장음표시 사용
331쪽
xerint morbo, mortem praenunciant; nam hae caloris exstincti nem denotant. Sed de his coloribus silperius satis accurate e muς. Nunc de auribus agamuS, quae &ipsae aut colore livido in Audie morbis exitiosis aPParent, aut contractae, aut frigidae, aut cum quid ad pure, aut dolore acuto, aut tinnitu, quae itidem minum ad prae-PIRisi'. dictionem faciunt. Lividae & nigrae spectantur in acutis modi big, calore nativo exstincto aut suffocato: frigidae & contractae saeiunt. in acutis sunt lethales, Hipp0r. in primo pro sticorum, a) text. αν. seribente. Dolores in auribus acu S non carere Periculo uioae. docuit Hippoci ates, interno Prognosticorum b dicens : Alimium Mor aeurus eum febre continua ac visementi dracilis es, dolate, coelum enim delirii abolitioni ue immine l. Sed tametsi hujusmodi aeuti dolores non perpetuo observatum sit dissicillimos morbos prae- quid. monstrasse, ut pauci sum, qui ab ipsis evadunt ; perpetuo tamen cum febre continua & acuta perniciossi esse solent, ob inflammationem ratione visceris nobilioris malignam: plures vidi ita
affectos periisse, & speciatim Suadamnam meam dikctissimam uxorem; in ipsa enim, ardenti febre maligna veXara, principio hujusmodi dolor acutissimus apparuit: sed ad rem n0stram. Dolor itaque cum aurium acutus in acuto m0rbo perpetuo dissicilem morbum ostendet. Sed tamen non raro fit, ut aures suppurentur, ab ipsisque decretorie effluat pus, atque aegroti dolore liberentur. Cujusmodi fuit Emyut scribit Hippocr. Da . fibro uidemiorum H, qui critice pure erumpente septima die fuit judicatus. Sonus quoque aurium in iisdem morbis magni momenti esse solet ad prae- rati. segium indagandum , sed cum de hoc symptomate aliaS scriP' iat. Orimus, pauca attingemus: hocque pMesertim, scilicet in acuti febribus principio tinnimm aegrotos sentire, PraVum signum SQ, quod aut cerebri inflammationem, aut futurum delirium 'stendat, vel bilem, quae per venas fertur, in ipsis exaestuare, qua concitati spiritus ad caput tetansmittuntur. Instatu vero,
ς'dipectis signis coctionis, critice . saepe hujusmodi symptoma p rere solat. De quo signo leg ixux 4. Coac. praesag.
332쪽
teret. 18. In ardenti usupe emens fulis aurium cum ballacia. tisne opisArumaeaarium gravitate, . bi μ ὸΠiunt, vis sanguis euiribus fluxerito De pal pebris, naso, labiis, Hippoe. 1. Pro gnost. M text. 1 f. ita habet. Si pervertitur, aut livida palpebris l. aut labium, alit nasusic m aliquo uti gVst, mori prope e estitis dum est. l Et: merito sane diXit cum aliquo olio fgno utpote pernicioso, cujusmodi est, quod alibi eXPressit, ut non videasit, aut audiant pegroti , jam scimus .exitium in seribus esse. Ηbeidem Plipp. in h. Aphor. 49. ita expressit: in febre Mn inter talente, s Imum, vel oculus , vel vagus, vel supercilium perverta tur , s n0n .videat, vel , non audiat Jam debili exfluente corpor ,
i..i quicquid byra di Imri iproxima est. Quandoque labium
tali, quid tremulum criticum praecedere crisin per Vomitum, Galen. m 3.
notat. de Crisb. cap. 1. docuit. Veluti in Chaerione bo fuit observat illa & Hipp. in 6. id com. 8. c) text. 36. ex Valesii divisi0ne, stripsit: labia in tertianis febribus critice ulcerari, qu0d sibgnum criticum omnibus Vel etiam ignaris mulierculis, n0tum est. Neque Avicenna, neque alii Arabes: ignorarunt. Saepe vero fit, ut critice hae partes convellantur, quippe crisi pr0Si Pς'Nm me futura, quod critica signa prope praemonstrabunt. D J ἡ. ut ' rium Vero con'ulsionem exitialem esse cum Hippocrat. tradi
d6h eest initis Prorrhetich d), tini ego saepius in praxi vidi: Hippa x tialis. in primo Progus. e text. 21. de his ita habet: Si quis strideat sil tibus , non con tus a puerula sicere, infama significat ri mors, sed in utri que futurum praedicere periculum, nec ' Si vero mente commulis ita Fciat, admodum exitio limSc Galenus in comment. Stridere dentibus, suibus si iHiti0 non erat consuetum, futuri delirii accidens est; frebcuΠδε luterdum i aegrum osseudus, utrumque perpeti, rHre strideret dentibus, i hune Jammesse prope mortem si h
trare. Idem fere in libro secundo Prorrheticorum 1 ait: Dentium stridorem, quibus non est sanitatis tempβης osv tra , experiri , perniciosum. Cujusmodi vidit in au/'
333쪽
cap. IXO DE PRAESAGIENDA VITA ET ΜORTE AEG or. se apud Metrovem bobissint, quae per diem, aut quam moreretur, sui refert HiPPOcr. ιθ dentium habuit contritionem, A eum exitialibus signis. Itaque dentium stridores perpetuo
in acutis morbi S exitiales sunt, quod fiunt laeso nervorum principio, aut temporum, maXillarumque musculis ab igneo calore immoderate siccati S, ae eXinde convulsis , quas convulsiones
esse insanabiles alias a nobis fuit demonstratum: sed aliquando contractum labiorum alvi biliosam eruptionem significare, is a. ctae. pr.e b) legitur, j Galen. in tertio de orisbus, labibum tremulum inferius crisin per vomitum. Sed nunc ad linguam descendamus, quae in morbis acutis ad praesagium ais quendum utilissime a Medicis observatur. C, Α p. IX. De praedictione ex lingua observatisne. Linguae inspect io in acutis morbis ita utiliter observatur, Lingua ut non parvam in quibusdam aegrotis partem praesagii ha- 'kRRIRheat. Hippocr. in 6. Epidem. comm. s. c)t t. I . scribis: linguam variis coloribus varios humores exsuperant Ostendere. facit.
Φ0d hisce verbis explicavit: lingua lotiumstgnat. Linguae virides bilissae : Bilissae autem a pingui , rubrae vero ab DHguine, Π, ab atra bile, aridae a fuligino a eaeustisne, N ab uterin0 mem- ηρ, olbae vero a pituita. Ex quibus sane facile est , humores βψ j08 praevalentes dignosci, quippe quod quisque color, quo
lingua infecta conspicitur, humorem denotet particularem. Sed di linguendum erit, an lingua hujusmodi mutationem eX Uappre aut humore obtinuerit, aut ex potu, aut cibo, aut medi, Mymento , aut ex destillatione e capite, cum ipsa totis iis caus ni immutatur: idcirco necesse erili ut dignoscatur a nulla Prae': Rxum causarum, sed tantum a vapore aut humore e Venis,
si RVteriis, in linguam sublatis; facilius enim ipsa iis tingitur, quod
334쪽
quia habeat substantiam flaccidam, laxam, mollet a coemath plitudine venarum. De qua re Galen. in nuper citato ita hi
bet: Bennn grandioribus venis praedita liriua, b ii istiun tia spongiam referens, aliis duris Boisque particulis paratior ut seroyos intra se humores admittat, ab illissae colores instis luaa rum sustipiat. Sed, his praemissis, linguae praesagium attiasti
mus. In omnibus acuti S morbis lingua, bene valenti simili, optima est, dummodo non ex aliqua externarum causarum, quippe a potu, cibo, medicamento, aut eX defluxione ex copi te, fiat. Haec in temperatis corporibuS. erit, quae c0lore subrubra, mollis, proportionata magnitudine, quaeque misto, do ad gustum, & ad loquelam, vitio tenetur. In acutis Liuisuae morbis, ac maXime in febribus ardentibus, dc synochis, ebibes sub linguam ita Videri, est bonum; color enim ipsius subrubet ruber si apparet, significat humorem noxium ae morbificum neque quid n0- plurimum esse, neque admodum putridum ac accensum, quo ita affecto, lingua necessario fit aut flava, aut cr0cea, aut nigra, aut admodum rubra; quando, ut ex Hipp0crete dictum est, necesse sit, humorum in corpore exsuperantium bili virium, aut adustorum, aut pituitosorum , linguam ip vaporibus infici, ac tingi. Mollis itidem non ex es quid no. , P tu, aut medicamento , aut destillatione capitis consipe tat. Ela, interim viscera multum calorem non occupare deu0isthur propterea aegroti,,propter hanc causam, neque multam
sitiant. Ex pituito a vero e capite ad fauces destillati0ne ς' gnoscitur ac distinguitur propriis signis, quorum est prKςi puum, si aegroti plurimum dormiant, plurimumque inser ilentiant calorem. Haec enim destillatio, irrigans fauces S iri suam, facit, ut nedum lingua minime exarescat, sed vel eii Ritum ipsius demulceat. HincΗippoe. o dicebat, tussient S δ''Valde iture, ac propter hanc causam expedite quoque Ny'ti loquuntur. Atque haec est lingua non mala in acutis mVIUS. Aliquando mutata a sito statu naturali solet etiam h9
judicii esse indicium, nimirum critice, ubi in pericul0ui ψ'ς
335쪽
capAX. DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE A GROT. aar iiij. humore ad fauceS S ad ipsam linguam transmisso, admodum inflammata, Si mole aucta apparet; itidem quandoque ebnvulsa & tremula h0c modo apparet; sed ea est propriis signis a ticis judicanda, quae praecessisse est necesse: atque haec
di bona lingua, nunc de mala. Quae est, quovis modo mim Linguaiata ac vitiata, aus colore , aut ma nitudine , aut substantia: colore quidem mala, in acutis morbis, est alba, crassa, cae ''g' ubsa, quam vidi in quadam febrium Epidemicarum, olim Caeliba. nube in Lyguria grastatarum, constitutione , quae nobis fuerat argumento, in his corporibus multitudinem pituitosorum craς soni inque humorum Praevaluisse , atque magnum quoque viscerum calorem adfuisse. Sed tamen haec in iis quicquam certi de salute & interitu non denotabat. insere haec tamet sib0na non sit, quod morbos ex multa copia pituitoserum &crassorum humorum, biliosis mistorum, & putridorum, tantum severi explicet; tamen ex hac ipsa, nisi conjunxerimus stliapi iprava symptomata, minime mortem praepicemus. Sequitur fla-Vst, quam viridem Hippoc. vocat. Haec multitudinem bilis,ste ab hoc ipse humore putrefacto morbum profectum signibscsti, illumque periculosiorem. Hac nigra est periculosior, Vlgi' quae adusti sanguinis copiam, ceteris humoribus; ut a natura corrigatur, dissiciliorem, praemonstret. Haec ignearum seu Rrdeatium sebrium cum sumino squalore est propria , perpe-p'quemon parum timenda, omniumque maxime, si una assi*ζkint signa alia perniciosa. . Solet itidem ardentes pestilen-lς detegere. Ex quo, ut dictum est, propria acutorum mor-hprum esse merito videtur, quod perbelle in Garis praesagos HM a. t t. ao. ita habetur: sero valde nigrescit, Iudicium est ' i' Datuordecim diebus indicat. Subdidit periculosissimam
ω Rigram , passidam , forte eam , quae ex Pallida nigre-: yy merito sane, cum in jecore incendium augeri nobis ' Qium; quippe, cum prius bilis, sanguinis loco, progenita: ς , QS qua ad flavum lingua tingebatur, postea aucta inflam
duri sanguinem, atrumque evadere, qui est omnium
336쪽
lam , ut postea quoque docebimus, damnat Auctor Chre. . praefug. ita dicens: Tremula si is grab, sdam alvum hyid ii
LIVida. reddunt. Nigro vero in ii facto c lare , m0rt den et t. Is vidi coloris lingua omnium maxime est lethalis, quod fiat ij ipsa lividus color , vest ex mutatione a flaVO aut rubro vi hi grum , propter ingentem Visceris alicujus inflammationem caloris extranei abundantiam, cum defectu innati, vel exstimctione caloris nativi. Hanc declaTant reliqua signa , faculta Rulaa. tem exstingui demonstrantia, quae alia8 scripsimus. Rubrari
quoque saepius in singinosis acti ibus & peripneumonicis pessi mam esse, Medici observant. Sed hujuS malitiam augent 1 confirmant pernicialia alia signa. Cujusmodi fuisse hi amillius angin .s, quae at Puid Aristionem agebat, quae quinta die obiit, ut meminit Hippoc. in libr. 3. Epid. b) text. 18.
Balis, de quo itidem ipse in libro septimo e scripsit, qui obiit die
nona. Mole aucta linsua in anginis aliquando ita visa esst, ut vix ore possit contineri ; sed plures, re te curati, sanitati fuere
suffocati. E contrario multis usque ab ta. eo imminutae linguae, Prae nimio calore, humido omni fere ex
hausto, quod est signum intensissimi caloris, morbique maxime timendi:) apparent; sed ad rectum judicium faciendum alia si
Magni,&gna erunt consulenda. Sed magna & nigra lethalis est: qu. nigr le- exstinctum iri innatum calorem significet; qualem habuit' nis, quae Vigesimum aetatis annum agebat, & a pharmaco c0rmp torio, ut refert Hipp. in lib. 7. Didem, d text. 37. quartodi psexiit. Quod ad stibi tantiam linguae attinet, quaedam admωβη molleS sunt, combibita multa humiditate: quaedam adm0 ηφsiccae, asperae, inaequales, horridar, scissae, ulcerataei qὴς dam cum Parvis tumoribus; quaedam harum calidaei Pydfrigidae tactui apparent; quaedam cum proportiVIM Sieest & resse dente; quaedam sine siti. Siccantur dc ares.βὴ arida. linguae in omnibus febribus, sed omnium maxime H φ
337쪽
CAR VJ De PRAESAGIzNDA VIτA ετ mog AEsstor. 3aadentibus, ac non minus Phreniticis; propria videtur sicca &ispera ardentium febrium, ut Galen, in I. Prorrheticorum text., . monuit; quae fit calore febris Vehementer sicca, immode fatique caloris est nota: hae linguae Primum siccae, & ari-Inaequa.dae fiunt, mox inaequales, durae & horridae, & demum im lia. obderata siccitate scinduntur & ulcerantur; non secus quam terra, nimis siccata a sole, rimis ac fissuris saepius scindatur ini moderata siccitate : durae dc horridae pessimae sunt, phrenitico-ctrumque propriae, cum Propter proximam imflammationem lin h*xxida. uua maxime siccetur. Hinc Auctor Prorrheticorum a) linguas deiussis, seu duras dc aridas, Phreniticas appellavit. De his in Coa rispraesagiis b) ita legitur: lingua, quae in principis quideminborruit, in colore Oemo perma t, Ure su autem tem ras exasperatur, ID sescit j rumpitur , lethalis est. Ceterum ex aridis linguis qui quam recte, nisi aliorum quoque signorum judicium adjunxerimus , de praesagio non habetur, cum eae non sint sufficiens signum ad mortem praedicendam; plures enim, qui tales limguas habuerunt, gravi morbo etsi conflictati, convaluerunt.
Cujusmodi fuit, quam in muliere trimestri fortu gravida e , in littore habitantei & in virgine Lari eae , dc in aliis Hippocrat. vidit. Hae si nigrae quoque sint, perniciales magis; sed ut di, Nigra.
tum est, debemus quoque, ex iis ut exitium praenoscatur, list pernicialia signa una observare, quae in uxore Drome
mocratei di in aliis multis Hippocrati una cum lingua nigra i iti In anginis quoque ita praesiccatae, pessimae si int, quod Praesidea. instaminationem internam maximam denotent, qua omnes sitf- secantur: qualem vidit Hippocrates in illa avginose b), viij Aristonem agebat, quinta die mortua. Hae quoque filiae ulceratae apparentes argumento sunt, malignioris inflam-
'Ri0nis, aciesficacioris. Ego in multis, malignis febribus ς stris, squalore obsitas, scissasque, ac pullulis refertas vidi liim Ss a guas
338쪽
guas, qui non omnes perierunt. Rhasis G Uro decimo e-.31. ad Regem Almam scribit nihilominus: Cum lisquis
paruerint ustula , ciceribus rati uitlidine Esrais, fuerit is . . vehemenso acuta , aeger in priscipi equeNtis diei morietur. si re aridae, durae, adustaeque, & maXime nigrae , si cum alii,ssignis malis appareant, eXitium PTMstagiunt, Omniti que ceditissime, ubi, linguis ita arescentibus, as Prisque exssistentibus aegroti non sitiunt. Hoc enim in ardentibus febribus esse si gnum perniciosissimum, in silperiori libro satis a nobis est ei plicatum : hoc quidem apparenS signum, nota est aut delirii aut exstinctae facilitatis, ut Galenus iv primo Epidem brim hahai A tradidit. Ubi itaque lingua adusta & sicca sine siti apparuerit ad . iiiis eroculdubio aut dethium, aut mortem, praedicemus: m0rtem, sit. 1i una alia fuerint pernicialia signa, qualia in eo, qui calefo ase asit, & in Hermocrate moribundis Hippocrat. vidit. De illo quidem tu primo Epidem c0m. 3. a text. 29. ita habet. λιdam ealescens caenovit potavit largius, vomuit cundia nos, febris acuta. M HOndrii dextri dolor, submollis in partibus isternis inflammatio: notitem msisse transegit , urinae ab initio ribrae , cra sae, de vesicae non ubsidebant, lingua praearidae non vallerat itibundus. Ea de Hermocrate , cum primum diXisset, habui te initio linguam adustam, fuisse surdum, vigilem, nostadmodum sitibundum, cum urinis crassis &. turbidis, post 3
addidit; Die ao. es udicatus a febre liber , non sudavit, per tuo a cib0 abhorrebat , omnino mente constabat, loqui non vost in liqua inaruit, non sitiebant , obdormiscebat , aliquantister comαρ sus. Circa diem vigesimum quintum incaluit, alaus labri 'cum fluxione tenui j multa, proaeimis diebus nolita febris, lic*combusta est , vigesimo septimo defunctus. Hujus aegroti lingβψ' additam sine siti, unum fuisse ex iis, quae exstingui se sit hiem indicant, multa una visa lymptomata certo affirmaryδὴ quippe non sitire, a cibo perpetuo abhorruisse, & tauqyy ' se lingua adulta, absque siti, in acuto morbo, uri di Dyeit, Vel delirans, vel moribundum corpus praesagit. Sed -δμη
339쪽
cap. IX. DE PRAESAGIzNDA VITA ET MORTE AEGχbr. 3 astamen ex his duobus. signis erit praesagiendum, quando, ut in principio hujus capitis docuimus, saepe lingua exarescat, ac
adusta videatur, aegrotique non sitiunt, atque neque hos delirare , neque e cstingui facultatem. 0bservemus. Hoc fit ex humoris pituitosi e capite distillatione, irrigante fauces, sitimque compescente. . At hoc cognoscimus ex hac causa fieri, vel eo quod tota lingetia in his non arescat; nam ubi in ardente febre destillat humox pituitosiis, linguae non tota sitbstantia arescit,, sed pars j I ta radicem tantum, atque cito humore ablutae lingua emollescit. Addatis hos non vigiles esse , sed somno uti conVeniQnti qnod partes corpori S 1 iperioreS Plurium humiditatis habeant. In quibusdam vero appertissime destillatio ad fauces dignoscinir ex crebra , qua coguntur uti, exscreatione, humore multo descendente e capite. Diare ubi ,110n deltillant e capite humore, lingua in ardente febre, sicca, aspera, atque adustasiae siti appareat, aut delirium, aut exstimgui facultatem, praedicendum erit. Addamus aridam linguam Arida quand0que calidam, quandoque tactui frigidam apparere.; hanc exitialem esse , quod non nisi in magnis inflammationibus,, r. e0ntratio intus calido innato atque humido, propter penuriam doque& exl tinctionem nativi: calida tactui asperaque apparens, tactui
RQn itii est periculosa , sed in principio periculosior, qualis frigid*ri Hermocrate M in principio fuit ab Hippocrat. observata. Tre' indidei, seu trementes, quoque in acutis morbis apparent, quae, TxςmRi'. si intensissimam s1ccitatem secutae sint, prorsis eXitialeS erunt: β)m QR ratione, quippe propter siccam ex igneo affectu intem-
pQriem, animali facultate debilitata , linguas tremulas reddi, si lea. in primo Pror eticorum docuit. In phreniticisque' ii Q sis hoc symptoma apparere solet. Hinc Auctor Prorrh ucst rem in 1. lib. is dixit: linguas obtremescentes, Raam 49Π'Π
paHtis mentis. Ex phrenitide quippe cerebro patiente, car Coavubiὲ 4que exiliente affetaone, lingua quiescere non Potest. Ea' sis, μ*m i atione convelluntur linguae, ex quo aegroti balbutiunt ,
xς te loqui possunt saepe ante mortem: dc baec duo sym
340쪽
pthmata, linguam scilicet tremulam conVulsi , in perniciali phreniti de Medici deprehendunt familiarius. De quibus Ga len. in pr o Prorrheticorum text. 19: ita habet: Tremor i tu linguae aeriit , debilitata propter siccam praeditiis assectionis ius es
periem animi facultate. Convulsiones Vero siccitatem mus eu lorum ipsius, una cum capite affectorum, consequuntur; sic ut & vox obtremiscit propter infirmitatem, quae ab humo rum contracta esst intemperie: praediista autem haec omnia sym plomata, quae ob siccitatis capitiS intensionem fiunt, mentis ino Tremula tionem fieri quoque indicant. Universis autem musculis in Seon. duratis, linguam tremulam & balbutientem fieri, est per νψ iis niciosius, quippe propter immoderatam eam, quae in cerebr0rb siccitatem. At ne nostrum nos fallat praesagium, uasa distinguendae sunt causae linguae trementis & couvulsae; siqui dem yeluti dictum es , si fiant immoderate siccatis musculis, ipsorumque capitibus ac nervis, exitiale profect ο erii; ct si in iisdem nervosis partibus, humore aliquo repletis , linguarremat, & convellatur, non eXitiosum: ex qua causa tremunt, ct convelluntur non raro linguae in principiis morborum,
propter humorum multitudinem; ut Dibioni contigisse scripsit Hipp. Q & quando crisis aliqua sit futura. Qui tremores Sconvulsiones inter judicatoria signa merito recenseri debebunt, bd de his alias, cum de praedictione a tremoribus & comussionibus egerimus. Distinguamus itaque de iis ad prae uinlinguarum symptomata a siccitate profecta , quae perpetβ' erunt exitialia, ab iis, quae repletione fiunt: haec in principiis morborum fiunt, aut una cum signis decretoriis aliis; illa va. non nisi calidissimum siccissimumque morbum consequnyst C A P. X.
De praedictiovi exfaucibus, di dorso. auces in gutturis inflammationibus , quos assem3 appellant, solent non raro magni m η' g