장음표시 사용
291쪽
Cap. II. DEPRAESAGIENDA VITA ET MORTE AEGllor. a eum corporis partium salutis, exitiique futuri judicium nunc quoque indagabimus. At priusquam hoc agamus, cognoscendae sunt partes eae, quarum inspectio ad praediistionem maxime facit. Primum uniVersi corporis inspectio , an scilicet Et qua
ipsum nati iralem, cum habitum tum colorem, tum calorem ha- ramnam.
beat; an gracilius, aut crassius, aut felle suffusium : post codipus, faciem spectabimus, mox sigillatim oculos, maxillas, nasum, os, labia, dentes, fauces, linguam, pectus , do sum, hypochondria, jecur, lienem, teste8, adenes, eXtrema, atque partes, in quibus tumores ac abscessus fiunt. Caput enim universiim in ardentibus febribus, in phthisicis sippur,tis, gracillimum spectatur ; in iis vero, quibus: calor naturalis in hepate maxime re silvitur, corpora intumestere obse vamus, ut in cachesticis atque hydropiciS. Facies Vero, oculi, tempora, maxillae, nasuS, OS, lingua, dentes, aures, in acutis morbis plurimum luci S addunt, ad vitam aut exitium praevidendum, Veluti fauces, cerViX, collum, pectus, in am
in0sis, pleuriticis, peripneumonicisque utilissime spectari so-ent. Hypochondria itidem, ac denique extrema, maxime possunt futuri praesagii rationem illustrare. Sed age, haec jam aggrediamur. C A P. II.
siaid corpus tinetintentis ile, b dissimila in morbis praenuntiet 8 .
s orpus aegrotum simile naturali sevirecte valenti habitu, Corpori colore, caloreque, optimum est, atque eo laudabilius, qu0 similius, quod in morbis necesse sit corpora pati, aut quim quin ndem extenuari, gracilescere, contabescereque a morbo consil- optimus. die & corrumpente partes corporis carnosaS, aut, ut scripsit Usti. ealore nativo debilitato, qui non extendi ad extremaS coi p0xis partes queat, sed in visceribus solis eXiguus observetur. quo tantum sanguinis aut spirituS non assiuat, quantum an-SςR stluebat. Hinc desare seu minui nutritionem. Gamobrem φ0mnibus morois, sed praesertim in acutiS, bonum est, cO
292쪽
pora habitu, colore, caloreque recte Valentibus spectari similii Verum ex hoc tantum signo Prognostici judicium non erit ii tendendum, sed si1 una alia Omnia conspecta cum symptomiti tum signa, idem confirmarint. Optimum tamen est, non hi rumque ad spem sanitatis concipiendam faciens, ut dictum hacorpora habitu, colore, atque calore recte Valentibus esse prsit sus similia. emadmodum dissimilia spectari,etsi non magitari malum sit, quod omnes, qui aegrotant, necessario habitu, cd
Quinam lore, caloreque mutentur , tamen nunquam bonum. pessi pessimu . inumque in principio acutorum morborum est, corpus exte nitatum ac maXime contabescens Videri, Vultusque praesertici
seu facies, quod facilius ipsa aliis partibus mutetur. Cetuerum , ut ordinatim in praedictione hac ex habitu corporis, colore, atque calore cognoscenda procedamuS, primo videlidum erit quid squalidus, siccus, excarnis, ac tabidus in m0sebis praesagiat. ΜOX ex mutato ipsius cum colore, tum cal0re, idem perscrutabimur.
CAP. III. Quid in morbis eorporis emaciatio, seu extenuatio, b Dii fusdem partes tumesieri, significeti orpoxi in morbis quandoque corpora extenuari, gracillescere, at eniaςi 'δ' L que in tumorem attolli observamus, quae habitus c0gni qL , , ad Pr. di bonem magni momenti, atque usus est. Pr0indoii.ndieat. Brimo quid corporum habitus gracilis, squalidus, tabescensqd . significet in morbis , dicemus, & mox de opposito quipp
tumescente : corpora vero gracilescere-contabescere, Ob io nutritionem , quam Graeci atrubiam vocant, cuique liqui 'constat, ex quo hunc affectum Graeci atrobiam, etiam nosti innutritionem, merito appellarunt; in qua, teste Galen. M isqquarto, cap. I 3. desanit. tuenda, corpora ex alimento fructβφn0n sentiunt. Quod sit alteratricis virtutis imbecillitate, Rixivbente Vi infirma, aut excretice immoderatius mota. Dζhyῆ
293쪽
cap. U. DA PRAESAGIENDA UM ET MORTE A GIor. ρυιδ asumens non corroboretur, pluri alimento corpus uti signif- uti od si von assumenti cibum hoc accidat, scire oportet, quod iudient evacuatioue. . Et postea Fo cum dixit: Ejus qui eae aegritudine bene cibatur nibit. procere c0rpus malum : atque haec est sterophia, seu innutritio, quae potius in corporibus spectatur, quae aut non febricitant, aut febre leni, sed diutina teneantur. Quamobrem in morbis longis & diutinis, etsi1 proprium sit corpora emaciam, atque excarnea videri, tamen si morbo declinante, nihil, etsi cibum assumant, reficiantur, malum est, quod plerumque humorum plenitudinem , atque exinde recidivam, praedicit. Sed in hecticis, phthisicis, perbpneumonici S, corpora nunquam carne repleri de restitui, pessimum est: a Juto sanguinis, ubi orta febre leni, sed assidua,
corpora contabescunt, nunquamque habitum carnosum recupiunt, exitiale est. Hocque est, quod in stispect is ad phthisin omnes Medici suspectum quam maxime habent , quippe febre continua laborare, ipsorumque gracilitatem ac eXtenuationem non emendari , atque mutari. ui etiam febribus a dentibus diu vexati maxime emaciantur , ad marasmodes febres accedentes, insanabiles redduntur. inare tabescentiam in c0rporibus, seu gracilitatem, seu extenuationem in pleuriti, cis, peripneumonicis non recte purgatis per sputa iusti Recta, adaquam emendari, lethale est, phthisicosque evasisse nobis sunt indicio. Sed age , agamus de extenuatione in acutis mo
hi , ct per initia in corporibus observata. Quae sane ad Praedictionem magni momenti esse selet. De qua Hippocrat. iusi . A Ori orum 28. ita habet: Febricitantium n0H omninoi iter permanere eorpus, di nihil minui, vel etiam plusquom τωρ Vlat tantabescere , malum. Hoc idem virium imbeci si ratem , illud morbi diuturnitatem Agnipeat. Hippocrate , &VMe S in commento voluit, eam, quae est cum rarioae νς pauationem, signum esse imbechlitatis.
VRm ratione vero est, ut febres magnae & intenta citius 'i P0ra extenuent, sicut& morbi diuturni idem faciunt, Om' tione 'φnque facillime puerorum,atque decrepitorum. Haec enim, quando GH- propter potentiae imbecillitatem , illa proPtex rem'
294쪽
peramentum calidum & humidum, quo multum defluunt cito extenuantur. Addamu8 & regiones ac anni tempora cis lida & sicca. Qitare cum ratione haec extenuantur: n0n mi nusque etiam, si praecesserit multum sanguinis profluvium aut sidores multi, urinae copiosae, Vomitus aut alvi pr6 u vium, aut longa inedia, vigiliae, animi curae, addit Galen. corporis raritatem, humorumque tenuitatem, causam esse, cur cito & multum corpora difflentur & eXtenuentur. Haec ita
que omnia corpora consumunt, atque extenuant, quorum ex
tenuatio quicquam certi non ostendit ad futuram praedictio nem. Sed in initiis morborum, nulla illarum eXternarum causarum praecedente in corporibus frigidis, siccis, in hyeme, hi gidaque coeli constitutione, in serate Vigente, atque in c0U0ribus crassiorum humorum , densioris cutis , pessimum est fil-bito extenuari corpora. oeam rem Gal. in commento ti jus borismi ita ex Hippota at. ii expressit, hujus rei causam re, dens : habet enim: Febricitantium non omnino leviter Frmavere corpus, ου nihil imminuta vellis pιam ratio postulat, contabifice re, malum. Nam permanere ex cutis spissitudine accidit, Acrassitudine humorum, S propterea longitudo morbi signiscatur. Ceterum ex omnibus corporis partibus primo estuci , bu, ebs extenuetur in morbis acutis, quoniam calor acris insistrporis par. flammae sursum ascendens, absumit parvas carunculas, cartili tibus pri- ginibus & ossibus incumbentes, atque in facie evideatius ς inhvγῖς' macies apparet, quod ipsa minus carnis habeat. Qitam iij p
iri ' ira expressit. Fuerit autem hujuymodi ν
acutis. ac tui, Ui 0culi, tempora adpricta, aures frigidae, contraE brae eorum ve6ae, 9 item cutis circa frontem dura, istosi rorida. C0kr totius viridas aut niger. Haec in hecticis δι phthii'
Facies examRSime extenuatis apparet. Hanc vero faciem intra biduu*tenuata aut triciuum ita eXtenuasam, quam vulgus medicorum quaenam ci Vocare solet, pessimam esse, si nulla extrinseca .m
p*Uynς Praecelieiit, quippe nulla insignis vacuatio aut sanguinis, qy ti, b ,''-stui per alVum, aut aenique per urinas ; nulla eti*φVigilla, nulla inedia, nullaque animi cura, non in puQΠ' senibus decrepitis, qui facile vel etiam levi causa resblVad ' H Lib. a. Aptaor. ρῖ. b prostioli. p. 36. lin. 3ρ.
295쪽
cipdd. DE PRAESAGUNDA VITA ET MORTE AEGROT. 28ερd in eorporibus adultis, spissi habitus, omniumque maxime in frigidis & siccis, in hyeme, constitutione frigida δι humida, A simili caelo. In his itaque faciem ita extenuatam spectar
summe est: perniciosum. Gal. enim ait in commento, fieri huiusnodi affectiones ob aliquam causam consumentem , & co rumpentem partes animalium carnosaS, aut ob debilitatem nativi caloris, qui non insuper extendi in extremas corporis partes queat, sed in Visceribus solis exiguus observetur, ex quo tantum sanguiniri aut spiritus, ad eXtremas corporis partes non assiuat, quantum antea affluebat. Quare ex morbo, humidum nativum statim aut calore Praeintenso resolvente, aut prae mulignitate corrumpente, nativoque calore a morbi vi statim
languescente, aut reddito imbecillo, fit haec in facie extenuatio : si itaque non ex ratione, quippe ubi nulla inedia , nulla vigilia, nullaque animi cura praecesserit, hujusmodi facies ita c0nspecta, exitialis erit; quod Hipp. a) text. 8. expressit histe verbis: Si igitur per initia morbi talis fuerit vultus, necdum formim aliis flignis possibile si, interrogare oportet, num vigilaverit semo, an alvus resoluta admodum fuerit, an fame lectus, si s quid borum comprobet, minori cum periculo es r judicantur vero talia per diem se noctem , si ob has cassa; talis fuerit vultus , s vero nullum horum dixtirit, nequepraedicto tempore desiteri exitiosum emqu0 pacto vero quis possit cognoscere abSque eo, quod inter- Faestar0get aegrotum, num homo vigilarit, num fame affectuS sit, unde e stur aliquam immodicam vacuationem purgationemque passus gnossest xst, hisce profecto verbis in Comm. docet Gal. dicens. Quapro
ter licebit satim iiDieienti hominem d inire vehementem exsiti se
ili omniam etenim sidebis oculos has admodum qualidos. Qui eo, quod νςr0 propter evidentes & ininiodicas vacuationeS, perinde interro-V Π0pter insomniam, tales redduntur; porro videbis pal-gς Ri p*hras resurgere difficulter, S item talem habere formulam . ς nivendo , atque etiam & instabiles haberi, quales pereeti ' :*mdum obstupidum, ita enim coma interpretor), eXsi- ' ..u. ηRar: quin etiam ubi nunc primum tibi appareat aeger, tiorubra. vero nullo pacto, cum inspexeris , talia signa, atque qVM ex pulsu percipiuntur, aliquam indicabunt dijud b
296쪽
dicationem: per immodicas enim excretioneS servabit aliquoi adhuc quanquam exiguum sit) indicium formulae signi eiu
vel ab eas , per in inniam Vero chordulae eXtentae speciem referetii di . At se propter inopjam duntaXat in talem Vultus Venerit asse ctionem, ex dies is indiciis neutra adsunt, neque insOmmiae, ne que excretiones, & ob eam rem Potius ex accidentibus, quam ex propriis signis, in illis praesagire conVeniet, propter in0piam alimenti deductum esse eum in talem affect ionem , & Adhuc magis, quoties febris proprietatem caloris discutie itis, exqui tira ratione consideranti tibi, nequaquam importet. Ex qui bus quisque perdoctus poterit cognoscere , quibuS vultus fue
rit aut propter Vigiliam, aut inediam ,. aut Propter evidentem& immodicam evacuationem, eXtenuatuS. inare in acutis morbis per initia, abSque aliqua caUsarum eXtrinsecarum, faciem extenuatam spectari , exitiale est. In Chronicis vero es quibus, veluti in hect icis, id est, consumtis , phthisicisque, nedum facies ossea fere redditur, sed universitan corpuS excedine squalidum de siccum redditur. Sed age etiam, quid c0rp0 h ibini, tumida in morbis fieri signis chi, consideremus. Infisi
quid si enim ac tumescere corpuS, nunquam bonum: in morbis enim gnificatit acut18 tumescit facies, aut propter sanguinem in vasis, qlli Ve'dcandv. nas distendit, sanguinisque plenitudinem, ac vapores, data ' etiam totiuS corporis gravitas exsilit, ut in synochis febribui vel propter inflammationem eum humoris affluxu, ur in paro ridibus; denique propter cruditatem vaporosam, restigerata list Pate, ac Viriata sanguificatione, ut in pituitosis sebi ibi is, & l in cophlegmatia, seu anasarca hydrope. Ex primis duabus cstd i tumefieri non usque adeo malum est, neque ex hac quicqβ' 'certi ad praedictionem habetur ; veluti polirema causa, qβj
Pe a crasso Vapore, hepare cum refrigerato , tum vitiat ' guificatione , cutim clittendente , non raro exitium prae00 ς' tur Qua ratione ait auctor Coacoriim praes aliorum pras com ac text. as. lethargicos elie sub tumidos, ipiti in gelvas innui.. Non minus etiam, hac eadem causa rethig x i. hepate in morbo caliciilli no , ejus viseeiis calorem io' tum dissolvente, in acutis morbis livi ochondria, Veni x y
297쪽
Cap. IV. DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE AEGROT. 283 des, coxendix, faciesque Vitiantur non sine magno ipserum vitae discrimine. Cujustodi sunt, qui in hydropem incidunt. De qua HipD. ma. pr0g. text. i. a. Aqua inter cutem or is uacuto morbo existit, Malum est: Ποπ enim sedat febrem, sed δε- Ibi cmadmodum infert ac mortem ; fereque incipit ex parte inani, ne
lumbis, Jecoreque. Quid de Empyis seu suppuratis, phthisicis,
in quibus moribundis multis Pedes, crura, taciesque tumida, & cadaverosa spectatur qu0d non aliunde eVenit, quam ex calore hepatis prae anguente, Vitiata sanguificatione. Plures ex iis cognovi propiuS ad mortem accessiste , cum corporis uni versi molem inflatam ac tui Didam habuerint. Ex quibus colligo in morbis acutis corpora inflari, nunquam bonum; in 'Εmpyis, sive suppuratis, atque in phthisicis, maxime exitiale. Sed temen, neque in acuti S, neque multo minus in diuturnis morbis, tumidas partes spectari, Perpetuo malum: in his qui, dem multis, longo quippe morbo debilitato calore, pedes imtumescunt, qui calore postea infulescente rursus discussis ubp0ribus, vel humoribus si alis, pristino habitui restituuntur. In illis vero saepius natura humores decretorie ad crura pedesque demittere solet. Aliquando etiam in iiSdem acutiS mor- paeles una bis licies tumet, vapore, ut dictum est, febrili calore conci- de tumet rat0, neque discusso, quo cito postea discusso inflatione liberantur. Proinde caute ex his praedicendum erit in orbis, ct non nisi ceteris aliis s1gnis vultus probe conspecti S, & com 'bi,.sideratis. Atque haec erant a nobis cognoscenda ad praedictionem ex corporibus, psorumque partibuS extenuatis, contabescentibus, atque in tumorem elatiS. Nunc eX colore mutato idem perscrutemur, quae forte cognitio non erit minori S usus
ῆς m0menti, ad praesagiendi rationem assequendam. CAP. IV.
De praedictione ex coloribus corporis aegroti. um ex habitu corporis, quomodo sit praedicendum, di-Xerimus , nunc idem ex variis coloribus indagemus. De N n a qui-
298쪽
quibus acturi primo, a caloris mutatione' incipiemus, quid que haec coloris mutatio in morbis Praesagit docebimus;
Corporat mox stabiles: ag permanentes colores considerabimus. Cos quand' pora colore mutari dicimuS, cum Vel erebri US, aut rarius ex i*yς pi sprio nativo colore in alium mutantur, , ut eum e0l0r fisi. ridus in pallidum , aut album , aut flaVum, aut aerugi ad ' istim, aut viridem, aut plumbeum , aut denique nigrum nisi latur. Haec Vero coloriS mutatio, quandoque ex rati0ne fit, . quandoque citra rationem, quae eit pessima , nunquamqueC6hy6risi bona, nisi criticum signum fueriti. Tunc enim corpora mor coloris bo, oppugnna cum in silo robore persistiunt, morbique
mutatio, succumbunt , nativum ac proprium colorem habent,
Nixj-δ' singuineique propterea rubram faciem, biliosi pallentem; eum vero morbo fere oppugnandiri eX florido colore pallidum, aut flavum aut alium colorem reeipiunt. De quibus, quid p0Und ς' - singuli significent, postea dicemus. Cognoscitur crbiis' tica haec coloris mutatio eX signis aliis. criticis, ac signis e P ' ctionis, quando, si Galeno credendum sit, nulla, crisis b0na appareaz, cruditatis signi S conspect is , quod necesse fit, criste co*ones praecesiisse. Galant.. in lib. de praesar ad P6sthumum,
in livead quodam / RomaU0 ex facie praerubra, praesertim eru emporis plurum critice sanguinem e naribus praescivit. EX rati0ne v 'i j. corpori8, quandoque mutatur, variatis quidem m0r iis .is. accessionum temporibus ut cum in principio rigentibus , taxne muta hol. rentibus , aut refrigescentibus , pallidum , aliquando a tur. bum ac ius cum colorem, contrahunt, ex quo augescente δες cessione ad pristinium redeunt, & mox vigente coloratioeni diporix redduntUr , ac denique ad Qtitum redeunt colorem. Μὴ eolori tari itaque colorem ex ratione caloris , bonum : mutari itidζη mutatio' tapiuS ratione bonae crissis futurae, bonum: quae etiam ρὶ Τροζ' ' signis produntur , sed praesdrtim , ut dictum est, cocti opi)'ac aliis bonis signis simul, aut antea conspectis. Melior qy' que erit coloris mutatio, si ex colore malo in bonum fiat ασc mi ParteS nigrescentes aut livescunt , vel flavae, vel Viri in Palli dum, aut floridum nativum quippe rellituantur. chltra Vero Omnta mutationes nulla ratione aut coloris adi
299쪽
ti erunt damnandae, omni linque maxime cum malis 1, imis, speciatimque criὶditatem explicantibuS, conspectae, & quae ex bono colore in deteriorem fiunt. Sed age explicemus, quid colores modo in corporibu8 significent, a rubro exo lentes.. Hic color ab uno humore fit, quippe a multo sangui- Chesost, ne, cutim afficiente seu, tingente, eX. quo merito Gal. in o. color in libro desanis.. tuen. tradidit, rubrum colorem sanguinis abum unde dantiam significare.. Ex quo rubram faciem, vel inflammatio- Snem testari ad cutem illatam , aut crisia vigui nisi e naribus fluxuri, . cuJusmodi dirimus Galenum in 1 me illo Roma- ricies m. no coram. aliis indiciS prcediXisse. Sed hoc non fiet, ni prius editionis signa quaedam& bona illuxerint. Cererum, crudo morbo exstitente, si facies rubeat, timenda erit inflammatio capitis, adque Praesertim Pli nitis, cum demonstretur sanguiunem sursum in caput agi, ipsumque inflammare; de qua re
quod calidae affectionis sit signum, Galeno docente, qui ita
de hac scribit. Cum itaque florida quidem apparuerit fa
cies, aeger autem valde tristis fuerit, quaedam tu cerebro vaLde calida assessio. es videtur, quae sanguinem murit, emque causa bilem atram, ut demonstratum est, gignit.
rumque absque signis coctionis, &. cum mali S signis Plirer prae. nitidem praemonstrat ; neque immerito , cum sanguinem se monstrata.
ri in caput, ipsumque inflammare rubra facies significet:. qu0d. signum erip satis manifestum, ubi per alvum, aut per menses , aut per haemorrhoides sanguis profluxerit, manem te tamen eodem rubro colore in. facie. Quod perbelle in Osscii praesagiis 6 com. a. text. 16. ita scriptum est. Rsente, rica rubra ., limosia, larga excrementa alvi, inflammeis valderlibi adis eo oribus, solata, infamae timorem inducunt. Aliquam do significat convulsionem, . ut in pueris , de quibus η , 3 , Coata fraesag. I.text. 43. haec leguntur: Pueris
300쪽
aetitis febris, rivi suppresso cum vigilia, si baec excalcitratiost di loris 1n latio, multus rubor, cou Vul item Cui ret. Solet verbrisco sit 'ut dictum eli, si signa coctionis fuerint conspecti ius,ipe denotare crisin futuram per san0 uinem e naribus: aliquando 1atigui post aures judicatoriorum abscessuum est signium, ut Galen. in eodem a. hbr. pr0rrbet. t t. I . scripsit: de quo signo iii xihψβ yςi Iineis praesagiis h. Rubores, qui ad aures ex priori dolore fisint,
idem sacri ignis, qui ex is tu facie. S d. b eonvulsiones ex iis incidunt cum privatione et cis j sirium flutiome. Sed haec esset addi0dum improbanda, nimirum pallium si ei praedicta si inpromata copularentur. Rubor etiam in seu quid no. cibus cervice ac pectore , in anginosis solet esse admodum ιδ. t. salutaris , si cum rumore multus appareat, de quo Hipp0c. in lib. . A 49. habet: Ei, qui ab avgina corripitur, s tumor j rubor in pectoresuperveHerit, bonum extra enim vertitur aegritudo. Et in libr. s. progno Z. c) Si quibus vero fauces rubent, , cersis mul, bae anginae diuturniores sunt, , maxime ex eis servantliris V cervix, P pedius traxit ruborem, nec sacer ignis intro repsim rat. In anginJsa tamen, quae ab Hippoc. in lib. 3. Epid. idescribitur , etsi lingua & collum & pectus una cum rubore imtumuerit, nihilominus, quoniam tota inflammatio extra n0a fuit versa, mortua est. Addamus in acutis morbis, si rub0re in brachiis ac cruribus fiant eryssipelatodes, bonum erit; quip pe quod naturam fortem esse, ad longius, ad ignobiles scilicet Parres, noxios humores propellat. In febribus ardentibus, sy noctis mali nis, non raro maculis rubris dorsiim ac aliae pari icorporis insectae spectantur, quae quo copiosiores eo pej0ῖς)ini morbum minuant. Ceterum de his posterius nos accur i*1 ubi ad praedictionem abscessus, tumores & exanthemata con . Corpus siderabimus. Colorem vero flavum fieri a bile flava, cui φcolor sa- assciente, non est dubitandum. Ceterum solet esse aliqua' qμ I bonus, ubi critice ad cutim flava bilis pellitur, cujusm0di holhi. tui tericis, de quibus in sequenti capite agemus; aliqu/0 malus & Perpetuo, ubi non critice, una me aliis malis sigβλi