장음표시 사용
351쪽
cap. XIIJ DE PR.'SSA GJZNIDA VITA ET Moχτg AEsgor. listimationIS, qua cito eXiunctas est Auistor vero Prorrhuis fovi , ,in librose Hra, text. a. scribit: Febres ex bypoebondriorem istoribus, maligi e sed Galan. ait : non omnes, sed eae tantum, quae inflammato aliquo Viscere suscitantur: sed neque omnes esse maliguas, sed acutas maligna8 esse, alia signa eprava de- obnstrabunt. Addamus hujusmodi cum tensiones, tum dolores, esse pravos ac lethales, si ab aliqua satis copiosa evacuvione
adhuc perduraverint. De quibus in coacti praesag. b legitur. solores, criti in hypochoadriis incidunt, tum oras priam simiatisdi s ivde alam pors it Quod in nuper citatis aegrotis Vibdere est, namque in Sileno eu cum tensione hypochondrioi una laci ant deject iones tenues subnigrae, & Erasinus d) cum sudore habuit tensa hypochondria; atque haec es: tota ratio pr icendi
ex tensiumbiis malis hypochondrior a Malae quoque sunt Hypob. stippurationes hypochondriorum , in quibus alvi copiosae de honitri jectiones , cum magnis fastidiis, syncope, vomitibus, atque 0mnium maxime febre nihilo diminuta, minimeque aetat8 evinde juvatis. Diximus eos tumores suppurari, qui jdiutius itari a duraverint cum febre, ex Hippocr. qui in I. Progn-η text. 3 - itadiae. habet: vero viginti dies transgrediatur tum febris detmens, i m llimor non con sidens , ad supploutionem tamertitur. Et
ν ζ larulabiles, s quum minimum loci occupent, Es s in acuti - νι coVVM colligansur . At in his, quae repure intro, optimaesuN R id in nihil tumoris, doloris j erioris rimi foras edant et in ἈζM. sero suppurationes bis contrariae salit , pei 'Vς ex his adde , ad cognoscendas malas suppurationeS, in hypQQh0ndriis tumorem, vel dolorem, vel calorem si tire,
352쪽
indicium esse latentis, non sublatae , init immationis. . Si itaqu a suppuratione tensa adhuc malleanthyPOLhondria, minime ,
laxentur, adhuc magis, si doleant etiam & caleant, prauuci est, ac lethale: omniumque minime exitium praedicendurierit, si nedum copiosa puris excreti Vacuatio aegrum juverit: atque exitiosillimum, si ipsi in pejus labantur. Haec enim vi cuatio erit ex judicatoriis, non judicantibUS, lethalis, eoque magis, si ustium languor, aut aliud signum pravum una4llii xeicit: & hoc est praesagium stuppuratorum hypochondriorum. Sed unum dicamus, quo cognito finem huic capiti imp6ne mus, quippe Hippocr. mprimo libros N Wicor a a), te et 33a . scripsisse: Si vero lyus in by Gotariis insit perturbatiorum fgnificat, imi delirium. Verum oculos talium conspicari oporatet, si enim crebro obtutuS moVetur, exspectanda insania est. Quod in Cham b)-ita confirmatur: Pessus in b pol hadriis, cum perturbatism, delirium puriendi t,u magis, s otali tim,rius moveantur. Atque hoc fit verisimile, aut propter septum transversum inflammatum , aut propter humorem effervescentem, o quo flatus multi suscitantur, qui copiosius in caput ascendentes, ac membranas cerebri calefacientes, &m0sedentes, delirium faciunt. Hujusmodi vero pulsus plerumque malus, etsi aliquando bonus, ubi crista antecedit, qui criticis signis a malo distiuguitur. Cum vero una cum ipsb alia Pra' va adfuerint signa, mortale esse id, affirmandum, de quo id 3 Coac. b praesag. sect. 2. text. I . oris sentriculi dolor cum hypocho
drii pussatione, refrigerata febre, malum , tum asilly, tum si V nuis sequatur sudor. AtqRe haec de malis hypochondi iis di cta sumetant. Superesset quoque agendum de praedicti00ς ς hepate atque liene, sed quoniam ea, quae in ipsis exter ' prognosticum considerantur, fere omnia nune dicta sunt, i circo nihil aliud de his scribemus.
353쪽
CALXIII. Dr PRAESAGIENDA VITA ET MOETE AEGROT. 33 C A p. XIII. Te praeMItomis ignobilitiis corporis partibus. partium corporis, cum nobilium tum ignobilium, obsedivatio in acutis morbis plurimum ad praedictionem juvat;& merito sane, ut Galen. Placet, . cum nobilia membra diu graves morb0S serre nequeant: ipsis enim gravi morbo vex tis facultates omnes diminui, & tolli, cuique nostrum est ma- nifestum. In acutis morbis, humoribus putridis ad nobilia membra motis, ipsa obsidentibus, mors sequi itet, iisdemque a nobilibus ad ignobiles compulsis , salus. Hinc Hipp. dixit
acutorum morborum non omnino certas esse praedictiones si
lutis &'mortis, quod incerti simus, ad quam partem corPori S, vel n0bilem, vel ignobilem, prae si imma putaedine cum tenuis.
simi, tum turgentes, moveri debeant. Hoc humum certum
est, si transmittantur ad principem partem , magnum Vitae periculum parare, & plerumque mortem; dc si ad ignobilem, a principibusque remotam, salutem. EX quo Omnium harum partium in acutis morbis observatio Medicis ad praesagium faciendum . nedum utilis , sed quinimo necessaria sit, Per partes vero principes communiter has intelligimus, 'si
quippe cerebrum, hepar, cor, Ventriculum, gulam, asperam quaeliaua. rieriam, pulmones, septum transversium, intestina tenuia, plQuram, membranam costas pessi ris succingentem. Has PO-
styQmas principes atque nobiles fecimus, quod aut principibus pro ime serviant, aut quod sint proximae, aut quod ProptePς0lligentiam partitim cum principibus magnam habent conve *ςduam. Non principes, sed ignobiles sunt cutis parteS eXtimae, ς xystinaeque, post aures, si1b alis, & inguine. In iis itaque IgnobilesymnibuS' utile est , in aetitis morbis quicquam videri, quod ad qRNngm 'pi. morbum deeubuisse nobis significet. Hujusmodi denO- 'I, dolores, diu durantes, critici, de quibuS accurate in a. yy ζgimus, ct quomodo aliquando in partibus ignobilibus i intem critice dem0nstrent; tumores itidem, in cute Ob0rri,
354쪽
diu persistentes, ct in erurium , pedibus, ac in aliis partibus, a principibus remotis, optimi sunt, modo critice apparuerisit . quippe conspectis consonis signis. De quibus Hipp. in 1. V pi Gn. a text. D. ait: Abstupui si tu crurist is eram uit mutive, mi ac periculosa, omHis utius est: dc Galen. In pulmo nia vehementi abscessum erum re uri miribuS, prorsus bd uum censetur, siquidem maxime Vera sententia .Hippoe.. est a libr. de morbis et ut arabusi inscri pia, de boni Si abscessibus, ut op timi sint, sh deorsum quam longissime a moxbo absistant, sed potissimum, si cuinoctione Pariter est panti. Hac eadem rati0- ne commendantur tumores, in cruribus, . in in gnine , testibus, si h axillis, atque post aures critice apparentes, de quibus nos posterius singulis: accuratius.. Commendantur etiam ,. ut diu fumi est, pustulae,. eranthemata . Variolae, morbilli, pruri tus scabiesque, si modo, ut dictum est , signa coctionis hi eberementis praecesserint. Veluti haec non critice, sed sympt0matice conspecta , in quibusvis partibus ignobili biis mala sistit, quod vi morbi, non naturae, Prodeant. Sed de iis singulis a e Me agamus , ubi de praedimone ex tumoribus omnibus se monem instituerimus. Nunc sitfficiat dixisse in. acutis m0rbis saepius Oindulas post aures inflammari, ik intumescere, qu Sparotides Medici appellant, aliquando sib axillis, & non rer0m inguinibus , atque etiam testes exinde intumescere. Qili tu' mores aut principio febris apparentes, ait ipsos si febris sequa' tur, pra Vum est, morbumque malignum ostendunt; si vero cum hinnorum coctione eri unpant, minim malum, & plerum que salutare significant: nimixum quodnaturam nobilia viscer eXonerasse, Protrudendo noxios humores ad has ignobile partes, sint indicio. Optimi vero simi, qui diu durant, I Etitudinem servant, augentur, sed qui tamen ad nimiam n0β Venerint magnitudinem , neque minores sint, quam debe Jx Hi enim pellimi exsistunt, non minus &qui paulo post in hirecurrerint, atque evanuerint: sed de his, ut dies um, si iuberius loquemur. Hinc extremas corporis partes ad prὴς φ
355쪽
cap XIV.). DE P: AESAGIENDA VITA ET MORTE AEGgor. 3 CAP. XIV. praedimone in meum morbis ab extremularii rpestes extremaS VOcat Galein m Gomm. 4. fibR. r. Pr irastin Hippoc. aures , nares , manuS atque PedeS. Hae partes so- .lent in acutis morbis saepius magnam partem praesagii habere chando nunquam mori hominibus contingar, his partibus nihili a naturali statui mutatis : necesse est enim in moribundis, ut hae parteS, refrigerentur ,, & colore livescant & nigrescant atque etiam in multis maneS pedesque indecore moVentur. Ex quo extremorum caliditas in acutis morbis nunquam: ma- F tr*mm la, velliti Di ditas perpetuo mala, pestimaque, ubi interiora calent, & mmime sitiant. Chuod celsi is ab Hippocrate de- aeuti, promtum ita eXpressit. Qui, febre ae pYl Dpuiescente . exterior morbis
friget, interior si calet , ut etiam sitim faciat, lethah. Hoc
signum cum aliis malis esse lethale, in a. libro, in quo de Gestremorum caliditate frigiditate accuratissime egimus, Ostem dimus Summe exitiosum vero erit quamvis perpetuo erare- fiigid marum frigiditas in continuis febribus sit timenda frigus eratas.
me, si una partes liveant, & nigrae appareant. De quibus Hippoe. in 1. Didem. Comm. I. a text. 2go Fre Lubis multum extremitates ac vix calor his reo Pari poterat
paulo post b) : Multum uero frigus erat. ἱ vix eis calor veΓ0 4ri poterari. God in Philisto moribundo fuit observatum, Q quo Hipp. in 1. Epid. H. Extremtitates Glquaque frigebant, ηψc jam ad calorem illa: amplius redibant. Sed haec satis de frugi irate partium extremarum qui hanc rem perfecte habere ςβpiunt, videant cap. II. lib. a. in quo de hac re nos fusim S. Eodem modo de colore dicendum, optimuSi enim color recte Extremo. v ntium ssimilis erit; nonnunquam rubeuS ac inflammatuS,:rum color ςxtrice sanguine ad extremas partes decumbente fiato Om- q inR
356쪽
nium pessimiis ac exitialis est lividus dique niger , de quibu, quoque superius in hoc libro abunde dictum est. In acuit,
itaque morbis, eXtremaS partes nigras aut lividas spectari, exi tiale est cum aut calori S eXstinctionem, aut seminam huius rum putredinem denotet, ut alias a nobi8 demonstratum.
colores in eXtremis vidit Hipp. in Sil m6ti is dis. De illo dixit: Frigida sudavit, extremitate Plisidae ; & de
Sileno : Sexto circa caput param Ddavit A extremitates spem Nanua di Didae, multa Dctagis. Manus etiam atque pedes indecore nid , &-damnantur ab Hipp. de illis in lib)PF in e scrip sit: Qui in febre acuta, aut deliri0 aut pulmonia, stliti est ius,gitati δεAre manu; subinde ob offert, aut colligit sestatus, aut de N. mali. D mellit pilos, aut de pariete stipulari carpit k dd -me m lini,
Pedes fri- exitiastque es. Non minusque pedes, nora calidos, nudus habe-gidos nu- re, de quo in eodem lib. M diXerat. Si verre nudos habeat i do hJς' nec admodum calidos, ae manus, collum P .crura dispergat ira tuis ' -, malum es significat enim inquietationem. Mando invises m d sti, ac Praesertim mulieres, pudenda c0ram astantibus denudant, pessimum est, aut enim deliriumὴ sturueuit, exstinctionem facultatis denotabit. Atque haec obiter de prae inorbis, dictione ab extremis partibus, de qua re in secundo libr. n.
357쪽
eta coctione aliud cruditate excrementorimium potentiae naturalis a quatuor, ut etiam di-ὶim est, functionibus robur ac infirmitas in
notescar, omniumque maXime eXalseratrice seu . cIncoctrice, atque eXcretricequia. ad has referuntur coctiones omneS eXcrementO
rum,&eXcretiones, quas Medici mi, appellant, atqueipsa non minus eXcrementa,quorum quidem OmIIumi 0bservatio magnam praesagii partem nobis perspectam ac cogni iam reddit :i itaque in hoc libro, ut jam captam praedicendi me-ih0dum ex naturali facultate prosequeremur de coctionssiuS, cruditaribus , excretionibus ,. diebus criticis atque crisIbUS sigillatim a ,singulis cum excrementis, tum ipserum eXere ii nibus , Prognosticum indagandum duximus. . EXOrdi Rurque a praedictione ex coctione atque cruditate eXcrememi0rum, quae in ad praedicendi rationem faciunt, ut sine ipso' inm cognitione, nemo possit quicquam certi de aegrotantium:
i/Jhie vel morte assequi. Dod , ut probe cognoscatur, in- C0ctio pyψmi quid coctio 1it , & quid cruditas , quotupliciter acci- lyid Spλλῖur a Medicis, atque quomodo fiat , intelligendum es L 'Ri R. in hb. i. Di im. de cossione ita habet. Concoctio enim 'rq qm eorum, quae praeter naturam sunt , est ipsa maturatio mo .' At ipsa e0λο in coquentis substantiam deductio quaedam est qVa coquitur. Han clarius Galen. in 3. de natura bum. - in lib. de 3 t. dist . e . . expressit, quid sit, ni, gyyyn dicens ; 4se ciborum alterationem in propriam es com
qVJlitatem ejus, quod nutritur , quam Graeci tep
358쪽
sotant. Hanc veram Medici ac Pr0priam cocti0nem vocasti quam ad praedictionem Medici ira uoa considerant, veluti a teram, quae penes eXcrementa biliosa, & summe putrida astenditur , quae es asteratio non ciborum, sed ROXiorum hum6 rum , in qua paucum est, quod in alimentUm muretur, vel nihil, quam Medici in morbis acuti8 maxime ad prae iis , erispereant. hia dicimus morbum habere crementa c6dc6ya& cruda. De qua Galen. A a. de vis. rat. in aretis in liust modum: Nempe biliosa cruda ita appellavit, quoniam & en
crementorum coctionem appellat; quanquam mutata muri ronon possunt, ut bili S utraque, dc Di Graeci S ia , ιι dicunt K. Veruntamen, quoniam & talia evincit natura, coit a quidem vocare consuevit Hippocr. . eXcrementa hujusmodi, quae a natura ipsa evicta sitim, cruda vero, quae non fiunt evicta. Galessiis 6. uid . comm. a. text. 9. concoctionem biliosorum humorum Vocat, mutationem in optimam qualitatem, & me diocre quoddam temperamentum , & in a. de et icti. text. 1 . scribit concoctium omne dici, vel quod a calore na turali mutarum nutrit, vel si non nutriat, quod a natura de
victum sit mutarumque in sinim naturalem statum ; ut bili , quae in homine sano erat pallida, pariumque acris, flava & sum me actas facta dc multum foetida, concocta dicitur, ubi misthiacriS, minuS colorata & foetida reddita est. I iunt vero ex concoitiones bilioserum putridorumque humorum natura, Rhque cauditat , morbo praevalente naturae, ut Galen. iii
de misit. t. med. docuit. Sed nunc ex ipsis praesagium iβmorbis perscrutemur. Cum itaque dictum sit, coetiones in QP crementis naturam praevalentem demonstrare, inde affirm bemus nihil magis salutem nobis significare , quam excrem*R ΦVideri concocta. . Proinde Galen. in libr. liri. medicisalis 83. coctionem esse ex salubribus signis stativit; propterea Qxjy'
359쪽
Ckp. I. DE PRAESAGIENDA Vi A ET MORTE LEGROT. 3 ses postea : Octinaes celeritatem portendunt Iudieii, securitis is e salubrem, & Galen. ia I. libro de Crisb. cap. 18. dixit: c6ctiones signa nunquam male apparere: tantique hoc signum est ad pr dicendam s8lutem momenti , ut Galen. in libr. de
constit. art. med. nuper citato, assirmaVerit, hoc omnibus commune esse, nunquam morbum solvi posse, nisi prius in excrementis coctioni8 signa conspiciantur. In morbi S, ventrem occupantibus, oportet concocta alVi excrementa videri, de quibbus Hippocr. in a. Prognost. a) Alvi excrementum optimum , quod molle sit me co M'um est, quodque ea b0ra exierit, sin tempore saliitatis consueverat, quantitate vero, quae sit pro. ratione cibi a sumptis tali enim existente dejectione, inferior venter sanus est. Galen. addidit , subrustiumque debere spectari nec admodum grave olens. Eodem modo in acutis febribus. inflammationibus hepatis, ventriculi, diaphragmatis, lienis, urinae concoctae spectabuntur, si ad salutem tendat morbus, de qua etiam in Prognosticis b): Urina optima est, si candidum sedimentum fuerit, haese aequale per omne tempus , dum modibas judicetur. Semritatem enim ac morbum fore brevem significat. In morbis vero pectoris & pulmonum sputa concoctae cerni debent, de quibus Hippocrat. in eodem a. Progu . e texi 3. ita habet. Sputum vero in omnibus doloribus, qui RVt circa pulmonem N esas cito promteque expui c0Πverit, is flavum sputo ostide permixtum apparere. Galen. in I. si bor mor. dixit, sputum concoctum esse album, lae-
ς , aequale, non admodum vel tenue, vel crassum , quod- qne facile exspuitur. Atque hae notae sufficerent pro cognoscem λ Q0ctione in urinis, dejectionibus, atque sputis. De hiSpo-ix rius , de omnibus quoque excrementiS nos accuratiuS. COLygstmd8 itaque coctiones eXcrementorum nunquam malas, sed p*rpetuo bonas esse. Addimus concoctionem usque adeo adi' urem praedicendam facere, ut omnia, nedum bona signa, una m ipsa coctione conspecta, salutarem morbum demonstrent, qVinimo etiam mala cum si nis coctionis non sint timenda.
360쪽
Vigiliae enim , deliria, Vertigines es comata, dolores, convul siones, tremores, anxietudines, res irationeS dissiciles . atqu alia, quae per se mala existunt, . cum 'ignis coctionis, salutCi futurae crisis solent non raro esse indicia. Omnes itidem ex cretiones, post colitionem apparentes, salutares eXsistunt, a na turaque praevalente fiunt, ut Galen. iΠ prim0 Epidem. OOM. a. text. 4s. ita docet: siuando igitur post morbi coctionem ali
quis humor vitiosus excernitur, tuuc c0rpus a Uatura ea purgatis.
Et paulo post : Et propter hoc atra bilisseae alius omnis bo cemodi humor, ubi Mna coctioHis in morbi proce su apparuerint, bonam Agnificant evacuationem : Ex quo merito Hippocrat. in quarto, de Vict. rat. in acu . a text. IO. dixit: Et si e nil ribus fluxerit sanguis , solvitur aegritudo, atque s sudores sui
venerint Iudicatorii legitimi, cum Erinis albis, crassisque Lepction' Dibus subsintiis. Sed dicet aliqissi, quo tempore m0rb0rum stillo conspiciuntur coctionis signa 8 Non principio; cum h0c tem id suui. - morbi plane crudi exsistant: non etiam augmento, qu0d tunc imperfectae conspiciantur coctiones: restat, ut in statu, quo tempore natura humores cogit. Ex Galen. in primo Ap ri . aa. scribente : coctionis fgna nunquam in morbi principis conspici. Haec vero , ut Galen. in lib. de Constit. art. mei cap. 18. scripsit: agasseentur ex propriis excrementis: eos enim m0nta , fui in ventriculo, j parte cava jecoris, mesenterio pilfirmi, c0πcoctae alvi de ectionessislutares denotant; jurinae illosi qui in toto venoso genere, in renitas atque sestea, fundantari sit que excremeHta tulfi rejecta concocta, qui in thorace ac pulmosii bus sunt; non minus suam in Domitibus coctiones, asectus vi' tris juperioris a omae ; j excrementorum, quae per palatam, β'r , atque Uares descendunt, cerebri assecttis. Atque haec sint distinde praedictione in morbis ex coEhione. Nunc ex cruditate id mcxudit* Persequemur. Ex qua nunquam quicquam honi praesagiihy Quibi,. PQxPVixto malum; adeo ut, etsi aliquando , ut docebimu inaturae judicia & morborum solutiones fiant, hoc es: tamen xyrum, atque infidele satis, ad certam de filii te praedictionem 'μ