장음표시 사용
281쪽
Cap. XIII. DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE AEolloT. 26 iam habere appetentiam dicuntur, qui alienam cum in cibo, tum in potu, qualitatem desiderant, & appetunt, ut quaedam uterum gerentes mulieres Propterea sunt, quae carbones, aliae terram, aliae calcem , & aliae lunae flores avidissime appetant &esitent; quidam Vinum ardentius, quod in multis pleuriti eis observari sblet: eX quo Vini desiderio plures , vel etiam mulierculae, aegroti Pleuritici esse suspicantur ; alii libentius aquam , quidam Omnia calida, alii actu frigida , exposcunt.
De harum Vero Vitiatarum appetentiarum causis Galen. in
privio libr. de sympl. care perbelle ita scripsit: Mitissae appetentiae , Fae in antitate modum excedunt, vocanturque a quibusdam caninae, tum existunt, vel cum acidus quintim vitiosusupeus ventriculum mordet; vel totum corpus immodita digestu
inops alimenti redditur vitiosum ; namque succus qui friget uis, Dilem suctui morsum infert, appetentiam vero proritat nituralis affetitus similitudine alimenti at non potus destrium emcitat propter frigus at vitio se succo, qui salsus re bilissus sit, vem
trem mordente, potio magis quam cibus appetitur. Hinc merito Hipp. quoque in 6. Epidem. m. q. text. ao. dixit: Aquae ax, quasi caninae appetentiae frigiditatem pro una causarum indicarit. Et in lib. a. bor. Aph.21. dixit, Famen ibor issolvit, hoc, Galeno docente, vini potio, quasi illius appetentiae medelam esse expresserit. Sitis quoque augetur , aut ex calore immoderato, cujusmodi fit in ardentibus febribus, aut exsiccitate, quae praecipua sitis est: causa, eX quo ubi corpora plurimum eXsiccantur , plurimum sitiunt, qualem Galen. in primo de Omplom. ωή quibusdam epota aqua marina contibgisse vidit. Sed age ad optimae appetentiae in morbis jam pringnosticum veniamuS.CAp. XIV.
Sud cibi , potus Optima appetentia in morbis ignifiere'
Uxius consideramus, quid optima appetentia in morbis ostendat, & mox de non obita vitiata agemus. MaXib
282쪽
me utile nobis erit stupponi, aegrotOS reiimS agere, cum actio nes omnes utriusque facultati S recte, perinde ac in optima vi letudine esse lent, obeant. Scimus enim, urina8, dejecti6 nesque optimas esse, si fuerint similes iiS, quin antea per si Abhetin. ni ratem excernebansUr. Eodem quoque modo bona erit iu dibili aegrotis illa cum cibi tum PotUS appetentia, quae' ad benevalen, potas rium appetentiam accedit, eique maxime est similis. AEgro quδ''m i os vero bene se habere ad ea, quiu ipsiS offeruntur, perpetuu, QD bonum, recte enim facultatem naturalem exinde, Valere vi n0a
minusque & ventriculum. Itaque aegrotos integram habere appetentiam, bonum est, omniumque maxime in morbis diu turnis, ut docuit Gal. in lib. 7. Aphori . a quibus qui suat evasuri, vehementem appetentiam selent habexe. Cetersim distincte cognostenda erit optima appetentia, cum saepiuS in ipse judicaricia plures decipiantur , vitiatam ac exitialem bonam putanteS. Bona autem est, quae naturalis est, quaeque
fit a causa naturali, quippe a Penuriae sensu: quandoque aegrinti videntur bene appetere , ipserumque creditur appetenti/Optima, propterea quod cibum avide appetant, & stituanent, quae tamen in multis moribundis saepius observatur, aut pro Pter vitiosum humorem, quod minus malum est,iad 08 Ven
triculi defluxum, quippe frigidum & acidum, aut, quod sum me est perniciosium, ubi natura a morbo maxime est resbluta nimia substantiae corporis digestione. Hinc plures, priusqRRRmoriantur, citam aVide postulant, ac assumunt. P0suS UVIQUPetituS, etsi bonus censetur, qui benevalenti est similis, moderatuS seu temperatus, nihilominus in quibusdam Opi Ny erit censenda sitis, ni milium in aestuosis ardentibuSque m x biS, in quibus non sitire , ut posterius dicemus, pespςN' malum, & quandoque mortale, ubi scilicet linguam aegi Q x habuerint Praearidam, squalidam, nigram , in his N hy eit, ut multum sitiant, sicut etiam optimum eis, ut febri tcrius dPPareat, inprimis cum urinae coloratiores spe ici Ihy Vciuit in litatem morbis excrementa discoloratiora si cisti H LOS HOct stare, summe est exstitistim , quod aut ex L Qii 'sic, duc quia naturalis facultas exit inguitur. Non si irς
283쪽
Cap. XV.) DE PRAESAGITNDA VITA ET MORTE AEs or. 269r6 in iis perpetuo mal m, sed hujus signi perniciem alia exitiatalia signa tune conspecta deelarabunt. latensulimam tamen 1bum nunquam utilem ford aegroti8, addimus, quae viscera interna ardentissimo incendio uri declarat ; alii marimam siccitatem; aut ex utraque simili, de qua Gal. mprimo, de cars. B t. ait: Mara ili vero no vimus cruciari siti, ex sua etiam tum eum, qui siperam comederat, cerat autem sertasse dipsas etlina messores, quii mrs vinum usque 4 ebrietiliem, n0u minas eum qui pertinacati sustin re sitim siti imperaverat. Ad e alii in navigio, cum doceret eis aqua dulcis , quorum qui ausi sunt marinam bibere, cum immodice supra ceteros si irent, se alvi saxum haberent, ive id ne indris vehemeui ct celerius quam alii perieruat. Sed
siuid in morbis etiamin appetentia pro bassublatasignificet ἐCiborum stibiatum appetentiam perpetuo malam, omnium' Appetemque pestimam esse, quae prorsus periit, rarum est. Haec in iis, tia cibo- qui recte valent, gravissimum morbum minarur, quod aut ab im Πλsigni plethora, aut cacochymia fet, quippe naIura multitudine excrementorum aggrwara. In iis qui aegrotant, lethalis primo in morbis longis, quod sigmificet naturam a morbo commorbis. sumtam iri, priusquam morbum stiperare queat: de qua inῖP-
petentia Gal. in libro 6. Apiari frum Am 6. ait: hastidium iti per seipsum pravum est signum in morbis diuturris, nam iuiis, qui a tolitas morbis sunt evasuri, i contrarius affectus let a ridere, velamens scilicet ciborum appetentia. Idem fere Hippo-ςx t S scripsit in saetb Aphori orum, A . 3. dicens: In di1 cultatibus inest rwn cibi fastidium, malam, cum febre per; in longis diis cultatibus intestinorum cum hic casiS, ait )len. evenerit, mortificationem quandam ipsi jam advenisse νψdtriculo com yatiendi ratione significat, ex qua omnino itin'PPetentia, opus ad vitam necessarium. in morbi S quO-qης Rcutis cibi fastidium, perpetuo malum, omniumque ma Dyn cum prorsiis appetaeatia fuerit exitincta. De. qua Hip'
284쪽
poer. de Eu anactis filia in tertio Epissemioram a , ait: sisto si cibos toto hoc tempore fastidivit , πης oppetidit μὰ tinn. iiii jusmodi fieri inappetentiam, docuit Gal. iv 3. Didemior. Γλω.
text. 11. aut ore ventriculi, ab aliqua humorum qualitat affecto, aut ab ipsius facultatis exstinctione, cujus erant in secunda valetudine munera indigentiam sentire I & quae iiiiii se curatura appetere. De hac Hippocr. tu Ι. Epidem. λω ment. primo, text. 3O. b) de tabidis in Epidemica constitutioii mortuis, ait: cibos quosvis perpetuo fastidiebaut, nox stiebant. Hanc inappetentiam notant alia signa lethalia, 'dc qu0d per petua sit, quando & si quidam quosvis cibos fastidiant, thmen non semper: addamus inappetentiam summe exitialem ubi aegroti maxime oderint quosviS cibos. Narrat Gal. in 3. Did Com. 3. in text. 38. se quosdam vidissis in quadam pestilenti constitutione, qui mori maluerunt, quam cibum aliquem assumere. Quidam tamen, ut Galen. ait, fortiores quippe, qui vim sibi ipsis afferentes cibum oblatum assumserunt, superstites fuerunte Sed praeterquam quod ciborum fastidium & odium in acutis morbis perpetuo sit per se sbium satis essicax signum' ad eXitium praedicendum, tamen ssimul alia signa pernici0sa,
aut una, ante, aut postea conspecta aderunt. De quibus in Osecis praesagiis o legitur. Quibus sero fastidia cibi accedunt ,
dores cum bono faciei col0re, liquida alvo, aut dolore cor hbi peripneumonicorum aut pulmonariorum more intererat , post si quam longius agrotaverint. Et in 3. Epid. d) Com. 3. text. J, ὰς Hermocrate moribundo ait: Vinfimo perpetuo a cibo abbρη bat, omnino mente constabat , loqui non Oalebat , lingua in f 'H0Π sitiebat , obdormistebat aliquantisper , coinatosus periit pestmo septimo. Idem fere visum est, & in Euvanaciis fisi gine, e quae quicquam gustare non sustinebat, de qua stir vis cib0I toto hoc tempore fastidisit, neque appetioli quicq*β' Neque sitit, res acri , calida desiliatione vexaretur 1bus Gal. auctore in lib. 1. de B tom. causis, siticul0s04 μ pN OtOS, Observatur. Idem in Pario f) observasse scripse
285쪽
Cap. XV. DE PRAESAGIENDA VITA ET ΜORΤΕ AEGROT. a ique non minuS in mUliere, quae apud frigidam aquam decu bebat. De qua: Lentio a partu die, febre correpta es acua, horrida, MIli 0 tameΠs ante partum febriculosa decubuertat, οὐ
hi que fastidDrat. Quarto cibum i astidiebat: Et paulo post :
Ωterum ad cibos averso animo se habuit: Et demum est: mee perpetuo cibum fastidierat, Gimo linquebat, quae & ipsa obiit.
Ex quibus aegrotantium eXempli S confirmamus, quae dixi mus , quippe aegrotos quosvis cibos in acutis fastidire & ab horrere, exitiale esse signum, cujuS quidem perniciosam naturam confirmare solent praVa alia signa, quae aut ante, aut una cum illa inappetentia, aut quae postea illuxerant; cujusm6di sunt, alvus fluida, sudoreS mali, vomitus Virulenti, aerugibnos, nigri, urinae nigrae, turbidae non clarescenteS, clarae,
albae, perspicuae, deliria, vigiliae, lethargicae passiones atque alia hujusmodi omnia, quae nunquam bona sed plerumque lethalia exsistunt, atque ita eX inappetentia ciborum in morbis prognosticum judicabimus. Nunc quid potus quoque sublatum di exstinctum desiderium aegrotis portendat, consideremus, praemista inprimis sermone de intensa siti. CAP. XVI.
uid stis intensa in aeutis morbis Agri ety
l um dixerimus superius, aegrotos in acutis ardentibusque M febribus sitire, ratione fieri, qui morbis quippe calidioribbus atque siccis conflicientur. Oando multo pejus, uti Pau' ' P0st dicemus, sit, hos aegrotos siti carere, non secusque ζisse, quam urinis discoloratioribus, ardente febre homines νς 'ri. inare bonum est, quod omnia praestat eX ratione h*xi ut calidis morbis affecti sitiant. ImmoderatiuS Uero e OS- ςm sitire nunquam bonum, quod interna viscera incendio mystnsistinio flagrare denotat, sed plerumque malum est &pςxHulossem, quod morbi vim praevalidam expugnamque dis hςillimam nobis denotet, cui facile natura languidior facta sucr*ηmb t. Ex quo tuto proferre istud possumus, quippe im'
Lib. 3. Epid. Sect. 3. R Er. a. P. 1096. Sitis imis
286쪽
moderatam sitim, quod maximum morbum significat, perpe tuo esse timendam in acutis morbjS: sed Pellimam & exiiii lem illam, quae aut sequitur signa Pessima, aut una cum ipsi appareant, vel denique Postea, Certum enim exitium pro cul dubio portendet. Ex sola Vero siti nedum in acutis, sed vel etiam in aliis, licebit judicium praesagii desumere, cum ipsi non nisi morbi maximi sit nota. De qua Hipp. in 1. Eh. Epid. Coni. a. M text. s. ita scripssit: At crem febres inciperent, an m/nciabant, pigus exitium impenderet. Siquidem statim es ini
fio febris neuta invadebat, a qua parum superrigebant in ovinuerant, graviter angebantur , sti adi, fastidio . Qualis fuit ob servata in Pl illo h) de quo Hippocr. ait: Tertis mane ad me ridiem utique febre et Uurres liber, sub erepusculam autem stolita febris insa it una eum sudore M sitibundus, lingua inaruit, nigria
urinas reddidit, quae sitis cum nigris urinis atque aliis m0rbum exitialem, quippe, quem natura minime posset vincere, den0tbbat. Similem quoque sitim Hippoc. in Pythione, qui supra Herculis fanum decumbebat, observavit, de quo 3. 'idem. od
3. text. 18.e ait i Magnus crepit rigor, febris acuta, lingua
ruit, stibundus erat, biliosus, non dormivit, urinae nigra, as Visi sublimis nonsu debat, quam sitim, usque ad diem quintam habuit, additis aliis signis perniciosis, quippe frigore paritum exue
marum, aphonia, seu mutitate. iuare sitim intensam, una
eum aliis pravis signis, pessimam esse dicimus. Cujusimodi lar te suit, quam uxor Ermo lemi passa fuit, de qua Hipp ιλ 7. id. cum. 3. text. 7 . habet: T remores autem in maνi aifiebant, IV caput c0ncutiost, j lupulorum intuitas pravi, σβtis fortis, ου cum potiosa, rursum petebat, rapiebat, sic giter bibebat, avesiere autem non poterant, lingva sicea se m quambas in 0s ferens manducabat, eum e et tristitu. Ν0n diti milis fuit, quae in Aristocrate, H qui ex pestifero carb0ne qyytuor diebus obiit siticulosiis. Quare colligamus sitim id /ς:ris morbis immoderatam nunquam bonam, saepe maistini δcum signis aliis malis pessimam eXitialem.
287쪽
sistis filii sublata , seu non stire is morbis, Ignificet δ
uid sitis in morbis significet, dictum est. Nunc contrario modo se habentes aegrotos, quippe non sitientes, vel absque siti esse, quid in morbis praenuntiet, cognoscendum est. perpetuo in morbis aegrotoS moderate sitire, bonum erit, atque ex ratione sitire & multum & Parum, prout natura morbi autealidioris aut minus calidi postulat. Nunquam tamen, ut dictum est, in morbis inten siti assiduaque aegros vexari, bonum erit; veluti pessimum est ac siimme exitiale, eosdem, si calido & si co morbo conflictentur, prorsus potus desiderii esse expertes, sitique omnino carere, do praesertim, qui antea sitiebant, si absque ratione sitis illa tollatur. De qua Auctor Prorrhetico- tibne hirtam in a. lib. text. aa. hoc expressit, dicenS: Sitis, quae non ex morbis ratione in acutis morbissolvitur, malas. Gad. in comm. hujus rei acutis rationem docens ita scripsit. Cum igitur nequeper vomitum, neque per fludorem, neque per dejectionem, neque etiamper abscessum ud,
catorium solvistim contingat, non quod assectiosedata fuerit, sed quod sensus elanguerit, id s flat, Anam bonum nou est, quod' Ab si rea sicca manente, urmisque crudis exfinntibus, stis tollatur, certin actae malitiam affetitionis ignoveris, atqueatiuos Medicus vibit tum refrigerantium, tum humectantium exterius adhibuerit; qvalidoquidem talia in acutis morbis magis stim non tollere, sed mitiagore liata sint: prorsus autem in acutis morbis malum, tisperfecte tollatur. Ex quibus Galeni verbis, liquido satis cuique comitabit, in morbis acutis pessimum esse, si sitis non ex ratione, qu0d est, ubi nulla optima praecesserit Vacuatio aut purgatio, ςrdd0que morbo exsistente, tollitur: omnium Uero maximestritiosiim erit non sitire, si exitialia symptomata una apparue-riRI, De qua quidem exstincta siti, Gal. in primo lib. uidem. Om, a. text. s. haec addidit. Huc accest ad cumulum aliud Mylim exitios , quod eum antea usualens, amplius Π0Mstirent, q0M quando, qui antea sti mirarent, postea elent a siti liberi,.q Vm duorum sit nece se es alterutrum, aut morbi solutis , aut
288쪽
sirtutis exstinctio, ita ut praesentia mola simplius non sentire At non contingit a morbis his vindicam siquidem exitialia restri
sitis unde Omplomata. Non sitiunt Vero aegroti in morbis acutis, aut
tollitux propter humorem frigidum & humidum, ad Ventriculum ex in m0xbi eapite distillantem, ex quo merito Hipp. dicebat, qui ius 'utis, essse admodum siticulosos, quod in his pituita ex eapite ad ventriculum distillans sitim tollat; quae carentiassitis in nonnullis pleuriticis & per neumonicis observatur, in quibus ab hoc signo quicquam certi ad prognosticum habere nequimus. Sed hos ab ea causa non sitientes ab aliis distin guet lingua non sicca do arida, sed humecta, & mollis ex pituita humectante ipsam. Secundo non sitiunt in morbis coli dissimis, vel etiam aestuantes aegroti, aut propterea qu0e delirantes, quae patiantur, ut Gal. in 3. Epid. c0m. 3. text. M. docet, non intelligant, aut quod facultas stomachi ap. Petitrix exstinguatur, aut propter utramque causam. De phreniticis auctor prorrhet. in lib. I. b ait: Hrenitiei morieo utemees potu, strepitum tentantes, tremorem ineurrunt. Et Gal. de
his in comm. Prorsus item brachypotai sunt phrenitiei, id est, b, bendi de derium bis exiguum est quanquam affectionem basessu calidam siccam, ita ut , linguam prae multa siccitate ost 'ram habeant. Sed docuit nos Hippoc. inentem his segr0rstro
in eo Aphorismo e , qui ita habet: Quicunque parte aliqua corporis
dolent, atque ut plurimum dolorem non jentiunt, bis mens apserat. EX quo merito de phreniticis in a. Epid. O dixit: Savt ii nihil sitiebant. Cujusmodi fuisse ait Maeliboea adolescentem
phreniticum in eod. lib. e prodidit. In his vero non sitire, P. Ve est, &si cum signis pravis, exit1ale; tamen ab hoc i intum signo quicquam certi non haberi potest, nisi alia, hydiaei, adjunxerimus symptomata prava. Nam plures suRI qui, etsi delirent, potum non petant, tamen sanansur. η' que sunt quorum neque delirium ita magnum est, neque R λψeXitialia affuerint symptomata, atque multo facilius, si trigyy neque arida sit. In quibus vero nedum praearida, sed m/ φθ
289쪽
Cap. XVII.) DE PRAEsAGISNDA VITA ET MORTE AEGROT. a nigra & squalida, summe eXitiosum erit non sitire, maximum enim morbum adesse denotat, quo aegri laborant, naturamque ferme superatam. Quibus vero ausique delirio in morbo ealidissimo, linguaque praearida & adusta exsistente, adest haec eatentia sitis, procul dubio exitium portenditur, quum exinde facultatem exstingui, ac esse exstinctam, nobis demonstretur ;omniumque maxime, cum prius sitierint, absque ratione siti carere incipiunt, exstingui enim facultatem certo si1gnificatur. Neque abs re hoc dicimus, quando naturam exstinPi a morbo fieri non possit, ut plura alia exitialia non etiam spe entur. Utifrowο contigit, de quo Hipp. in I. lib. Epid. comm. 3. Q text. a s. haec habet. Habibat hic Iebrem eum perpetuo sudore, hypo- nonhiasublima contenta cum dolore, urinae nigrae,suspensi0nes coni,nebant rotundas, non sub debant: lingua praearida, non valde erat sitibundus: &. de Hermocr. in 3. Epid. eom. I. P) text. s. Lingua is,
tib adustafuit, statim obsurdui somnum non habuit, sitibundus non
admodum: Et paulo post: Vigesimo perpetuo a cibo abhorrebat, omnino mente constabat, loqui non valebat, lingua inaruit, non diebat, obdormiscebat aliquantisper comatosus. Idemque &in Eu-vanactis filia virgine H observavit. Ex quibus colligamus, Pe
petuo non sitire aegrotos in acutis morbis, malum esse, modo
sine ratione sitis in ipsis tollatur. Ex ratione vero sitis sublata, minime mala, sed optima est, qualis fuit visa in eo, qui in Dealcis horto decumbebat, sanato, qui cum pluries in eo morbo fuerit sitibundus & delirans, postea ex ratione sublato morbo amplius non sitiit, de quo Hipp. in 3. Epid. com. 1. Qtext. I . ita habet: Vigesimo dormivit, plane mente constabat, silidavit, liber erat a febre, non sitiebat. Hic plures crises hv sitis bdit, quae antequam fierent, sitiebat, lingua in stebat, d quandalirabat, & postea allevabatur, sitisque diminuebamri & hoc est sitim ex ratione minui, & tolli. Cum s1gnis vero aliis pravis, pessimum & mortiferum est non sitire. Quae nobis suf- 'nciant de praedictione ex non sitire in morbila acutiS.
290쪽
Philosophi j Messici in Zmnasio Patavino Medicamentorsissismiplicium Pro loris O divarii,
C A P. I. De partibus corporis , quarum observatio facit ad praedicendi ratione . e partibus corporis, quarum observatio fucit ad praedicendi rationem, cum eX appe tentia docuerimus, quomodo de mo borum exitu sit praesagiendum, nunc ex nutriti0 ne idem faciendum: quam maxime enim istud nobis indicabit cum totius corporis, tum singularium partium accurata inspectio ac observatio. Habitum etenim, temperamentum, atque ς0 lorem eae partes eX nutritiva facultate, aut recte, aut malς dispositum habent. Ex quo, ut dictum est, cum totiuS, i. 'partium singularium varii habitus, temperamenta, colores, i gurae, atque alia, quin ad praedictionem a Medicis obserVsto tur, ad naturalem quidem facultatem pertinebunt, quar m)eX ipsa aut sana, aut male affecta prodeant, aut quatenus h* jus facultatis, sed potissimum nutriti vae, robur ac debilita *m nobis ipsa denotare possunt. Quare ab inspectione exrςx'