장음표시 사용
191쪽
larescere, cum moventurastra, quid mirum vel absurdum est ρ Pari modo, uti stellarum radii ad nos dimittuntur per aerem, & pluviardecidunt,nec tamen penetratio dimensionum est.
numerae,nec ullo modo a seinvicem divellantur, ised eodem positu constent
semper firmissima & soliti, indigent
sphaera, cui firmitet infixae situm omnes eodem temporis spacio cursum absoluvant. Cumque pellae fixae situm orbem habeant, a quo moventur, ergo & stellae reliquae habebunt. Rest deo: Taurelius negat connexionem. Certum est, ait, ab aere compleri jacium mundi maximum, quem nos commodissimum diximus este viventium corporum receptaculum.Eodem etiam modo maximam coeli
partem ab aethere tenuissimo &purissimo censemus nuncupari. Purissimum esse constat,quod ab aqua & terra sit remotissimus.Tenuissimus etiam est, hancpotissimum ob causam, ut in eo Planetae facili me& celerrime possint moveri, quanta celeritas in volatilibus & gressilibus animantibus non requiritur. Praeterea ut aves in aere volare possint, opus est aliqua crassitie aeris. quemadmodum ut nateat pisces, aquam oportet esse crassiorem. Fulcro namque motus animalium
indiget,at non Planetarum, qui motu suo volvuntur in aethere, nullis adhibitis instrumentis, quemadmodum ignis fertur
farsum, & terra deorsum. od igiturta legione elementari est aer, hoc incce- . CAP. VI. sylesti est aether. Et quod in aere gressilia ac volatilia fiant animalia, id Planetae sunt
in aethere. Ut vero situm quoddain corporibus elementaribus totique regioni elementari fulcrum est & fundamentum firniissimum, ita etiam coelos atque adeo mundum universim a sitarma & extrema parte sblidissimo quodam corpore contineri necesse est, quod etiam ob firmitudinem recte totius naui di firmamentum nuncupatur. Ita mundus ex utraque parte constans & stabilio est, infima nimirum&siiprema. Quod vero in medio est intervallum amplissumum, tal bus impleri oportet corporiabus, quae liberos & varios Planetarum& animalium motus juvent potius, quam remorentur, cujusmodi aer est atque coelestis aura. Ut vero in terra plantae infixae consistunt magno usii & ornamento,ita etiam in extremo illo corpore dc firmamenta stellae fixae sint, quibus nihil cogitari potest pulchrius, ne quid
de magna & multiplice dicam utilitate, quam hisce conferunt corporibus elementaribus. Haec itaque causa est illa quam diximus esse potissimam , cur si- premum coeli orbem condiderit Deus. Atque ita ex his quae modo commemoravimus, satis intelligitur,vario planet rum motui corpus purissimum & tenuissimum , qualis est aether, competere magis quam Elidos orbes, lib. I. de Coelo pag. 177. 278. 2 pari. q. de rerum atem te pag. 177. Retinet ista Joach. Burserus lib. 2. Institutionum scarum cap. a. Summa eleganti summae dissertationis huc redit: Coelum stellisextari, quod vulgo appellant octavum H a orbem o
192쪽
orbem,esse corpus solidum , duo esse firmamenta, stupremum & infimum, quorum hoc terra si, illud coelum astrife-ium,in quo sint stellae fixae; coelum astri- serum neces arib aliquam soliditatem requirere, ρd stellas numero plurimas mgendas oc retinendas; esse analogiam
quandam horum firmamentorum , uti etiam aeris &coelestis aurae, animantiam& stellarum erraticarum, plantatum
ci stellarum fixarum. Sic etiam Libertus Fronaondus libro de Coniseis cap. 7. Thomas Fienus libro de Cometis
cap. 3 XVlI. Veruntamen qui dubitare voluerit de hac comparatione velut nova& liberaliori paulo , qualia ut concedi possit: tum quoque non satis capit, quae coeli stelliferi diversa ratio sit ab aliis coeli partibus, quas orbibus solidis esse
distinctas, nobiscum recte negat Tauressus, ille antecedens argumenti inficiando commode respondebit. Et negativae ejus sussiciens ratio haec est, quod stellae aequali serie procedendo osten-φnt nobis exemplo suo,quam sit potens, uam sapiens Naturae conditor ille, qui ellarum exercitus ordinatos incedere
iubet, Psam. I I. . Qui cuilibet stelLlae virtutem sese movendi indidit, qui sellas disposuit, ut motu suo tempora, dies annos describerent, qui tam sapi
eater omnia ordinavit, circa. motus. stellarum, ut confiisionis metu nos oppido
liberet. Quae perinde in aliis Naturae effectis sese prodit. Cum duo lapides aequalis ponderis, ut ad perpendiculum decidant, ab altissimo loco simul dimitatuntur,eandem semper inter se distanti
servant. Lupulus&saba hortenssinb culo apposito proserpit perspiras aequales,ut invicem distent aequaliter,&neutra inaequaliter incumbat alteri, nisi cum aliquis in baculo nodus impediat vegetari. tis formae ordinem sapienter institutum.
Q Si moventur stellaeipia citra orbes, Et illud aut αυχLει motu vertiginis, aut motu circumvolutionis. Non illud,quia sic alias δ alias partes nobis obverterent, quod fieri negat experientia. Non hoc, quia tunc mane rent semper in eodem loco. Desponseo: Non est buffciens partium enumeratio in disjuncto. Nec vertiginis motu nec circumvolutionis feruntur stellae, vertim simpllici progressu attamen ita ut vertiginem conjungant aliquae. De Sole imprimis constat, moveri per vertiginis motum , ut alias & alias partes globi nobis obvertat per vices,ut, diximusDprii cap.F. disi. 43. De caeteris verum esst,mutare eas locum velocissime, liberrime.. XI c. Porro docebant Orpheus, Pythagoras, Plato in Tmalo, orbes coelestes multa collisione, du rotantur, sonos harmonicos edere. Consentiunt Macrobius in somnio Scipionis lib. a. cap.3.Isidorus Hispalensis lib. 3. Et mologia cap. 16. Censerinus libro de natali die cap. 12. 13. Anshelmus libro de masnem di, Georgius Venetus Tomo s. problimatAmsacrorum num 321. Coelius Rodiginus m. f. M liquarum Lectionum cap. 2s. Iohan. Carthagena Tomo 3 . Cominum sacraram pago Ial. Huc
applicat Carthaglaa: i) In omnem terram exivit senus eorum, P I9.f. ab Concentu coeli quis sedabit et mi 38.37.Verunsilli sunt in coelo orbes reales, figmenta homi-
193쪽
hominum sunt eommoditati Astronomorum inservientia, quicquid hac de re proponitur. Stellae feruntur motu libero in coelo nullis orbibus interfecto. Itaque non magis est sonus a latione steli rumin aura coelesti, quasn sonus est in aere ob volucres seipsas molitantes , ob excussas sagittas, ob emissos globos Quamvis non negemus , ab agitatione aurae elestis esse murmur aliquod, sed non potest audiri. XX. Dicta scripturae alium prorsus habent sensum: i Vera scriptura in Psalmis est, amni eorum tav in omnem
lorum structura ad amussim facta, id est, pulcherrime fabricata, quae Deum perfectissimi operis condi tuerem ubique gentium commendat. Alexandrini in codicibus ibis habuerunt tabp, itaque
vertunt o αὐτῶν. Sequitur hoc Paulus Roman. Io. 8. &per quandam aR
logiam ad praeconium, Apostolorum applicat. Σὶ Vera scriptura in Jobo est, ct lagenvi caesi quu stati Sic vocat nubes
pluviam sundentes , ut terras aridas ria gent. Has coit Natura & solvit ite rum , Deo autore primo, quoties conservatio rerum sublunarium jubet, citra
c Ap VT SEPTIMUM, De Geniis motoribus, si1M MARIA.
Iia Heteram sententia. Caelum est corpinsimplex ..M. Primum mobile.
6. Angelorum demonstratio.. 7. Deus Reector omnium. 8. Angelipraesides regionum. Caelorum virtutes. Io. Oui portant orbem.
1a. Testimonia Scriptura. 13. Refellitur iacchaeus 1 Principium mollis in caelo. II. Caelum repugnat moventi angelo Ις. Intelligentiastprema. I7. Con bricenses refelluntur
L On erat satis, orbes introduxisse a realeg, sed illis affingendae quoque fuerunt Intelligentiae velut Ixiones. De numero Geniorum rotatorum pro nunciat Aristotelesti Ir.Metapbs cap. 8.bb. 8. P0β. cap. 6. tόt dandas esse Intelligentias , quot sunt orbes coelestes & l tiones. Conimbricenses etiam hic Aristotelem errare censent, Mon quidem in eo quod Intelligentias movere orbes crediderit, verum circae numerum Intelligentiarum. Hunc enam longe majorem esse , & fidei veritatem, & rationem comprobare asseruiar, lib. 2. de Caelo cap. I. qgas t. s. art. 2. Ita etiam Iulius Caesar Scaliger Exercit. 3ss. Iest. I., Tostadus commentariis ad Emodum quas L 6. 49.
so. Johannes Poncius in Cursu FbiIψο-phico Distulat. 22. P0sica quast. 9. Joh. Baptista Ricciolus in Almagest ovo Tomo L. pari. a. pag. 248.seqq. Gilb. Ja chaeus lib. s. Institui. P0sic. cap. 8. Andreas Cars alpinus lib. s. Controvers. Peria patet. 2 tast. .ct 4. Antonius. Ruvio
194쪽
lib. 2. de caeli cap. s. Piccolomi neus libro de Caelo e v. 19. Petriis Silvius Dissutat. de angelis dist. 79. Caesar Cr moninus libro de toribus Caesi, Sebast. Foxius lib. 2. Philosophia naturali pag. is , Tobias Magi rus Di putat e deformaCae . Edist. 9 jeqq. Halanibal Rolselius commentariis ad rimandrum Tri egisti Tomo a. pag. 279.seqq. Redemptus Baraiaranus fib. I. de coelo pag. 218. seqq. Hippolytus Pindemonitus libro de mundo cap. I2. Philippus te Trinitate in vivia Philos phica lib. i. de ecte pag. 72. seqq. Berialiardus Moris anus commentariis ad libros degeneratione pag. y 7seqq. Clemens Timplerus lib. a. System. P I cap. 3. qua l. 2.Δntonius Deusingus libro demandi opimcio Distat. s. qa . . ct in apologia admClonenburgium est. 3. Arnissitus iuvito- me Metapus pag. r3 8 sqq. Jacobus Zabarella libro de natura Caeli cap. I. 8. II. Barthol. Κeckermannus M. a.' evi.P0yci cap. 3. Nos quidem nec intelligentias,
nee maximum harum numerum negamus , ossicium vero hoc temere eis adscribi censemus. Nullae enim rationes cogunt nos , ut ita esse credamus, & quas in contrarium adfert Benedictus Pere-rius lib. r. Commentariorum a Genesinpag. a I6 seqq. eas distatuemus.1 I. Prima est: Coelum est corpus uir forme in omnibus partibus suis & sim- sex, neque potest seipsam movere, quando non habet partem aliam & alia, quae movet quaeque movetur. Restondeo. Coelum per se consideratum est equidem corpus simplex, neque., hoc tantum, sed immobile quoque. Stellae in coelo moventur , atque illae omniab hapAT SICAR pMbent partem aliam quae movet, id est,
formam, & aliam quae movetur, materiam , perinde uti alia corpora naturalia
habent duo principia illa, a quibus si antactiones & passiones eorundem. Neisque sim iciter verum est, quod simplex naturaseipsam movere hau possit. Anima
sane movet seipsam, &una movet corpus illud, quod informat, vegetat, de loco in locum traducit. Elementa sistat corpora simplicia, moventur stirsum, deorsum, prorsum, retrorsum, quod patet exemplo ignis nunc sursum versus, nunc deorsum , nunc ad latera urenistis; aeris in sese confluentis, postquam locum dedit corpori transeunti; aquae permeatus subterranios adscendentis&superficiem telluris petiuentis, inde ad Oceanu revertetis motu proprio, virtute
insita, citra appositos motores externos.
1 II. Secunda est: Nec ulla ratio pos. st inveniri, cur primum coelum, siquidem a se moveretur, ab Oriente in Occidentem moveretur potius, quam econtrario, aut quam a polo uno versus polum alterum, nam ciamusquequaquest uniforme & secunddin omnes partessias, quod attinet ad substantiam, pror- sit sindifferens, similiter quavis ex parte& in quamvis partem moveri debet. R pondeo : Sacrae litem testantur, DEum opificem ita condidisse astra, ut citra e
rorem oriantur, occidant, moveantur
celerrime, liberrime, itaque frustra in tuitur, ne ab Occidente moveantur ad Orientem, quando hoc legibus Creationis repugnat, nata. Ip. 6. Psaluia 7 .16. Psilm. I o4.I2. Psam.Iq7 q. . Dia
195쪽
sidi remus naturae sapientissimum autho- rem, quem Aristoteles rimabatur potius qui in noverat , de desinamus sutilibus subsidiis roborare. Neque enim illis indiget perfectissimoru operum Author.
IV. Tertia: Quando coelum move
ret seipsum, refleeteretur in se ipsum di supra operationem propriam, quod tamen proprium est naturae intelligentis, uti censet Aristoteles lib. I. de anima.
Restondeo: Falsum est , illa reflacti in mepsa morentur persete. Elementa moven
tur a principio interno, neque tamen illa vel intellectum habent, vel reflectuntur, cogitationes adhibendo super rebus a. bis, Aqua fluvii, fontis , amnis, rivi
movetur , nec tamen reflectitiit in se
ipsam. V. Quarta: Non potest reddi causia
probabilis, cur coelum in orbem perpetuo ageretur, cum eo motu nihil sibi a quirat , necquod habet, tueatur docon
servet λ curitem consectospacio suo stam et , & una integra conversione absol ta non desinat moveri , sed infinities idem spacium repetat ac remeet Z R stondeo: Causa, non dicam probabilis, certe necessaria est, quia omnis efficiens naturalis agit secundum vires suas. Ita ignis perpetudiarit,. donec pabulo desti tuitur, quod ubi semper additur, semper ignis depascit. Moventur sidera in coelo nunquam desituro motu, quia secundum leges naturae institutae, debent esse signa noctium , dierum, temporum', annorum, Genes r. a .is. Et secundona leges naturae restitutae debent esse vicissitudMaes dierum , noctium, annorum,
cines. 8. 22. . Haec talia esse non possem, Ca P. VII. c quando siderum conversiones pariter
veri ab Angelis, nullam persecto reli, quam facit viam & rationem philosophicam , qua cognosci & probari queat,
Angelos esse. Namque argumenta alia, quae adduci selent, ut probetur, esse Angelos, infirma & obscura sunt. Eestondeo: Qui non credit, Angelos esse, quomodo compellatur, id credat, Angelos movere stellas 3 Illud enim prius est quam hoc. Aristoteles, qui negavit esse Genios Platonis doctrina imprimis
celebres, credidit tamen Intelligentias, verum ejusmodi quas nec mundus h bet, nec si haberet , eis multum frui posis et, quod in sublunaria non queant deoscendere. Caeterum quibus: argume tis ad veritatem ei ostendatur, Genios
esse , satis constat ex illis quae diximus
lib. 1. -ntiquitatum Romanarum cap. I.
dist. 2. 3. seqq. ubi videantur. Nequaquam obscura sunt, vel infirma. VI l. Sexta: Theologi veteres summo consensu docent, quod DEus regat omnia per Spiritus.. Re pondeo: Quos Angeli ministeria quaevis obeant Dei nomine in his terris, constat ex sacris luteris, idehque pie creditur: sed quod stellas moveant in coelorum serie, nuspiadocent litem sacrae, adeo que frustra assidinatur secundum Theologos. VIII. Septima: Theologi docent, .
quod Angeli praesint regionibus & gentibus , velut custodes, tutores, rectores
zblica salutis, ed magis crediturpraees. e illos coelorum motui a quibus pendet rerum sublunarium salus Sincolumitari.
196쪽
urbium, gentium rectores custodesque,
ex sacris literis quodammodo probatur, neque hoc negaverimus , uti dictum est Iib. I. Antiquitatam Romanarum cap. t. dist. 3. lib. I. institutionum Politicarum cap. s. diu '. Io. De stellarum motu omnino
aliter est . IX. Octara: Scriptura memorat virtutes coelorum, Matth. a . 29. id est, Angelos, quorum ope moventur coelorum orbes. Respondeo: Virtutes coeqorum sunt influentiae siderum in haec sublunaria, quatenus elementorum viribus inulta constant. Haec movebuntur, ideli, statu suo dejicientur, quando seculum conium mabitur, atque esse incipient novum coelum, nova terra, vocat. ZI. I. 2. seqq.
X. Nona: Scriptum est Iobis. eo incurvantur quiportant orbem. Hi fiant Angeli motores orbium c estium. Re-lpondeo: Verte rectius, ab eo incurvantur adiutore verbi. Sensus est: DEO leue rorem immittente etiam superbissimi&fortissimi quivis homines verentur paventq;. Hic nihil cogitari debet in favorem Geniorum rotatorum, quinuspiam
XI. Hactenus rationes Pererit, quas ex eo repetunt Antonius Ruvio Rhodensis lib. a. de Caelo cap J. quaest. 8. 2. IO. II.
Uurta lus Mendoeta in Cursu Philosophico Dissutat. a. de coelo sedi. 4. milhelmus Chabronus in Cnsu Philosophico Tomo a. pag. 96.stqq. Nos pro evertenda stellarum forma assistente inferimus: si Unius rei unica est forma. Atqui stellae habent formam propriam internam seu
concreatam, unde ipsarum motus & operationes dependent. Ergo non habent opus forma extrinsecus assistente.
Quodcunque oritur a forma interisna, illud non requirit formam externam. Atqui stellarum motus oritur a forma in- terna. Ergo non requitit formam externam. 3 Omnis motus naturalis provenit aforma externa. Atquistellaru motus est naturalis. Ergo provenit a forma interna. Quicquid ab omni vi externa
liberum est, non movetur a cauSa eX-
terna movente. Atqui stellae ab omni vi
externa liberae sitiat. Ergo non moven tura causa externa movente. Minor est
apud Aristotelem lib. i. de Coe0 cap. . . s) Qui quid ab externa causa movetur, illud natura sua quiescit. Atqui stellae natura sua non quiescun t. Ergo stellae
non moventur a causa externa. Majorcpnstat: Sublato motore externo sequutur quies. Minorem confirmat duplex testimonium Aristotelis. Namque lib. tide coelo cap. 3. ait: Caeli pars nuda aliquomodo quiscerepotest. Et ibidem: Coelum natura sua in orbem movetur, quoniam alias motus non esset perpetuus, nihil enim quod si citra naturam, estperpetuum. Sic ille.
6 Omnis affectio inest corpori natura- li propter causam internam. Atqui motus circularis est propria stellarum affectio. Ergo inest stellis propter causam internam. Major constat, quod forma est principium assectionum, insuper quod propter formam motus sit in naturalibus, expresse docet Aristoteles lib. s. de coelo cap. y XII. Accedunt literae sacrae , quas
ignorare vel negligere, Philosophi Chri.
197쪽
Christiani non est. Hae docent, quod DEus condiderit Solem de astra, ut certo ordine motus suos absolvant , Psalm. .is. Quodsi astris inest principium motus, quid opus est, Intelligentias ad illa religare, velut Sisyphos ad saxi volutabrum Z Ita Psam. 19. Psalm.
Io . I p. celebratur potentia divina, perquam astra condita virtute principii interni moveantur citra auxilium Motoris externi, qui soris ad .
XIII. Recte ergo Motores illos coelo detrahunt Nicol. Taurelius lib. 2. HApim casarum quast. 1.2 libro de rerum aeternitatepag. 429.seqq. O lib. 1. de Caelo Otho Casmannus in Danagru-phis c . .. quae t. 3. 4. Iohannes Cras setius in Physica compendiaria pag. 276. 27 i. Lambertus Danaeus in P ca Clirm va pari. 2. tract. 4. cap. I9. Ambrosius
Rhodius dissertatione deflestu dist. 7. Johan. phocylides Holmarda in Physica
caelesti cap. r. Eusebius Nirembergius lib. a. historianaturalis cap 8. Nos pergemus examinando illa, quae pro astruendis Motoribus externis adfert G bertus Jacchaeus lib. s. Institui. p sicarum cap. 8. Dicit ille: Coelum est in loco proprio& naturali. At quod in proprio suo loco existens, ab interno te movet, id omne vivere dicendum est. Restondeo: Negatur, quod motus omnis sit propter acquirendum locum , neque e
nim omne illud vivit, quod inproprio loco existens ab interno principio sese movet. Sic sontes & flumina ab Oceano proveni ut, & ad Oceanum perpetuo mota redeunt, Hic moitu es: a. CAPUT VII. C; principio interno, & illa tamen non vi
XIV. Pergit: Accedit porro, climmotus coeli nihil ad ejus perfectionem faciat, non fuit necesse, ejus internum principium activum dari. Reston eo: DEus & natura ita condiderunt stellas,
ut perpetuo moveantur, neque ergo de
bet negari, quod motus coeli ad perse etionem ejus faciat , Gens I. i , seqq. ata. Ip. I. a. si .Pyam. 7 . 6. Psalm.147. . Et quod ab interno principio oritur, frustra ad principium externum remittitur. Instat: Vsdemus, naturam in stiperfluis non abundare, quid ei go attinuit dariejusmodi principium motus internum 3 Restondeo: Quis dicat, naturam abundare in superfluis, cum dat illa quae ad rerum naturalium essentiam pertinent' Prsncipium imotus activum internum est de essentia rerum natura lium , uti fatis constat. Concludit: Superest ergo, ut cum majore & meliore Philosophorum parte dicamus, coelum moveri ab externo agente. Non ita tamen,ut motus sit violentus,siquidem ille motus violentus judicandus est, qui ita fit ab externo agente, ut patiens enective repugnet, quod illa non habet locum. Respondeo : Datur quoque motus violentus , qui ita fit ab externo agente, ut patiens effective non repugnet , sed lubens obsequatur, uti cum homo provehitur navi, cursit, equo, teste ipse Aristoteletib. 4. Physic. cap. 8. Quando aer a ventorum procellis impellitur, & quando mola pensilis in orbem contorquetur a
vento, est motus violentus, nec tamen mola repugnat motui,aut vento moveti.
198쪽
XV. Potio invertimus excepti O-nem, & quod coelum non repugnet moventi Angelo, falsum est e pronunciamus. Si enim natura Coeli per se adquietem sese componit, si in loco naturali coelum est a quo non vult removeri,
si nihil acquirit sibi motu illo, resistit certe moventi, quod naturae quietem amanti , sese opponit. De)num ait: Atque hac ratione maxime videre est, quomodo a superioribus regantur inferiora. &quomodo corporia regantur a spirituali. bus. Tanta siquidem est constantia motuum coelestium & tam certus ordo, Ut convincant, catasam aliquam intelligentem praeesse. Reston eo: Equidem inferiora reguntur a stiperioribus, verum in statu perfecth, quomodo homo ipse&maxime quidem regitur, licet vitae, sensius de motus principium in sese
habeant. XVI. Sponte ergo sua cadunt Intelligentiae, quas coelorum astroruinque motrices Natura agnoscit nullas. Neque etiam sacer codex, in quo Angelorum ossicia exacte describuntur, hujus muneris, quod illi in natura gerant, inque coelis astrisque circumrotandis sustineant, meminit. Neque est, qui negat, coelo & coelestibus praeesse causam intelligentem. Praeest certe toti mundo & universe naturae prima Intelligentia, Author naturae , qui ordinem a se primitus institutum conser
. XVII. Conim censes inerunt: Si a fornia propria moventur stellae, coinsequitur , quod in seculi alterius statu per vim quiescant. Atqui hoc inconvenienter statuitur de nobilissimis cotaporibus. Ergo. Aeliandeo . Coelum& stellae non erunt in jaeculo altero, uti dicemus infra lib. io. cap. s dis. I. seqq. Scaliger prolixe disserit, ut Genios Pe
ripateticos defendat. Ais: Audiant argumenta nostra. Quod movetur, id momvetur ut quiescat. Non potest autem quiescere, nisi in locosuo, non igitur movebitur a loco suo , si propter adeptionem ejus motum jam cst. Si igi. tisi coeli pars movetur puro motu Da
turali, in loco suo non est . & si est iii
loco suo, non movebitur. At move
tur, ergo non est in loco suo. At in i co suo omnes coeli parte; fiant, quare
non moverentur, ut proprium locum occuparent. Necesse est igitur, moveri alio motu, quam puro motu naturali. Res ondeo: Fallium est, quodcunqEe m
vetur , hoc moreri ide, ut quiescat in loco fro. Falsum est, quod coeli pars moveatur, quandb ipsum totum immobile est. Palsum est, quod et pars caelisimi. X VIII. pergit: Si omnes partes Lini in loco, fiunt autem quia totum est in lo.
co suo , nulla pars alterius partis locum occupare appeteret, neque illae discederent, quia sunt in loco suo. Adhaec, quae hic moventur, propter sui conservationem moventur, igitur necesse estis coelestis motus alium esse finem, non enim moventur partes propter sui conserva. tionem. Nihil acquinint sane novi propter se. Etenim tantundemi dissast a centro mundi primi mobillis partes omnes. Quare moveri eas propter nostram generationem. putandum est. Hoc
autem non potest fieri aput a propen- , solis
199쪽
s ne sine consilio. Voluntarius ergo est. An vero de cum eo naturalis p Non. Denique, cum quies sit persectio ultima corporis naturalis, motus autem perfectio media, & coelum non egeat perfectione, qua promoveat, ut sit hoc quod non est. Non est ei data forma naturalis ad movendum ut perficiatur, sed forma voluntariae intellectionis ad movendum, ut perficiat. Persicit enim nostratia haec. Respondeo: Falsiim est, quod pars una partis alterius uocum appetat, itaque de loco in locum transeundo prO-
moveatur coelestium corporum motus:
Falsum est, quod coelestium corporum mptus non sit pure naturalis. Non magis implicat voluntarium , quamc in ignis movetur sursum , terra deorsum. Falliam est, quod voluntarius motus, quia Intelligentiae, quae movent stellas, v'luntatem habent. Eodem ausu dixerim, quod motus girgilli, motus naviculae sit voluntarius, moventur enim ab assistente forma, quae luntatem habet.
I. retermisententia. a. Refellitur ij . 3, argumenta proponuntur. q, Molim proprim Cometarum, s. Iux purii a Cometarinb6. Contraria rationes.
8. Cometae accipiunt lucem a Solas'. Tuni' relatio.
Ir.:Mahai siententia. i3. Stella nova. I . Earum motus sursum deorsum. IJ. Materia generationis. I s. Stellae nova in Via Lactess.1 . Borinus refellitur. 18. Paganarum religio. Is Cometarumpraesagia. 1o. Terri lamenta. 21. Sape impleta. 21. Comesaprenunc bessifer inici. as. Stella Magorum Arabia.
23. Cometa tres a nobis pis. I. DEripatetici veteres pariter atque I novi describunt Cometam, quod sit meteoron, igneum, compa nisi mum , ortum ab exhalationibus calidis, viscosis, virtute siderum in aeris sipremam regionem evectis , ibiademque a Solis radiis secundum rese ctionem illustratis, vel reipsa inflammatis, accensis & deflagrantibus. Ita Aristoteus lib. I. de Meteoris cap. 6. 7. & sequuntur Athanasius Κircherus lib. 8. Amtis magna luciso umbraepag. 6ss. Job. R glomontanus libro ab Cometu, Benedictus
mas Erastus libro de Cometis, Jolaan. Combacchnus lib. 3. Institui. Physical .pag. 493.396. Julius Maliger Exercitat. 79. dist. i. 2. Petrus Appianus libro de C metu, Gilbertus Iaccharus lib. . Instiatη-μ Physicarii cap. 7. Rod. Goclenius I a lib. 4.
200쪽
Jacobus Auberti pari. a. Institur. Physic. cap. s. Bruno Seidelius lib. 2. Ddmen. zorum Pusicorumpag. 26 . Franc. Piccolonamgas libro demeteoris cap. 8. Barthol. Mechermaniaus lib. 6. System. Pus cap s. Michael mais onus . in Collegio P sico
Disputat. H. dis. I9. ao. 2I. 2:. COnia bricenses libro 3. de Meteoris cap. 3. q. Philip. Mocenicus pari. q. Contemptat. Academicarum sed . i. cap. l . Jhomas
Campanella lib. I. Philosephia realis
II. Verum accuratissimae recentis arvi Astronomorum observationes deprehenderunt, Stellas novas in caelo generari,
ut sint miraculosus effectus Dei, ac proinde non impune spectantur ista bellorum, famis, pestis, multarumque calamitatum praenuncia ostenta. Rationem cumprimis adferunt, quia paralla. xin exiguam habent, adedque non sint in meteororum sede, aere, infidLunam. Et verb Luna parallaxin magnam admittit. Quo elevatur aliquid magis iaccelo, eo minorem habet parallaxin. Caeterum parallaxeos doctrina, quam ab Hipparcho commendatam olim, T tulit in literas Ptolemaeus lib. q. Almagesti cap. 13. ejusque ope distantiam siderum a terra indagat, non fuit Aristoteli cognita, primus vero qui usum ejus ad explorandum stellarum novarum locum traduxit . fuitJoh. Regiomomanus hbro de cometis. Himc sequutus est Ioh. Voge. vini libro de Coaetis, uterque tamen parallaxi abusus minorem illam confing hat, ut Cometam in aere detinerent,
quod illis Tycho Brahatus lib. r. progPmna . Miron.pag. 3o7. seqq. liquido e
probrat. Nos argumentum a parallaxi desumptum haud urgebimus loco praesenti, quod contrariis scriptis ventilant Tycho Brahariis , 'Johan. Keplerus, Scipio Claramontanus , Fortunius Licetus, quandoquidem illud non intelligunt nisi illi qui profundiora Astronomiae decreta perceperunt: consistemus vero intra Physicae limites , quae demonstrat nobis, coelestem legionem producere stellas novas, non Uno modo, dum ingerit motum, quantitatem, colorem, scintillationem. III. Totidem construemus argumenta. Primum est: Quicquid habet motum constanteha & stellis aliis parem, illud in regione coelesti existit. Atqui stellae novae habent motum constantem aliisque stellis parem. Ergo stella novae in regione coelesti existunt. Mincirconstat: Stellae novae indventur secundum ordinem signorum in zodiaco, tum ab ortu in occasium, tum ab occasii in ortum , c itra notabilem declinationem.
Meteora sunt vaga&instabilia. IV. Eursum: Quicquid mytu proprio tardius movetur quam Luna, illud supra Iainam elevatum est. Atqui
stellae novae motu proprio tardius moventur , quam Luna. Ergo stellae novae supra Lunam elevarae sunt. Maojor constat: Quo remotior est stella a centro terrae , eo tardius per coel stem regionem decurth. Secandum est: Quicquid e vaporibus non coalescit, illud non est meteoron. Atqui stella novae x vaporibus non coalestunt.