장음표시 사용
431쪽
cip. XIV. m P0sASIEN A VITA ET MORTE AEGROT. i ut Galen. notaVit is 3. Prorrbet. I aenim fmguinis, invenis astruata, tenue uim serim in verirem confluens cardiolias urit , in os ipsus as sim, quod omnium fere partium maxime . fati ni facultate praestat, pluriMa autem ab dant ite portio adisserum repeos locu , in quem ae primum deferri consueverat,
A rum dolores efficiet. coibus redditur etiam in J. Coae. praes cla6. Sensio aestus ardorisque circa spinam; signum quippe
recurrentis sanguinis per magnam Venam, quae spinam pem septat , quae ad lumbos , maXime fervida motione sanguinis, aestuat. Atque haec sinit signa fluxuri sanguinis per uterum, quae adhuc facient indicium magis certum, ii menses suppresti fuerint, atque haec eo tempore illuceant, quo soliti itierant menses per valetudinem fluere. Quae omnia si na in homine hi, quidem melancholico, quibus per haemorriloidas fluere san- haemoriguis fuerit solitus, atque fuerit suppressiis, sanguinem per naem0rrhoidas fluxurum indicant: primum dolent lumbi sine causa, & diuos ventriculi itidem dolet, de quibus in Pro arieticis b) legitur: Lumbis dolentibis cardialiae recedentes se uim Ier biniorrhoidas erupturi Mna sunt: arbitror autem ob0springresse haemorrhoidum eruptionis nam essee. Praesenti S autem a fecit0nis ait Galen. perspicua symptomata, nempe copia invenis acervata, serum dentie quoddam, in ventrem confluens,
ς)rdialgias parit, in os ipsius ascendens, de multa sanguiniS PODiio deorsum tendens lumborum dolores facit. Quare dolor lumborum, tensio, lassitudinis sensus, dolory dtriculi oris, atque aestus do ardoris sensus circa spinam 'rii, in hominibus melancholicis, aut mali habitus, fangui-ηςM Per haemorrhoidas fluxurum indicant, praesertimque si ' nuxerit, & modo fiterit interceptus: in 3. O . praesam c)ῖ text. 37. Dolores in lumbis eruptiones sanguinis senificarat, 'M sine manifesta causia in melancholicis, δι quibus consuetae : βx haemorrhoides, magis accedit. Sed satis de cognoscendacruqηα fit per sanguinis eruptionem, diXimus. Nunc ad eam,
vomitibus inmotescit, descendε uia
432쪽
CAP. XU. De e scenda eris, per vomitum fit. cfiss Cum non raro soleat crisis vomitibus fieri, morbosque judi
quom0- care, propterea necesse est, ut signa quoque, quibus ab
sibi. innotescet, sedulo cognoscamus. Qitae Galen. in lii. ita ci. 3. de Crisbtas haec esse statuit, quippe Molorem capitis m6rdi
tura eog- cantem, seu acrem, seu acutum, oculis tenebrosum, seu caligi noscitur. nem obversari, morsus OriS Ventriculi, fastidium ac nauseam
seu subversionem, ubi praesertim est futurus pituitosus, sputum tenue abundanter eX ore assivere, labiumque inferius ag tare, seu ti emere, pulsuSque inaequalCS altos atque dur0s: alii addunt jactationem seu inquietationem, linguae amaritudinem, rigores, spirandi dissicultatem. Ceterum, ut futuri
vomitus rationem habeamus, Primum sciamus, ex motu hum0rum ad stomachum, futurum vomitum facile cognosci; qu0niam natura a Venis ad ipsem Ventriculum humores n0xi0stransmittens, & expultricis stomachi irritationem ad excernem dum seu expellendum moVet, qua vomitus fiunt. Itaque cum humor per venas aestuat, agitatur, moveturque ad stomachum,
anxioS aegrotos, & inquietos reddit, quod tamen signum iaomnibus fere crisibus observari solet. Primo vero ob exhala tionem humorum ab ipso ventriculo, quae meningas seu mem branas cerebri afficit, capite dolent, & dolores, ut Galen. Π0ῖν Vit, sunt mordaces ac acuti; veluti in futura hymorrhagia test sWi, minimeque acuti, qui non abilioso acrique humore fiant ob eandem quoque fumidam exhalationem, quippe ipsius dii fusione per humores ad oculos, vomituri caligine, Verrig/' tenebricosa, tentantur aut ut ait Hippocr. in I. Prornet. β 3Q- caliginosum seu tenebrosum oculis ipsorum observat in 'Cum movetur vero humor biliosus a venis ad externas Vζ'δ''
.egri rigent aut horrent; dumque stomachum invasit, fasti
433쪽
cip. XV. Dd PRAESARIZNPA VITA ET MORTE A spor. 4rybi ς ventricul , qVod an iqui cor appellarunt morsum facit, nimirum vellicanS 0s i Palm mpX me sensile. Cumque etiam hilanior has partes superas petit & Occupat, primo partes infra hyaybehondria frigidores redduntur, tum, quod calidi humores
id superiora ferstatur, tum maxime, quod cogatur calor nat, Viis ad interiora contrahi dc recipi. Cumque, ut dictum est, o, stomachi molestat, Vellicando , mordendo, ac testuando, fiunt fastidia, jactationes, cardiogmos cordis; atque jam vomituris os sputo tenui plenum eue videtur, ut Gal. ait, propter tunicae communitatem, quae una est ori toti interno comtinua, faucibusque, d stomacho & ventriculo. Hinc sit, ut labium inferiuS interdum concutiatur, ventris ore ad vomitum excitato; nempe labii concussio tunicam eam, quae ab ore in
ventrem extenditur, tum morderi, tum vellicari, tum concuti ostendit. Neque mirum est, ad humorem acrem, mordicantem, aestuantem, ventriculi os eXaestuare, vellicari, δο excitari expultricem ad vomendum. Hinc divine sane noster Hippocr. in lib. 4. Apior. ιθ dixit: Non febricitanti tibi fastidium, tardis dolor, vertigo tenebricosa, j oris amaritudo, purgatione per supera opus esse significant. Quasi innuere vellet in febricitantibus haec vomitum praedicere, qui ni succedat, hebetem naturam medicamentis esse excitandam. Quare praedictis signis seu symptomatibus conspectis in febresalutari, eX ardentium genere, utique vomitus praesagire poterimus. Quae signa ita Hippoc. - 3. Prognost.b text. 3 o. habet: Si quis per febrem non exitiosam dixerit caput dolere, aut etiam tenebricosum aliquid ad oculos o fruari, si ventricesi dolor in eo exstiterit, biliosa vomitio aderit. yy rigor prehendit, inferiores in iliis portes frigidae fuerint, si ac citius somitio aderit. Si vero bibat, edatque hoc tempore, I piam cito vomere. e) Haec accidunt siris j mulieribus potis IMMn iv tertianis, minoribus natu accidunt etiam in illis p Ulmum febribus, continuis , b in veris territanis. Et in I. Fiem. d) text. η . praecipua signa ita expressit. At vero quibus
434쪽
dolorem capitis esse stituri vomitus signum inseparabile, non mi Gg δι cardialgiam, id est,. ori S Ventrie lli morsum necessarib praecedere vomitionem, , & idem iv 3. de Cristas addit, labruini eritis agitatum , cum fili Va eX Ore excidet iri vomitum jam affuturum significare. De a incisi praefregiis. θ Vomiturissimi otio quadamprius recidit. Et hi I. Prorr. 3. Si in r ni ripis eum perfrigeratione sit sputatio,H Fa reu Muntur. At in phri niticis sputationem frequentem, inqua ex Galeno nihil excernitur delirium phrenitieum fimificare Mai or Prorrheticorumq=ὶ stri ssit, malumque esse in phreniticis signum & eam, in qua mul tum effluis sputum, i&, ut ait Galem os sputo tenui plenum esse viderer, jamjam vomitionem futuram significare. cure putatio ante vomitum fuit observata in illo e , qui ealescens et nasit, lavit largius. Vomitu fuere' dicati, teste Hipp0cr. uxor Epieratis , de qua Flippoes .in: Decimo 'ito vomuit bis
Fosa, flava, subereDa, sudavit, Ii ro febre. Et mulier e , quae
de imbebat in littore, etiam quarto vomuit biliosa, flav K subcrebna, sudavit febre liberata est. In quibus ante v0mitus,' cum febre ardente laborarent, eapitis gravitates aut dol0res ex stiterunt, & aliqua ex signis vomitionem significantibus. A. que haec de vomituum signis.
sores futurarum. sudore requentissime morbi acuti sudoribus judicantur: sudoxς Ies,. Rit Galen. omnibus febribus proprii exsistius ii caui. α Pi Vcipue incendentibus ardentibusve ; juvant omnes itin x
435쪽
cap. XVI. PRAE AHISNDA VITA ET Mostri nonim viscerum inflammationes , parotides, lethargos, reli-hubsque omnes caPitis affectus i non minus & febres ex inte inittentibus quotidian , quartanaS, & semitertianas, sudores judicant sed plerumque non solum has febres sed cumhiliosa pituitosaque excretione, aut per Vomitum , aut per alvum, aut
etiam per haemorrhagiam quartanas, si simul atra &varia e cernantur; atque quotidianas simul cum Vomitibus atque everementis alvi pituitossis. Sed de his non agimus; cum nostrum sit institutum, de his affectibiis agere, qui acuti sunt, quique vel ad salillem, Vel ad mortem, judicari solent. Cujusmodi
sint febres continuae, acutae omneSi, Praesertimque ardenteS,
quarum sudoxes proprii videntur ; internae quoque philaginones, inflammationes, dc calidi omnes capitis a ctus. In qui, crisi, diis sane, ubi praecesserint signa coctionis, atque critica signa quomο- illuxerint &perstiterint, qui biri omnino futura crissis praemom d0 p*rstratur , per sudorem eam expellendam scribit Galen. iii θλo bis eap. ult. si h dec signa ad unguem fuerint Obses Va- eogno. ta: quippe, si urina & alvus sipprimatur, δι febris fuerit ar- scuviudens, necessario sequitur siudor multus a rigore. Hinc. in lib. λ id o como I. M text. IO. Hippocr. diXit: Ante xigoremimna suppressones. ωare allat praeter rationem suppressaeXcrementa ,. aut pauciora, quam antea reddita, urinae item suppresse, absque signis haemorrhagiae, VomituS , mensium, haemo rhoidarum & alvi fluxus ,. sunt indicia satis certa sudoris, mill i0que. magis , si aeger increscente accessione deliraverit. At haec necessario etiam spectabuntur signa, scilicet, partes evieri0re8, maximeque facies , coloratiores calidioreri vapor qVi'm calidus, qualis antea non fuerat, eX cute esialanS, a
qὴς pulsus undosus, insigniter mollis. De quo Galeri, in Lb. D f. de Pul ibus cap. ad ita habet: His enim pul us undosus, ψ VJm, sudorem ut plurimum nunciat, at tant0 mssos, quanto 'quior quidem fuerit; non is en te ris vacuus s vero ipse imtς lirrat astus, Armbinum babebis sudoris Ruum, cum undo-μ qRidem, vel abolute magno, non tameia duro, criticorumsu δε- G g g 3 rum.
436쪽
rum. Haec eadem signa leguntur apud Galenum in lilari spraesagio, experientia confirmato; sed addidit totius corp0ris euiici reddi pruriginosam, mollem, & rubram. Necessario cuti, praemollis observatur in futuris sud0ribus, quod & Hippoth.
in Aphor. 1. ita habet: Quibus cutis circumtenditur strinj Dra me sudore moriuntur; quibus vero I a b rara, euvi sudore moriuntiis, Quidem duo Praecipua sudoris signa tan tummodo statuunt, urinae quippe suppressionem, ex qua se rosa humiditas, eadem quidem cum sudoris tum urinae materia, in universum corpus expanditur, proinde sua vi acri vellicans rigorem concitat, qui est secundum signum, ita ut sudoris signa duo sint, & urinae suppressio & rigore atque hinc Ar
te dixit Dippocr. q. boris 38. Si laboranti ardente fibr rigor superveniat, solutis sit. Galen. ia 6. Epidem. ait: At fl assus saxa non si, proximamque e e morbi judicationem praenoveris, aegrotum rige e , sudareque necesse est. Ceterum n0n pedipetuo a rigore, urinaeque supprellione, subsequitur sud0r; aliquando haemorrhagia, aliquando vomitus , aliquand0 alvi fluxus fit. Quare certum erit sudoris indicium seu praesagium, ubi una alvusque supprimatur, rigorque successerit, in str dente febre aut alio affectu, quem sudor judicat, eoque ceptius, si aeger increscente accessione deliraverit. Addimus his partes exteriores, calidiores, & coloratiores fieri, non minus Smolliores & humidiores, atque in ipsis erit vaporatio quaecim calida insolita, pulsusque apparet magnus, altuS, m0lli , fluitans, undosis ideo vocatus, nullaque aderunt haemorrhugiae, Vomitus, alvi perfluvii, haemorrhoidarum, mensium,
aut infinde signa. Quo sudore fuit judicatus Cleonassides o didia b &alii, quorum castis Hipp. observavit. Sed ad mi
narum quoque signa descendamus, per quas plures acut0rβ'
morbo rum fuisse judicatos, & nos vidimus, & Hippocr. io Et demiis se vidisse scripsit. Cujusmodi fuerunt Chaerion o VigςR mo urinis multis biliosis perfecte judicatus. Nicodemus t ῆμ'
437쪽
cip. XVI.) De PRAESAGIENDA VITA ετ Mostra AEsllor. a utinis multi S, albis, in qdibus multa crassa subsidebant. Et 'Hibui, de quo Hippocr- Rit: sireni dragesimo ab pzdicio dies ratio circosedem, st Uariusiis factis es ob res Ys. Est filicet probabile, multitudine urinarum quadragesima sia uitum. De his etiam i/ rimo libro Epidem. η At sero bos ut u sutor praecipue 'mi semis Urer; 'ibus D uis rite e n
Ebs fluxerit, aut qui per vesicam Vrinas multas, cum multo bono e sedimento reddidissent. Nihilominus, quod foditisse dissicile esset invenire certa signa, quibus praemonstrarentur cris es per urinarum eXcretionem, ideo Galenus per negationem docuit, quomodo possimuS Praecognoscere urinas critice profluxuras; quippe, ubi abstat signa haemorrhagite, vomitus, alvi fluxus, haemorrhoidum, mensium, dc sudoris, spes erit, ut crisis Per multitudinem urinarum fiat, multo magis, si alvus, cum copiosiora eXcrementa antea eXcreverit, nune siccior evaserit, aut iuppressa; neque immerito, quod ηt ait Galen. distributo & in venas exhausto humore, qui in Ventre continetur. alvi necessario minuatur dejessio. Hinc
Hippocr. in quarto Aphor. 83. dixit: Mimo noctu plurima, pa vam dejectionem signiscat. Sed tamen necesse est haberi quae- Sudbhi,d in signa certiora. Quae, ut nos observavimus, haec erunt. criticis
Nulla primo aliarum excretionum signa adesse, sed praesertim si Rullum capitis, vel hypochondriorum, vel si omachi, aut intesti--ςς βψium dolorem, morbum que non vidpri admodum Vehemen xςm. Non vehementer jactari aegrotos, nec inquietari, nublymque partem praedictam dolorem sentire. Plerumque hy-p0gst trium sensum gravitatis & aliquando dolores sentire, Vc- ikςRmque inflationis sensum habere. Paulatim plerumque inebpix Privere urina, raro repente, ita ut facile observetur soliis 'ς piosior, & mox augeatur. Sentiunt aegri itidem caloremis V ardorem urinae, quo saepius mingunt. Nam necesse est, p)rtes, cum per quas ad vesicam serosia illa humiditas, seu Rm0r, qui excernitur, pertransit, tum reneS, Uesica, collym, dc meatus urinarius, plus ceteris partibus sensum alib8qζm molestum habeant. Et haec de crisibus cum per sedo
438쪽
rem, nim per urinam, quae ejusdem materiae symptomatae.
sistunt, nunc demum de lignis alvi fluxus. C A P. XVII De signis Cristum per alvi fluxionem. uod per alvi fluxum crises saepius fiant, ipsisque morbi
complures acutorum judicentur, neminem Medicorum latet, ideo de futurae per alVum crisis quoque signis accura tius nunc est agendum. Miror tamen, quod neque Galea. neque Hippocrati signa propria hujuS eXcretioni8 suturae prae monstrarint. Galen. enim in libr. 3. de Cri ibus,' cap. ultivitae hac excretione ita habet. Si vero per excretionem nisi criss fit
subseeutura, manifestum quidem natam est Aurem, nec pro sis; sed ex eo, quod adsunt criss Ava, desunt ratem vomit-m, vel M AlVi de LX quibus patet, cogn ci
.a 6 su alVidejectio em futuram non per signa pappria, sed ex crisis i, a quia futurae sigΠiS, atque eX absentia signorum aliarum excreti, bus sig- num. At, etsi haec Via optima fit, tamen non deerunt n0his nis co- quoque signa aliqua hoc judicium confirmantia, ci lisa di gn* ςi' esse videntur, quae Hipp. is lib. q. l . a O. ita habet : My
febricitantibus f tommina acciderint, b genuum gravitas P A borum dolor, purgare in erras oportet. Et postea, 3. cum di it. suibus praecordia suspensa murmurantia, lumborum dolore si eo leniente, iis atri humectan tarn nis fatus erumpant, aut orios multitudo prooeniat. Et in Coacis prae agiti. a Quibus misi,
satus , strepitus Centris, iis extuberat venter, atque conturiator, Ex quibus colligimus, ad fluxuram alvum haec signa quoqὴς esse attendenda, quippe intestinorum tormina, ipsorumqὴς morsiis, genuum gravitas δc lumborum dolor praecordia su spensa, murmurantia, ructus, flatus, strepitus ventris, ipsiui .que e tuberantia, atque turbatio. Haec enim cum signis at
escis fluxuram alvum praemonstrabunt. Necessario vidσημ
439쪽
cap. XVII. Det PRAESAGlzNDA VITA ET MORTE AEGstor. a s si per alvum humores Vel biliosi vel pituitossi sint fluxuri, ut
i6rmina seu dolores intestinorum obst ventur; neque enim, docet Galen. ia lib s . de re u partium, quis unquam biliosum succum copiosiorem dejecit, qui prius mordicationem in int itinis non senserit ; veluti in bilioso vomitu cardialgiam, ob ejusdem humoris morsium, sentiri nuper demonstratum ess : qu, id ubi alvus biliosa, aut salsa, aut melancholica adusta deject ra sit, necessario dolor dc mordicatio in intestinis praecedet. Si vero humor fluxurus sit pituitosiis , ac frigidus , flatus,
ructus, praecordia tensa , ae murmurantia, alvique perturbatio,' fient. Quae, ni peculiari vitio ipsius alvi, ac stomachi fiant, quippe coctionis defectu, aut distributionis, aut alimemt0rum corruptione . aut pravi humoris generatione in ventriculo, aut intestinis, in morbo acuto, ubi illuxerint critica signa, alvi profluvium denotabunt. Lumborum quoque dolor observatur , genuum aliquandoque gravitas, humoribus scilicet ad infernas partes descendentibus; non sunt tamen propria signa alvi fluxurae , sed ubi tensio & dolor satis vehemens, circaque spinam caloris aestus sentitur , in mulieribus menses, atque in viris haemorrhoidas praesagimus ', aliquando Vero etiam alvi dejectionem, quippe ubi materia convoluta ad crassa intestina, &me colon , quod crassis intestinis continuum evsistens, in unam quandam earum., quae in lumbis sunt, Pertim git Vertebrarum. Qua ratione Austor Coac.praesagiorum a dixit:
m Vescentes, anxii, Iassitudine pressi, dum bis dolentes, in profluvium alat incidunt. Hunc vero lumborum dolorem, alvi auxionem denotantem, distinguemus ab ipssi, qui vel haemo in idas, vel menses, praenuntiat: praeter signa enim fluXurae abvi praenarrata, alia existunt; scit. intestinorum morsu3 ac tormi- θ', murmur , strepitus, flatus , ructus, & tensa praecordia,
itidem murmurantia ; quae ubi critica signa in vehementi mo h0 subsequantur , alvi criticam fluxionem proculdubio Prae-RψRstrabunt. Atque haec de singulis crisium speciebus c8gRQscendis, nunc breviter de multis simul complicatis futuris
vrisium speciebus etiam agamus Text. I9. CAP.
440쪽
suti rram , quisus mois judicantur.
ciis , Pleriimqvae fit , ut n0n unica crisi, sed aut duplici aut mul eomposta L tiplici morbi acuti judicentur, quas compositas erises τ' diei mus, si quidem aliquwdo homines haemorrhagia ac sudore copioso judicantur de quibus Hippocr. M lib. a) q. de Hist. rat. M aput. ait: Et s e naribus savguis fluxerit , flvitur aegritudo me mi si sudores Νpervenerint judicatorii, cum urinis stlysonfisis Et leuibus Νbsidentiis.. Quibus Metonem suisse judicatum
Hippocr. b) tradulit ; dc Gallan. an libro serundo de motu mustuIquemdam tredecim Aebus acuta febre delirantem, sanguine &sudore prorsas judicatum, vidisse ait: mulieremque e) trimestri Dim gravidam , quae in' littore habitabat, vomitu & sudore: illum , qui in Deilleis horto decumbebot Q alvi pituit0 afluxione, copioseque sudore et maxionem ea si utis multis, stesidore: Nicodemum D , urina multa alba , in qua multa subsiladebant sudoreque copioso ; atque nrulieremi morosam , quae in Tiast d, sedore atque mensibus, erumpentibus. Quare 0pe ram naVare quam sedulo debemus, ut nedum simplices species crisium, verum quoque plures simul complicatas, cogn0sca mus.. cham rem studiosi facile etiam asΙequentur si Π0ras signave, a nobis nuper ad cognoscendas simplices tradita, me moria tenuerint, si quidem ubi duae vel plures futurae siudicrises, plurimum, aut quidem duarum praelucebunt signa, Quomo- Ceterum, ut haec clarius cognoscantur, exempla aliqua c0nsirdo Lo' derabimus, praesertim excretionum, seu crisium illarum,quae pςx ψί μ' sudorern & aliquam aliam excretionem Ierminantur; plerumqης enim, aut paucisIimae fiunt febres, vel acutae biliosae, vel sangM