Institutiones philosophiae naturalis libri decem. In quibus Theoramata proponuntur, additisque Commentariis prolixis exponuntur

171쪽

LIBER Iccelos in intellectu , id est , sipienter& eximio opere , Genes. I. 32. Bonus est , bene fecit omnia. Non vero coelos intellectiva anima praeditos condidit. Daniel Propheta cap. la. 3. ait, eorum mentes, qui puriorem Vitam egerint, ει quamplurimos ad veram pietatem adduxerint, ut fulgentia

sidera, domicilium S sedem in coelis habituras, ubi essentia & figura Ange

lorum coelestiumque animorum nota

tur. Restondeo : Nulla in verbis illis mentio est de Angelis, tantlim de bea tis coelitibus olim in consummatione seculorum gaudio perpetuo afficiendis agitur, atque istorum gloria comparato ab astris in oculos incurrentibus des impio illustratur , lucebunt uti flesia. omodo inde sequitur, animam intellectivam stellis inesse ρU I II. Vt lucem praebeant mundo. J Et

cursu suo vices temporum dimetiantur, ones. I. I .seqq. IX. Earum notentur diri is, asAiones, essectis. Divistio est, quod vel erratica simi , vel fixa. Stella erraticae sunt, quae in citeriore parte coeli moventur. T hi sunt septem : Saturnu3, Jupiter, Mars, Sol, Venus, Mercurius, Luna. Fixa sunt, qua in ulteriore parte caesi moventur.J De omnibus illis prolixius informat Astronomia, nos pauca quaedam & selecta adferemus e Recentiorum observationibus. X. Erraticae. J Feruntur motu libero& vago, ut neque ad stellas fixas eadem intervalla, eandemque distantiam re

tineant.

lium lib. 14. Noctium uicarum cap. I. asserit, pos e fieri, quod sint plures stellae erraticae, quam septem , & quae in iis invisibiles sunt, a majore Solis

fulgore velut obscurari nostrisque oculis Iubduci. Caeterum quod septem erraticae stelliae sint tantum, statuerunt veteres Chaldaei , Phoenices , Indi, Egyptii, Graeci, Latini, Arabes , numerumque istum quidam confirmare volunt testimonio sacrarum literarum, Maia; o. a6. apud Lambertum Danaeum pari. a. Phystica Christ una. Sed locus ille non quadrat.

truscus deprehendit, cum Tubo optico scrutabatur coelos, quatuor steras circa Iovem, velut comites Lunulas ferri motu conveniente, uti refert in Muciosiderio pag. Eseqq. & post eum experientia propria usi confirmaverunt Johan. Hevelius protegomenis ad Seleno

grQbiam pag. 41. seqq. ct in opere Sele ηographiae pag. 3as. sqq. Johan. Pli cylides Holmarda in Phoca caelesti cap.

ao. Cartesius pari. s. meditationum Phialosophicarum pag. 6 . Ismael Bullialdus in astronomia Philolaica lib. 6. cap. 3. Sumon Marius Brandelaburgensis in m do Ioriali, Josephus Blancanus in Sphaera lib. 14 cap. I. soli. Baptista Ricciolus in simans novo pag. 488 seqq. Andreas Argolus

in Pandoso Sphaerico cap. 13. or lib.I. Astron mia cap. 12. Eis quinq , alias stellas ad eundem Planetam comites novos adjecit Antonius Maria Rheitanus Capuccinus observationibus suis A. C. Ig a. & 16 3. Coloniae habitis, atq; Urbano-Octavia nas in Papae Romani honore vocavit, uti

172쪽

Epistula ad vicum Gieanum exarata re. fert. Verum trunc qvidem de eptum

fui illa, ostendit Petrus Cassendus Epistola de rapis sessis ad Gabrielein Naudaum, ubi docet, quinque stellas istas esse fixas totidem in Aquario, notas fatis, attamen por arandinem non bene collocatam Perverse apprehensas. Et suffragatur

Joh. Phocyclides Hol arda in I hysica

caelesti cap. 21. Horum omnium consensum toties repetitis oculorum testimoniis roboratum impugnat Scipio Cesaenas Clasamontanus lib.'. de Universo cap.

I. 8. 9. Nihil vero adfert, quod prolixo examine dignum sit. Dicit, esse constistiali imposturampolim, ac quod in rerum natura vere reperiantur. Respondeo: Si error a visione est, quare videntur semper& ab omnibus Jovis inspectoribus ,

quatuor isti comites, non plures, nec minores Z Et quare prope Iovem comstanter videntur, non etiam prope alios Planetas: Pergit, festae ista non videntur oculo libero citra instrumentum, cum tam tuideantur flestafixa minima. Verum ideo non debet negari, vere in natura repertiti stellas eas, & quare libero oculo non cernantur, causa est, quia exiles sunt obscurae, nisi quod a Sole accipiant lumen. Stella fixae habent thicem a sese, validam, Vegetam, quaeque fortiter ad oculos nostro demittitur. XIII. SOL J Deorum maximus apud Graecos & Barbaros , itaque illum Themistius commentariis ad libram de anima vocat Mundi Intellectum. Solus tam mole quam virtute inter omnes dominatur, adeoque in medio Coeli

velut positus, inde vim suam quaqua-

versus communicat, lucem imprimis Erraticis stellis omnibus affundit clarissimam, quae a se nihil lucis habent. Omnes Planetae habent corpora opaca, quodque lumen a Sole petant , constat ex diminuto & variato aspectu Lunae, Martis, Mercurii, Veneris, quando alteram partem a Sole aversam ferunt. Ita olim Plato in Timaeo, de per experimenta Astronomica confirmant Jos phus Blancanus lib. 17. Sphaera cap. I 2. Bullialdus lib. 1. Astronomiae cap. II. Renatus Cartesius pari. r. principior Philosophisorum num. s. ao. et . Andreas A golus in Pandosio Sphaerico cap. s8. 39. o lib. I. Apro vita cap. I . Johannes Hevest protegomenis ad Selenographiampag. 68. q. Johannes Phocylides Hol- arda in disertatione Uronomica defleiati no pq 236. Quibus, nulla tamen 'ratione munitus, adversum eundo Scipio Claramontanus lib. 8. de Universo cap. IO. II. negat, esse tales apparitionum diversitates in Veneris stella XIV. Nos oculorum testimonio in- fallibili fidem omnem merito addendam esse, cestsemus. Et in hoc stellae erraticae discrepant a fixis, quae a seipsis lucent, de luce valida corruscant. Namq; intervallo vastissimo a Sole remotae nequeunt ab eo illustrari, ut ad eas transeundo lux Solis , refractione aliqua ad nos vibretur deorsum. Accedit, quod scintillant&veluti contremiscunt. Scilicet, quia

lux earum est propria & purissima, ut ita Solis instar, qui propriam lucem

habet, oculos pungant, commoveant , tremefaciant. Hoe sussicit

ad refellendum Erasimum Rcinboldum

173쪽

IIBER III commentariis ad Purbaecbium pag. Iohan. Bodinum lib. s.Theatri natura pag.

s78. Johan. Keplerum libro de fleta noνά cap. a. 9 dissertatione ad mncium siderium

pQ. IN. ubi statuunt, fixas perinde atque erraticas stellas a Sole recipere lumen, sequuti Johannem Vitellionem lib. q. ο-pti proposit. 77. Nobiscum docent Aquilonius lib. s. Opticapropiat. 81. Petr. GaD seudussia. a. Phnica lib. q. cap. I. XV. Luna. J De Luna imprimis manifestum est, quod lucem omnem impetret a Sole. Catullus:

Tu potens Trivia ct notho es Dicta Iumine Luna,

Epigram. 3I.&eodem sensu Lucretius :L anothofertur lumine, lib. s. Namurum ut sit veluti specElum , a quo Solis radii reverberando sese versus temram declinent lucem, dicente Aristarcho Samnio apud Lucam Gauricum in operiabus astron his pag. . Haec imprimis ratio est, ob quam iterae sacrae docent, feciste Deum duo luminaria magna, luminate majus in dominium diei & luminare minus in dominum noctis, de stellas, Genes. I. I 6. Ubi de sole quidem nulla movetur iis, quem reliquis stellis omnibus maiorem elle, omnes concedunt. Luna tamen nec Saturno, nec Jove, nec

Marte Major est, sed omnibus illis minor longe. XVI. Sunt ergo, qui ad captum vulgi attemperare se Scripturam censent. Roth. mannus ad Tychonem Brahaeumr Literae sacrae non mihi & tibi solummodo, v rum omnibus omnino hominibus scripte sint, ad quorsim captum etiam l

CAP. V. Iquutur,ut omnesTheologi in explicatione capitis primi Genesios fatentur. Alias Luna contra demonstrationes Geometricas esset maior reliquis stellis, lib. r. Epistolar. Astronomicarum Marii pag. Iso. Reiicitis a Brarius, &accnratius selvit

rarum divinarum authoritas ac reverentia, qu am ut sic in modum cothurni eas trahi deceat. Licet enim ipsae in rebus

Physicis & aliis quibusdam ut plurimum

ad captum vulgi sese attemperent, absit tamen,ut ob id statuamus,eas ita vulgariter loqui, quin etiam vera proponere credamus. Sic Moses etsi in primo capite Genesios de creatione mundi agenti penetralia Astronomiae non reseret, uta

pote rudi populo scribens, nihil tam ea in medium profert, quod non etiam ab ipsis Astronomis concedi queat. Nani uod tu dicis, sequi inde, Lunam contra emonstrationes Geometricas reliquis stellis fore majorem, ipse textus non aia mittit, in quo saltem de magnitudine I cis, qua SA& Luna prae caeteris stellis terras illuminant, loquitur Moses, non de quantitate corporum, ideoque L

nam vocat luminare minus, quia terram collustrat nocturno tempore tantum, a

que Sol diurno. Si enim de magnitudino corporis haec intellexisset, & saltem ad vulgi aspectum sese accomodavi stet, L nam non minoreSole appellavisset, siquiadem ejus visibilis diameter Sole certe vix minor cernitur,si non poli' ut plurimum nonnihil major. Nemo vero Astronomo ru negaverit, Lunam post Sole esse luminare magnum ante alia sidera, quodque

multo plus ceteris terram noctu illumi- F Pela

174쪽

net, tenebrasque pellat. Sic ipsi Astrologi appellant Solem & Lunam, hanc Luminare noctis, illum diei, quod cum Mose

apprime consentit, i. d. pag. I 7. Breviter: Ad vulgi captum lion debet praesentis loci interpretatio accommodari, quoniam hoc magnitudinis discrimen non incurrit in vulgi sensis. Notatur ergo magnitudo lucis, non corporis. Luna post Solum luminare magnum est, prae

omnibus stelli; aliis , quia terram post Solem maxime illuminat, hic die quidem, illa veronacte, docum hoc discrimine, ut major sit illuminatio Solis, minor Lunae; Sola sese luceat, Luna vero lucem si iam a Sole petat.

XVII. Quod tamen Luna habeat

proprium lumen, quamvis debile, obtendunt Conimbricenses lib. 2. de Coelo 4. Scipio Caesoras Clara-

montanus lib. 8. . de Universo cap. 34 David

Gortaeus in Epitome P sica cast. 6. dist. 'Bartholinus lib. DInstitur. P sicarum cap. 19. Marcus Fridericus Uendetinus in Contemptat. ν cis serit. 3. cap. 2J. dist. 6.

Et probare volunt, quia Luna existente inter solem&terram, facies ejus quae e Sole non illustratur, obscurum quoddam lumen ostendit, id quod proprium

ejus est,ait ErasmusResulioldus co en- rariis ad Theoricas Purbascha, pag. 164. Respondeo: Si candor iste sublustris in pam te Lunae a Sole ab versa est proprium Lunae atque ingenitum lumen, quare in Ecclipsibus omnino peritὶ Quare lumen istud quod ostendit, circa novilunium, seni per observatur esse fortius, quo ista

est Soli vicinior Et in majoro distantia; sole it a saccescere, utcirca quadras

Lunae & Solis prorsus evanescat 3 Proinde censet Tycho Brahaeus lib. I. Epi- Diar. astronom. pag. ir. oe lib. 2. Prog mnasmatum Astronom pag. O .laod istae lucis reliquiae proveniant a radiis lucidae multum Veneris. Nobis hoc videtur improbabile esse. Etenim Luna crescens semper ejusmodi lucem habet,servatque

invariatam. At Venus non es emper

objecta Lunae secundum illud latus, quin conjuncta sepe est Soli, ut perinde ac Sol

prohibeatur illustrare Lunam. XVIlI. Causa vera est, quam adferunt Joh. Keplerus in suctariis Opticu cap. 6. num .so. Jacobiis G laeus in Nuncis sideri Opag. 28. 29. 9 libro de maculis Solis pag.736. Renatus Cartesi pari. 3. principiorum Philoseph. num. Ir. 9 I r. Petrus GaD sendus lib. a. Institui. Astronomic. cap. I 6.

ct in physicis Institur.serit. a. m. q. cap. l. Julius Scaliger Exercitat. σ2.sect. q. Videlicet, lumen istud obscurum pervenire ad

Lunam a terra , quae tunc radios a Sole receptos eam versus reflectit ab illis partibus, in quibus adhuc dies esse perseverat. R atio est, quod paulatim minuatur, prout terrae pars a Sole illuminata, ab ea sese avertit. Ita videmus, parietes albos fortiter a Sole illustatos, lumen vibrare in antra & carceres ob curissimos, diemque illis inferre. Dicit Cae- senas, corpus confragosum ct obscurum, ρο te Terra est, nonpotest reflectere Solis lucem,

utinis Luna illustretur. Respondeo : De obscuro corpore non quicquam impedit, ut non possit lucem reflectere, modo

habeat superficiem densiam. Et de con fragoso facili ope excusatur, quod stape scies inaequalis in vasta corporis sui citi.

175쪽

eumferentin ad aequalitatem aliquam redigatur. Exemplo sit Luna ipsa, quae obscura est, quaeque aspera est, & Solis radi

os tamen versus terram convertendo re

sectit.

XIX. Quod in multis Lunae deliquiis

omne ejus lumen prorsus evacuetur,

constat per experientiam manifestam, de qua testanturJoh. Keplerus in Astronomia. Optica pag. 227. 9 in Epitome Astronomica pag. 8as. Job. Hevelius in Selenur hias h. Phocylides Holvvarda in via tome astronomicapag. s.ct in Phlysica cael sti cap. 11. Inaliis vero deliquiis retinet marginem quocunque modo variegatam coloribus lucidis, plurimum ferrugii soaut etiam ahenio, uti jam olini notavit Pluiliarchus I bro de facie Lunae. Color iste oritur a Solis radiis bis refractis in vaporibus aeris, qui terrae globum ambiunt, semel in ingressit,iterum in egressu. Quibus ipsis radiis semel in ingressu refraetis

hos Solem videmus,& rubentem & velut nobiscum esse, cum is adhuc infra nostru horizontem est. De qua re prolixius docent Ioth. Keplerus diiseratione ad nuncium siderium . .ls. II.ao. Godostedus Uen- . delinus tu Tubulus Atlanticispag. 4. s. is XX. geritur: in de Luna proveniant reacula Θ Resipondeo : De illis quaesi e runt jam olim Veteres, & causias varias protulerunt,uti narrat Plutarchus 3 . de placitis Philosophorum cap. 3o. Et quidem Empedocles voluit, inter Lunani & vita sum nostrum interjecta esse corpora' aliqua nebulosi aeris,unde lumen ejus prohibeatur ad nos descendere,& umbravelut concilietur. . Agesinactes dixit, in

Lunae globo tanquam speculo, montium CAPUT v. que& aquarum a terrae superficie repraesentari species, atque ita maculas terrae, lucidas partes aquarum effectus esse. Plinius lib. a. histor. naturalis cap. p. existimat, sordes terrenas una cum humore a Luna viciniore attrahi, unde sint deformitates de maculae istae. Averrhoesu 2. commentar. 9. docet, Lunae partes et Ie inaequales , nunc densas & opacas. quibus excluditur lumen Solis, nunc raras, a quibus umen illud recipitur & ad terras usque demittitur, oriri vero es eulas nisi eatites a partibus densis. OG pheus, Thales Milesius, Democritus, philolaus,Pythagoras, Anaxagoras,ocellus Lucanus, Anaximenes, Parmenides, Zenoii Eleates, Xenophanes Colophonius Hiagno cons usu tradebant, Lunam h alteram terram incolis 'ex homininrigenere habitatam,animantibus resertam, rusticanis operis obnoxiam, pluviis 3c nivibus irrigatam; ladedque ejus superficiein esse asperam & inaequalem, terraeque instar monti bus,vallibus, convalliabus,lactibus, maribus, sinubus, paludi-pus,scopulis, insulis affectatis, a quibus profunditatibus atque eminentium iubet uconcursu existantistae macularum facies. XLI. Adeo mundus subjectus est hominum speculationiblis, nec unquain unum de re una auditur judicium. Nos ordine examinabimus omnes.Prirna sententia merito displicet, quoniam sic hones et aequalis macularum illarum ubique gentium conspectus. Secunda,quam renovavit Andreas Caesalpinus lib. 3. contio-

vers. qu . 3 non esinus displicer, quia enim terrae superficies hon ubique eandem speciem Minae in orbem mobili on. ' F a , fetat,

176쪽

serat,sequeretur, Lunae maculas variare situm pro diversio motu & revolutione sideris. Atqui maculas in eadem semper parteLunae apparere, experientia testatur. Tertia placet Lamberto Danaeo pari. a.

verum minus recte. Neque enim vapores ad Lunam usque pertingunt, non ob

id quia Elementum ignis interientum probi-beat, ubi dicuntConimbricenses tib a decalo cap. 7. quaest. q. artio. 3. sed quia impurissimae faces istae ob insitam gravitate

Tepetendo locum suum versus terram

decidant, inque sapernis haut stabilem

locum inveniant.

XXII. Quartam deseudunt Caesar Cremoninus libro defaeie Luna, Conin bricensos l. d. Caesenas Claramontanus lib. 7. de Universso cap. Io. Ioachimus Bu serus tib LAOtur. 9 sicar. cap. 2. Phulippus de Trinitate in Summa Phil ob cahb. im coelo pag. 4s s. M der. en- delinus in contemptat. P0φ. sectδ. cap. 23.

dist. s. Cardanus lib. de subtilitata pag.

aio. Barthol inus in Physico lib. 3. cap. 26 Julius Scaliger Exercitat. 62 ecf.I. Andreas Argolus in Pandosio Sphaerico cap. M. Franciscus Aquilonius in Perjectiva lib. s. pag. 422seqq. Redemptus Baran a mS lib. 2. de Calla. pag. I s. 346. Obstat ero impense,quod maculae istae non si mul aut semel insint Lunae,sed a SoIis vicini fulgore nunc majores nunc minores

esse deprehendantur. Atqui partium densita e raritas non patitur a Solla, utrium crescat, nunc minuatur. Quintam retinemus cum Francisto Patricio lib.2o.

nomia pag. 8so. O in parte s ronomia Optica pag.et 8 isseacoVossio libro de natura ct proprietatibus lucis cap. 19. Johanne Phocylide Holvvarda in P sica caelesti cap. 27. Athanasio Kirchero in arte magna lacu ct umbra lib. I.pag. Is. 16. Caesare Lagalla I bro de parentiis in orbe Lans. Pe ito Gas endo sedi. 2. Physica lib. q. c p. I. Bullialdo lib. 3. Astrononua cap. 13. R enato Cartesio para. 3.principiorum Philosophico rvmpag. la s. Job. Hevelio in Selen rise

macula Luna Certe nulla differentia est in lumine, verum in subjecto recipiente causa inest, s inaequaliter reflectit,Luna velut altera terra, est opaea tota & caliginosa, habet superficiem inaequale, asperam n quasi animontes, tubera, specus,

valles, convalleia XXlI Et montes quidem. cum altiores

sint, ob id citius aSole collustrari possunt, quam propinqua & depressaloca Ri an- db Sol adscendit sensim , loca depressa magis magisq; illustrantur,donecSol vetaticalis totam continente perfundit lumine, exceptis vallibus istis, qui a montibus undiquaq; cinguntur. Du montes illustri Iuce persperguntur, in vallibus subjectis umbra est, eo obscurior& amplior, quo altiores montes sunt. Ita sese res habet in

Solis ortu ; neque aliter in occasu, etenim valses paulatim a montium umbris obscurantur, quoq; magis Sol descendit,ed obstariores umbrae tintssit cum tande planὰ

occidit, tantum vertices celserum montiuaSolis lumine perstringuntur. XXIV. Fixasunt.J Quoniam eandem& invicem & a terra Astantiam sertando, motu aequali feruntur. Tantum quod motu proprio non minus quis erraticae,

177쪽

progrediendo de locis' suis paulatim moveantur, inque consequentia signo rum ferantur , super axe & polis Eesipticae. Et hinc circuli, quos motu illo describunt, sunt ad Ecllipticam parat heli. Cum motusille sit parallelus ad Eclipticam , fit propterea ut eartim latitudo noni accipiat mutationem sensibilem. Attamen variata Eclipticae obliquitas illam Lmutatione non omnino liberam relinquit. In stellis enim borealibus latitudo minuitur illa cum obliquitas ac crescit , augetur illa cum hac decrescit. Contrarium evenit in stellis australiabus

XXV. De Galaria seu Via sae ea

quaeritur , ansi meteoron 8 Respondeo :Via lactea per Centaurum, Orionem, Sirium , Perseum, Cassiopeiam, Aquilam , Olorem ducta est, ac porro divisis ramis transit per Lyram, Serpentaritim, Scorpionem. De illa scribit Arustote les liLI. Meteorarum cap. 8. quod in aerest , non vertan coelo quodque de calliada & sicca exhalatione orta: in locum subsimem ope siderum attrahatur , ibidemque perpetuo vaporum affuxu comservetur , alba vero sit a radiis stellarum minuta una incidentibus, in vapores istos nubecula serenae instar compactos. Sequuntur Jacobus Aubertuspart. 2. Iristitui. Physicarumsap. 6. Georgius Lie Jerus in Epitome Physicapag. Johan. Crassistius in Physica compendiaria pat

68. 60. &acerrime defendunt Caesar Cremoninus libis via lactea, Fortunius Licetus lib. a. de novis astris cap. 3ς.

P I iso Disturat. 13.di I ro. 22 22. V xum dissentiunt plerique Astronomorum recenti orum, & describunt Gai xiam, quod sit fastia latissima in coelo

repraesentans colorem lactis, totum Coelum cingens atque illud in partes duas se

cans.

XX V L. Deprehensum est perspiciuis artificioso, esse in ea stellarum congeriem maximam , quarum multae sat tabiles, caeterae vero exiguae simi, luce illustres sibique invicem proximae , ut a libero oculo non possint distinctae apprehendi, conjunctae obscuram lucem 'fferant. Ita statuuntJacobus Galilaeus in nunciosae pag. CC imbricenses .

Tractatu. . de Meteoris capo I. cta. Gil

cap. 8. Benedictus Mazotius lib. i. de Asse reoris cap. I. Johan. Hevel prolegomenae

ad Selenographiam pag. 39. Iosephua

Blancanus commentariorum Sphaericorum ib. I . cap. a. Joh Baptista Ricciolusinas age novo Lb. q. pag. ς . 476.. Et jam olim opinio illa placuit Democrito& Anaxagorae,. ut testantur Plutarchus M. 3. iplacitis Philosophorum cap. I. Pt lemaeus lib. 8- con structionis magna cap. 2, Macrobius lib. I. in somnium Scipionis cap. IV. Unde tutiusest, certioribus a haerere, dubia.& incerta dimittere.

XX VI I: Contra Aristotelem verbsic argumentamur: i Nullum mete

178쪽

INITII VI IONVM PHr SICARUM rum est perpetuum. Atqui Galaxia est

perpetua, quando constat,eam semper eum Geminis & Sagittatio oriri & occidere. Ergo Galaxia non est meteoron. 19 Nullum meteoron eandem perpetuo, terra servat distantiam. Atqui Galaxia servat perpetuo eandem a terra distantiam. Ergo non est meteoron. 3 Nullum meteoron per universam terram cernitur eodem loco, eodem situ, invariata, cum nulloeaugmento, sine decreamento ullo. Et proinde Averrhoes com

mentario adtib. I. meteorarum text. s. te

statur, quod Marocci in Africa & Cordubae in Hi sinania viderit aquil sidus eodem intervallo a Galaxia, unde necessa- tib infertur, Galaxiam non eise in parte aeris superiori, ita enim propter duorum

locorum distantiam non cerneretur eodem loco , sed parallaxis maximam adspectus diversitatem effficeret. Nullum meteoron est constans & durabile. Atqui Galaxia est constans & durabilis, ferturque eodem tractu per coeli spatia amplissima. Ergo non est meteoron. XXVIII. Litem componere Volunt Barthol. Keckermannus lib. 6.9-stem. Pusici cap. D. Piccolomineus libro de Caesi cap. r'. 9 libro de Meteoris cap p. Sebast Foxius. lib. 3. Philosephiae naturalis pag. 22'. Johan. Combacchius lib. 3. I stitui. Physicarum cap. 3. dist.2s. Hannibal Rogelius commentariis ac frugisti Pi- andram Tomo .pa s7. Is8. Nimirum distinguunt inter ipsium circulumlacteuci apparentiam ejus. Potest esse, circulus in coelo, pingitur vero etiam atque apparet in nube aliqua serena , per quam multarum stellarum radii trans uni,& stellarum congeriem nobis ex ctius offerunt. Haec tili. Respondeo: Nihil dicunt, unde constet satis, quomodo Galaxia perpetuo eodem loco, situ, statu, eadem figura & qNantitate appareat Et quamobrem in hac tantum

coeli regione vapores colligantur, non etiam in alia, unde plures via: lacteae existant Z Stellarum vires equidem adsunt, non vero eadem semper est materiae sub jecto habitudo , utraque causa pro conservandis meteor is requiritur. Inde est meteororum instabilis ortus , duratio, occasus, ob materiae sive copiam sive inopiam vario tempore variatam. Denique, causam nobis edicant, quare Galantia nullas patiatur alterationes, tunc cum Sol percurrit Geminos atque Sagittarium, & maximo aesta omnia assiat, ut

vel pauci vel nulli vapores colligi possint λXXIX. Iristant mure vidc Cremonianae: 0 Non omnibus noctibus apparet Galaxia, quanquam videantur stellae, &vero quod non apparent, causa est quia vapores nulli sursum educti sunt. 1) Etiamsi augentur & minuuntur vapores, non tamen aut inajor fuerit GD laxia, quoniam oportet esse certum modum exhalationis, ut splendor viae lacteae in ea appareat. Scilicet, intra mediochitatem consistendo, ita set refractio. Ubi est nimis tenuis exhalatio, non refringuntur radii incidentes, ubi nimis crassa,

non transmittitus lumen. s) Cum Sol decurrit in geminis & sagittario, non prohibebit existentiam viae Lacteae. Est enim noctu sub terra, & sub contrario signo coacervari possunt exhalationesad

179쪽

MBER IJ

repraesentanda viam lacteam. 4) Qui quid in coelesti regione est, illud rotun. gam figuram listbet. Atqui via laehca est

in longum protensa. Ergo non est ita coelesti regione.

per apparet cum noctes lucidae fiunt, &cum non videtur, causa est, quia Vaporibus crassis obducitur, a quibus stellae ipse crebro obducuntur, ne videri possint. α) At unde ista mediocritatis effectio pro Galaxia usi est, ει non pro meteocis aliis Θ Ut haec quidem repente oriantur in actis partibus diversis, repente occidant, illa perpetuo duret a se, & in omnibus partibus sitis immutabilis constet. 3 Sussicit, quod constimat diuisno aestu, & quomodo probaverit Meu-rerus, quod vapores infra terram collecti una cum stellis abeant sapra terram, ut efformetur Galaxia Stellae minutae istae, a quarum contiguitate existit Calaxia, habent rotundam figuram , &vel ob eam causam, secundum illationem Adversariorum , Galagia erit res coelesti S. XXXI. assectiones uni quantitas, rura ,scintillatio, risibilitas, molin. uuan-ritas est , per quam habent extensionem

suam.J Licet vero propter summam distantiam nobis exiles esse videantur,nsn tamen exiles fiunt. Ex edita turri

qui despicit homines in foro ambulantes , anseres & gallinas se videre putat, anseres vero & gallinas he videt. Pariter nos ex humili terra ad sidera alitissima prospicimus, hinc Oarvulum Solem, parvam Lunam, parvas stellasalias, in e inriten maximas i, ' Adinaus, minores L CI P. V.

vero ne videmus quidem. De magnitudine stellarum opiniones ii ultum diversas habuerunt Veteres, uti Parmenides, Anaximander, Heraclitus, Anax goras, Empedocles docent apud Plutar cliuin lib. a. de placitis Philosophorum cap.

2I. Sed nec Recentiores conveniunt inter se, de quibus porro videantur Philippus Lansborgitis libris tribus Vranom tria , Petrus Gallendus lib. 3. Instituti

num Astronomicreum cap. i I. seqq.

XXXII. Quaeritur: An Sol major sit

tempore matutino, quam meridiano 3 Respondeo: Solem & astra omnia magnitudinem saam, quam cum primordio

rerum Omnium acceperunt , retinere semper, ita ut nec minuantur, nec augeantur, verissimum est, tantum quod Sol matutino crepusculo videatur major , quam in meridie. Videtur inquam,

major esse , nec tamen est. Causa est medii diversitas. Quo enim crastus medium est ob vapores, eo majores &propiore, vidibiatur esse stellas: quo sutatilius& purius , eb minores & remotiores. Exemplum habemus in tiummis. Nummum si in vas aqua impletum projicias, majorem propioremque videbis. Sin aquam effundas, eundemq; invasi de aere oppletum immittas, S minorem de remotiorem habebis. Sic & baculum immittendo in undas, ut pars infra aquas mergatur , pars supra existat, major αcrassior longe apparebit esse pars illa, quae mergitur aquis ac quae sapereas eminet. Crassior enim est aqua prae aere. Item judicari debet qua Solem matutino tempore majorem, in meridie v ro minorem. Illo enim aer vaporibus reser-

180쪽

fertus est, qui dissipantur postmodum. XXXII l. Rem pluribus exponunt Albertus Linemannus dissereat e de Refractioniblis Misis, illabrordus Siael lius in Rrat me Batavo, Iohannes Κe erus inparalipomenis ad ni regionem, Isaac Vossius libro de natura o proprietatibus

lacu cap. IS. 16. I7.seqqPetrus Gallendus lib.1. In in imum astronomicarum capas.

Nos etiam succinctὸ proponemus quibusdam theorematis. i) Radii stella rum in acrem ad perpendiculΗm illapsi a refractione liberi sunt, qui vero in eundem oblique incidunt, refranguntur ad

perpendicularem superficiei aeris per

punctum restactionis traductum. Stellae igitur omnes rest icte videntur, quoties radios per aerem oblique procidei tes in oculum spectatoris immittunt,

in Densitas vaporum in diversis regionibus est diversa, & major quidem in

maritimis poloque vicinis locis, minor in remotioribus S montanis. 3 Stella in vertice posita nullam refractionem patitur, in horizonte maximam. Refractio altitudines stellarum exhibet majores, quam revera sunt, & ed quidem

magis, quo illa major est. s) Altitudo

stellae per refractionem aucta essicit, ut stella quaevis oriri videatur, cum adhuc sib Horizonte latet, & clim vere occidit, adhuc stipia eundem esse appareat, de quo accurate Alliassem lib. 7. Optica proposit. IJ.i 6. de Vitellion lib. t o. perils dii proposit. 49. so. agunt. Ita Ber hardus Waltherus vidit Hesperum velut

supra horizontem propter refractos r dios, cum tamen esset infra illum, uti

ipse refert in obfirmem GQuod idem Hassiae Laiadgravio contigit , uti narratur in Epistolis Astronomicis Brisaeipartir pag. 22. Eandem ob causam in zonis frigidis Sol pluribus horis, imb&alicubi plurimis diebus citius oritur, quam per se contingit ; uti Batavorum navigationes Septentrionales moi

strant, e quibus allegat Johan. Keplerus in Epirome Uronomia Opernicanae lib. I. pag. co. 9 in astronomia Optica pag. is 8.

XXXIV. Cardanus causam hanc

nunc mutilat, nunc alia minus apta obscurat; Astra, inquit, omnia dum oriuntur&occidunt, majora videntur quam in coeli medio, quoniam terrae magnitudo intermedia facit, ut oculus ea plus distare existimet, & ob id este majora: nam & turris ulna major judicatur ab oculo illius distantiam comprehςndente,

tametsi minorem angulum in oculo fociat ulna ipsa. Ob id igitur astra propinqua videntur, quo nullum est medium corpus inter ipsa& oculum, cujus longitudinem oculus deprehendere possit, atque ob id ipsa existimare procul abesse, quamvis, ut dixi, medii ratio ea altiora ostendat. Sed quod stellae in Oriente& Occidente majores videantur, facit& densitas aeris, non in qua nos samus, sed quae procul a nobis est. Argum ei to id esse debet,quod nebuloso tempore astra etiam longe majora videantur, lib. 3. de Subtilitate pag. 2si. Quae de intermedia magnitudine adseri Cardatius, non faciunt ad rem , quando illa non tam auget visibilis rei magnitudinem, potius minuit.Falsum enim est,illa videri

majora que pl' distrat ab oculo videntis.