장음표시 사용
421쪽
i constitutione temporis, aegri natura, morbi specie , motu glaoscanitque naturae humorumque inclinatione. Diximus superius extemporis constitvltione cris es indagantes, δc aegri natura, mo hi specie, & motu morbi, sciri posse cris es, quae per excretiones, & quae Per abscessus futurae sunt. Nunc dicemus, quo natura, & humores inclinabunt, eo cris es fieri necesse se it, ut docuit Galen. in lib. de Crisibus cap. ult. DupleX Vero unde lib. eum sit ipserum inclinatio , una ad interiora , atque altera ad scuntur. exteriora, ad eXteriora ubi inclinaverint humores , crises aut per sudorem, aut per haemorrhagiam, id est, sanguinis fluxum nt, quae nobis innotescent ex pulsitum & hypochondriorum observatione. Ad interiora vero humoribus natura habentibus inclinationem ; crises fient aut per vomitus, aut Per dejectiones , aut per urinas , aut per haemorrhoidas, aut Permenses. Sed age, agamus primo de his crisibus, quae per hae-m0rrhagiam seu sanguinis fluxum, seu eruptionem fiunt. Hae enim ceteris Videntur ariteferendae, quod stirpius morbos Crisis acutos judicent, tum fidelius, ac certus perfectiusque. Plu-qRRHRIM res etenim fuerunt, qui sanguinis haemorrhagia seu eruptione larga e naribus fuere liberati, etiamsi tuta signa non haberent, giam. quod Hippocr. in Metonea) vidit, de quo Gai. Epidem. 3. text. 2 . ait: Largue de nari is eruptiones liberant fere ; sane enim a
filii vide tur sanguinis eruptione P judicatus , se servatus quamvis nou omino tuta signa haberet. Quare ab ipsis exordiamur , Haemo νψdemurque signa , quibus futurae sanguinis eXcretiones,VIuptiones e naribus innotescant: statuamus itaque febrem ar- ςdtem, vel synochum, aut simplicem, aut cum alicujus Vibi*ζris inflammatione, in qua, propter ipsius magnitudinem, &ς'l rena S fortem motum ac calidam naturam , concurrenti hq calidiore aegroti natura , victus & aetatis remi eramento,' inique constitutione Oalida , aestivo anni tempore, itemque,''ς0 QRlido , crisis per excretionem est speranda, si per sangui- 'φὴ haemorrhagiam erit si itura, procul dubio omnia aderunt Rinpy mata, quae sanguinis copia concitabit, avenis ipsis, e
422쪽
quibus ad caput semir, omnibus in locis permeabit; hine si
quod si per naturalia membra ad caput feratur, aegroti insiti' mis repente in intensionem hypochondriorum incidant, δι 1li
quando in dissicilem, propter i Psorum distensioncm, respiri tionem : sed haec sequitur tensia hypocho adrist ; veluti si phimembra spiritalia vocata, seu respiratione destinata , sani, ut, transeat repente, in inspirandi dissicultatem Veniunt, quibus ta men cito liberantur , utpote sanguine ad caput perveniente in ipsoque symptomata concitante, exindeque partes infernae liberantur; itaque caput gravatur, dolet, & prius aliquid in collo tendi sentitur, aut in sincipite aurium tinnitus aliquando sentiunt, δc aliquando surditatem ; oculorum visio habeto tur, obscuratur, aut splendores oculis obversantur, facies m. bescit, scilicet oculi, genae, atque nares. Atque haec erunt haemorrhagica signa, quibus praecognoscimus 3c praedicemus cristes per sanguinis eruptionem e naribus. se omnia Hippocr. quasi divina mens loquens, hisce verbis Epid .a est complexus: In ardentibus autem ceterisque febribus, quos collictior, temporum gravitas caligo oculorum, sei hypochondi uelim contentis, neque cum Are c0rripit, bis e naribassanguis erumpit.
Et in libro tertis Prognsicorum b), ex Galeni sententia di ii, Capitis dolores vehementes, continui, cum febre, s quod e* ψ dictis exstiterit exitiψs, integre letiales sunt Si vero ex iis, didicisti, de aegro tanquam consalituro quicquam speres, a priῆα pio quidem ad septimum diem sanguinis e naribus suorem sp β'
procedeiate vero tempore id quidem etiam pus vero eram' e naribus aut auribus in salutem Uri. Si sero ad vige μνηextendatur diem doloris accidens in capite, tune etiam ja νψi filiorem exspectabis rarius, magis vero suppurationem, aut si
sum ad laseras sedes exspecifato. Sed per illud tempus, 'se' guinis orem exspectabis, augebit tibi exspectationem ,s iis Di '
ribus ac fronte dolor vehemens per eseret. Magis autem cope ct risi guinis oportet eruptionem in junioribus triginta qV annis, insenioribussuppurationem.
423쪽
lorum, stes Oidor obvertitur, di pro oris ventriculi mor, , ei tu , poebon rim mi Leva parte, aut dextra, aliquid contem itur, neque cum d0Are, neque Cum in flammatione ; sanguinem
l nnribus in bis fuere pro vomitisne e pectandum est iumtis te, b, hic in buvmibus sanguinis suorem exspectare oportet. Agentibus vero trigesinum alim , aut etiam se Oribus , minus et id somit em in talibus exsectari oportet. His signis alia adduntur salpta cum in Prorrheticis, tum in Coacis praesagiis: in lib. enim 3. Prorrbet b text 31. lia habet: Copitis Uectigrisitatevmcipite dolentes pervigilesque, fanguinem profundunt thm alias, trans quippiam is remita tendat c). Bi. rvigilaverint repente cum inquietatione quadam, sangstinem 'ofundunt tum alias, tum s.quippiam ρ ut DCoacis . . text. 3M ligitur fluxerit ante amicis Llores e . Nec non impense rubri oeuli a uiris eruptionaret ostendimi. Et postea f texi s s. Per ea, Da caput, Matiunt , , quae sonitum faciunt, sanguinem pervares profundere sperandum s. g eatris quoque palpitatioves sid est ex Galen. pulsus arteriae spinam perreptantis cum noctuabit tensium sublonga tumente , sanguinis in Dant eruptionem. M ta hypochondrii noso ci capitis gravitate es Arritate, j.quae Iplendores pereurbant, sanguinis denuntiant V ovem. Et in cisto. μ uesag. i) sec. text. q. haec etiam te Liur. Quibus febricitantibus rubores tu facie, b capitis v elis ADT, venarumque pulsus, iis it plurimum morsi semsi Lin lib. use. 1. text. a . Quia e pervigiliis anxiet . pense capiuntur Onguinemprofundunt e nartibus, tum alias tum d antea e xerit. Ea in libro quarto o text. 26. 27. In se rit ordevte aurium finitus I perveniens cum obscuratione visus, v gravitate innares incumbente, vehementem inseviam 'mamque
424쪽
guinis ignificatur.. Atque haec sunt, quae de si nishaemorrhagi cis cum Himoer. tum in pr0Dulicis, διὰ Prorrheticis, atque in Garis prae iis nos colligere potuimus, a
quibus nobis innotescent exisses per fluorem sanguinis e nari bus, quae haec erunt In febribus ardentibus, ceterisque aliis acutis, vehementibus, & in praecordiorum inflammationibus, omniumque maxime hepatis atque lienis , non raro etiam iaphreniticis : hos enim affectus praesertim sanguinis eruptio. nes judicant: visiliae repentinae, & inquietudines sunt signa haemorrhagica ; sed tamen plerumque communia crisium futurarum; qui S quidem conspectis signis , crisis speretur, sed an per haemorrhagiam, an per vomitum , & an alio modo , fit futura, ex propriis signis distinguentur: quod si, his conspectis, coeperit in die critico , vel haemorrhagia, vel vomitus, Vel fluxio alvi, vel sudores, vel alia evacuatio, sorte poterimys ex iis signis conspeius similem excretionem praedicere. De quo in 3 . Coac. d praesag. go. legitur. Qui e persigiliis anxiis ore repen te capiamur, sanguinem fundunt e naribus , tum alias , imsi quid antea moerit. Galen. his duobos signis addidit capi
tis dolorem, ita ut in capitis doloribus vigiliae repentinae sti que inquietudines sanguinem fluxurum significent, eoque mygis , si antea fluere coeperit. Ex propriis vero signis est 40 lor capitis , sine quo raro seleat sitecedere haemorrhagia. f quo merito, Hippocrat. mprimo Pragnost. 0 text. 22. air
it in prima circvitione jam sanguinis e naribus suor, sitqW tmodum Iuvat; sed requirendum est, viιm doleat eaput , G tet rudines habeant oculorum , s quid enim horum fuerit, eo t*μ
425쪽
dolorem, aliiquando cervicis dolorem, di copitis gravitatem, &in bacis praesagiis d) vehementem capitis Morem , ct capitis grusitatem nominatu, & dolore incipitis: addamus, qui iis,morrhagiam denotat, debere esse calidum, distendentem, stepulsentem. Hocque est unum ex Praecipuis signis, quae ante hoem01Thagiam attendi debebant. In Matone, in quo die quarto bis de nare dextra fluxit sanguis, in die tertia capitis gravitatem fuisse, Hippocri in Epid. Hrext. notavit, posteaque auctam: & in Pericle f), dolorem primo, & postea caput gravatum , praecessisse sanguinis eruptionem. Hoci signum vero,' non proprium, sed commune
ad sanguinis fluxum & ad vomitum esse, Galen. in lib. 3. deerissus cap. vlt. statuit. Ceterum, qui Vomitus praesegiunt, dolores mordaces esse, docuit. Addamus, neque perpetuo amrecedere capitis dolores; sed sine aliquo gravitatis sensit'; videtur impossibile fieri posse haemorrhagiam , cum non fossit multus sanguis in capite aliquam moram sacere , absque quoc ut gravetur: sed tamen aliquando copiosissimus sanguis re- pHte ascendens, & erumpens, nullam aut obscurissimam gravitatem capiti infert. Hoc in febribus non acutis saepe obse V4tur. Quod mihi contigit, qui post quartanam febrem, quae nondum fuerat resoluta, repente exspui, & per nares rejeci*d minus sanguinem sex librarum ponderis, quo quartana finhxi quod est rarissimum prorsus filii judicata. Ceterum in
yςRiis febribus raro fit, ut erumpat sanguis, non praegresta in pire aliquo vel gravitatis vel doloris sensu. Post dolorem
ςypitis sequitur , atque aurium tinnitus, quae solent osse signa quoque haemorrhagica, . . in me ante illam copiosam sanguinis excretionem tinnitus
stidiosus in dextra aure praecessit. Quod signum notavit
426쪽
Sin clitatem etiam ante haemorrha iam Observari, cum in Pro
νbcticis e , tum m Coaeis praesagiis avi habetur, Quod signum Vi dit in Abdera ex atque in Heronto J, antequam erum peret sanguis. His quoque addimuS Pulsus Venarum in eapi te, de quo in s. Coac. praef. g) text. a T. Zibus ν res in facie V eapitis vehemens istor, umorumque pulsas, iij ut plurimum fluor fit sanguinis. Μὰatio qnim Venarum &ari tatio ferventis& concitati ad. exitum sanguinis indicium gi Addimus cervicis & colli tensionem, de quibus ad hiemdi rhagiam, auctorem Iacorum praesagis im η meminisse supuerius vidimus addimitur in tertio Prorrhetis. 0 text. sa. vellitis quoque palpitatione sorte PufuS arteriae spinamPerreptantis. Sed nondum attigimus propria selius haemorrhagiae sigil sed quae ad alias excretionessunt communia. Nam nlores chpitis, vigiliae, deliria, capitis Partium tensiones, surditates,
. tinnituS aurium , yenarumque pulsus, sunt signa sene critici Hamor. non uni, sed multis crisium speciebus communia. Sequunturis gix . signa magis propria, quae sunt hypochondrii vel dextri vel syim η iuitii rensio, sublonga, flumentem addidit auctor Prorrbet,' ' l) quod tamen non perpetuo fit, sed aliquando medii Sm yis,. iculis, teste Galeno, a thorace ad pubis ossa pertinentibus, te sis: sed neque haec hypochondristrum tensio perpei N est lix morrhagica , sed do quae fit aut in dextro , aut in sinistro i quod signum Hippocr. inuidem. m) numin Progno istis v morrhagicum fecit: Plurimum enim facit, ad saemorrhagistmpraedicendam, respirandi difficultas repente si apparuerit. 0 Galen. is lib. 3. de Crisb. e . ult. ita expressit. Est etiam csriorum tensio sine dolore; nam j hoe non pur m indiciam ς'
so uinis ad superiora tendentis, sicuti etinm disseultas avbeli mν-m , haec saaguine transeunte in thoracem fit. Cum itaquς '
427쪽
istima palae aliquid c tenditur, neque 'cum dolore , no que eum inflammatione, sanguinis his e naribus profluvium eqspectandum ; esst enim imputus humorum in caput, hypo-eltandrii sine dolore contentio, signum. Qiuod quidem ti ei ieeidat, dolor inflammationem sequitur viscerum. Quando vero calore capitiis, sursum sanguinem trahente, & jecore impellente, contentio fiat sanguinis est exspectanda eruisio. Non raro etiam fit, etsi sanguis per thoracem haud transeat, ex magna ejusdem sanguinis copia , tumescentibus hypochondriis, ut etiam aegrotus spiritu disicili laboret. Foeminam quom eam AEgyptiam Gyri novi:, quae singulis mensibus sanguine
menstruo, i intercepti S ad uterum viis, in caput sit blato, per nures erumpente Vacuabatur; quo tempore ascendebant, cum
magna utriusque hypochondrii tensione, absque dolore, &cum dissicillima respiratione ς vexabatur. Addo, quod eum tensi hypochondriorum tum respirandi difficultas haemorrhagica repente fiunt, atque paulo post: cessant, de , qua Hippocr. .ses c u Pro mn M., ait: Si sero aliqu-iuspiret disculter, im aligam Aia e se demet. . 'Post hypochondriorum tensionem, aliud signum est ex Vbse spectandum namque Hippoe. in EpidemiisI seripsit, in iis,
quibuS per nares fluxurus est sanguis, caliginem oculorum seri, dc ua P g 'ioue visum hebetem hasere, quo fit, ut car ig0. ullarum , hebesque visiis haemorrhagiam praenuntient.
sisen. vero inlibr. 3. de Crisb. dc de praef. ad Pu mram, ait: f*lms motus Ocalis observim, quod humor strvus sit atque obsti istres vigus feri, quoniam multis snguis , , ratus simul elatra Aperiora spurim i umtus esserati Aliquando e avescunt RΠ0ti ex quibusdam rubris spectris, ut juveni Romano, deqq0 Galen. in libro ad Positam. meminit, e tingit, cui ante qη m sanguis eruperit, ei rubri coloris serpente per laquea- repentem sepra lectulum ferrivissem fuit, proptexeaque ip tym expavisse, d e lectulo aufugere voluisseo Non raro etiam
428쪽
oculi involuntarie lachrymant Ob fluxus sanguinis copiam, id ste Galen. de quo signo Hippocr. V primo Epirimitarum Hait Quabus in febribus acutis, , atque video si de III, spontanea
fluunt ista mae, bis es V quidem reliqua non flut exitialiu) eh:
ribus anguinis eruptis e pectanda. Qui lucommode habent, bamo magumi eruptionem, Cerum puri dum mortem. are cum aliis signis in acutis febribus, i si reliqua silutaria sin involuti tariae lachrymae haemorrhagiam Praenuntiani, quod Galen aliis. 3. Prognost. com. 33. docuit, atque in etiam EA . confirmavit. Nos vero de hoc signo in proximo libro satis ae curate scripsimus. Nunc ex signis explicatis quasi ad haemor inagiam accessimus, i quae tamen non videbitur, neque siet etiam , ni prius facies rubore suffundatur; quod sane signum est necessarium, nunquam absque hoc sanguinis eruptio fit. Faciei enim partes omnes, & prisertim prope nares positae, rubrae coloratioresque apparent, ex praesentia inquam sanguinis, in libro 3. Prorrhetico mi text. I. lagitur, inculos impensermkros Agni are cum cer vicis dolore haemorrhagiam , & GFlen. ait : In re ellusmodi magna praestant virtute impenserari oemit. Auctor de Coacispraesagiis o rubores in facie sanguinis fiu0- rem significare scripsit; Galen. vero cum in tertis de Crissas
cap. ult. tum omnium maxime libr. ad Po umum cap. Ι3, malarum nariumque ruborem proximam haemorrhagiam c0a' notare expressit. Neque immerito, cum sanguinis copia curtis, repletis ipsius venis, coloretur; hinc etiam narium graViri
tem fieri adnotatum est in Oae. praesag. Q Ceterum ruborem is ciei distinguemus ab eo, qui aut a cerebri inflammatione fit, dequo in Gae.praes. Hait: Faciessammam eumDdore, mali ν Et in Prorrbetieis f): Faciei color bonus, ου moestitia multa, mplum. Cognostetur haec propriis signis inflammati cerebri. Aui Rheo rubore, qui genas colorat, ex pulmonum affectu aliqlisti cujusmodi fieri in peripneumonicis & asthmaticis, superiat istbro declaravimus. Haec vero, quae haemorrhagica est, Φ'
429쪽
statu apparet , in morbo salutarI,, una cum aliquo , vel multissio nonim nuper dictorum. Atque tot sunt omnia signa,. quibus sanguinem erupturum e naribus quisque nostrum poterit oecmre. At quoniam omnia perpetuo simul non apparent,
pr6HL si duo vel tria ex praecipuis illuxerint, sessicient adhaeniorrhagiam, Praedicendam. Praeci a vero sunt, ex Hip- Ηarmora.
crate&Galeno, capitis dolor; quod signum inseparabile esse
Gesen. in I. ad saepius statuit; aut sincipitis, aut cervibeis aut temporum, ae etiam colli; vel P avitas; ipsa hebetudo visus, aut fulgori S motuS, aud caliginem oculi S obserVM rua.
ri; tenso hypochondrii sine dolore, aut di ilis respiratio, quae paulo post cessant: Rubor item in facie jamjam flux
ro sangmine S in febre ardente, causave vehementi, aut aliuqua magria internorum viscerum inflammatione; atque in juvenisse aetate, omniumque maxime in iis, quibus solimm sit alias siuguinem erumpere. Atque haec de crisi , quae per eruptionem sataginis e naribus, di ista sint. Addamus eX GD leno laprinio ad Glaue. in quo loco de haemorrhagiae signis si iis accurate ara, pulsus subito in tumorem elatos, non recudentes in parvitatem , neque si debiles facti fuerint, multo plus, si in altum attollantur, δι vehementiam sumserint: jam fa-ςiem aegrotantis inspice. . Nam si aliqua ex iis , quae in ipsa sunt, mrtibus palpitet, aut una, quae sunt in temporibus, Pulsant, i Gna , vel nasus , vel oculus rubidior factus fuerit , magi S Haemos. iistin crisis exspectanda est: si vero & inriti lachrymentur, rhagiae Vi marmarigas, id est, splendores videre imaginentur, ac jau jam 'dus naribus, veluti scalpentes, admoveant, tunc non jstm:' xRm, sed jam fluentem sanguinem inspidies; nam ubi HSR' in m*l aut bis scalpserint, statim erumpit: neque Vero ex hiSpςxturberis, si hominem desipientem aut salienteminspexeris; lym α haec humorum repentium ad partes stiperiores indicia' 't, veluti & anhelitus dissicilis , & hypochondrium retra- 'Rm,' & collum simul cum capite aggraVarum
430쪽
uterum, mensium modo erumpente, .qui fluor etiam mul tis signis iunotescet: primo enim ubi conceperimus, Gisia esse futuram, videndum erit mulieribuS aegroti S, an menses solito modo fluant, vel non, tempusque Probe observan im, in quo fluere fuerant soliti, aetas, & temperamentum, viris, antea. a an sanguine responderint. Postea. videndum erit, an signa aderunt haemorrhagiae, aut vomituum, aut sud0rum, aut dejectionum, aut copiosarum urinarum. Cum nulla quibdem illuxerint, subcandum in morbo vehempnti erysim per menses fieri posse.: quod si, ut Galen. in Ebro 3. de Cristis cap. Ele. docet, adfuerint quoque mensium signa prosa ist, quaesiuit gravitas lumborum effatu digna, dolor, atque .reuus, Sed ut istud certum fiat, praestabit mulierem interrogari, a quam diligenter, quibus symptomatibus fluentibus veXari seseat, atque in crisi praenoscenda eadem erunt accurate spectendat cum quibusdam , fiuxuris mensibus, lustibi doleant, aliis abdin men, aliis uteruS, cruraque, quae partes sedulo dolentes ob serrvatae multum faciunt ad menses fluxuros praedicondos. Cethrum in primis, cum crisis futura sit, videndum erit, an ili rius evacuationis futurae signa adsint; quae si non adsimi , inque in mulieribus acuta febre vexatis Jumbi doleant, sine nifesta causa, in ipsisque tensio sentiativi , menstrua ictu di/erunt, teste Galeno in libro tertis de Crigibus. Addit Aust Pro isticorim io febrem lassiinidinariam, A cum rigore, hii*ς verbis. Quibus ex rigore febres DFtudinis e fu rint MVMmqtis devertunt. Plures mittiere vel etiam line febre, ante menstrii' rum eruptionem sentilaut quilndam lassitudinariam affecti' ς eX qua una cum doloreiunabomin, i&tensione, menstrua id μὴ
Praedicant. Addunt & oris ventriculi dolorem, seu cardisgyy '