장음표시 사용
361쪽
et ibitis carentias) aut dol0res ut morbi longitudinem, aut mortem, j,s morbi recidivam pCHNicoHt. Tantum ad maluir praesagium possunt signa cruditatis, in urinis, alvi dejectionibus, atquό alii sexerementi S, ut cum ipsis quicquam boni unquam elucere nequeat. Mala enim signa, cujusmodi sunt vigiliae, deliria, anxietudines, respiratio aes, PHlsus mali, & alia multa, durante crudi tate, in acutis morbis mortem significant, bonaque visa signa, cujusmodi est morbi allevatio, sudores vel etiam boni, eruptiones sanguinis, vomitus, dej ectiones, urinae copiosae, nihil boni ignificant, neque his esse fidendum, quod non eX ratione fiant,
nobis persuadetur, juxta illud Hipp. M. His, quae ne ratione uncit m est credendum. Cum cruditate itaque neque bonis signis fidere debebimus; quoniam ex ipsis nullum fidele judicium habetur. Hinc dixit Galen. in libr. 1. de Crisib. Decretoria sive
judicatoria signa non statim apparere, quod tunc omnia sint crudissima; in . lib. Apim . a a. quando aliquis incipit morbu8, i nullana Vacuationem esse, & in primo Aphor. judicatio cum cruditate aut perniciem, aut longum morbum lignificat. Idque fit, quod nunquam principio morbi resolvantur, sed iisdem declinantibus, aut in vigore cum aliqua crisi, quia 0mnia inquam, cruda sint. In acutis itaque morbi S, Praesertim febribus atque inflammati onibus attendenda erit coctio &cruditas , quae in urinis, & alvi dejectionibus, & si una pulmonis Vel thoracis pars laedatur, etiam in sputis. Urinae crudae Variis modis cognoscuntur , quippe ipsarum substantia. ς'dtentisque mutatis; eodem modo dejectiones mutatae, item &jus . Sed de horum coctione & cruditate cognoscenda PO-it rius sigillatim scribetur. Nunc sussiciet baec dixisse. quod Otuditas hest e crementa dicuntur ea, quae & substantia & contentis quid dici Rhistra ab iis, quae tempore sanitatis fiebant, observantur, qης quae notis coctionis, quas antea recensuimuS, careant: ις d0n in urinis tantum, sed in omnibus aliis eXcrementis hoc
362쪽
hoc erit sedulo cognoscendum. Sed jam tempus est, ut d praedictione, ab eXcretionibus secundum communem viam
quippe universaliter quando posterius de iisdem sigillatim 1accuratius ut a nobis agendum) agamus. C A p. II. De praedictione d excretioni f. De praedictione ab excretionibus SP abscessibus in praesen
tia acturi, primo de bonis agemu8, quae in morbis salua Exeretio. tem praesagiunt, & postea de malis exitialibusque. De bonisn quae- hoc inprimis affirmamus, optimas esse, quae post manifestam n m b0 & optimam concoctionem apparent. Juxta illud Hipp. praeceptum , coctiones quippe, quod in primo Epidem. a statuit, celerem morbum atque salutarem denotare. Atque hujusmodi excretio naturae lege fit, Auctore Galen. in lib. 4. AI oris. in a. de praesag. ex Pulsib. quoniam natura prius conc0quit,
pollea separat, atque moX excernit, proinde his praegressis 0p timae sunt eXcretiones, non minusque abscessus. De quibus locutus Galen. in eodem . b. aa. scripsit: Nobis a natura α
purgari, exinde a cari statutum est. Et in primo Aphor. Ia de iis excretionibus judicatoriis scribens, dixit: Siquidem mos, jam cocto supervenerint, futuram statim sanitatem denuncisivi Quod de Hippocrates b) ita habuit: In urinis sub ei Cum si. βklim, laeve, sudavit, judieata est absolute imie o. Ex qui nignis co- eolligamuS, eXcretiones omnes, una cum signis coctionis cod 'Τψης . spectas, esse bonas, optimasque, si1 plene concoctus fuerit inpx In urinis. bus. In febribus vero acutis urinarum concoctio ierit arte' denda, cum eae statum venossi generis affectuum demonstred: Hinc. Hippoc. merito in lib. . de Vict. rat. in acui. c) texi Iς
scripsit: Et i e naribus fluxerit sanguis, flaitur aegritudo , ct 'ls sudores supervenerint judicatorii legitimi, cum urinis albis πηφέ
363쪽
cip. H. DE PRAESAGIENDA VITA Lτ mRTE A GROT. 3 9.ὰγ laesitas si leuim. At ne noS turbet, quod nonnuim uim intereant aliqui cum urinis salutaribus, atque quod in aquibus moribundis appareant signa coctionis, veluti in Ph, isto a , morti pro imo, urinae meliori S coloris apparuerunt. Hoc vero coctionem non demonstrare postea, ubi de urinis agetarius, demonstrabimus. Sed nunc nobis sussiciet, urinas colore ac substantia, contenti Sque recte valentium similes, in perniciosissimis morbis aliquando conspici; in quibus praesertim natura prorsus morbo succubuit, ac ne propterea minima, Vel etiam inter ipsam & morbum, fiat pugna, & corporis agi, latio. Si vero dicent, nobi Sque Objicient hunc textum pror- -orijssib), qui ita legitur: principio sudant, urinis α- iis, aestuant e, a*que Iudicatione refrigerantur, , celeriter peruruntur, torpidi item c atoque , convulsi, perniciose busent. Quasi ex hoc perniciosa symptomata cum urinis coctis stare possint: aut enim legendum erit, non urinis cinis, ta laborios, ut Galen. in comment. placuit, aut forsan Au-θ0r Prorr. coctas urinas albas, & crassas VocaVit, quoniam subsidentiam hujusmodi & in vere coctis urinis vidit. Hisitstque non obstantibus, perpetuo bonae erunt urinae coctae in febribus, omnesque excretiones, cum urinis cocti S, erunt Optimae. Galen. in lib. q. Aphur. 37. optimarum eXcretionum costi0nem inter praecipuas notas recensuit, veluti etiam bonamRgri tolerantiam. Quod ex Hippoc. a. A 0r. lib. 1. accepit,
idqu0 scriptum est: tu perim bationibus alvi , vomitibus, quae ''te sunt , si qualiter oportet purgentur, confert, , facile feruui.
LX quo aphorisino tertiam notam bonae excretioniS addi- Qt aeque quae est, ut excretiones conferant aegrotis. JuXta illud eonse-
Quin praeceptum, quod est, si ea, quae juvare debent, yyβyt, bonum: atque hae fiunt bonarum, & salutarium eX- ς'j0dum praecipue notae; addantur aliae, quod in diebus q*ςx toriis appareant ; & loci rectitudinem servent, ita ut h*pare sanguis e dextra nare, ac ex siniitra, liene ; demum nullum signum perniciosum simul illuxerit, una cum XX 3 qu,
364쪽
quibus esse non posset, ut di 'um est, urinarum cocti6
ra: aliquando vero in perniciosis morbis, ut nuDer dictui est, urinae, etsi appareant sanorum similes, concoctae non sunt. Sed de his inferius nos accurate. Atque de . criticis b0nisque excpetionibus satis: nunc ad malas, quas symptomaticas Medi i Excretio- quod symptomatis ratione fieri dicantur appellant. Atquenq) 0m lite sent, quae, ut silmini Medici Voluerunt, quovis m6 6. si . ante morbi coctionem apparent, utpote cum Urinis ceterisquemlist. aliis eXcrementi S crudi8. , De hiSGalen. in libro quarto A tim. et a. ait: Quam iis enim a causis morbum facientibus nuthra gravatur humorum ades; eruditas, , tunc, ut aliquid res et aruetur, est impossibile. PraVarum enim eXcretionum cri ditatem esse causam, Galenus etiam in Epidem. Epist. a. text. 38. ita habet: Omnium, quae tunc inciderent, incommodorlliuerat eaput, incoctio humorum , quod Agnum pravum natura ei aliquos eorum excernendos aggressa esset, nihil proficiebant, im; sero ab iis superata, aut tu profundum recurrere, permist, . sisit propter pausitatem excretionum abste sum moliebatur , ,& pr0pterea Hippocr. in primo Epidem. com. a. a text. 36. scripsit: Ante o Ectionem excretiones, vel nullam crisn, vel dolores, pel longituli nem, vel mortem, recidivas. Et Galen. in comm . in I. Epidi', m. a. text. 37. de hi8 quoque ita scripsit: siuiprocedunt morbi eoctionis disti state Nevia erudorum humorum, nullam ab tionibus consequa tur emolumentum. Dixit quidem multas & Vio lentas confestim opprimere vires, verum tales nihil juV ny ante Quae cum etiam duplices fuit, nihil proficient, quae conc0ctio cocti0- nem non habent adjunctam ; quandoquidem, etiamsi myl φηςm Πλλ' eXcretiones, nihil tamen conferunt, si absque cocti0ne G
Hiant. Hinc est, quod in principio morbi, quod tunc Os βμcrdda sint hoc enim primum morborum tempus cruditate Rh litS, quod quicquam cocti non ostendatur, in eo interstingηφ' Galen. iπlib. 1. de Crisibus testatum reliquit) aliquid bene ev c. I impossibile esse, scrinpsit Galen. in comm. b. 22. θ'
non minusque tunc temporis quicquam excerni a natura, Riq'
excreros humores esse si niplomata dispositionum praei*xR I
365쪽
cap. II. DE PRAESAGJENDA VITA ET MORTE AEGROT. 331 filium in corporibus, nullamque propterea exinde bonam crusin posse sperari, ibid. scripsit, atque a 3 1. libr. de Crisib. cap. 8.Hine etiam in lib. Dulem. Hipp0cr. Vin eod. I. de Crisib. Galen. yis iratoria noΠ statim, id es, in Morborum primipiis apparere.
Ex quibus certo certilis apparet excretiones malas di perniciosas esse, quae cum signis cruditatis apparent. Hasque signibsitare futuram nullam Vel crisin , Vel dolores, vel labores, Vel recidivas, Vel longitudinem, vel mortem , ut dictum est, Galen. affirmavit: quare malae sunt omnes excretiones, quae
ante coctionem apparent , idque, quod dies una est, praesi, piunt: sed intelligamus has ita ante coctionem conspectas, ut nulla coctionis signa apparuerint, quae in principio morbi apparent, quo tempore nulla coctionis signa caeperunt; quoniameae, quae sui sequenti capite declarabimus aliqua etsi obscura cocti0ne facta apparent, minus malae sunt, quandoque imperfectas cris es significant; pessimae sunt, quae nedum non juvant, sed quinimo laedunt. De quibus Galen. m 3. Prorrbet. Imen. 3 s. b) ait: Quaerunque ex Iudicatoriis niti Iuvant, sunt judicatu disseisiat si a vero etiam in coiitrarium repunt, sunt Halia. De quibus Hipp. n 1. Elidem. a. c) text. 26. Sud0res multi, bis tantum aberat, hi recrearent ut etiam contra laederint, &postea H text. 14. Sed , virulenta vomunt, stae ex his qui dem subito moriuntur. Pessimae item sent, immodicae & m, imae, itemque pauctae; quod de abscessibus Hippoc. in eodem primo Epidem. comment. a. e text. 33. eXPressit dicens: His sum tis aut abscessus aut majores, quam ut ferri possit, aut MiH0- quam ui prodie quicquam, sed statim redierunt. Atque haec de malis excretionibus dicta lint. Nunc restat ad certi x in de praedictione ab excretionibus habendam cognitionem, hi quandam tractemus dissicultatem, quae est, an natura ante ς0 tionem probas habere soleat excretioneS.
366쪽
CAP. III. An ante concoctionem excreetiones sint bova atque utiles. At summi Medici fuere, qui plures vel etiam excretiones
ante coctionem, in morbis bonaS elucere, ac non rara
observari assirmarunt, quorum auctor fuit Vitilar Trinoas i lius, Medicus sua tempestate admirandus, qui in Tractatu A silanti febre, atque in I. ' libr. Epist. Voluit, dari excreationes ante coctionem, quae nedum malae sint, sed utiles, &Exeietio' Propterea fovendae, ac adjuvandae. Pro quare distinxit excre num dis tiones in criticas, si niplomaticas, atque in medias, quae mediam inter symptomaticas atque criticas naturam Obtineant, atque hoc itidem modo distingui abscessus statuit. Primam differentiam esse ait illarum excretionum, quae natura, morbUmeVincente, fiunt, quo tempore omnia, &evicta, δι conc0cia sunt, haSque omnino criticas appellat, & judicatorias, quo aegrotos perfecte judicent atque liberent. Cujusmodi sunt p0st manifestam coctionem sudores optimi, sanguinis erupti0ne , alvi dejectiones, nec non in morbis thoracis etiam sputa cu piosa, dc concocta. Alteram differentiam facit earum excre tionum, quae naturam morbo evincente apparent. Has pl8ῖς symptomaticas Vocat, quod symptomatis tantum ratione fista; Cujusmodi sent in acutis morbis sudores frigidi circa fr0di mdc collum, immoderatae, vires dissolventes, quae plane cru qmorbo observantur. Tertiam earum excretionum, qHae m diam obtinent naturam inter criticas δc symptomaticas, Qu6mb. PQuVS bonas quam malas, potius utiles quam inutiles esse, addo dasi firmaVit. Probavit vero dari has tres excretionum different*'iproban- Puri S exemplo in ulceribus, ex Galen. in lib. de di f. set y - 6. V q. Aphor. Hic enim Galen. de symptomaticis excreti0ν bus ita est locutus: Malae saeuationes sunt prasarum ' β My pq i0VVm, 'odeuotque epius eodem modo, quo in ulcerib i tridis, a quibus iobores, hoe es liquores janios, desumtique dispositioni conferentes, nonnimquam vero ita sciit
367쪽
si iere, omnino Probum, di laudabile, nempe album, sanum, levea aequale, citra Ullum odorem graVem, quippe natura partis ub eratae affectum eVincente, quam eXcretionem criticis excretionibus quisque facile Potest comparare: nam quemadmodum excretio critica & proba sanitatem statim praenuntiat futuram, ita hujusmodi pus ulcus ipsum sanatum iri. Aliquando vero pus ex ulceribus omnino putridum, talidum, ix pravo colore infestum, naturali PartiS ulceratae calore, ex toto ab eXtraneo exstincto, ut in gangrenis, quod plane symptomaticam excretionem demonstrare Videtur. Demum aliquando manat pus medio modo se habens, non ex alterius ab luta victoria, sed ex utriusque veluti pugna, & neutro alterum plane sup ranie , in quo pure apparent utriusque indicia, nempe quaeti actionem nativi & externi caloris ostendunt. Nam hujus-m0dipus, si album erit, non erit leve, & si leve, non aequale, male Oleus. Ex praenarrati S eXa etionibus, eaS, quae Plane symptomaticae sunt, perniciales esse; & prorsiis criticas, pistae laudabiles ; medias vero laudabiles quidem, atque magis bonas, quam malas videri, proinde ab ipsis non raro MedibςQS salutem praesagire posse. Quod eae mediae eXcretioneS bona sint, atque etiam Avendae adjuvandae, etsi ante d. h. hQm faut quod erit demonstrare, excretioneS δ abscessus an ante eo x ς0ctionem; &. in principiis morborum conspectoS, contra ctionem Ruliserum praeclarorum Μedicorum opinionem, bonos esse Rriles: quae veritas hisce argumentis nobis demonstrari i Visa, quippe primo humoribus turgentibus, quoS utiliter ς R i, vel etiam in principio morborum, quo tempore crudi Hippoc. contiat, nimirum dicente in I. Aphor. 22. Medicari atque movere, Mon cruda, neque in princ, Materia turgeat, plurima vero non turgent. staque *4 humores in principio crudi exsistentes pollini educi, ' etiam ipsorum spontanetae excretioneS erunt fovendae P. yddaeque: idque forte fit, quod Propter tenuitatem- ρλxstiem, atque facilitatem admotum, non incommode ar'
368쪽
te educi, & natura excerni queant. Secundo apparet in pest papulas, ulcera, abscessus omnes, parotideS, exanthemau' variolas, vel etiam ante coctionem erumpense8, magis utiles quam inutiles ab omnibus Medicis fateri. Hinc omne; a rha pellentibus, & has prohibentibus cretiones, indicos a fit nere, omniaque facere, ut leViter ipsorum motus foveatur & adjuvetur, cucurbitulis, frictionibus calidis, intincti6hi bus, balneis, atque alii S multis. De quibus Gai ci 1. suceorum bonit. vitio cap. 1. ita scripsit. Anque De quid mDcere ea, quae per cutim morescentia placidissime vitiosum suo eum e visceribus prsendoque corpuris evacuarent. Qitis in peste vel in pestiferis febribus unquam ausus fuit, parotides, tumoreS, in Uenis obortos, carbunculos, repellere quis ream themata, quis variolas, quis etiam alvi biliosas & putridas de jectiones, quis si idores & eruptiones sanguinis Z Denuo domonstrant naturam vel etiam crudos humores non raro neque
inutiliter excernere, de qua re Galen. in lib. 3. de diis. deerit. cap. 8. ita habet : Nam perturbationis violentia naturam ea, quae molestant, etiam ante tempus propulsare compellit, quippe vise rus ipsa ψ alienorum expultrix. Atque clarius in lib. 3. deprae ab g. ex pulsibus 12. Semper porro omnis excretio natura legi perfecta sequitur coctionem, etenim in ventre eo picitur usito
excrementum a cuneocti0ne excernere. Ceteras omnes excrctio
nes, quae, aiatequam tabus coctus fuerit, fiant, nune quod velli cetur ab illis, quae continere, nunc quia depravetur ante te nicoctionis, cogitur moliri: baud aliter totius eoi poris faczlisti, posuaquam fatis familiarem saecum concoxerit singlilarilim por tium, tum demum excrementum excernitur, ni' quid eam, ut diximus, irritet ante tempus. Ex quibus liquido c0ast/Inaturam eXcernere ante tempus, neque omnes excreti0βςΤ& abscessus ante coctionem conspectos esse symptomaijς 'sed quosdam a natura esse, neque inutiles. Garr0, ς cretioneS humorum calidorum tenuiorumque esse facieΠ 'Τ' quod hi, ni turgeant admodum, facilitate, & calore futuri xyx gentes dici queant. Ex quo merito a Galeno scriptum ei φiibr. 3. pr uost. com. 23. humores corporis calidiores, πημ'
369쪽
multis, hos, ut purgentur, coctiGne non egere, visium est, quod facilius ad eXaerionem sim : &postea ait Galen: si regibus strue lentibus motis em quoudam inesse Uecessaris, quo nobis perastadetur humores ipsorum proxime ad turgentium naturam me ire. Demum probant lauJuSmodi excretiones esse utiles &adjuvandas, etiamsi omnia cruda sint, Sileni H exemplo, de quo Galen. ait: Cum igitur Tirium robore septimum diem, uti dixi, solueritsuperare, odi. 0 papulas cinn sud0re habuit rubentes, ro-
'stitntem malorum ad cutem propelleuete, illud fuit codiga cur die nono non si mortuus, sed undecimo. Ex quo colligunt papularum eam excretionem fuisse utilem, etiam morbo plane crudo atque ita de aliis dicendum. chiam Veritatem multorum aegrotantium historiae, in Epide is nobis ab Hippocr. memoriae traditae, confirmabunt, &praesertim Herophontis, b)Metoviso, Sileni l uxoris Epicratis e , Clazomeniis), Maelidiues,
Cheriovis b), atque aliorum multorum. De Lkr bonte scribit Hippoc. tinta die cum Krinis nigris tenuibus lienem intumuisse, & oaava doluisse inguen primum, secundum Iienis rectitudinem, deinde dolores in tibiam utramque transiisse, urinasque tunc melioris fuisse coloris, parvam habuisse subsidentiam. Ex quibus adhuc paululum crudum esse morbum coujiciebatur, proinde neque lienis tibiarumque abscessus, deque sudor, nona die secutus, inter symptomaticoS erat Ponem RS, cum ab ipsis jucscatus sit, licet non integre. Qii id de
MetoΠe8 an non eruptione sanguinis e naribus judicatus est, ς'im urinis nigris & crudi si an non Hippocr. eo tempore, qR0 crudus erat morbus, lotione capitis est usuS, ad augendam Avendam sanguinis illam symptomaticam eruptionem.' d c0mmendavit Gal. etiam in I. Epid. text. 3. 0M. 2S. diu' *β4: Hujus te praesentismum remedium docuit, capitis lotionem:
'in Vide ejus historiam lib. 1. Epidem. aegr. a. pag 969. b) Lib. I. Epidem.
370쪽
d it enim in libro de ratione Victius in morbis acutis put non lavan n esse iis, 'ibus de Garib is erumpit sis bi, nisi minus ussio fuat Huπc ver0 erat Iusto minus , Arpetuabnes siphas j rimis dem itidem modo Uij Epicratis si id ores habuit, vomitusque bilioses stubcrebros, qui bus etiam , crudo adhuc morbo exsistente, fuit judicata. Ideni Clazomenis, de quo Hippoc. Dejectioin ab initio ni disti ume decimum quartim multae teππο αφ ei c0Aris, urinae par tuo tenues , ceterum boni coloris , multu bisebant suspens blata diversarum. Idem quoque m Melidia, qtiae die septimo eri tiee si idavit, & febris intermisit, dcxursus dejectiones habuit
tenues, biliosas, mordaces, Palleas, nigraS, licet urinae tenues , crudae essent. Hoc & in ciueri0πr est visum, cum urinis tenuibus, licet boni coloris, die secunda sudaverit per l, tum corpus, & fuerit judicatus. Hoc idem in longe pluribus fiuit observatum, quippe ante coctionem eXcreti es inubtas conspectas fuisse judicatorias atque bonas. Quid igitiir di, cendum Τ an non Hippocrates artis medicae dogmata verissima ac certissima seripsit 3 an non haec ipsa Galen. plane confise mavit Z Certe quidem ; neque ad contrarium demonstrandum rationes adductae, & veritatem hane obscurare poterunt, si, ut Alexander Massaria, Medicus hujus aetatis eximius, ncti haec aetate in hoc gymnasio concessus, ut Hippocr. Galaniquo Veterem medendi artem, a multis Medicis, variis temporibu , obscuratam , ac marime vitiatam, pristino candori restituat, stς illintret; quem Μedici ingenui ac innocentes, veteris Medi eiciae itudiosi, summis laudibus merito perpetuo extollunt, ipsit usque de hac ipse medendi arte clara , posteris ab ipse retia imonumenta maxime suspiciunt, admirantur, non indigβ'inie .lib. 'Vxiquorum indicorum illorum, qui olim supra omne ii , sine ci ruerunt, scriptis comparentur; in disputatione de eomone, ti0M , -rbor in principio instituenda, respondebimus: Tm sectae non es excretiones sine coctione, vel sua sponte, set ex arte βρ ς imitan' videantur Mnn suam utiles e,e, illas tamen non est ς' Pag. 39s. lin. & seq.