장음표시 사용
411쪽
itaque magnum robur signum erat in eXitialibus morbis cri iram masium futurarUm imperfectarum. Eaedem notae erunt impersectarum, dc persectarum, hoc eXcepto, quod imperfectae fiant plerumque cum inccepta aliqua humorum coctione, ita ut potius in augmentis fiant, quam in principiis, & non absque alibquo signo coctionis; Veluti si alvi excrementa fuerint liquida, A postea parum incrassentur , sed tamen inaequaliter, ita ut si hac die crassiuscula apparuerint, altera rvrsiim liquida; δρqubd ad urinas , cum aliqua sit in sedimento bona mutatio,
vel in colore, Vel in contentis, quae tamen non sit stabilis, sed satim redeat ad solitam cruditatem. In porniciosis itaque morbis, vires robustae dc validae hujusinodi imperfectas cris es multas futuras praeindicare solent, antequam moriantur aegroti, doptiesertim, ubi quaedam coctioni S praeludia apparuerint. Nam Ex eo qui fieri potest, ut natura robusta, in morbum agenS, aliqua ctione in- levi coitione ipsum non mutet; necesse est enim morbum altu cepta Squaliter a natura pati. Hinc in morbis lethalibus non raro ine crementis, praesertimque in urinis, selent videri quaedam signe c0ctionis. Nosque saepius in pestiferis, aliisque febribus
pernicIosis, urinas vel tenuissimas, rustias, melioris coloris, δύςrstiliores factas, δι crassas turbidasque ante exitium claruisse,
sedimentumque aliquando habuisse, vidimus. Sed haec Prae-ὶkilia coctionis neque augentur , neque stabilia sunt ; statina odim mutantur in pejui: de hoc est, quod nos monuit Hipp. a hi dictum est , his urinarum aliorumque eXcrementorum Prae-ὶh HS c0ctionis , Medicos fidere non debere; haecque co-gR0sti ait Hippocr. quod stabilia non sint, neque diu durent. 4 'mus, quod ex praxi didicimus , quum in morbiS aPPDI δὴ iis es cum iis peseludiis coctionis, vel etiam absque lethali j qqQ signo, Sc febris perseverat, praeludiaque coitionis non ' g tur, signa lethalia esse exspeitanda; quando illud nobis in gyymento sit, naturam propter magnas vires se di i sustenta,
istrVare, tamen qhucquam morborum causiarumque non
412쪽
posse superare, proinde l6ngo tempore morbo oppugnatam marcescere, succumbere, atque exstingui, est necesse ' G. proxime Patavii , una cum Allea sind. Masaria, Hier γω. Aquapendente, Medicis celeberrimis, in Marina Tevoti se renissimi ducis G mMi nepote, juvene quidem sanguinea, moribus vere clarissima, Marebeo Mauroceno , juveni clarissi
mo nupta, observavi. Haec enim ex abortu in febrem c64
tinuam ardentem incidit, quae incepit cum gravissimis sym plomatibus, quippe dolore capiti S punctorio vehementi, perapetuis fere vigiliis vertiginoso affectu, siti intensa , & perpe tua jactatione corporis , summaque inquietudine, quae omnia
cum urinis crudis mortem subito minabantur ; tamen ipsa m0uebo magnis viribus reluctato, etsi natura nunquam quicquam morbi stiperare potuit, primo sanguine cum uriniS crassis , 0h-scuris , rubris , habentibus sedimenta crassa , e nare sinistra erumpente, una cum vomitu, SP per alvum rejectis copi0sis excrementis pituitosis admodum lentis, δd biliosis, interim porraceis, interim aeruginosis, itemque sudore copioso , fuit
judicata; a qua tamen neque alvi excrementa, quae persevera' runt usque ad exitium, neque urinae probam unquam c0cti0 nem fuere assecutae; neque minus, etsi sanguinis e naribus ex
cretione, & vomitibus , ac vel etiam aliquando sudoribus se pius fuerit judicata, dc exinde videretur satis allevata, tamea nunquam, ut dictum est , excrementa illa probam conc0 ijd nem habuerunt, etsi aliquando viderentur, aliqua scilicet diς, meliorem coctionem accepisse, tamen illa concoitio per diζHi nec plus, Perseverabat, rursusque redibant excrementa ad pristrem cruditatis gradum; quo factum est, ut dixi, clarissim HjuVenem, Propter maximas vires, diu cum morbo pugnat' ' Plures crises imperfectas habuisse, quas ego perperito m)ὶδ esse ae lethales praedixeram; quod nimirum coistiones in ζ
crementiS ineeptae nunquam a natura augerentur, atquQ qqqqnuHquam inamunis febre remanserit. Sed jam morbo ingx Vescente, Viribus tandem resolutis, post multas imperis Τcrises, obiit.
HRδες lubens historiam adjunxi iis, quae de his crisibu β' j
413쪽
cap. XI.) DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE AEsllor. 39
silere adpotata, ut cistrius studiosi assequa lim , quomodo debeamus crises magii imp rfecta8 leurale que praecognoscere, quibusque signis Dbis innotescant; quaesulit: quod morbo vel
omnino exsistente crudo fiant; Vel cum principio quodam comebitionis, tertium, quod illa praeludia concoctiqnis nunquam augeantur, & ΠOD durent, inaequaliterque etiam appareant; quartum quod nunquam febre aegroti prorsus liberentur: atquelibe est, quod Hipp. M a. Epi . a vocavit judicatorium non ju- quod aut, ut Galen. docet, est dimilis judicii, quippe is praerucente Must kUali; aut stibale , ubi Em cum aliquo exitistii signo appareat. Quintum addimus , has quoque cris es ab
excretionibus, judicari seu cognosci, quae aut sunt immoderatae & nihil juvant, aut sunt paucae, non respondenteS noXiOrum humorum quantitati excernendae, de quibus Hippocri ius. 1. Epidem. b ita habet: res succedebant abscessilis, aut mall0-
res, quam ut ferre pulsent, aut rumores, μam ut nori se qui quam, sed statim redierunt, b deteriores evaserunt. Et ab everen0nibus sudores, aut multi, aut pauciores, de quibus itidem Hipp. 6 Sudores multi, bis ramum ab rat, ut recrearent, uestiam contra Lederent. Et d sudabant semper quidem, sed non toto corpore. Et postea H Paululum in fronte elaviculis exsud hyn, sed nemo per totam corpus. Itidem malae sanguinis eXcr xj aes, de quibus Hipp. f etiam dixit: Hic savguis de nar, i, visi paucis, admodum pauc*s erupit. Et poste' g): Nam Philiseus quidem Epamenon , Silenus : quibus parum quartoq tuto, ex naribus illavit, mortem obierunt. Et de dejectiopi Is malis: Erib) Alai turbatae brant, bilios paucis meris tenui-mqrdoribusque, b frequenter destibant. Quales vidi in λιμ
Rivd mea uxore dilecti via, cum febre ardente , quae tune
ς itincta est. Alvi itidem culliquationes, de quibus etiam iut Vist Epiclem. i) Unoque serbo, quot loreis morbis, Vel acutist 'ς 4Vtur, ventris sitio Omnes praecipue mortui fiuvi; & sic de
414쪽
. de aliis. Demum Vacuationes Omnes morbi ideae non respon dentes; quippe veluti in Dituitosis merae biliose, & e ebusti rio, de quibus nuper satis accurate egimus; aut locis asse fisi non respondenteS; ut quando uterUS laborat, si sano uis ebus erumpat, aut si hepar e sinistra, & si lien ex dextra D ' mum distinguuntur eae cris es imperfectae a perfectis, quod imperfectae nant nullis conspectis signis coctionis, atque viribus
minus robustis. EX quo merito, cum natura nequeat quic
quam morbi alterare, & concoquere, sed statim magno mouei bo, quod magnis Viribus non constet, prima pugna succum. n. bat. Perfectae vero fiunt in corporibus robustissimis , quae non semel, neque bis, sed plurieS morbiS oppugnata, & n0n ni si1 spatio temporis superantur, quo tempore aliquid c0ptra morbum etiam agentia, ipsa paululum alterant; hinc quaedam solent conspici coctionis vestigia, licet levia, quae tamen pedum non augentur, sed neque diu durant. Asalutaribus vero etiam distinguuntur, eo quod ipsarum coctio non augeatur, neque, ut dictum est, diu, si quod vestiri uni cocti0nisap pareat, durat. In salutaribus enim praeterquam, quod messi festiora signa coctionis appareant, etiam in dies magis aligei tur , & stabilia videntur, atque in his quoque aegri in melius
mutantur, febre aut omnino relinquuntur, aut magna ex p r
te liberantur. Sed unum harum exitialium imperfectarum cs, sium proprium esse diximus, quod non nisi in robultis c0spo ribus fiant. Cujus veritatis exemplum nobis esse, ad id quip Pe cognoscendum accommodatissimum, illius mulieris hillo Tiam, qHae in mendacium foro decumbebat, quae juveni robustissima, ante exitium, plures hujusmodi pugnas a ma τ' morbo, Sc crhes ob virium robur, etsi quicquam m0 hysalterare non posset, sustinuit, de qua in lib. 3. Diue pocr. ita habet. Mulierem, quae deo imbebat in mea Visssor0, prim0 enixam cum dolore maseulum corrupit
Ditio satim stibunda, cor illi dolebat, fastidiosa, ou hyda, venter turbatus tenuibus, paucisque, non dormivit tero die aliquantulum riguit modicus seeuudum
415쪽
ίCAp. XI. DL PRAESAGIENDA VITA ετ MORTE AEGROT. 4oi isti ius sudor. . Tertio clim More dejecit alvus truda , mulsis, tenuia. ρπstris subriguit, omitia irritata sunt, insomni olitumn diem laboriose transegit. Sexto eadem erant, a
zij reddidit humida, copiosa. Septimo superriguit, febris acusis fltis ingens, sebii fovit, sub vesperum per totum corpus sudibit frigidum, frigus partium extremarum, nec reddibat illi calor. Iurim que nocte superrigit, extremitates calorem non recipiebant, ybu dormivit, nonnibis deliravit, statimque ad mentem rediit. o jub circa meridiem rediit calor, sitibunda, comato se, vomuit bilio se, pauca, subflava. Nocte graviter se habuit, nihil quietiit, multuan latim minxit inscia. Nono omnia fuerunt remissio, subsuperum comatosa, altiliasstulum superriguit, vomuit an ara, bis liblia. Decimo rigor, febreis exacerbata est, nihil dormisit. Mane multum, in qua nibit subsideret, reddidit urinam. Extremapartes 1 toeperunt ealorem. Undecim0 virulenta, bilissa vomuit, non multo post riguit, russa que extremae partes frigescebant. Sub vesperum rigor , sudor frigidus, multum vomuit. Nox gravis fuit. Duodecimo vomuit multa, nigra, faetida, Nullus multis, stis laboriosa. Tertio
decimo nigra, virulenta,multa v0muit,rigor circa meridiem. siuarto decimo die anguis de naribus. Defuncta est. Annum aetatis agebat ei citer septimum deeimum. Dignus fuit hujus mulieris castis, ut, ad cognoscendas cristes lethales imperfeltas, a nobis accuratius audiretur; nam omnia signa exitialium imperfectarumque crustum, quae nuper a nobis producta sunt, in hoc casu faciler e0gnoscentur. Atque haec de cognoscendis exitialibus cris,hus: superest, ut ad crisium species, aut modos etiam exacte ς0gnoscendos descendamus, quod scitu certe est dignissimum. C a P. XII.
De cognostendis eri us, quae per ab cellas, j quae per excretionem sunt futura. primum facit ad praesagium salutis vel mortis specialium
risium cognitio, nimirum , an eae sient Per aliquem ab-ς, ii diu, an per aliquam excretionem. Itaque in Primis eas cri-
416쪽
Crises quae per Abscessus fiunt
ses indicabimus, quae per abscessum fiunt, & deinceps il
las, quae per humorum e cretionem. At cum nomen abscessiis sit sequi vocum multis diVersis competens, hoc ipsoque no mine multa diversia intelligat HipPOc. propterea haec omnii distincte sunt cognoscenda. Abscessus nomine Hippocrate, aliquando intelligit humoris translationem de una parte corpo ris in aliam. Hosque abscessus Vocat Per effluxionem, de qui
xionem fiunt, cullusmodi es sa uis e naribus, pus ex asin, sputum, , urina. Quomodo dysenterias, lienterias, tenes modes, sudoresque, abscessus dixit. Aliquando per abscessuri intelligit suppurationem, de quam Prognosticis b)lix: reviores in sentre minus faciunt absce filis, quam in praecordiis, teste enim Galeno ibi suppurationem intelleXit. Tertio intelligit
humoris decubitum ad aliquam corporis partem, quo vel duetor & tumor aliquis concitetur. Quomodo nos dicimus, proprie magis abscessus nomine intelligi omnia cutis vitia, tipraesertim, qui e liuid si ib cute a causa interna humoris erumpit, quales sint omnes tumores. De crisibus itaque per ah-scessus , seu per cutem, seu per tumorem aliquem futuris, quae fiunt, ubi humores abscedunt ab internis ad cutem, quam aut maculiS afficiunt, aut in tumorem levant, nunc serm0 a nobis institui Alr. Pro qua re assequenda in primis videndum erit, qllaenam crises per abscessiis, & quaenam per humorem eXcreti0ne fiant. Hoc vero facile cognoscemus, cum recte humorum iacorporibus inclinationem cognoverimus, utrum inquam humo reS tranSmittentur tantum de parte ad partem, an praeterqu/ssit quod tranSmittuntur, etiam foras excernentur permeatus, yycuandis humoribus destinatos. Hoc modo cris es per exςxptiones, de illo per abscessus fieri dicimus. De quo mod0 cx; sium Galen. in lib. 3. de Crisbus: it a scripsit: Summatim nihil aliud oportet consderare in modo erises, praeter No Vrliotiouem, quam mani se ostendit Hippocr. in Prognosticis Hi
417쪽
iis, in quibus vomitres Dbsecuturus est; partim spirandia ultatem, oculorum ballucinationes, in quibus pro imbi sanguinis e Naribus exspectatur; ac praeter ista disim res de urinis, , alvi excrementis, in quibus inquit a Sin Ἱj bilissa fuerint alvi excremeuta, neque facile solubilia, erimpermista, nine uriua multa valde, es multam habens su filutium. Si quid evim tale fuerit, manifestum est, quod bu repit aegritudo, j per ista expurgatur; cum vero bueston resim, se protrabitur morbus, cum signis tamen salubri-
his, Iuturum obsce sum exspediare oportet. In tertio vero Progus. Galen. scribit, morbosa calidioribus humoribus cum aegri viribus vehementioribus per excretionem judicari; atque his contrarias esse affectiones, in quibus facultas debilis est, & hu-m0r frigidu8, quae nec excretione nec abscessu desistunt; sed
haec aut corrumpere aegrum, aut perquam longo temporis
Latio vix coqui observamus. At humores calidi non egent facultate valida, ut abscessus fiant, veluti frigidi, qui non nisi ar0busta vi moventur ad abscessum. Ex quibus praeter crisism0dum ex humorum inclinatione cognoscendum, quippe ad abscessum inclinatum iri morbos, ubi neque signa vomituum, neque haemorrhagite, id est, sanguinis fluxus, neque alvi dejecti0num, neque sudorum, neque urinarum copiosarum ap-pstruerint ; etiam hoc itidem ex virium magnitudine, & hu-m0rum morbos foventium natura, conjici poterit: ex humOribus enim calidioribus facilius excretiones; abscessus Vero, Rhi ad excretionem natura nullam habebit inclinationem, ne- qn hi opus habent vali oribus viribus, cum suapte natura fa-4 ς QS parte ad partem moveantur, & decumbant, crudi Ve-x' RQ crassi plerumque in corporibus robustis, si longiuS mo 'q) protrahatur absque signis exitialibus, in abscessum aliquemq*ςumbent. De his Galen. in 3. Prrans. comm . ita habet: igitur asolet natura in in partem quandam ignobiliorem expella δ' ei per excreetionem corpus nequeat. Saepe enim definib
418쪽
tum jam est, ut humores calidiores tenuioreSque paratissici; sint ad excretionem, crudi S Vero crassis mi per abscessuri Ab ὸς concoctionem natura medeatur. Sed age signa modosu, qui dicamus, quibus futuros abscessus in morbis praescimus. Gisbus sig- in fili. 3. de Crisibus cap. Elt. scribit in morbis acutis & ealidi, nil in si crisis fiat primis periodis , excretionem sperandam esse; a , , morbus fuerit diuturnUS & tardus, atque urinae fuerint ibit deuiu,. go tempore tenues & crudae, abscessum futurum. . At hi non satis sunt ad abscessus praenoscendos 3 plura enim addi est opus:& primo , quod morbus habeat signa salutaria, c0rpb raque viribus satis .constent. Cum dictum sit, debilem facul
talem non posse crudos crassosque hUmores mOVere ex viscearibus ad partes ignobiles, ad quas decumbentes hum0res ah. scessus faciunt. Qiiod morbi, longi, & tardi ab hum6ribus crassis & crudis foveantiar, satis liquido constat, qu0dque hi
quoque humores non facile, Vel etiam a robusta natura, m0Veantur ad eXcretionem, eX Galeno dictilin est; qua propter necesse est, ut aut aegrotum corrumpant ; aut, si convaliturus sit, iis eXcretis ad aliquam partem ignobilem abscessus fiant , vel Paulatim concoquantur, tametsi hoc ipsum, ut per cone0ctionem medeatur, teste Galeno, eXcretio quaedam est, quae per urinam magna ex parte lapsiam sit, raro per alVtim. Sitna vero futuri abscessus Galen. hisce verbis complevi est, dicens. sero ad absce sus convertuntur, communia pii
dem omnium indicia sunt , salutariter se habente aegro , neoAe morbus s0Datur, neque urina multa, malum babisi subsidentiam, sed cruda b tenuissappareat. Quae ex Hip pocrate accepit, in secundo libro Prognost. Ο text. 26. ita habQst
te. ' cinyiderandum est in hune modum: si febris de tines, ου
lor non demit, b puris excreatio non excernitur ex ratione, παρ' M lissae fuerint alvi de ectiones, neque solutiores, nisincerae, nec utris si Modlim multa crassa, ac plenius obtineat edimentum, promittitur
ro ab omnibus aliis Dissalutare his tales fore abscelusspermisH De urinis abscessus significantibus in secundo Prognosticorνφt
419쪽
cap. XII. DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE AEGROT. os
abjvi ne Frudam multo tempore, spridem alia ipsis sina solubriu strint, bis abscessum exspectore oportet, ad loca, quae s/b septos, justerso fuat. Idem Dre, δέ is libro tertio a , mlagitur. Sina stiris prorogatur , salvo assectio bomine, nec dolore detinenteis,t ob aliquam ijammtyti0Hem, aut ob aliquam causiam euidensis, exstetitari oportet abscessim cum tumore aut dolore, quilinjrticulos maxime inferiores decumbat. Galenus ait, spem esse futuri abscessus, ubi febri S neque propter aliquam partem a sectam curatu difficilem, neque propter commissum aliquem errorem prorogetur i necesse enim est crassis crudisque humoribus, quos tape natura solet ad ignobilem partem e visceribbus protrudere, febrem prorogari. De quibus in lib. q. 'bor. A. dixit: Quibus ad Dat febres longae, iis tubercula, aut dolores ostea articulos faUt. lare ubi febris ultra diem vigesimum
pr0r0gatur, teste Hippocratemno Progn*8. b text. a . cum dies vigesimus sit terminus acutorum morborum, in morbo quidem saltitari, & urina tenuis, & cruda, longo tempore mi img tlir, converti ad. abscessum morbum sperare possimus, eoque magis, ubi humoris alicujus crassi purgationem silbsequatur sblvitur enim morbus. De quo noS Hippocrates iΠ q.
apbor. 7 . commonuit, ita dicens. siuibus septa est in articulis Vre ii ce lum, liberat eos ab abscessu imna multa, Ur crassa,
qt, qualis in febribus , eum I blitudine, quarta die, quibus num
Vi ivripit. Unum videtur necessario cognoscendum, quiPVpq, quibus signis morbum esse salutarem cognoscamus. hodHipp0crates in libro tertio Prognost. 0 text. 1 o. ita habet: Eui 'im convaliturus est , facilius spirat, sine dolore agit, noctu dor-φ', b alia Agna sto uri sima habet. hiare haec erunt signa
'mmunia abscessitis futuri ; propria vero, quae in partibus aut p*rdiS aut infernis futuros denotenti Hippocrates isseeuuta
E s. text. 6a. ita est complexus. Absce sus conspuat bi in V. Hfernis, quibus circa ilia inflammatio fatigat; illa in si e
420쪽
Loca ad quae abisseelsus fututi
nis, in quibus ilia molliora, V Ve dolore per uvt. Si vero ali quondiu spiret disculter, sae oliqua alia causa de mcnt. ab
Galenus in tertἱο de Cri sibus cap. illi. etiam docuit, dicens a fessus sperandos ad loca i eriora, quibus circum praecordia, illi quid inflammationis atque caloris luerit I ad Aea superio jubii repunt, praecordia mollia perpetuo es e ac me dolore, , a,ud aliquod tempus anhelitum habebit docilem, me ocessione nita
Sed particulatim locorum, ad quae futuri abscessus fiant, si gna paulo post hisce verbis expressit salem. dicens: Propria um i in morbus non fuerit valde diuturnus si subita disseultas unis litus laboranti superveniens, mox quiescat, eamque gravitn espitis ac dolor subdiequatur, gravis somnus ac surditas, bule in glamibus post aures necessie est abscessus feri. Si vero morbus Jam distduraverit, neque ustum ex bis signis assuerit, sed tu aliquo ex A- eis inferioribus , vel gravitas, vel tensio, vel iustammatio, vel dolor apparuerint, huic abscessus ad partes inferiores est exspectar dus. Autor vero Prorrheticorum in ri 3. prognost. text. 76. de parotidibus ita habet. Somnus gravis eum dolore capitis, ae ''ditas statim adveniens sunt signa parotidum. Sed longe plura ibi
de ratione futuras parotidas praegnoscendi scribuntur, qβη brevitati studens lubens omitto; atque enim, quod, ubi d*Praedictione a parotidibus ex proposito agemus, haec 0mdj longe accuratius adducere cogemur. Atque haec de crisiossi per abscessus futuris dicta sitit. Nunc de cognoscendis criti bus , quae Per eXcretionem fiunt, agendum , quippe qβη aut Per fluxum sanguinis, aut per vomitum, aut per alvi dς jectionem , aut per sudorem , aut denique per urinam filiRI EXOrdimur vero ab iis, quae sanguinis eruptione fiunt CAP. XIII.
De praedicenda crisi per sanguinis eruptionem, seu 'πν' Jam descendimus ad cognoscendas crisium species, qVN