Institutiones philosophiae naturalis libri decem. In quibus Theoramata proponuntur, additisque Commentariis prolixis exponuntur

181쪽

LIggR III. XXXV. Scasiger infit : Hoc est quod offendit, aliud enim sensum, aliud

opinionem esse , non ignoras. Sensui apparent majora , opinio alia alii. Neque scit pastor, inter se& jubar exoriens esse terrae tractum, inter se & illud idem, ubi est ejus medium coeli, terram esse nullam. Atque ut concedam,ipsum hoc scire,non tamen concedam ipsum hoc considerare. Praeterea nunquam potui comprehendere ratione, quemadmodum fieri possit, ut oculus, quia majora videat, plus distare putet. Quoniam quae distant, minora videantur, Exercit a. Quod a dii Cardanus, densitatem inu 0M qui procul a nobis remotus est, in causae se, verum equidem est, non tamen ita ut negetur, concurrere aerem qui proxime circum nos diffunditur. Est enim una eademque & hujus & illius ratio. Rursum Scaliger: Errorem addis: Densitas aeris inquis, facit hoc, non inqua simus, sed quae procul a nobis est. Tum enim a propinqua, tum a remota fit densitate. Ubicunque sane medium sit inter astra& visium, species ipsa crassior videbi

tur, d.

XXXV L Figura est, quἁflessa sunt

rotunda. J Quod rotundae sint, constat inde, quoniam stellae omnes in quacunque regione & in quocunque Geli spa-cio videntur , rotundae esse apparent. Quanquam refractio immutat figuram stellarum, uti praecipue in Soleapparet. Is enim simulac horjzonte superavit, ellipticus apparet, eamque formam usq; ad refractionis suae terminum retinet quidem , ita vero ut paulatim magis magisq;

ad rotunditatem veram redigatur. Causa est in simulachro Solis facto in vaporibus horizontis , & specie illius ad oculos nostros per radios refractos trans missa , uti docent primus observator Christophorus Scheinerus libro de Sole elliptico, &Johannes Neplerus in Epitome Astronomia peraisanae lib. I. pag. 6O. XXXVII. Scintillatios, quά lumen xibrant, ut illud tremulum appareat. J Micare & scintillare stellas fixas, dubium

non est, quando omnium hoc testatur visiis. Erraticae vero non scintillant. tantum quod Mars,& nonnunquam V nus debilissimam scintillationem a sese emittant. Causam refert Scaliger ad motum luminis, vapores & propriam steli rum istarum naturam. Quae in oriente,inquit, aciem tremulam quatiebant, eaedem in coeli verticem ubi successerunt. minus agunt. Hoc a vaporibus evenire judicandum est. Sic odienses a

divi praedicantes olim puer, in anniversariis natalis Divi Johannis Baptistae Solem exoriri solitum exultantem , ac quasi cum tripudio. Addamus & id. Cum stellis omnibus globi figura sit, via dentur tamen radiatae adia, ut in picturia eam sibi speciem vindicaverint. Id ecluminis vi sese spargentis, non sine quodam motu, quae sit propria natura sid rum ejusmodi. Nam neque in Luna fit hoc, neque in Sole ipsis, sed illius adspectus facilis, hujus etsii non facilis, at qualis tamen. Quamobrem non unam solam, sed omnes nasce causas agnosci oportere videtur nobis. Prosectd satu nus haud multo minus distat,quamorionis humerus. Non scintillat tamen lG Mars

182쪽

Mars minus distat,&scintillat, Ex citat. igniculos. Ignea illa maria e stellis ita

63. sect. I. orbem nostrum demissa quantos excia XXXVIII. Uerum non probatur laverint calores, eosque intolerabiles 3 hoc Bassoni acerrimo Naturae scrutatori: Et annon media aeris regio, quae frigi-

Micant, inquit, stellae firmamenti, non da est, extinguat eosdem Z Annon tri- Planetae. Quid ita Z Scaliger post mul- gus omne, quod hyemis tempore affluta dubitanter agitata, id inquit est ex lu- git omnia , depellerent effusis maribus minis vi sese spargentis, non sine quo- igniculorum ξ Potius cum Scaligerodam motu, quae sit propria natura side, rum ejusmodi. Verum quidni Saturnus Z Quia nempe non est talis ejus natura, Quivis rusticus id respondeat. Quid nos dicamus 3 Cum minima stellaram fixarum quae videtur, globo terrestri major esse censeatur, quantos putas ignes omnes illos esse, quos continue

Bella quaevis eructat Z Sane mare igne- iam orbe terrestri majus ex stellis exire necessum est. Jam vero igne, qui e faciemus. Distinguimus igitur interscintillationem realem & apparentem. Non realis , sed apparcns scintillatio haec est , ut saepe propita oculorum passo rebus ipsis inesse videtur. E-briis omnia duplo majora, navigantibus

mobilia omnia , vertigine correptis omnia in orbem circumrotantia videntur. Appareus autem haec scintillatio non ex una oritur causa. Visus judicium ut certum sit , tria cum primissiliit, continue spacium occupante , ne- sunt necessaria , organum bene dispo- cesse est illius qui de novo indesinenter situm, medium legitimum , & justa exit, ignei torrentis repercussi crebrum distantia. Primum non deest, quan- fieri refluxum vel re altrim , qualem do qui dein omnium gentium & loco- patitur mare inter fauces compressum, rum hominibus , non uni vel alteri se-

atque hinc inde in rupes proruptum. se ingerit scintillatio. Causa ergo fhie-Haec illa est jactatio, qua lumen stellae rit penes distantiam & medium. Ob Mculis micare videtur, dum prae angu- nimiam distantiam nutant & vacillant Bia loci amnes illi ignei repressi resi- Iiundi. Ob eandem causam ingens Solis astrum , quod vasta undique ignis

maria proiiciat, nonnullam videtur pa-ai repercussionem, non reliqui Planetae, quod longe minorem fluxum ignis, in recipiendis imaginibus stellarum oculi nostri. Hinc stellas ipsas vacilla.& trepidare palamus. XL. Accedit magna halituum copia,

perpetuo aerem movens. Ergo cum

forma stellar in aere ad visum reflexae inqui ex illis prodit, facile loci amplitudo oculos nostros incurrat, propter aerem capiat sine rejectione , I b. io. flail - trepidum S tremulum fici laeti en utores phia naturali pag. L apparenti In aqua celeriter profluente XXXIX. Non tamen accedimus accid t, majorem stellarum scintillati huic sementiae, quando falsum est, stel- nem videri propter aquae motum, a quatas esse igneas, lucidosque a se spargere stellae reflexae species distrahitur magis quam

183쪽

LIBER 1 II. quam ab aere. Lapides in fundo fluminis jacentes, ob aquae fluitantis motum trepidare videntur. Recte ista exponunt Athanas. Κircherus tib. a. avis magni pag. I . Iro. Josephus Blancanus lib. D coram cap. Q. Tycho BPabaeus in progymnastinatis Astronorit pari. I. pag. 4O2.seqq. Antonius Deusingius libro de munes opificio Distatat. io. quaest. 6. Hieronymus Cardanus lib. s. de rerum subtilitate pag. IopIohan. Keplerus in Astronomia Optica cap. s. num. la. O libro deflesia nova cap. ct in Epironia Astronomia lib. 6. pag. v. Scipio Caesenas Claramontanus lib. de Universo cap. II. XLI. Scribit Danaus: Stellae scintillant, quoniam lumen earum remotius est a nobis. Ergo in hoc oculorum

nostrorum radii intuentes nutant , titubant, & vacillant propter loci distantiam. Itaque ipsie stellae nobis titub re & vacillare videntur, quod scintillare appellamus, pari. 2. Physica coristiana sol. 166. Supponit, visionem fieri emittendo radios vi suos, de quo tamen nobis aliter videtur, uti decemus infra lib. 8. cap. 8. in s. r. Cur vero a Planetis non proveniat scintillatio, bonum est Scaligeri responsum, propriam naturam siderum esse considerandam. Differunt stellae claritate & splendore, facile ergo accidere potest uni quod non accidit alii. Insuper Planetae ob propinquitatem sitam validiores formas d militum, aeris agitationi haud ita obnoxias. Quanquam Simon Marius Brandelaburgicus praefatione ad mun

cap VT N. una Luna excepta, scintillare, cum oculo armato inspiciuntur.

X LIL Visibilitas est, qua in Ocalos incurrunt. J Solem nemo videt sine Sole , & omne lucidum per se visibilla est. Quaeritur : Cur stella interdiu

non videantur , cum tamen Calam tuncaeque ac noctu sit flestis exornatum Z Respondeo : Commune dicterium est, lamen majus obseurare minus. Rei cit Patritius: Solis lumen stellarum iam Ra , uti minora , non dico , uti stulta positio , lumen maius obfincat minus , quomodo enim obfuscet res , quae fa- sca non est omnino: sed absorbet in se de sibi unit, di oculis proxime circumquaq circumfusum sole ostentat, & eos claritate suaimplet. Itaque quae plurima sunt lumina, unita majori, uti unum sese ostendunt, lib. c. Panaetiaepag. 2 l I. Pro communi dicterio verba facit Scaligere Interdiu stellae non lucent. Idque noruut aiunt, quia Solis radiis exstinguuntur- Exstinguerentur enim etia noctu, quandoquidem semper in ejus radiis sitiat. Sed est alia causa a nobis alibi latius explicata, quare non apparent in luce diei. Quippe illustratum medium recipit speciem valentiorem, id est, Solis lumen, quod se

efficacius objectum oculorum. Quocirca minor atque etiam debilior species, uae est siderum,lux non extincta sibi,sed elata per medium non sentitur, Exemtita. 62.sect. I. Lis facile componitur, quae in verbis tantum haeret,neque ad res

extendit sese. ALIII. Verborum discrimina sunt,G- fuscare, absorbere, specie valentiore impedire.

R s. cadent est sensus est idem, videlicet.

. se ι stellas

184쪽

stellas non videri interdiu, quia lux major prohibeat intuitum minoris. Id quod de sensibilibus aliis perinde constat. Major bombardarum &campanarum sonus minores loquentium & canentium voces opprimit,

ne exaudiri possint. Sapor nimis amarus rei dulcis saporem avertit, odor foetidus impedit sensum odoris remissi. Et semper ob sensilis excellentis praesentiam sensilis remissi tollitur advertet

tia. X LIV. Exempla occurrunt nonnulla , quod etiam stellae interdiu vivae fuerint. Die illo quo imperator Julianus

sacrificabat, antequam curiam ingrederetur , apparuerunt tres stella circa Solem , referente Dione Casso. Si quis ad tabulas Butenicas motus Planetarum

quaerat, inveniet Jovem in sine Sagittarii di venerem in Capricorno, quae diurno tempore videri potuerunt, de tertia stella dubito,ait Calvisius in Thesauro Chromi ut op g. 3s8. Ego putaverim i stellam certiam Hille oculorum deceptionem a Walida Solis impressione. . Claudianus libro de quarto consulatu Honorii: Vias etiam medio populis mirantibae audaxaressa die , dubitanda nihil, nec crine retuso Languida , sed quo nu nera rur nocte Bootes. Numeratur , id est, aestimatur, de vero non haec alia stella fuit, quam Venus, de qua constat, eam in longissima distantia a Sole videri interdiu. X L V. Motus est, quo certa serie pro grediantar ab ortu ad occasum. J Emraticas stellas omnes motu vertiginis ferri, & cursum suum abibi vere, ajunt Herigonus in Cursu Mathematico Tomas, pag. 366. Joh. Keplerus in Epitome Astronomica lib. 4. pag. 3 p. seqq, Jo

han. Hevelius in Selanuraphia pag. 12I. 122. I S. 2Ι7.2JJ. Et de Sole hoc constat quidem per maculas, e quibus probatur, quod alias de alias partes globi no

bis obvertat per vices temporum , te

stibiis Jacobo Galilaeo in Nuncio sideris p - a.dr 9. BKllialdo lib. i. astronomi

cap. a.

XLVI. Quod in Ilieris sacris commemoratur, Solem stetisse Josuae tempore, Assa Io. Is . de retrocessisse Ezechiae Regis temporibus, a. Regum ZO. 8.seqq. a. Chronicor. 3y. 2 . 3I. Esai. J8. 8. Syrach. qc. s. cap. 8.16. nobis secundum communem Interpretum sententiam exponi haud posse, videtur, itaque miraculum unum ponimus in luce Solis ampliata e singulari gratia Dei , non ver, in remorato Solis cursis ,. alterum in eo quod umbra quidem retrogressa fuerit in horologio Achali Regis, ut Sol interim cursum suum prosequeretur. Quae in contrarium disserunt Conimbricenses lib. a. de Coelo

quainone a. art. 3. Tos adus commentariis ad lib. 2. Legum cap. ro. quaest. ac 27. 3 a. sy 3q. Maresius Di sutat. 7. conmtra Praeciamitas dist. IG. II 18. 79. Ut communem opinionem defendant, ea facile λlvuntur, uti monstravimus lib. I. antiquitatum Romanarum lib. 12.

in . II. 12.

185쪽

De Orbibus coelestibus.

I. Veterm sentevtia,2. Recentioram dissensio, . s. Mars infra Solenti . Iovis comites. 1. Venu3 ct Mercurius. 6. Solis macula ct facula. 7. Ea non sunt in aere.

S. Veteratin opinio.. 2. Solvuntur obstritiones.' IO. Astrorum motus perse. II. Primum mobile. 12. Spira molin. 3'. Reνolationes Solis. I . Coelium Emn umis. Coelum ess liquidum.16. Solpuntur objectiones. 1 . Taurelius notatlir.

18. Instantia solaitur. 79. oculorum)oni harmonici

ao.' Testimonia Scripturae.

I Uaeritur: an 'sta ferantur cum . motu orbium materialium Z Respondeo : Orbes quibus stellae inclusae

contineantur, & veluti clavus rotae infixus circumrotentur, docuerunt th

goras,Plato,Hipparchus, Ocellus Luc nus, di Veteres Hebraeorum Theologi in libro bar, cumque illis Aristoteles lib.. Ia Metaphq cap.8. ubi refellit Eudoxium, qui tres solum fecerat orbes coel estes, ipse vero quinquaginta quinque essingit. Conimbricensis fatentur, quod Aristoteles,1 definiendo.Orbium nomero aberr

. CAPI r VI. verit , quippe quem posterioris aevi

Mathematici accedente multorum te porum observatione correxerint. Interim&ipsi undecim orbes reales defendunt,incipiendo a Luna & desinendo in Coelo Empyraro, lib. a. de Cario cap. s. qVas. I. arti c. 3. Et cum illis Antonius Ruvio Rhodensis hb. a. de Caelo cap. s.

mannus lib. a. System. Physici cap. s. Scipio Caesenas Clara montanus lib. a. de Un perso cap. I i. seqq. lib. 6. cap. i. seqq. Johan. Poncsus in Cursu Philosophico Dij putat.Pbs 22. qliaest. 3. Benedictus Pere-rius lib. a. Commentariorum in Genesim pag. 2so. seqq. Job. Henr. Alstedius lib. 7. Encyclopadiae pari. 2. P0φε cap. 3. Beriali. Telesius lib. de Rerum natura cap.rq.Aqq. Irtino Seidelius bi P. z. Radiamentorum P0 corum cap. 9. Georgius D erus in Epitome P sica pag. 727. seqq. Jacobus Auberti pari. i. Institutionum

physicarum. cap. 2P. II. Verum cum motu stet Iarum naturalis sit, tot distinctis in coelo concamerationibus opus esse, negant Tycho Brahaeus lib. i. Epistoc Astronomicarumpet. IOq. IO S. Taurelius casarum quaest. O lib. I. de Caelo cap. 28. lib. a.

de Coela, cap. 22. Dan Semerus iasib. a.

Epitoni. Physica cap. 2. Cluistophoras Schei nerus in Rosea Hi sina pari. a. lib. q. cap. 26- 27. 28. 29- Iohan. Phocylides Holu arda in P sica curuli cap. s. 6. Otto Casmannus in Vranographiacis cap. 4. . quU. a. O in C rologicis pag. ras. seqq. Conradus Astachus lib. 2. de caelo stirio cap. ro. seqq. Renatus

186쪽

ιib. I. Astronomiae cap. 2.3. 4. Thomas Campanella lib. i. Dilosophia realis cap. 3. Nobis sussicit unum argumentum: Omnis motus naturalis est a principio interno vel forma ingenita. Stesiarum motinest auturalis. Ergo est a principio interno vel forma ingenita. Quandoquidem igitur stellae in liquido coelo moventur libere virtute propria; formae, frustra statuuntur Orbes , quibus trahantur& ducantur accedente Geniorum ope. Accedunt experimenta Astronomica. Primo : Quia Cometae & stellae novae generantur in coelo supra Lunam , atque ibi libera de obliqua trajectione

moventur, quod fieri non posset, nisi coelum liquidum esset, ut Tycliqnicis rationibus evincuAt Erycius Puteanus lib. i. de Ometu cap. 6. 7. 8. 9. Johan. Keplerus hyperassiste adversius baramontium Italum, do nos prolixius dicemus infra cap. 8. dist. I. 2.seqq.

quandoque infra Solem demittit sese tribus semidiametris terrae , cum ad Perigaeum contendit , in signis Aquarii , piscium , Arietis, Tauri. Atqui descensus ille non posset esse , quando orbes solidi in coelo vel prohiberent descensum , vel in descensu n cessario intersecabunt sese orbes Martis ac Solis. Et quanquam hoc tale experimentum in dubium vocat Rodericus Arriaga in Cursu Philosophico Diglutatione de hsae, sedi. 3. non tamen ille Astropomicatum rerum minus bene peritus , facile destruet ingeniosam demonstrationem Astronomorum , qua probant cum Solis circulo deferente ita Martem situm e se , ut cum fuerit Acronychus in Solis opposito , sub Sole esse observetur, majoremque Parallaxin, quam Sol recipiat , minutorum quatuor fere. Ita

docent Ticho Brahatus , & ex illo Johan. Keplerus in Commentario deflesia e Cauis cap. Ir. O is . Chris .

Longo mantanus lib. a. Theorica rimnetarum cap. 9. Josephus Blancanus lib. I3. Commentar. Spharicorum cap. I.

Phil. Lanthergius in Tabulis perpetuis motuum coelestium pag. 17. Andreas AGgolus in Pando is viarico. cap. sq. IV. Tertio: Quia Jovis satellites quatuor eum libero S regulari

motu circumeunt , modo viciniores

Jovi , modo remotiores ab eo, pr ut in Orientem vel Occidentem digrediuntur. Qui motus omnino impediretur , nisi coelum esset liquiadum , uti inferunt Gali us Florentinus in Nuncio siderio pag. 33. seqq. Petrus Herigonus in Cursu Mathem lico Tomos pag. s8o. 66S. Sp. V. Quarto : Quia Venus &Mercurius Occidentales moventur infra Solem , conversa rerum Vice enituntur adscendendo sit pra Solem , quando fiant Orientales , teste Andrea Argolo in Pandosio Sphaerico rii'

I9. & ante eum ita docuerant Bra-hxus lib. a. de Cometis, Johan. Pho- cylides Holinarda in P sica coelesti sq. δε. 2I. Aut ergo caluin est flui-

187쪽

duim , aut intersectio orbium coelestium poni debet. Quod vero Julius

Scaliger Exercitat. 3O7. perit. I. contendit , novum hoc est falsum esse, ΙPtolemaeo accepit , qui cum docuerat , Mercurium infra Solem moveri semper , lib. I a. Almaosi. Atqui non

primus Tycho Brahaeus , sed illo

prior etiam Copernicus hib. 3. Re lui. cap. 27. docet, Venerem & Mercurium nunc altiores , nunc depressiores

Sole esse, ac dimidio tempore supra Solem, dimidio infra Solem moveri. Itaq; jam olim Plato in D: meo Venerem& Mercurium supra Solem collocavit. V I. Quinto: Quia Lunae sit perficies prorsiis aspera & anfractuosa est , montibus praecelsis undique referta , uti loco alio diximus , itaque vel hinc coiistat, nullos in coelo esse

Orbes reales, caeterum non posset moveri Luna nisi vacuo concesso, vel penetratione corporum admissa , ut satis patet. Tum quoque Sol ejaculatur multas faculas & maculas circa sese, quae sunt tum ebullitiones & fuligines e corpore Solis vi caloris expulsae, atque nubium istum Solem obs

dentes, unaque cum eo mobiles, tum

lucidiores Solis porosi & anfractuosi

partes , quae diversis temporibus di veris apparent. Ex harum permistione oriuntur umbrae illae , quae itidem in Sole conspiciuntur , eumque nebulae obducunt, ut uelut speculum tactu vel halitu oris inquinatum appareat. Et quanquam Scipio Caese nas Claramontanus lib. 9. de Universo cap. et sqq. ostendere velit, quod fuligines atque mac

lae istae procul infra Luinaim sint, in aere nobis propinquo, siquidem natura haud patiatur, ut in fonte lucis macuta sint, neque ullae fuligines ab illo corpore proveniant, ubi puritas Cimma est, non tamen profert quicquam allansu nostro

dignum. Manet consequentia argumenti: Quia Solis maculae velut corpora quaedam opaca,superficiei ejus contigua, vario motu & alterno aestu , viginti sex dierum spacto , circa Solem volvuntur,

coelum debet statui fluidum & liquidum este,unum, simplex, quod non quidem Orbibus, sed cursibus duntaxat sive ambagibus Erraticarum stellarum distinctum est. Ul I. Quod maculae istae non sint in aere, ostenditur: r) Quia nullum eo pus sublunare motum ejusmodi regularem exercere potest, qualem hae macular servant. a. Quia macula: 3elticulae illae infra solem consistendo & movendo,utique Opius extri Solis distum apparebunt, quod tamen nunquam factum est. Primus maculas cas perspicillo Optico observavit Christophorus Schei nerus,& indicavit Greisero, Tannero, Bus aeo, mel sero, a quibus res hunc demum credita fuit, cum perliteras requisitus Galilaeus consensistet, adedq; Scheinero deinceps crediderunt plurimi, qui bis mille

observationibus Solem toleravit, & m cularum situm, locum, figuram, magnitudinem , Ortris, interitus, revolutiones , periodos luculentis commentariis Rosia Vrsina descriptos posteritati commendavit. Sunt veluti laterones Solis opaci, a cujus perpetua luce illustrantur. Nemo enim jam est , qui non

188쪽

concedat eas aut in Solis superficie esse, aut illi vellit contiguas, eo quod nulla a Sole parallaxis in iis observata sit, sed eo dem die eaedem maculae deprehensae fuerint in eadem Solis parte cum motu admotum Solis aequaliter progressivo, ac longe tardiori quam est motus Mercurii. VIII. Quamvis indissitis terrae locis fue-Hnt observationes institutae,uti docet relationes Ingolstadianae libro dicto Scheineri, Florentinae Galilaei libro de maculis Solis, Romanae Gri inbergeri, Parmenses Iosephi Blancani lib. 1 o. Commenta riorum Sphaeris.cap. a I. Duacenses Carori Malapertii libro de maculis Solu, Geda nenses Hevelii proluomenis ad Selenographiam pag. 77. sqq. O in Auctariis ad Selegraphiain pag. so o. His adde sum agi a Andreae Argoli in Pan Uo Sphaerico cap. 44. o lib.l.astronomiae cap.8. Ismaelis Bul-hialdi lib. i. stronomiae cap. 8. Renati Cartesii pari. 3. principiorum Philosophicorum pQ. 66, 9 pag. Io9.seqq. Athanasii Κi cheri lib. I. de arte magna Lucis ct umbrae pag.6seqq. O lib. 2. Mundi subterranii cap.

. Johannis Phocylidis Holmarda in Physica caelesti cap. 7. Willebrordi Sitellii libro de cimetis pag. o. seqq. Et

quia maculae circa limbum Solis semper graciles apparent, circa medium discitatae,non aliter, quam ipsius superficiei Solaris pars. Cumque macularum harum notitia fugiebat Veteres, factum est ut illi lapius olim visas maculas nigri cantes sub Sole, de Mercurio comite ejus perpetuo interpretarentur, quod refert Julius Scaliger Exercitat. 72. & contra

Bedam, Aimonium, Eginhardum re-

monstrant Bullialdus i. d. Jacobus Gali us libro de maculo Soli pag. 3 8. IX. Porro videbimias illa quae pro veritate Orbium coelestium adstruend a Conimbricensibus & Complutensibus describit Gilbertas Jacchaeus lib. s.

Institution. Physicargm cap. 2. IO. H. Dicit: Fuerunt vero, qui unicum coelum statuerunt , quorum quidem sententia dudum improbata est. Respondeo: Sententia ille tera est. Unum est coelum,

purissimum & limpidissimum corpus, incipiendo ubi aer desinit, & porro ad

convexum sit premum adscendendo, ubi Natura seipsam terminat. In hoc coelo uno stellae omnes moventur con stanter & distincte eundo, Val. I9. I. a. 3.

q. . Pergit: Nec enim ullum corpus contrariis & oppositis motibus potest simul moveri, eodem tempore, dum enim ascendit, non potest simul descendere, at vero in astris diversi isti

motus reperiuntur , ut imposterum

constabit. Respondeo : Nulli sunt in

coelo motus contrarii. Erraticae omnes

feruntur unico motu spirali ab Oriente versus Occasum , sed tardius inferiores, & velocius superiores, qui proinde videtur , sed non est alius ae primo contrarius motus in Orientem. Quae tamen spira , cum stirsum deorsumque & ad latera mundi fiat, omnes Planetae motus in sese complectitur. . X. Subjungit : Astra vero non moventur per se , quemadmodum pisces in aqua , sed sicut clavus in ro-tL Concedendi ergo sunt plures coeli, qui astra circumferant. Reston eo: Imo

189쪽

IIBER IImo per se movetur libere in coelo liquido & harum motibus ultro viam permittente. Quomodo etiam cedit illud radiis stellarum & Solis, utad nos delabi pos snt. Sequitur: Plato & Aristoteles octos aliqua coelos posuerunt,propter octo distinctos motus, quos in siderib' observaverunt, septem videlicet stellarum erraticarum ab occasu in ortum, & octavum stellarum fixarum, quod illis est primum

mobila. Res ondeo: Si orbium concamerationes demas, recte illi censi ierunt. EGraticae enim fiunt septem,& in octava coeli regione, quam illi primum mobilla.

Vocant, moventur stellae fixae. Addit: Omnes stellas eas in uno orbe coelesti collocaverunt quem firmamentum appellant, ad cujus motum aequali semper remotione ac distantia inter sese circumducerentur. Respondeo: Fixae in regione una sunt,&quidem non aeque altae,iaeque

aeque humiles, ut bene monent Tycho Brahaeus Tomo. I. pro innamar. p. g. 67O. 7I.Johan. Keplerus lib. I. astronomia Copernica pag. 3 .se . Non tamen rapiuntur a primo mobili.Ipset motu libe ro progrediuntur,&eandem semper inter se atque ad alias conservant distantiam.

XI. Sequitur: Timochares & Hipparchus deprehenderunt, octavum orbem motu tardissimo ab occasu in ortum

ferri. Et quia corpori simplici unicus

convenit motus, octavus orbis autem duobus cieatur motibus, concluserunt,

alterum quidem motum convenire ei per se,alterum veroi superiori orbe imprimi. Proinde nonum coelum adjecerunt, quod primum nobile vocaverunt

Ptolimaeus ae Mathematici esu. R II CAPUT VI. FIssentio: Motus ille vere inest stellis, sed

ut progressu libero conficiatur, neque opus sit coelum nonum addere. Caeterum res ita se habet: Nullum datur mobile primum,quod sit novus vel decimus

orbis, sed primum mobile est ipse octav

orbis, quatenus omnium celerrime revolvitur versus Occidentem, tu spatio viginti quatuor horarum restituit easdem stellas ad idem ejusdem Meridiani punctum. Noli vἡrb etiam rapit trahitque orbes inferiores, qui propria virtute si runtur ad occasum, & eandem speciem motus, quam octavus Orbis peragit, intendunt, sed vel praevertunt uci non asse quuntur ejusdem velocitatem, id est, via tardius perveniunt ad idem punctum Meridiani, vel praetervehuntur. Ergo fit, ut cum Planetae fixas stellas semper pari

modo veloces, ipsi nunc velociores. nunc pariter veloces, nunc tardiores comitantur, apparent esse retrog adi, cum

tendunt ad occasum ; vel stationarii, cum ad idem punctum Meridiani revertuntur; vel directi, cum remanent pasi1-bus iniquis retenti in Oriente. XII. Veterum haec doctrina suit. Anaxagorae de Democriti, ut refert tarchus lib. a. de placitis Philostophorum cap 16. de sequitur Brahasus Tomo I.pro vin ymat. astronomicorum pag. q77, seqq. Tomoa, pag. I sieqq. Nimirum per sead Occa sum simul feruntur, di oblique per lineas spirales paulatim a parallelis Aquatoris deflectunt, ut in eodem parallelo iacto iri & occidere videantur, tanto munori discrimine, quanto minor est de flexio in latum , qua declinationem ab aequatore, & latitudinem ab Ecliptica vati t. Punictum vero hoc late debet id capr,

190쪽

capi, ut regio proxima Comprehendatur

simul, Namque stellae propter spirales

motus non esticiunt exacte circulum, aut lineam in se perfecte redeuntem, nec revertuntur ad idem punctum praeci se, in quo heri erant: sed deflectunt nonnihil ad mundi latera versus polos, &modo altius, modo humilius in hac linea gyrativa, propter Solis influxum,

decurrunt.

XIII. Eandem ob causam Sol ipse postridie non attingit medium Coeli in eodem puncto,in quo pridie erat. Adeoque Solis revolutiones quotidianae non sunt inter se parallelae, aut ad terram concentricae, uti pater. Sunt enim spirae, non quidem circa terrae centrum: sed circa axem mundi adscendendo &descendendo factae. Et quanqyam bis in anno, videlicet. in aequinomo, videatur Sol pro motu diurno habere medium, velut

centrum terrae ,. non tamen accuratius

dicendo ita est. Namque cum Sol in aequinoctio ad principium Arietis con sistendo movetur, non redit post vigintiquatuor horasad idem punctum, sed ad punctum aliud, atque illud vel remotius a terra, vel propinquius ad terram. Non

ergo decurrit per motum concentricum. Verumtamen est, quod illa e*centricitas non sit in omnibus revolutionibus Solis notabilis, ide5que illlae pro

concentricis maxime in ordine ad axem

mundi, & pro parali lis ad sese invicem haberi possiliat. XIV. Dicit Decritis: Theologi vel

res addunt Cistum Empyraeum,sed cum hoc coelum nullo motu sit de eliensium,

tua luce splendeat& sedes mentium be tarum sit, olim fictum, nullum est, quantopere in illo pingendo etiam laborent Antonius Ruvio lib. 1.de Coele tap. s. quis, Philippus de Trinitate Philo. Iophia lib. a. de Caelo pag. io . seqq. Bern hardus Moris anus commentariis ad librepP sita pag. 3 sq, N: Redemptus Baran.

Zanus lib. 2. decoctopag. Ia. seqq. Conimbricenses bb. 2. de Coeis cap 3 . s. a. arti c. a. Rem prolixius exposuimus situra cap. 3. Argumentatur Iacchasis: Si quiescente coelo moventur astra, ea vel sunt imfixa coelo, vel certe sunt in stuperficie coeli. Et vel scinderetur coelum, vel penetriatio dimensionum esset, utrumque autem est. impossibile. Relinquitur ergo , coelum per se moveri, & stestas ad ejus motum. idem argumentum urgent Piccolom, neus libro de Coelo cap. 36. Franciscus Val-lesius libro desarea Philosephia cap. I. R espondeo: Non quidem stellae sunt coelo

infixae, quomodo clavus es: rotae impactus,sed a Deo creatore sunt collocatae iaccolo amplissimo&liquido, quaelibet incerta & tributa regione, in qua distincta a sese inviccm moventur. XV. Neque est coeliscissio. Quis enim dicat, aerem scindi, cum aves volitando permeant illum , aut quis dicat, aquas scindi cum pisces natandoin illis eunt redeuntque Θ Coelum est fluidum & tenue, quandb hoc requirit stellarum motus liberrimus. Ut cederetallis, & ne vacuum

relinqueretur, iterum conflueret. , De

quo pulchre disserit Nicol. Taurelius lib. r. de caelo pag. Neque est corporum penetratio. Quia enim rarum