장음표시 사용
301쪽
aset niger & Galen. minUS malum esse, vultum chlorum seu Viridem videri, quam Πigrum. In Venenatis selent virides co- . .lbres spectari, cum a summa humorum fiant corruptione. EX quo Galen. inser. S. de Ac. cap. 7. quempiam meminit vipera demorsum, cujUS c pus peracri calore in Esum se Vi, disse testatur. Album vero & pallidum fieri, aut calore intus recurrente, aut quod corpora sanguine frigido & pituitoso ab- , undant, sed in acutis morbis corpora expallescere solent, nedum calore intuS recurrente , sanguinisque inopia, aut ipso calore exstincto, qui color propter hanc causam mortuiS sO- pallidus.let esse familiaris. Auctor. Coac. praeseg. b ait, vultumpallidum se exitialem. Sed hoc erit cum aliis signis confirmandum. pallor vero exstin ho calore qui fit, & pauco sanguine, Vel ex eo cognoscitur, quod postea in lividum, & tandem nigrum mutetur, qu9d in emortuis corporibus facile spectatip0terit, quae primo putrescunt, mox livescunt nigrescunt; qualis ab Hippoerat. in quinto Epid .d cap. s. t t. 3 7. in eo, eui hepar jaculo percussum est, fuit observatus, de quo ait, siselim color , qualis mortuorum distisvs es, qui statim obiit. Lividus. De livido colore, di nigro, quid dicemus 3 pessimos esse co-l0res in morbis acutis, atque exitiales, qui non nisi a summa humorum putredine nascuntur, aut calore nativo exstincto.
Sciunt Medici omnes praxin facientes, tu acutis morbi S in do s0, lumbis, pudendis, naribus atque aliis partibus, maculaS cum lividas tum nigras civam ac veluti pei ilentem putredudVm humorum teitan; inque peste affellis has ςsse ita fumilistres , ut ex ipsis tantum merito peltilenS natura com-pyψhendatur , quod iiispeetis maculis lividis, ant nigris, inii ste Partibus corporis, sed potissimum in pudendis, quod hgm in EX Hipp. in 1. Core. praesago M sec. 2. DXL 29. fhu- dc Galeno pestis proprium esse, quo inspectokR mortuis corporibus, pellem grassari sit dicendum,
ut μ Phg: 36. lin. ultim. Text. aia. 0 Text. 6 I. pag. II 36. ἐγ A Lext. 66. aut 489:
302쪽
ut Franeiscus Stabilis in particulari quodam discursu de haeretis ibito, doctissime demonstravit pestiferam denotet corruptionem
simmeque venenosam. Haec eadem signa in Venenatis s leni spectari, quod & Gal. in lik 6. de Ac. lect. nobis tradidit. Curi scripserit corpora, a veiaeπis em0rtua, maculis lividis, nigrieantibri . que, infectaspectari. Quare dicamus lividum colorem&nigruci esse fere perpetuo malum; etsi quandoque critice zppareans hae maculae, quibus plureS quoque servati fuerint, tamen hoc raro contingit, & illos non fidendum Prorsus, ni coitionis signa a
paruerint, viresque maXime constiterinta, in alii8 vero morbis, quippe non pestilentibus, colores EVidi calorem nativum sit socia ri denotant, atque etiam nigricanteS. De quibus auitor C0ac.
praesag. a c0M. IO. ait: si ds vel labrum, velpalpebra, set nisu Iisent, in propinquo est mors. Quidam in morituris multis genas lividas observant. Exuema stigida, & livida, in acutis morbis propter eandem causam esse exitialia, posterius, ubi de praedicti,
ne extremarum partium agemus, accurate demonstrabimus,
Nion quod hae partes non nisi eXstines o calore liveant. Non minoris sed majoris periculi erit color niger conspect iis, qui fiat a majori quoque nativi caloris exstinctione, de quo Galen. in 1. Prognoste0III. 9. ait: At ver0 P0Aris mutatio pessimas, quoties ad nigram exsistat, utpote Janguiue refrigerato, iquemadmodum uti foras esse sussanguis congelatur. Domum dicemus, nigrum lividit docolorem non solum a corruptela humorum, aut a caloris nariri exstinctione,' quod,omnium est pessimum, quibus ita conspe ctis mors sit inevitabilis:) sed conspecti hi colores a venense si Putredine, aliquando, ubi natura critice propellit, spem sistiβ Iis nobis videntur polliceri; aut humore melancholico atr0 8 cutem tranSmisso, quae transmissio si critica fuerit, b0aum Praenuntiabit : quo tempore uecesse est, coctionis in hum0ri y ligna illuxisse, & quaepiam item bona signa; quod si ita βὴβ fiat, magnum quoque malum minatur in acutis morbis. SV quo pact0 quis dignoscere queat, nigrum colorem ex humoxii decubitu factum, ab eo, qui emoriente calore fit, Gal. M
progas. ita docuit; Nam inrerdum pari nigrescit, quia mi
303쪽
Hs interno stat, eam rem perspicue judicabit; s enim facile ferremulum appareat, id est, facile se habeat aeger , s, item ali obdalist solutare adfuerit alim, Materia decubitus est; sin eontrarium, morti icinio. Atque haec sunt de coloribus, dequespsbia nisi judicio. Nunc unum Testat, quod frequentissime acciudit, intelligendturi quippe quid aegrotos tale suffundi in ac
uuid morim Regius in morbis praenuntiet 'Quod ex ict ericia in morbis plurimum veritatis capiatur X ad futuram praedictionem, ideo sigillatim de hac agendum duximus. iri unc vero affectum morbum regium aliqui appellant, quod in Aulis regum molliter curetur ludis, lasciviaque, per quae mens eXhilaretur; alii arcu tum a colore, teste si εὐήρε. Celse; arcus caelestis aemulo; Herumgiis a Voluat galbula denomi.c0nc0lore; alii &-a colore bili8 auro concolore. natio. Symploma est in cutis colore vitiato, quod fit bile utraque ad cutem effusa, hinc ex colore duplex. iElericia spei latur, quippe nava denigra, a flava quidem ac nigra bibe, qua cutis suilam VHdς .ditur; cutis vero corporis eo humore, aut una cum sanguia in 'ne non excreto neque purgato accedente, aut sibi a natura e V, 'sceribus ad cutim protruso. Quod Galen. in . libr. Apb A m. b. 6a. ita docuit: Morbius Regius sit aliquando criticos , ido, judicatorie, natura in totum corpus, Er praecipue ad cutemtyi am bilem deponente. Fit autem N hujusm0di ca us, .hepate, se babente. Atque ejus lectiones malae, ex quibuI m0rbus MIissoleta enire, tressunt, tumor ni us Uammatio, , obny Rctio .' b. 64. Gomodo vero hi h affectus eneret Ir, Paulo p*stita expressit, didens. Expurgatio enim in ipse sanguiHe, jtrJuslata ex ipsus venis ad meatus bilem recipientes, a G cis ' ψdochos appellatos, flse obstructio fuerit in locis, ad quae traUR't ,sivein animatii, aliqua, vel durus tumor, necessarium omiVo,
304쪽
non expurgarisanguinem, sed una cum ipso bilem per totum eb=M, Hostii, disserri, hinc mortam Regium φη rori, . EX q a quidem pes sileon ex Octa generatione apparet, ictericiam in morbis neque bri Ιctero din nem bonam neque malam esse, atque eX ipso affectat quand6 hrum, salutem, quandoque mortem Praesciri posse: exitium, ubi apparet, crudo plane morbo eXsilitente, cumque signis aliis mi lis, salutemque, eodem affectu consPecto, signis coctionis an tegressis, atque cum bonis signis. Sed cum isthaec cogniti6 ad judicium prognostici magni iit momenti, merito accuratius, quando & salutem, & quando initium praenuntiat, dicemba. bonam esse ictericiam in febribus dicimus, qua ues. natura biliosum humorem ad cutem ' critice propellente, quod hic motus sit criticus, & ex recte juvantibus, judicant,
busque. Hunc modum antecedunt signa coctionis, a ceterisque ictericis, non a natura critice eXcernente bilem crassiγrem, sed aut vesiculae fellis attractricis facultatis imbecillitate, aut ejuSdem meatuum attrahentium, sive pellentium, Obstru-J ctione , aut demum hepate laeso vel ab obsi russione, vel ab Ph. 2-Vel denique ascirrho, fassis, distinguitur. pri-
mo, quod in critica ictericia , urinae neque fiunt ictericorum modo coloratae, neque croceo colore tingentes, & faeces mini me candidae apparent, ictericorum signorum alterutro patho
gnomonico. Secundo, hypochondria, sed potissimum d Pirum , Prorsit S tumore & calore vacant. Tertio, coitionis si gna praecessisse. Quarto, ubi auriginosus ille color in aliqὴρ dierum decretoriorum illuxerit, atque demum aeger recte p*x tulerit morbum, id est: febrem, aut ex toto selverit, aut si tem aliquatenu8. Quare criticus motus hic est, qui die cri rica & antegressis coctionis signis, incidit, sine hypochos xψὲ duriste, cum eXcrementis & urinis secundum naturam si hybentibus, a translatione bilis crassioris in cutem, quae addi ς' tiendum contumacior est, siquidem tenuior abit in sudQxςφ'& per insensibilem transpirationem expurgatur: atquψ hq
est, quod Hippocrat. in Itbr. 4. Aphori . 6 . scripsi, si rin Ioribus morbus regius yeptimo, set nono, set undecimo, τα -
305쪽
cap. V. J DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE A sllor. αρ 1 Drumi, alio i non bomim. Hippocrat. itidem superius Aph. ό,. dixit. siuibus is febribus Morbus regius ante diem septi
muni necidit, malam. Quare regulam praescripsit, ut bonus miluake sit ictericus color post diem septimam, & ante nequaquam. Icherus, λGalenus in comment. binOS eos jungens gphori sinos talem ju- Sditii regulam fecit, dicens. Ante septimum quidem diem moribum accidere regium, malum omnis0, post septimum vero, ut,
mum, nis dextrum ilium obduruerit, id est, ns aliquis malus ossius ex bis, qlios ualea diximus, visceri seu hepati acciderit.
Dare ex Hippocrate morbus regius bonus erit non ante septimum, sed post septimum, neque id perpetuo, nisi ilium dextrum tumore ProrsuS caruerit. Significat enim hujusmodi color ictericus, naturam critice ad cutim crassiorem bilem deponereo minimeque id fieri propter aliquem hepatis, vel vesicae fellis, vel denique meatuum aiseitum. Diocles non voluit ictericiam a septimo ex toto prodesse. AVerrhoes et, labr. q. collig.
eo. 8a. scripsit , se in locis calidioribus Vel etiam die quinto I s)hsui.
criticam bonam ictericiam vidisse. Idem de Celsiis : ac vel etiam Plinius, historicus naturalis, ausiis est ab Hippocrate dis sentire, cum ales lib. 26. hist. natur. ita scripserit. Hipp. Herum ante septimum diem in febre mortiferum Dum esse docuit. Hos Icterum. scimus Oixisse aliquos etiam ab hac disparatione. Sed Plin. est falsus; cum Hipp. non mortiferum esse, sed malum, ante septimum in febre morbum regium cons aici, dixerit. Sed r, iid quidem videtur Hippocrati non favere, cum idem sit, dicere ictericiam post septimum diem videri in febribus, bonum; & ante hunc diem, malum; perinde ac si dixerimus, biblem crassiorem in febribus bonam esse post septimum ad cu-iQm critice demandari, ante hunc diem, malum. At aliquis dicet bilem hane posse ante diem septimum & concoqui a R)ydra, & propelli ad cutem, ex quo ante hunc diem icterib
ist Π0n erit mala. Resolvemus concilianteS hos medicinae Pro- Concilia.*ςVVS, quod fieri quandoque potest aut ratione l0ci calidio- tio. 4, Rut temporis, corporis humorem biliosum ante septimum RQ0qui, & decretorie expelli ad cutem, veluti idem humor p*x id tempus concoctus solet non raro per Ventrem decre-Oo a torie
306쪽
torie expelli, aut eVomi, aut per sudorem, Hippocrat. ti men regulam constituit, quod ictericia Post septimum, si useptimo, & non ante, optima sit, quod Plerumque eo modo re cte fiat, atque etiam quod biliosus hic humor crassior, qui ad cptem deponitur, raro ante septimum Probe coquatur, cicu crudo humore exsistente non possit critice & utiliter ex pelli ideirco prudenter statuit, bonae ictericiae terminum esse a sep ima die.. Neque ignoraVit Hippocrat. quosdam auri ginosos ante hunc diem conspectOS sanitati fuisse restitulas. At nonscripsit quosdam sexto die auriginosos, sed tamen alia purgatione adjutos, evasisse. De quibus in primo Epidem .eom. a. a text. 6s Erant qui sexto die morbo regibi ficerentur, sed bis purgatio profuit per vescam, vel turbata aBG,
vel larga sanguinis eruptiri ut Hemaclides, tui apud Aristoclid
decu elat , i cui per nares sat uis erupit , alvusque fuit turbata, ef per vesicam est purgatas, vigesmo aurem die Iudicatus , segealiter ac Phanagoreon servus, qui, eum ipsi horum eveniret niti periit: quod in quarto de ration. vies. in aruis b) text. 8. c0infirmavit, cum dixerit: Cum rigore, in bilioso febre, ante septi mum, morbus regius febrem solvit. Forte & ii, quos Averrh0 S, Celsius, Plinius & alii ante septimum sanatos viderant, alia
evacuationes habuerant, ii Sque adjutos evasisse credendum est Galen vero regulam non in die constituit, sed in conc0cti ne humorum, siquidem ait, regulam bonarum excretionum cognoscendarum, ut dictum est, esse concoctionem; γῆς si citius appareat, etiam ante septimam diem si conspiciatur ipregio morbo, bonum erit: sed quia crassior bilis, cujusm0 iest, quae icterum facit, raro aut nunquam in nostro hoc
lo quod forte in calidioribus locis nihil prohibet aliqua in qfieri posse) minus quam septem dierum spatio excoqui xi
quare criticus morbus regius salutem ostendit, si diebus Φ Ptimo, aut nono, aut undecimo, aut decimo quarto app/xὴς xit, deXtro hypochondicio minime indurato. Hippoc. ex 'l' ut nuper meminimus in lib. . desis. ratione in acut. 6 t ni H Phg, 9s r. 8 Pag. 4oa. lin. 4ν. e Loes modo allegηις
307쪽
Cap. V. 'PRAESAGIENDAE VITA ET NIORTE AEsgor. αρ ahie habet: is bilissus e , instinis regius curn angore ante septi- ωὰm diem enatus, Mor V sseruit, s ver0 absque rigore praeter te turis ore iovem talem Verit perUicibum: quod idem a nobis prae-sctum, &declaratum, ottenditur, quando in febribus biliosi; ut alias a nobis demonstratum est, rigores judicatorii appareant, testantur bonam aliquam vacuationem futuram, aut expulsionem, aut deP0ssitionem humoris ad cutem, aut ad aliam
partem ignobilem , de quo Hippocrata merito is 4. Apb. s 8. seripsit: s febre aiamte laboranti re or superveniat febrissolvitur.
Bona quandoque est etiam sexta vel alia die, ubi una aliqua alia vel plures excretioneS bilios se apparuerint. . Cujusmodi Hippocr. in I ib. Diu com. a. ae text. 6 s. ut dictum est, observavit. Addamus, nos debere judicium ex ictericia bonum cum aliis bonis signis confirmari. Sed age dicamus , quando iche- Ictexus ricia mala & exitialis sit. Plerumque , ait Hippoc. b)-18.
ante septimum visa est mala, non tamen dixit esse mortiferam, ut quibusdam visim est. Sed cum non bonis signis , nullaque alia copiosa vacuatione, eXitialis erit, si ante septimum appareat. Cujusinodi fuit in Bali suo teste Hippocrat. in libr. I.
idem. text. 19. & in Maridi Lebus , qui prope Silodocti sedes habitabat e), non parum damnanda. Quod Galen. in lib.I. Epid. com. 1. text. s. ita expressit: Nullum abscessum nedum amri liosum ante e coctionem proficere , is enim impeditam signi j
csit bilem , qlio minus ex viscere eta purgetur, evacuetuT per x Vtrem, vel propter oppilationem ejus, uti inflammationem; m0 to autem coneoctu decretorie interim natura ad cutem excrememt m rep0nit, cum quorundam alionum humorum, tum flavae bilis. Quare erudo morbo exstilaute, mala eii, S. hinc sexto die, Quo tem-qR0d tunc non concoctus iit morbus , malam esse dicimuS, pore aP' ς'mque signis cruditatis, verendam , & cum malis aliis signis p*xςRδ φ pectem, prorsiis exitialem, Cujusmodi fuit, lusum Herm0
sisti habuit, qui obiit eo morbo. De quo Hipp. in 3. D. M
308쪽
1. diaet s. Quinto die reddidit tenues lirivus, s pessionem kh biret, ne absidebant, sub noctem delir it. Die selao aurigis,
sus evast, omnia exacerbata sunt, meute non consta bat. Additi Hippocrat. malas nedum este ante septimum diem, sed polipiam etiam, ubi dextrum. Ilium obduruerit, ictericias, sta
tuit lib. 4. Aph. 6 . qui ita habet: Quibus in febribus moris,
regius septimo, vel nono, veluHdecimo, vel decim0 quarto, superstanerit, bonum: nis dextrum ilium obduruerat alioqui non bonum. Cum hypochondria tensa, dc dura sint, adhuc etiam, si una eo lent , sine dubio morbum hegium fieri non a natura excernem te humorem ad cutem, sed propter affectum illud viscus, aut inflammato scilicet jecore , aut obstructo , aut in tumorem scirrhosum elato. chii affectus perpetuo malum denotat, ab que una cum malis signis, exitium. Nam ictericia ex hac causus ne febre quoque periculosa admodum est , ex Hippocrat. iii
sexto Aphorismorum s a. ita scribenter: Morbo regio laborant, bus , s fiat hepar durum , malum. Multoque magis augebi, tur mali judicium , in febribus apparente ictero, quand0 se bris calore digerat, & discutiat plurimum illius humoris, cutem defcedantis; qui cum perseqςret, causam sane, a natur minime vincibilem, adesse denotat. Cujusmodi Hippoc. 0, servavit in Marito Lectus , de quo in lib. 4. Didem. M ita scri psit. Maritus Leebus, qui prope Silodochi aedes acterieus, ad gat septimo die veni, octavo moriebatur, neque urinam, negae sesectionem dimittens, b Ocbondria magna di durab spiritus almyerum in omnibus auriginosis attendendum erit, num praeces
serint signa coctionis, an quaepiam signa mala illuxerint, bἰς enim & crudo morbo existente, si aurigo fiat, exitiale ζsti Veluti cum antegressis comonis si1gnis, atque cum bonis usathnullo tumore in illis conspecto, perpetuo, quovis etiam die icthricia apparuerit, salutem praenuntiat: sed hisce notis, qβV ante septimum appareat raro, merito Hippoc. affirmaVii, R' te septὶmum regium morbum malum esse. Superesset, is in luto sermone depraedictione ex col0re corporis muraῖ0, Rgς' c dum
309쪽
cap. VI.) DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE AEGROT. 29sdum de ejusdem corp0ris calore quoque mutato, de quo cum accuratius in lib. a. text. 63. scripserimus, nihil sane aliud die, inus. Ex quo ad sin las partes corporis spei andas descem
damus, cum satis cum a toto corpore, tum a tota facie, praesagium perscrutati fuerimus. C A p. VI.
De praedictione ex facies mutatione in morbis. Ut e singulis quoque partibus praesagium venemur, a sa-cie exordimur, de qua etsi nuper plura scripserimus, nunc
pauca quoque, quasi ex dictis quaedam praecipua ad praedicti0nem colligentes, addemus. De qua primo Hippocrat. in libro primo Prognui. a text. 8. scribit: Confidereri convenit hune in modum per m0rbos acutos principio vultum aegroti, si ne similis be valentium, potissimumsui: Ita enim optimus erit: s vero quam maxima. contrarius smilist, exitiosissimus est. Gal. in rem. ait; 'Conferendas esse partes assectas cum bene valentibus. quae si sinites
Oppareant , bonum, veluti contrarium ex dismilibus praedicitur. At breviter dicamus. Ex facie silutem sperari, quae in acutis Facies se. prorsus similis benevalentium appareat. Significat enim mΟ Mim neque vehementem , neque malignum admodum esse. LX mutata vero facie , quod ad habitum ipsium spectat, exte- Dissimilis pq ri, in morborum non principiis, sed ubi indies magis pro- incertigressus sit, quicquam certi non habetur , neque etiam, ut Hipp. in eodem libro Q meminit, si talis non ex morbo, aut stlia externa quapiam causa mutata apparuerit, scilicet eX
'Mmsederata animi pastione, vigilia , aut alvi dejectione, aut 'me, sive inedia, aut animi passione, qua antea fuerit usus λ a hRs sane' causis sepius facies extenuatur. Proinde qui
'gm celeti ad praedictionem isthaec faciei ab istis causis se V
310쪽
dibis PROSPER ALPINUS, Lib. v.
cretionem e naribus futuram Praendutiat, quod quidem firmis denotare sperabimus ii notae fluXuri e naribuS sanguinis adsrunt. De quibus in oliarto libro Gac. praesi , i text. 3 o. scii
ptum est. Quibus febricitantibus rubores in facie, , evitis fuehemens dolor , venarumque pulsus , iis ut plurimam suor fit sua
guinis. Nonnun- Sed aliae omnes erunt attendendae simul, cujusmodi esse so lent, splendores & fulgoreS, caligineSque , oculis observari,
tum n6. hypochondria tensa sine dolore, dissicilis respiratio. bitat, ct praesagium olim Galen. in juvene Romano coram R0manis quando, multis Medicis habuit, de quo in libri de praesag. text. 13. stipol vinum haec habet : Dum Medicis luc admiranda variat o aeger lectos ustulit tanquam pro aliturus, interrogatusque, cur evssire voluit et, cum nihil adeset, ob quod id facere debuisset: rmbri colori erpentem, per laquearia repentem, a se visum expavi trestoadit, ne si aliquo modo aberra et, suprase ferretur, atque ii circa e letifuis aufluere veller reliquis nihil adfuturum sanguinii
fluxum conferre visam est; mihi vero cum alia sngula perpead y ti, tum rub0rem, quiprius in dextra nasti parte ad malum V a scuras fuerat, auctum valde intuenti, sanguinis paulo post e tra nare fluxuri, manifestum id attulit indicium. Ceterum, ni jam dictum est , cetera alia signa fluxuri sanguinis cum rubri facie erunt attendenda, onastiumque maxime signa c0iti0nii Nam in crudo morbo raro rect e sanguis erumpit, & plerην que stillatim, quae vacuatio in ardentibus febribus, Omnium Aliquam que marime in phreniticis est suspect a. Addamus rubr 'd0 pqxψ' faciem abscessum aliquando post: aures, scilicet parotides, lig*j q*- sicare, de quibus Hippoc. intellexisse in 6. Epid. M a. Ι 8 '6O. Gal. Voluit, cum dixerit. Ita sero se humi ex bis pla Mye ' valde rubentes,mnatura albidioris modi, neque de narib guis erumpit aut paucus erumpit, & Gal. ineom. ait: Mi vssi