustionem summopere conducere scribit. QDd manifestis)-- me apparet ex his, quae apud ipsum leguntur in lib. de aere loc., , aq. in hunc modum : Magnum autem argumentum humiditatis is corporum Scytharum hoc exhibeo. Multos enim ipsorum, prae- cipue qui Nomades sunt, reperias exustos humeros ac brachia ha-ὐ bentes, manuumque iuncturas, pectora, coxas,& lumbos, nullam ' , , sane aliam ob causam, nisi ob humoris , mollitiei naturae detra- ,, ctionem. Nam neque arcus intendere, neque telum torquere posis ilint, prς impotentia humiditatis humorum. Quum matem urunt ur,humor ipse a iuncturis exolvitur,fiuntque corpora j psorum va- A l diora , melius nutriuntur, & magi v redduntur articulorum usu γ,, potentia. Particulatim Vero incoxendico dolore in lib. . Aphor.
δε ait: Quibuscumque a coxendico dolore molestatis diuturn. ex
A cidit coxa, iis crus tabescit, & claudicant, si non urantur. In hisque ,hoi.co. malis utilitatem ex ustione Gai in comm . hisce verbis comprehenti dii, dicens: Cum ipse suadeat aduri coxam , sicut in lib. de arti c., , docebat,ut & id, quod mucosum est absumatur, & laxitas cutis, ad ri quam articulus lubricat, magis ex adustione contracta, arctet ac
is prohibeatarticulum transponi. Et in lib. de internis affect . Hi
222쪽
ribe .ait, in coxendico dolo re esse crus Vrendum multis, atque pro- undis inustionibus. Atque in lib. de affect . quem Polybi Gal. ese autumat, legitur crus esse inurendum lino crudo. Hoc idem ex cap 11 Graecis Paulus in lib. 3. confirmat his Vtique Verbis: QBre cumi vitium longius se prorogat,articulum tribus, quatuorve locis vre- re oportet, ut in chirurgia dicetur, ac complusculis diebus viceta ra adaperta, sine cicatrice sertiare, quod clarius docet etiam in sex- to libro. Cornelius Celsus ex Latinis in lib. suae medicinae scribens de coxendico dolore ait: Vltimum est, & in veteribus quoa coque morbis eficacissimum , tribus aut quattidr locis super coxam cutem candentibus ferramentis exulcerare, M genuum inuetera tatos dolores vix citra ustionem finiri. In podagra vero venas pau-
lo supra pollicis digiti articulum , ves nodum inuri oportere lino crudo Au r lib. de affect nobis prodidit. Quod Itius in lib. c p11. ubi scribit de articulorum morbis plane confirmati in locum hic non inutiliter referendum esse duxi, quia ad omnium articulorurn dolentium curationem mirifice faciat: ibi itaque ab ipso literis tradita, haec existi int Crustas igitur inurere oportet, aliquas quidem paulo altius loco fluore infestato , aliquas vero propius,atque id cauteriis facere praestat,aut si id aeger ferre recuset, cum medicamentis, longe autem praestantior est cauteriorum usu S , nam&citius,&siccius perurunt. In uniuersum vero pedibus ex fluxu infestatis,loci circa utrumque talum forinsecus, dZ in trinsecus inurendi sunt, cauteriis iuxta magnas ibidem sitas venas' ς admotis, paulo altius supra talorum locum. Inurendus item lo- ις
cus inter magnum pedis digitum, & eum, qui ei proximus est ,me- dius, ubi sane venae magis tumefactae conspiciuntur, praesertim ex eis maximae. Quibusdam autem & articulos ipsos exurere expe- qdit, quum sub mucidi valde conspiciuntur, priusquam durities ad*ς modum toforum in eis generetur. Sciendum tamen,inquitRussus, quodin articulorum submucidorum pertistione ulcera aegre cura- bilia oboriuntur, verum ubi cicatrices coaluerint, maximum ro- buripsis articulis praebent, ut non amplius ad suscipiendum in- ςς fluentia excrementa fini apti. Haecque ac multa alia multi antiqui medici de ustioniam utilitate,& usu scripsere: omitto multo alios ex Arabum schola, velut Haly Abb. atque alios , quos luee eadem cognouisse ex ipsorum scriptis constat. Non tamen modum inurendi, qualem aegyptio frequentant, ullum antiquorum,
223쪽
. vel iuniorum medicorum cognouisse comperi. Nisi dixeris Auctorem lib. de affectio. tali experientia aliquando usum fuisse, cum ad coxendicum dolorem, S ad podagram, inustionem lino crudo faciendam tradiderit. At isti non lino crudo, sed cocto, atque gostypio id praesidij genus exercent. Audio etiam Barbaros multos urere solis petiis lineis coctis simul glomeratis , inustis.
Arpis. Fortassi e hoc auxilium non videtur omnino tutum, quando apud Hippoc .lib. s. epidemiorum legatur, Eupolemum coxen dico morbo afflictum , ex multis magnis inustionibus supra coxam factis interiisse. GVILAND. Respondet eius libri Auctor, tarecte sane, Eupolemum mortuum fuisse,a magnitudine, S multitudine ulcerum, atque ex virium imbecillitate: quae morbo admodum imbecillae redditae, tam grande remedium ferre non potuerunt. Sed his nunc finem imponamus. ALMN. Q n huic devstione sermoni paulisper adhuc immoremur , siquidem ea gens hoc praesidio familiarissime ad empyos, hydropicos, herniosos, atque ad omnes frigidos tumores utuntur. G vi L Α N D. Age igitur
aliquid hac de re, si quid habes, afferas. ALPIN. Vstione utunt tur in suppuratis, quos Empyos Graeci vocant, hydropicis, herniosis, atque in frigidis omnibus tumoribus. Qui pectus, ac dorsum
inurere solent, tribus vel quinque ustionibus inflictis, modo anteai narrato, eo auxilio multi suppurati sanitati fuere restituti , nam . per factas inustiones pus continue resudabat,quousque totum Va- cuatum fuerat. Hic modus non admodum periculosus est, quoniam modicum sic purissensim , ac sensim tras mittitur, SI vacu tur. Recteque Hippoc. hi sequuntur in copia puris educenda qui in lib. 6. Aphor. scripsit. Quicumque suppurati aut, aquam inter
D cutem patientes Vruntur, aut secantur: si pus, aut aqua uniuersi messiuxerit, omnes moriuntur. In pectoris, pulmonumque in stan
mationibus, atque in tumoribus frigidis, dc non minus in anhelo sis ex frigida temperie,frigidoque humore, ustione utuntur, quem . usum in iis morbis Hippoc. in libro de morbis, & de internis affec. docuit. Vrunt hydropicos aqua affectos, multis in locis, quorumath sub Vmbilico in tribus locis, aperta ulcera seruantes, ut per ea aqua exsudare queat, alij in stomacho,liene heptae,atque sub umbilico inustiones infligentes , Utuntur in plerisque ustione praenarrata, atque in multis etiam medicamento potestate urendi pr. edulo, alij sub clauiculis pedum, atque alij supra senu intus extraque
224쪽
inurentes, Vlcera aliquandiu aperta seruantes. Alij etiam tibias eo modo inurunt, Vel vesicant, Vescisque existis ulcera eodem modo faciunt, per quae paxllatim aquam Vniuersam Vacuant. His omnibus inustionibus hydropem ascitem sanant: itidemque hernias aquosas,atque etiam carnosas, de aquosis mirum non est sinustione ea, quae cum Rctu est , tum potentia, sanentur, quando aqua eo 'auxilio abstinaatur , sed carnosis etiam eo avxjlio curatas in multis fuisse hernias vidi, quemadmodum M tumores omnes frigidos Oedematosos, atque scirrhosos. G vi L AND. Quid de cancerossis obseruasti Z ALPIN. Paucos eo auxilio curari , nisi in principio, ubi neque occulti, neque magni tumores sint. Scirrhos vero ex phlegmate crasso obortos eo auxilio tolli certum est. Sed de ustionibus iam satis, etenim de iis multa locuti sumus , eaque attulimus, quae etiam apud Hippocratem, Galenum, Avicennam, atque alios grauissimos medicos passim leguntur. Ad nonnullas alias adminiali rationes chirurgicasiam transeamus, inprimisque ne hydropicorum,empyorum, herniosorumq; aliis remediis desperata salus, sectione aliquando multis restituta in obliuionem abeat, de ea sectione aliquid prodam, ac interea de nobilissimo modo,quo illi lapides e vesica sine ulla incisione educunt, deque ridiculo experimento, quo dysente ricos fluxus sanare, autumant. G VILAND.
Nullam tibi gratiam habeo, qui haec etiam proferre in medium velis, non inutilem fore mihi hunc tuum sermonem spero, quamobrem expecto, quid loquaris.
226쪽
Do sectione, qua in bdropicis, ct suppuratis fig)piij
CVR AN et etiam non raro hydropicos, sectione aquam educentes, quorum Varij varias sectiones ad id celebrant: alii siquidem sub umbilico per tres digitos versus partem, a qua hydropis ortum duxit, terna vulnera infligunt. Atque alij paruis scarificationibus ventrem tumidum scarificant, per quas aqua paulatim exit. Alij veri tutius supra, vel infra pedum clauiculam intus extraque binas adigunt sectiones, per quas commode , sensimque ac sensim aqua educitur. Quo sane modo sectionis aliquos ab hydrope effatu digna sanatos obseruaui. Sed periculum tamen est,ne Mongo aquae ad eas sectiones defluxu illiusce partis, tum ulcera
aperta, tum caeterae aliae partes mortuo fere calore in cancrenas
mutentur. Mulierem etenim Venetiis vidi, iis sectionibus omnino ab hydrope sanatam, & paulo post ulcera illa in cancrenas de-Unerasse, a quibus gracillima mortua est. GuILAND. Nouum illud remedium non est quando omnibus antiquis medicis, iunioribusque non minus probe notum se i sse , multorum scriptis plane constet. Hippocrati enim id notum, Aphorismus vigesimus sexti libri certe explicat, Cuius verba haec sunt: Quicumque
suppurati, aut aquam inter cutem patientes utuntur, aut secantur, U
s pus, aut aqua uniuersim affuxerit, omnes moriuntur. Et in lib. de loc. in homine haec leguntur. Caeterum in puero thydropem sic curare oportet. Partes tumidae,& aqua plenae aperiendae sunt scal- pello &frequenter,ac parum educendum est. Educendum autem est a singulis corporis partibus, & fomentis utendum, & semper locum apertum, unde eduxeris calfactorio medicamento illines. In lib. vero de affect . ubi curationem hydropis recenset, idem confirmauit, dicens : Si igitur a pharmacis,& alia victus ratione aeger tilitatem p in cipiat,& venter ipsius evacuetur, bene est: sin minus, sectione facta aquam emittat : secariar autem vel iuxta umbilicum vel retro iuxta lumbos. Gal. etiam de hoc auxilio multis in locis meminit, sed clare satis in comm. 6. Aphoris m. cum dixit: In iis au Mm,qui aquam inter cutem patiuntur,illae,quae a Graecis paracen -
227쪽
tests,id est, punctiones nominantur: magis quam ustiones,medicis C*ῖ o. sunt consuet. e. In lib. vero de compos . medicam. secundum loc. 9.
haec ita etiam scripta de hydropicorum curatione, ex Archigene ) reliquit: Scarificatis item ipsorum talis,& vulnusculis impactis ipsos in ferculo, aut lectica gestato, ac circumvehito: multus enim humor hoc modo ipsis profluere solet. rim curationem ad un- guem fere meminit Celsus in lib. 3. ubi scripsit: incidendum quo-D que super talum quatuor fere digitis ex parte interiore, qua perci, aliquot dies frequens humor feratur. Et Paulus, & ditius proli- Libat Xe satis huiusce remedi justum ac administrationem prodiderunt, ς'ῖ μ' praesertimque Hlius; ex quo quisque nostrum poterit sectionis in hydrope rationem habere. Arabes etiam omnes eodem modo saepe hydropem ascitem , atque leucophlegmatiam curandam esse nobis tradiderunt i, ut apud Auicennam, Albucasim , Haly, atque
Rasim legere possumus. Antiquis igitur medicis id auxilij genus notissimum fuit, δί non modo ad duas hydropis differentias, quippe ad ascitem, δί anasaream, vel leucophlegmatiam , verum etiam ad hernias aquosas, de ad omnes aqueos tumores. Herniae aquosis tutissime hac sectione ab omnibus curantur . QDd autem cognossi catur hoc remedium pro hydropis curatione etiam ab omnibus iunioribus,atque presentis temporis medicis ad ut manifestum omitto. Non est itaque remedium hoc tantum Egyptiorum, sed om , nium fere aliarum nationum, ad id mali inuentum. Non est tamen admodum in frequenti usu, tum quia, ut recte monent optimi medici, post alia omnia auxilia tentandum est, tum etiam quia raro eo hydropici iuuantur. A L p.1 N. In fgypto est satis familiaris sectio haec apud plerosque prope talum, supra clauiculas admi- 'nistrata, tum in ascite, tum leucophlegmatia: in utraque enim diu iapertis vulnusculis adseruatis, humor omnis vacuatur, atque ex
ea vacuatione humoris non minus sublata causa, ae qua hydrops originem duxit, aliquot sanatas vidi ; nullum vero secto ventre, quamquam ibi audierim, a multis, per eam sectionem aliquot sanatos fuisse. Plerique vero tutiorem esse scariscationem malleoli k affirmant, atque sub talo , in parte enim interiore duas scrificationes alte infligunt, atque unam in exteriore, per quas qualecum que tumidissimum corpus commode exsiccari, certum est, non se
meique ego inspexi. Hac vero sectione plerosque sanari arbi-' rior, si in principio, vel non longe ab eo secentur. temporo
228쪽
vires validae existunt, commodeque talem aquae vacuationem aegroti ferunt. d recte Hippocratem in K. epidem nos commo-rmisse Palladius in eius Commentario prodidit: siquidem Hippoc.
ait: A qua suffosses celeriter secare oportet; tabescentes statim ure- rere. Nostri vero sectione uti solent, iam desstitutis aegrotis omni spe resalutis, quo tempore vires tale remedium non patiuntur. Vnum ex Gillorum obseruatione addo , quippe multos insigni ventris tumore eo modo omnino curatos, ulceribus tamen ac pedibus ipsis in cancrenam versis obij sse; quod non aliunde illis accidisse arbitror, quam , quod ulcera illa atque partes item proximae ex larga aquae fluxione diu eas partes dente, atque refrigerante, calore multum diminuto, facile in Cancrenam labuntur: erin e caris a doctissime Hippocratem vel alictorem lib. de locis in homine, post sectionem, aquaeque eductionem, haec etiam addidisse existimo, dc
semper locum apertum unde eduxeris, calfactorio medicamento illines. Quo calido medicamento non alia ratione ulcera fouenda esse statuit, nisi ut calor naturalis conseruetur, neque a fluXione
frigida ullo pacto extinguatur. Quod Κgypti j non animaduertentes, sepe infelicis successus caui, existunt, eorumque auxili Ohydrope homines sanati, saepe alterius morbi causa moriuntur: sed
iam tempus est, ut ad suppuratorum curationem, quam itidem se clione non raro administrant, sermonem conuertamu4, de hydro pessitis superque locuti. GuILAND. Recte putas, quando,Vtau dio, homines suppuratos non minus secare,quam urere ipsi soleant. Operatio sane valde celebris, quae magno etiam periculo non Vacat. A1 pis. Cum illi viderint pleuriticum, vel peripneumonicum, multum, Ut par esset, non expuere, doloremque cum febre perseuerare, atque cretera alia symptomata , pus fieri arbitrantur: neque immerito, cum in i is morbis si tussi non purgantur, contenti in pulmonibus humores suppurentur. Qvqd Hippocchis verbis docuisse
visus est. Quicumqtie morbo laterali laborantes inquatuordecim .e diebus non repurgantur, ij ad suppurationem Vertuntur. Ex pon- dere in lateresercepto,& fluctuatione obseruata,mitiori lue dolo- cere effecto,cum difficili respiratione suppurationem certam intelli- cegunt .mam statim tollere sectione conantur,neque dant ad id per ficiendum inducias ; secant vero plerumque latus sinistrum inter costas spurias, propὸ septumtransuersum; plerique tamen inter se cundam ac tertiam costam phlebotomo perforant, atque per intrO
229쪽
in Vulnere cannulam argenteam modicum puris educunt eamque quantitatem, quam suppurati Vires commode patiuntur, omnique pure educto, vulnus exsiccantibus sanant. Qui inter secundam & tertia costam perforant,rectius ac tutius rem transigere putant , ut totum pus, quod ad septum transuersum grauitate resi det, commode vacuetur. Caeterum alij ipsorum septum transuersum haedi phlebotomo formidantes partem ab eo magis distantem,
seligunt, quare ex ipsis omnes secant inter tertiam quartam costam. Atque hic est usus secandi empyos,vel suppuratos,quo Ψgyptij multos sinat6s fuisse prςdicant. GuILA N Di. Vssis late,ex senten tia etiam priscorum medicorum, qui summe hunc modum empyos perforandi commendarui, non est spernendus. Hippocrates enim in lib. Σ. de morbo ipsum clarissimis verbis hunc in modum docuit: D Hunc ubi decimus quintus ab eruptione dies adest , multa calida, , totum in sella firma.collocato,& alius quidem manus ipsius teneat: .a, tu vero humerum concutito, ut audias in utrum latus assectio strepitum edat. Optandum autem in sinistrum. Hunc ipsum igitur locum seces, minus enim lethalis est. Si vero crassitudine, ac copiae: D strepitum non edat, quo ipsum cognoscere possis ham hoc aliqua α, do contingit in utrum latus tumuerit , ac magis doluerit, hoc infimo Oi secato retro tumorem magis , quam ante ipsiam , quo puris exituS, , facilem fluxionem habeat. Secato autem inter costas per nouac dii iam primu cutem,deinde scalpello acuto, quod panniculo sit obli- gatum, ita, Vt summa ipsius pars ad unguis magni digiti mensuram pedite restet, quam intromittas, postea emisso pure quantum vi- , , sum fuerit, vulnusqinamento ex lino crudo alligato,seras propen- , , dente filo,concludito, Si quotidie semel pus educito: postquam am, , tem decimus affuerit dies omni pure omisso linamentum ex linteo , indito. . Apud multos, etiam alios grauissimos medicos tale praesidium ad suppuratos, quibus aulla spes salutis reliqua erat, laudatum atque celebratum reperias. Veruntamen empyos tutius magis
vitione curari posse Gai. tradidit, hisque proprie ustionem conue: nire, veluti hydropicis sectionem. Raro etenim in curandis suppu- , . ratissectionis meminit, sed magis ustionis: Q detiamex traditis mcomm. 6. Aphoris Hippoc .facile confirmatur, ibi enim scripsit: is Vstione igitur indigent, qui plurimum habent pus adeo, ut despe- ,, rent per spuitiones posse expurgari. Nos vero ipsos S dissicultas , anhelitus vehementes infestat ex loci angustia, quae etiamnosco -
230쪽
hit vi eos uramus: in comm etiam 7, Aph. Veteres urere suppuratoseonsueuisse, prodidit. Hippocratesque in 6.epid. dixit: tabescentes statim urere oportere. 4rare in iis tutiorem esse ustion rs, quam se nisusum putauerin , quamquam me non lateat apud Hippoc. praesertim, utraque auxilia pro illo affectu usitata fuisse: ut ex s. lib. Aph. atque ex 7. apparet, atque adeo, in pluribus aliis locis. Arabiabus quoque multis hoc remedij genus cognitum sane fuit. Ah pis Vbi puris multum non est, Vstio accommodatior videtur, quae reuera, ut illi assirmant, eos tuto magis quam sectio sanat. Sed puris immoderata copia thoracem obsidente,vstionem recte sanare raro obseruatum est, quos si cui are velint , sectione uti debent , qua votum pus vacuatur. Vtrumque tamen remedium pro eodem affectu apud eos familiare est, sectioneque ustio familiarior: Nam formidant& ipsorum multi sectionem, de qua satis locuti sumus,proinde ad alia orationei nostram traducamus o
De lapilis λίisica extractionea i Uinfrequentata is de dystentem.
OP Α κε M priusquam de aliis sermonem Eaberes, ut inoa dum, quo audio, AEgyptios lapides e vesca absque vita incliasione extrahere, nunc mihi explicares t. summae enim utilitati huius actionis cognitionem nostratibus medicis fore existimo: aulae igiatur id, quonam modo se habeat,audire expecto. ALp1s: Certe hic modus extrahendi lapides e Vesica Valde utilis est , eo quod nulla incisone operetur. Extrahimilapides e Vesea colem in primis venito replentes, atque cum eo os etiam Vesicae dilatantes, atque laxantes ut per os vesicae lapis facile meare possit, colisque dilatatum Mampliatum meatu, ex quo ipsos lapides Vento subreptos foras ex
trahunt, ipso continuo toto Violenter euocato. G V LL AN D. Haud
probe inteIlexi quid dixeris, usque adeo obscura oratione usus=es. Duo tamen mihi Videris dixisse, quorum alterum est, illiusce regionis medicos, lapides e vesica extrahere Volentes, in primis collo vesicaeque meatum vento la are ac dilatare, per quem commodo