장음표시 사용
451쪽
dibus, aut G aruo , aut eX utero in mulieribus erumpente tapiose sanguine,, aegrotos, sanitati fuisse restitutos ; ideo ii iura n in hoc Medici coeperunt imitari, seruuinem copiosius in inorbis mittenteS. oea ratione Hipp. perstasius hujusmodi temedium inominbus acutis Vehementibusque, sive magnis, febribus, aut viscerum inflammationibuS, in lib. . de vitis. rat. inreut a text. 19. de quibus bi agit hisce verbis maxime commendavit : . In acutis morbis sanguinem detrahes , si vehemens mombis sideatur, florueritque aegrotantis aetas, virium adfuerit robur. Hocque remedii genus Medici nedum naturae Iniit, tione invenerunt,i sed quibusdam etiam animalium exemplis. perdocti, praesertimque byppopotami, equi marini, ut Plinius est Aiatiar, qui ingluvie obesus crus in arundinis stipitem acutissimum adigens ,i venam quandam vulnerando, copiosi fiam Finem effundit, atque ita fuerit ipsius corporis plethoram tollere selitus. Non dissimili quoque argumento coeperunt Medici humores, aut per alvum purgatoriis medicamenti S, aut V0mitoriis per vomitum, aut sudoriseris per copioses sit res , aut diureticis copiosiorem urinam moventeS Per Vesicam
Quare cum natura saepius excernendo copiosum Gguinem seleat multos morbos resblvere; proinde inprimis de his semgdinis spontaneis seu spontefactis evacuationibus, seu eXcretio
nibuS, agendum duximus quonis mi non eae omneS bonae sim inunimeque aegrotos liberant a morbi S, veluti etiam non omneS excretiones, aut per alvum, aut per Vomitum, aut Pecβη rem, aut per urinam , neque omnes abscessus liberant ad Qrbis, sed quidam tantum , qui merito a nobis primum ς0DOlhendi erunt, ac ab aliis non salutaribus distinguendi. Nunc itaque nos de iis sanguinis excretionibus agimus, Rufh0Me exsistunt, salutemque perpetuo aegrotis futuram pollibynxur , & postea de malis, quae plerumque eritium Praemo
later vero exeretiones sanguinis, ea praecipua esse ad prae Gaionem videtux ,. quae ita febribus; continuis acutis α Velie libyEh
452쪽
mentibus e naribus saepius erumpit, quam Graeci hamo, illam appellant, nostri erupti'nem sanguinis e naribus: atque
aec in morbis sit, ubi sanguis multus per nares effuit,&evi cu itur. Galen. enim iu 3. libro Prorrheticorum c0M. s. ait succos ad caput recurrenteS, calidos quidem S tenues, desipientiastic sanguinis eruptioneS facere: as is Ι- Epidem. tam 1. text. 9. sanguinem ipsum sursum , incitatum calore, efferri in caput, a quo necesse est inflari, ac reserari venas, ac etiam
rumpi ob spiritus copiam: atque in eodem libro scripsit, san guinis e naribus eruptiones in ardentibus & febribus ob dominantem fieri flavam bilem, quae sanguini permista, postquam sanguinem deusserit, cum eo multum ad caput cal0rem subvoliens, venis narium dimiptis, sanguinis essicit empti0nes. Ex quibus coostat non nisi ex calidiori sanguine, vel bile ei admista, fieri, atque non nisi in corporibus calidioris tempervmenti, atque inicesidioribus morbis, atque acutis fieri, cujusemodi sunt febres 1ynochae atque continuae ardentes, qu0d
Galen. εn eodem. lib. min. a. text. 66, a firmavit, dicens, eru'ptiones sanguinis in ardentibus febribus u ob caloriscopiam, hu moribus ad caput sublatis, fieri. Hinc Hippoc. in 6. Eprium m. 3. , text. a I. ad: sanguinis de naribus profusio, aut iis, stilsu irides; nigrique sunt, aut iis, qui rubra , virides. viridibus; quod propter .calidiores humores sint his eauprio uibus obnoxii propter quam etiam causam Hipp.pineas imas. dixit: Cum venere ali incipiunt, sat hircire, sanguiam pira quippe pueros, cum propter multum, tum culidiorem sanguinem, quo exsuperant. Ab hisque causis ae Gisilent in haemorrhagiam incistere, sique praesertim, qui ψ' calidius remperamentum plurimo sanguine, & calidiori absim dant, & non nisi in morbis, ab isdem humoribus effectiS, qὴν
les sunt, ex Galeno, febres omnes continuae, ac vel etiam ς latermittentibus tertianae, at nunquam quartanae. Addi ΤOmneS internas in lammationes praecordiorum, praesertimqης
hepatis & lienis, diaphragmatis, ae stomachi, & aliqu/R 'Pleuritideri phreuitides, rarissime aut nunquam letharg04 Vζ
453쪽
haemorrhagiae, seu sanguinis eruptiones erunt attendendae. Sed his praemissis ad prognosin declinemus. Itaque haemorrhagiae A aliae omnes, quae per alias partes, fiunt, exeretiones sanguseniq; scilice per uterum in mulieribus, in vivis per haemo thesdas, dc aliquando Per stomachum , quae tamen raro bonae Videntur, Hipp. is lib. I. Aphor. et . ita scribente: Quiculavis
muni sangui v si siue festi e quidem; salutare, si vero cum
1'bre, malum; nihilominus stini aliqui singuinis etiam vomitu recretione a multis morbis judicati: in duas differentias distingtiuntur, quippe in ianas, eriticas de nostris judiciales vocatas, quae duplicis quoque simi disterentiae, nimirum sunt quaedam perfectae, quod perfecte judicent morbos, &quaedam impersectae, quod imperfecte judicent, Sc in malas,hmptomaticas dictas, quidam addunt medias, quae intabum locum habere Videntur, inter criticas & symptomaticas: quas contineri sab criticis imperfect is alias demonstravimus. Nunc de criticis; cum hae perpetuo salutem praemonstrent, ..persectae sebito, & imperfectae temporis spatio. Criticae it, que eruptiones sanguinis & optimae, quae salutem certam eae era 'aegr0tis praemonstant, hisce notis nobis innotescent. Primo ptiones quod nunquam crudo morbo appareant, sed perpetuo cumhnis coctionis ; atque ob id perfectae in statu morbi, impe sectaeqtie in augmento, ubi quaedam manifesta non omniaque e0ctionis signa illuxerint. Itaque necessario ad selutarem hodimo Magiam , dc ad quamcunque aliam bonam sanguiniS e gnis eo ςresionem, debent primum signa coctionis animadverti, qui- ctionis. bd una si sanguis excernatur, utile erit, teste Galeno in lib. 3 de Cristus cap. . de qua Hippoc. in quarto, de vis. να. iu
litis, text. 1 o. habet. his ex naribus fluxerit sanguis, fila, egritudo, atque ιδεressupervenerinfudicatorii, legitimi, eum Hii albis, eris is, , leuibussu dentiis. Sed aliquis λrte obji
φλοῖ Metonem b)n olbis,d illum H, qmin Healcis horre decimbebat, i0 , qui, cum excrementorum cruditate, sanguinis fluxu fu
454쪽
re judicati, dc quidem critice. In a love urinae fuere hi grae, & cum nigris sedimentis; dc in altero, tenues, cum crasgoribus sedimentis, nedum crudissimum m0rbum, sed neque parum malignum declarabant. De hac re alias egimus, &d yi mus tantum posse copiosam sanguinis eruptionem ad judicia dos morbos , ut vel etiam in principio, nullis lignis c6cti,nis conspectis, apparens, saepius liberet aegrotos. Quod Ga len. de Vione expressit, dicens : Sane enim ia fila videtur sana guinis eruptione j judicatus V servatus , quamvis non omittatutasgna baberet. Exa erio itaque sanguinis, tametsi optimassit , ac certistime salutem nunci et, quae morbo jam conc0cto apparet, quaeque etiam ob id in stam apparet, etiam cum signis cruditatis in principio morbi, non est spernenda. Quod etiam
in muliere morosia a) visum est, quae, cum urinis nigris, mensium profluvio fuit mala, etsi Galen. dixerit, earum urinarum Ribgrum colorem nihil attulisse periculi, quod a retentis mensibbus, qui fuerant melancholici, eo modo colonarentur urinae,
quod si verum etiam de Metone, qui, iisdem nigris exsistent, bus, eruptione sanguinis fuit judicatus. iam rem Hippoc nobis expressisse visus est in I. Eliae Comm. a. b text. J6. quam
ibi scripserit. Hericis factis in f itas, sella die, eruptisi
sanguiniis professe; eo die vero vasam icte1iciana malam d0.ei Hippocr. iv q. ora . 62. qualis fuit in Hermocrare id Si text 67. M dixit: cum urinae tenties essent in Antipbonte cris
lidi filio , erupi se sanguinein j pHiea sanatum fuisse,
vero sanguinis excretiones hanc habuerint praerogativam, v ita dixerim, quod etiam in crudo morbo salutem praeinsulis re soleanti cum ceterae aliae per vomitum , vel sudorem, V purgationem alvi, tunc temporis apparentes, si mpt0m4. gilat : hoc propterea fieri crediderim, quod sanguis per Vζὴ ΤῖPertas Possit commode quocunque tempore vacuari, nsiti' que egeat sanguis Praepararione, qua egent caeteri trum ζ)
debeant per alvum si ibduci, vel per vomitum, quae in b, facile non fit , propter ipsbrum crassitiem, aut lento
455쪽
cip.Πο DL I R ESAG1ENDA VITA ET MORTE AEGROT. 4 1 venarum angustiam & obstructionem; atque hanc esse causam eblligimus, propter qὶ iam Medici in Principiis morborum non debeant uti purgantibus medicamentis, ut Hippocr. seripsi,nt in bor m. Concocta medicari oportere, neque crudit, nisOdiria turgeat. In eVacuarione Vero , quae per venas apertas
sit, nullam merito exspediamus concoctionem; ο hinc Media ei, secta vena in morbis acutis, in principio, mittunt sanguinem; hinc & spontaneae sanguinis vacuatione8 bonae erunt. Aldatis, sanguinis eruptiones copiosas nedum utiles fieri, propterea quod sanguis malus. una excernatur, sed etiam quoniam ejusdem sanguinis vocatio universum corpus refrigerat, calorem que tranῖ irabilem, .& corpus difflabile facit. Q lare haeratione excretiones sanguinis optimae erunt, quae in itatu apparent , plane cocto exsistente morbo ; sed neque eae, quae cum cruditatis signis fiunt; erunt plane abhorrendae & timendae. Et praesertim, quae copiose & large fluunt, quae erit iugae secunda conditio, optimam sanu uinis eruptionem indicans. De
quibus Hippocr. in libro secun o Didemior. η ita habet: he, quin Dde naribus eruptiones sanguinis liberant fere. De quibus Galen. do bona. de Metone. locutus ait: Sane enim a fla videtur sanguinis eruptiove j judicatus ij seroatus, quamvis non omniso tuta gna aberet. Rursim Hippocr. primo libr. Didemiorum Comm.z, d text 63. dixit : Hebribus autem ardentibus haec accidebant. QVibus rite V largiter sanguis per nares erupit , ea de causa maxime servabantur. Nee ullum novi , si recte ei erupisset semgVis tu boo flatu, quemquam mortuum. Nam Philiscus q-rim Epamenon, Silenus, quibus parum quarta die B q*ita e naribus sillavit, mortem obierunt. Et postea Q. E Vt qui sexta die morbo regio asticerentur , sed bis purgatis p fit per vesicam , set turbata alvus, vel larga san uiuis eruptio: ut Heraclides , qui apud Aristo dem decumbebat, cui Ar Nares sanguis erupit, alvusque fuit turbata, N per ve L qms purgatus. Et e sanguis autem plurimis erupit, praecipue adole
456쪽
fontulis j adultis , quoram periit morims para, qzib ssanguis erupit. Et de mulieribus etiam sanguinis eXcretione judiciiij ita: H Plurimis itaque menses tu febribus apparuerunt. Ostitiiἰdam e naribus sanguis erupit, multis virgiuibus id tam privibi addidit. Nonnullis Daul PDPguis e naribus, Ef. men es apparsi punt, quod in Dellarsis filia virgiae trem primum animanti sum est,. largeque ex naribus Ruguis profluxit. Ex quibus sanguinis largas excretiones optimas esse, morbo 'ue judicareid sim stratur. De qua Hippocr. in seculiis Epidemior. sta. sti
text. 16. ita habet: Flaxus anguinis largi ex Naribus sola tmest ut Heragorae. Quomodo tu Hro quarto Epidemiorum c mulier vi, cui sanguis ex naribus quinta sextaque fluxit, die septima fisisse judicatam meminit. Atque haec erit una cX praecipuis notis optimarum e cretionum, ut, inquam, large erumpant. Attamen videndum erit, ne saepiuῖ, larga ipsarum copia, eae nos decipiant, putantes. optimas criticasque este excretiones, cum malae potius sint. Nam tapius largis sanguinis erupti,nibus plures exitincti sunt.GEtenim consuevisse in morbis vehementibus, morbo adhuc exsistente crudo, immoderetas inanitiones fieri, Galen. in libr. de praes . ad Posibi lim me moriae prodidit ; propterea stirpius cogi medicos, erupti0n sacohibere, uti Galen. fecit m Iuvenei Roman0, in ql40guis ad pondus librarum quatuor cum dimidia fluebat e du
Sanguia De quibuS immoderatis eruptionibus in sequenti capitenis largae DEO VOlente, accuratius. Nunc necessario tradenda sunt sign/1ςXςrqtio' ex quibus largas bonas excretiones a malis distinguamu ;n β hQμφ' haec erunt: praeter alia bonis omitibus communia, aegrψi'R . . ζ''uum facili S; tolerantia, & ipsos i robustiores reddi, neViρος 3 distili. quod si ut culosi fuerint, ut non amplius sitiacit, A sebrii N guautar. laxus, sin; PtOmateque tollantur, aut duitinuuntur, i py q) que melioreS, Vehementiores, ae iii aliores, & ordinu.ὰx β Vadant. Memini proximo anno elapso, in quo me R iς quartana sanguinis copio a excretio, in qua aci mictu ις bissi senguiniS Profluxerunt, . critice lib. ravit, inter au' ih 'H Lib. I. id. Sessial.9s; sub sit. v. b P. Ioo .lit. A. de
457쪽
cap. R. DE PRAESAGiENOA VITA ET MORTE A silor. 4 3νbst illam copiosam excretionem, omnibus sere immoderatam Visam, observata, me nihil prorsus sinisse, cum antea perpesti6, vehementerque, sitirem , nullumque lunguorem virium sensisse, leviorem Ite ac viribus firmiorem evasisse , quae, eontra opinionem fere Omnium Medicorum i mihi spem ceditam'salutis videbantur polliceri, speravique exinde, eam sanguinis copiam fore eriticam , neque ullo pacto timendam, elis majori ex Parte tussi repente oborta , sanguis proflux rit. hiare iis notis copiosam criticam sanguitiis eruptionem distingui a symptomatica mala sciemus. Tertia conditio criticarum salubriumque sanguinis eruptio- Bonae sinum es , quod diebus criticis appareant. Histe enim diebus, diebris a nobis alias dilium est , conspectas excretiones, vel bonas vel
malas, firmius judicium habere, dc ad salutem, & ad mortem praesagi endum. Ex quo merito Auctor si1 q. text. I. in s. Γλ Gar. praefa text. a. ait: H Aeuti morbi judicantursanguine fluente e naribus , , sudore multo. Et b die eptimo, nono, P decimo quarto sanguinem e naribus ut mrimam febres resolvere. Quarta , ut in aliquo dierum judicat ri0rum excretio fit erit praeindicata. Solet enim natura in die indice modicum aliquando sanguinem excernere, quod est in dicium in altero die decretorio haemorrhagiae copiosioris futurae. In uetone c) quarto die bis de nare dextra paulatim fluxit, α altera die affatim multus profluxit, quo fuit judicatus.
Addamus quisitam , quod excretio cum ideae , naturaeque Si morbi morbi, tum aegrotantis, victus anteacti, temporum, prae- ideae Sistatis constitutionis anni temporum, atque caeli naturae respondeat. Dictum alias a nobis est, quod sanguinis eXcretiones sint aptissimae vacuationes in omnibus morbis acutis, veniant. in febribus, omniumque maxime in syuOchis, atque ardem
xibus, in inflammationibus hepatis, lienis, diaphragmatis, hQR raro in pleuriticis ac in phreniticis. Quare in hisce modihil probe & utiliter spectantur sanguinis excretioneS, . Velutiri aliis affectibus sta non utiliter , quae itidem hac ratione
458쪽
utiles erunt in corporibus omnibus, quae plurimo an inbeoque calidiori exsuperant; & Propterea , si praecesserit victus biliosorum ciborum, plurimaque calidioris sanguinis sio na, aut aestus sit, vel calida constitutio, vel in caelo calidiori & alii adsint, & quae generationem biliosioris sanguinis adjuvent optimum erit, erumpere sanguinem in praenarratis morbi At quinimo in ipsis sanguinem non erumpere, non leve esse malum, Hippocrates, in primo Elidemi0rum, tamm. a. H DXL. I . ita docet. Sanguis autem plurimis erupit, praecipue adosi flentulis, adultis, quorum periit maxima pars , quibussa vis
Sexto oportet has optimas excretiones locis affectis congrue re, ita, ut aut e diresio, ut divertant; probeque a parte affuecta vacuent, aut ex Op sito, ut revellant. De his Hippocrat. in Aphorismis M. I anientibus si sarices, vel haemorrhoides supervenerint, insaniae solut 0. Et in libro quarto H: . Inferne vera niger si dejietatur , bonum : Et Galenus in comment. Revera enim Iam factae melancholiae maximum est remedium sanguinis ex bis vaenis, quae haemorrhoides appellantur, profluvium. Et in libro quinto. di Mulieres sanguinem emoventes , s menstrua eruperi't, morbi sit solatio. Hinc Medicis ustis est familiaris ad insanien tes, sanguinis Vacuationes, per hirudines appositas veni8 haemor' xhoidibus appellatis. Quod in illis, qui eas venas amplas hvbent, Omniumque minime , si per ipsas alias fluxerit sanguis est utilissimum; si modo plurem neque paucum sanguinem, hyplerique Medicorum faciunt, quibus raro hujusinodi vacust 'propter hanc causam utilis succedit, evacuent. Ut vero humores divertant, atque simul evacuent a pstriqastecta, optima erit eXcretio, cum natura tum arte facta, e di
re to lateris affecti; quam Galen. in libro de eurat. per se
m senem, vacuationem maxime commendat, & - xinv0ς I
id est, directe factam , ut hepate laeso sanguis si e deSxxδ1 fliene, ex sinistra effluat. De qua Hippocrates, in libro sec*' 'Elidemiorum, Omin. 3. H text. 13. secundum rectum , U
459쪽
Cap. II.) PRAE AHIξNDA VO ετ MORTI AEsnis. iovi tenso dokrosa, Er tensoues. 8 chondriorum lienis est butiones , ex nartibus fluxi0Ves: ef in libro quario Epidemiorum. ψ Hrrui, auxit, cibum averse res , Alios, sanguinem fundemtis , spis ei dolor so mota ex finistra parte plurimi. Hinc eruditiores Medici in pleuriticis sanguinem eX eodem latere mittunt, minimeque ex opposito. Septimo optima haemorrhagia vel sanguinis excretio erit, a si juvmnqua morbus aut omnino tollitur, aut saltem diminuitur, aegrotique allevantur, tolluntur, aut minuuntur itidem siet tom
ta; cujusmodi cretio visa est, qum Hipp. cum in Heropy ο, tum in Larissae Virgine observavit. 'De Her*ytbo b ita et: quadragesimo multum ex naribus se uinis enupit, mente ue comstitit , magis sui dus quidem , sed non perinde fuit , febres fuerunt remissae. Et de Larisse virgine. H Sexto ex naribus largine
mi tum fluxit , in borruit , at moli sudavit toto corpore multum di calidaem sine febre , est Iudicata. Propterea optima erit, aut quae totum morbum dc mplomata solvit, vel diminuit. G, len. scribit a. lib. de motu musculorum cap. 6. vidisse homunem una cum febre, tredecim dies delirium, per natas Plurimo sanguine' vacuato , statim convaluisse, ad mentemque subito rediisse. Hippoc. optimam esse, quae surditatem sobvit, in Aphorismis docet, de Auctor Prorrheticorum Hait: sivisias capitis dolores , cervicis Abor atque totius corporis cum tremore infirmitas , hae resagiea solo t. Ceterrum di tempori ista fluuntur. His addo aegrotantes, qui Plurimum ante libebant, siti liberari, quod ad criticam sanguinis excretionem RR imum est; quoniam optimus sangi iis multis , non critice ςxumpens , nimirum siccando , sitim inferre solet: contra cribhςVS refrigerando ebrilemque calorem compescendo, & diffam ς0rpus, sitim tollere, ac forte etiam , quod viscera hume-4ςntur ea ratione , quod a calore amplius non hauriatur lim'VI, Hipp. in libro quarto Aphor et . ita habet: siuibus perfe- isi guinis quacisque ex parte eopia eruperit, cum reficiuutur,
460쪽
nisi bis kviectantur. Demum ab optima sangylinis vacuati6ne. ut dictum est , aegroti robustiores , miliusque resurgente; & pulsus meliores evadunt. At ide hae notae erum optiri cujusvis sanguinis excretionis , Vel Per nareS, vel per vom tum, vel per alvum, vel per uterum, Vel Per haemorrhoide
C A P. III De malis mitialibusque sanguinis emptionibus.
singulitis montrariis notis nobis sanguinis excretiones malae, exitium excretio- deuotaute8, innotescent. Quae profecto hae enisit; quip. nes jψdi pe prinia, ut haemorrha se, aliaeque excretiones sanguinis, nullis conspectis signis costionis ; etsi nuper suerit dem0m huis, stratum, largas eruptiones sanguinis optimas, aliquando etiam, signis co- crudo morbo existente, bonas esse:) attamen, ni bona illuxv ctionis rint signa, judicium faciunt dissicite: quae excretiones , si una RPp xςλλ' cum pernici 1ς ssignis apparuerint, mit ipsis sequantur, tabtib tium portendent Myεfui. Ante iraque eroptionem san inis praecessisse, aut pernici heiosis si- se in exa ementis signa, uti nigredinem in urinis, cum sedi gnis aut mento nigro , turbidas easdem urinas , sebjugales, n0Π ci 'Rxςgyςs rescentes, vel tenues aquosas; vel vomitus faetidos, virulVR Versicolores, nigros ; aut inrasque itidem de)em0d i, tantibus ac caeliquariones, pessimum est; aut perniciosa aliqua Φmpi' aut subse- mata, de quibus nos sperioribus libris satis accurate egimyii Mini β, aut antegressa sint, vel ex iis aliquod pravum una cum hac ζxβ ptione apparuerit, aut hanc ipsam cqnsequatur, exitium
monstrabundi De his in libro 3. Prorrhet. a) text. 3J. legii lx . Si ex naribuI sanguis erampat , eum sudores vel fuerim verivi, perfrictionem quidem ferunt, sed indieat malum et e M' brem : ac cum perfrictio tum in extremis fiat, tum per mihi' corpus, gravior, di sciliorque, quae per totum corpus est post singuinis eruptionem de ectiones ni rae , malae: p