장음표시 사용
471쪽
partes discurrentibus, ac ipsas vellicantibus, ut docet Galen in lib. de re. convuls. Npripit. concitat, cum eXtremarum Pa tium refrigeratione , quae natura ubi fortis seu robusta est, a rio Ore vehementi, & frigiditate, calore quidem foras erumpente , febris acuta & magma excitatur, cujus calore hum res extenuati in sudorem copiosum resolvuntur: δο propterea
Hippoc. in Epid. optimos sudores a rigoribus subsecutos notans, dicebat : reor , acuta febris, sturium Uti in muliere d eumbente in littore, de qua: δ decimo siverriguit, igni es eorrepta, sudavit, febre est tiberata: dc de Garione c): Decimo septimo Juperriguit, febris acuta, sudavit, febre es decretoris liberatus. costratione, ut nos alibi docuimus, Hippoc. in libro . b. s 8. dixit: Si ardente febre laboranti rigor Dpero xiat, morti fit flatio : quod ab his rigoribus subsequantur, ut docet Galen. boni sudores, aut aliae vacuationes. Quare sudores sequi rigores, optimum est : Ec propterea Gal. in θλ9. de Crisb. eap. 3. dixit: eos, qui rigent, optime sudare; & idem
ni existunt si tina cum coctionis signis appareant. De quibus Hippoc. in I. Epid. a. M .text. 64. ita meminit: nutrimi igitur sigrorum ei a Iudicium rigebant, potit imum ii, quibus sanguis v a ervi let. siti quidem postea sibriguerunt, ac exsudarunt.
Quarta condato est, ut copiosi sint, & calidi, atque ex toto Sie is, ς pore erumpant ; quippe qui facultatem robustam denotant, cum deque pΣ omneS partes corporis calorem diffundat, ipsosque supervacuos humores in sudorem digerat, ac aeque Per om- Res partes restavat: quod ei quidem praelanguidae non succedit, Vt cum maligno morbo laborat. Sudores enim tunc in qu
uter evacuantur, ita quibusdam parribus plus, in quibusdam p rum, vel nihil. Quare copiosi fiunt optimi sudores , si1 ex xQῖ0 corpore erumpant, calidi ὀ veluti qui in capite tantum qui QOrace, aut in toto corpore pauci, aut frigidi, pessimi &pQrniciosi exsistunt, ut sequenti capite demonstrabimus, quod Hippoc.
472쪽
Hippoc. in ἰ3. U. a text. 77. saepius 8Πnotavit, particulatim que in Pericle, de quo scribit. si orto circa meridiem sudis. brupit toto corpore multus re calidus, me febre studicatus o neque rediit: & de Nicodemo b). Sudor ei toto corpore ovisse est si is emanavit sne feri e hiscatus es di S. de muliere morbi a d. Sub bane noctem sudor multus toto corpore , calidus prorupit ter ita febre dormivit: & de virgine Larisae l. Aborruit ae vinae sudavit toto corpore multum, se calidum, sue febre judicata.
si eum Quinta conditio optima quoque est, ut ait Hippota P gutti. cum gistis evaporat, ut dictum est, ex toto corapore calidus, & multus. toto eor Demum sudorum optimorum notam esse singularem, db
pore eatu cet Hippoc. D loco citato, in per sudorem integre febris 'his di S tur: propterea tu Epid.Hipp. notans criticos optimosque sud0res
WVinxi perpetuo dixit febre liber , aut me febre judicatus, aut febris si iςbxςm-; quod febrem tolli integi e sit certissim lm indicium L sudoris optimi, & saluberrimi. Ceterum boni quoque sint,
teste Hipp. g sudores, qui, ut diximus, copio ex toto corpore prodeuntes, ni febrem integre tollunt, faciunt, ut aegri facilissmorbum ferant, quoniam morbum allevant, si inpromata minuentes. At hi ab optimis differunt, quoniam non perfecte judicant, etsi salutem praenuntient, non nisi longo temporo futuram. Quos Hippocr. in multis obsurvavit, sed praeserninin illo, qui in Dealeis horto det umbebat, de quo ait li : Decim' septimo extrema frigida, cooperiebatur , acuta febris, toto corpρ re sudavit, allevatus es, mehus Dpiebat, non tamen febre si, rivismo dormivit, plane mente constabat, sudasit, liber cr*to febre, non stiebat, qiis postea rediit, qui non vis die qu 'gesmo, cum alvi subcrebra pituito se dejectione, eum multo δεορ
ex toto corpore, absolute es Iudicatus. Atque hae notae simi ψp timorum sudorum criticorum, quas his tantum Hipp0ςx ' querbis est complexus, ita dicens : Sudores autem optimi per omnes acutos morbos, s per diem eveniunt decretorium,
473쪽
Cap. VII. DE PRAEsA IeNPA virA ετ MORTE AEGROT. 4s fere sedant febrem. Γονi etiam G si ex toto corpore prodeant, sudores futiunt e, at aeger ferat facilisis morbum ; si vero noli tale es- quinam riunt, ne aquam utiles sauri Neque hisce notis optimos sim etiam dores cognoscemus solum, sed non minus etiam, si una signa optima alia illuxerint, veluti bona haemorrhagia, aut alia
evacuatio, & uti dictum est , si aegri ab ipsis melius se habuerint. Cujusmodi sudores Hippocr. in Epidemiis in multis ubdis Iescripsit, sed praesertim in Cleonactiae H, Metone P , muliere quae in littore habitabat H, Muidia i , in eo, Di in Deritis horato e , Charisne f), Pericle g), Hirgine Abderae bx Anaxione is, Nicodemo i , muliere morose m , virgine Larisae n); & in aliis multis, in quibus studiosus lector poterit praedictas optimorum n0tas recognoscere, & in cognoscendis sudoribus salutaribus
C A p. VII. De malis pernicialibusque sudoribus exitium portendentibas. Malos sudores in morbis acutis, at modice quidem malogesse, Hippocr. in libro Progn. Ο docet, qui neque im quinam
iegre febrem adimunt, sed neque etiam faciunt, ut aegri faci, modicelius morbum ferant, id est, nihil allevant aegrotos, etsi ex mi0to corpore prodeant: his pejores, qui nec ex toto corpore, nec faciunt, ut aegri facilius morbum ferant, id est nihil ipsos llevantes: graviores, qui Gaviorem exhibent morbum, pes quinarissimosque frio idos, & qui circa caput tantummodo eVeniant, pessimi. Vultum , S. cervicem. Hos enim in acuta febre, mortem, α cum mitiore, longitudinem indicare tradidit. Sed omnestiudores malos diversis capitibus comple'amur, eoSque accinxgrius ad accuratiorem praesagiendi notitiam alsequendam
474쪽
sideremus. Primo itaque eonsiderabimus omnes, qui crudo morbo, minimeque signis coctionis manifestis apparentibujerumpunt; secundo de malis ex ipsorum quantitate multa vel pauca agamus ; tertio ex caliditate& frigiditate, quarto ex par
tibiis corporis a quibus exeunt; quinio ab aegrotantium nulla allevatione , aut laesione; atque demum eX mallS signis una sudorum servatis. Ur vero primum caput eXamictemuS , & cognosca distinctio inus, distinguimus idorem ,. in Periodicum, criticum, atque
In b,hi,' symptomaticus . . Periodicum esse dicimus, qui in febrium in dieum termittentium periodis sit, cuiusnodi fiant, in febribus tertia nis, quartanis. Cujusmodi filii se narrat Hippocr. in bis. .cliuem uidem. M in Pythodoro. Criticus, de quo superiori capite egimus, qui in febribus continuis ,. in aliquo dierum decret, riorum apparens, integre febrem tollit, aut eam diminuit, aegrotosque allevat. Cujus effectum crista appellamus, seu judicium , aut perfectum aut imperfectum. Criticorum sim dorum notas superius diximuS else, quod antegressis collionisma nifestiae signis appareant, in die eritico, . vigente' natura, ac qui ex toto corpore exeunt calidi, multi, non tamen vireS r solventes, atque febrem Sc symptomata resolventes , aut plu- Sympto. rimum minuentes. SymPIomaticuS vero critico opponitur, m*uςψm, quod per modum symptomatis fiat, nunquamque utilis, plerrumque cum eXitialibus signis , mortem praemonitians, aut saltem morbum fore longum, cum multis recidivis atque non
absque labore, & moleitia. Hos itaque sympt0maticos aljst
omneS fecimus, tum ceteras alias excretiones, crudo m0r
erumpentes , scilicet in tempore, quo nulla signa coctioni manifeitae illugerint. Tunc enim temporis quamobrem 54x, quod omnis eXcretio in continuis febribus sit mala, satis accurrate in principio proxiati libri, cum de praedictione a con ctione, & cruditate , atque ab excretione scripserimus, dς sust V m Itravimus. Quamobrem mali omnes sudores app xς. 'morbo crudo extirente , nulloque manifesto signo coctiQ-j'
quindo ani gresso : in principio ideo sudores apparent θs scripsit Hip apparent. Pocr. is a. Epidem. M text. a. morbum judicatu disticuem si
475쪽
cap. VII. oz PRAESAGIENDA VITA ET MORTE AEG or. 46 rseire; quod si hujusmodi sudores, vel tantum in capite, vultu, cervice , aut ire collo, aut in thorace spectentur, eo, peiores; aut si frigidi sunt, aut exigui, aut statim cessantes, i ut inulti, assidui, immoderati, pessimi. Sed nunc de pe Sudores nicialibus a copia Vel multa, vel pauca, aut a non sudantibbus, agam . Multi dc copiosi sudores vocantur, & qui ebnsertim largissime erumpunt, & qui sent assidui, & quis hiub. A assidui, δι copiosi : copiosos sudores Galen. in 3. ismpl.
D is cap. a. dixi fieri, aut propter corporis raritatem, aut A eopia propter ejus, quod Vacuatur, tenuitatem .. Hi, de qui ob ra- multaritatem emuunt, non confertim, sed assidue es luere solent. Qitare in febribus multi sudores, si neque propter tenuitatem, neque propter raritatellii fiant nam hi teste Gai. in ino Aphsi . 1.. non sunt copiosi,d perpettio copiam humorum denotant,
uti docuit Gah in lib. . Apk a. Atque hinc est , quod Hipp.
in eodem libr . A - a. ait: Sudor minitas ex somno sine ulla aliaculi a rumiens, corpus uti plari citi signiscat si vero tibim non capienti accidat , evamatione egere agnificat. Multumque sudorem, &Galen. diciti, copiam excrementorum denotare. Hi itaque in febribus conspeξti, non judicantes, mali perpetuo pr0pter eam causam erunt, quippe quod multitudinem hu-m0rum superaudam denotent, Pro qua naturin longo tempore 0puε habet, ut concoquere dc silperare queat ; quo fit, ut d0n raro in acutis morbis , quibus natura brevi exstinguitur,
mortem praesagiant. Hinc Hippocr. ait in eodem ΓΚ Aphor. ψῖ. Sudor multus, stigidus, calidusve, semper uens, frigidus gravisirem , calidus minorem Morbum significat. od, ut Galen. iu*mmem. ait, uterque colinam humorum significet, quippestigidus frigidorum, qui est pejor, calidus calidorum, qui pyi0re minus est periculosus. Hi enim neque febrem selvunt,' ζque allevant, a udoque, uti dictum est, morbo erui phd , ideo longitudinem saltem, recidivas, atque laborem si- ηας ut: Auctes Pror ricorum ab hosin acutis febribus inutii β Vsecat, de quibus Hippocr. in 1. scripsit: Sud0MVlti , his tantum a rat at recreareiat, ut etiam contra ia-Μmm 3, degrent
476쪽
derent. Qtii vero non copiosi, sed tamen assidui seu ebutiimi sunt, mali etiam existunt, dc Plerumque exitiales, quando aut propter corporis meatuum raritatem , aut propter viti uni imbecillitatem, quippe soluto corporis habitu, quale, in syncope exeunt, fiant, ut Galen. cum in lib. 3. cap. a. mm. 4 I. tum in qΙ. lib. q. bor. docuit. Nisi fi
est ussudor non e tiatur, poterit, propter virium tutem,' eorporis raritatem occidere Fc. Qui omnes in acu tis morbis perniciales exsistunt, cum naturae languorem do. nolent: pessimi vero, qui una etiam copiosi sunt, cum 2 summam virium debilitatem & insignem copiam humorum ad esse ostendant. Quibus inevitabile fatum praedicendum.
Quales in Era οἰ, ex in phrenitico b) Hippocr. vidit, de ii lo ait: Habebat hie febrem perpetuo eum Jhrire. Et de nitita est: Virulenta vomuit, fibris sorrida, essio sudor, .
sinus toto corpore. Alii ex aliis codicibus legunt, non ut Galen. sed hoc modo, b eontinuus capitis, U Ili, per totum scilicet diem, cum ii, qui animo linquumtur, sudent capite, & cervice. Sed hoc non facit, ut cum Galeno toto corpore non debeamus legere; cum cuique Me dico notum sit, phreniticos ante mortem toto corpore dum resolvuntur, sudare: atque ex his colligimus, sudores cotio ses in acutis morbis, non judicatorios, non solum inutile esse , sed plerumque lethales ; omniumque certissime exitium praemonstrant in foribus , qui una cum virium lan ore i si .ssidui Perniciosi itidem sunt, assidui, aut simul copiosi, allisut simul etiam non copiosi in iisdem acutis morbis. Pauci qu0que di copiosi dores non minus, quam multi, malum praenuntiare ibi*RI
Galen, lib. de B tom. eaus cap. a. scribit, pauco dores fieri, cum, quod superfluit, exiguum est, vel gly '
nossim, & crassum, aut denique propter meatuum angRhyinam, qui aut conniventiae aut obitructionis ergo angui stres redduntur; obitruuntur vero glutinossis, δι crastis N cis, & meatus culanei connivent sive contrahunturi
477쪽
uropter at phiam, aut refrigerationem, aut mollitiem. O .ssi sudores quippe pauci, si in die decretorio eruperint, dbcreto
hibeul dubio indicabunt naturae eXPellentiS conatum irritum, rio erum. eumque humores non Posse expellere, aut crassitie seu lento- pant. re, aut meatibuS angustioribus redditis: at ubi meatus adstribai non sunt quod cognoscitur, neque attrophiaαutim comitactam esse, neque multum fuisse refrigeratam, neque admodum mollem, Vel obstructos esse meatus) atque illa adfii rint multitudinis humorum signa, pauci sudores copiam crassorum lentorumque humorum denotabunt i quod si tunc ubres perdebiles fuerint, sudores erunt exitiales, quippe exitium demonstrantes, eoque magis, ut dictum est, si nullis conspectis signis coctionis eruperint. Quo tempore omnem eXeretionem esse symptomaticam, atque humorurn multitudinem denotare, alias a nobis est demonstratum. Hujusmodi enim sudores significant naturam coepisse expellere per cutim hu-m0res, at nisi tenuiorem ipsorum portionem potuisse; quae s luendo morbo satis esse nequit. Hujusmodi esse solent, qu0d, cum cceperint, erumpere statim desinunt. Quos merito Gal. in I. Prorrhet. comm. I. damnavit, dicens: Sudores
Quare paucuS sudor perpetuo malus. Omnium vero pessimum, ac maXime eXitialem, paucum illum sudorem, quem uin pessi.
Graeci et Ur in appellant, nostri desudationem seu madorem, mus de-ὸrirmamus ; in aegrotis enim exit aliquando eX toto corPO-l xς, plerumque circa caput, cervicem, collum, pectus, & ν' IR Rliquando circa eYtrema, de quo Gai. in 3. Pror .u8 habet: --, i les' desudationem, jam saepius quidem - cripsit libro, sed nusquam ita lucide cognoscimus, numquid
se orta, circa thoracem eaputque apparentes, ita appellet, auqui t0to emanant corpore, ubi tum pauci, tum nihil rens Nysti 'te pravum autem utrumque horum est ,' deteriuS au- ςm, quod in stiperis fit partibus: nempe cum omniS desuda- Desuda si demoni rei vel copiam in si idantibus partibuS, Vel facul-no quiduus retentricis imbecillitatem ; utrumque eorum , in lociSrum thoracis tum capitis fuerit, deterius est signum, quam si in
478쪽
in alia quapiam parte fuerit. De illorum, qui coplam liu morum ostendunt, judicio satis nuper diximu8. Nos veho
pernitiales esse assirmamus, cum a Praelanguente natura fiunt vel etiam humidum alimentarium solidarum partium, oppres is sione, aut resolutione discussum, retinere nequeunt. Distin imbedisti guniat has desudationes ab iis, quae multitudine humorumsua
late ori- quod plerumque circa frontem, cerVicem , collum aut pe tur quan in aut cisca extrema essiuant, exi HSque sit mador, nostaugescens, raro calidus , Plerumque subfrigidu8, pulsus prae I 44, languidi, & alia signa, naturam praelanguentem denotantia, , multi una adsint ; hujusmodi sunt, quod ab immoderatis vacuationi. tudine bus fiunt, de quibus in 3. Prorrbet. a) text. 3 . legitur: Ap hum*- sanguinis e narib spaucus sudor cum refrigeratione, malinti Sed quid 3 an hon in quibusdam etiam morbis malum sudbhe, quidem iB Gmnibus morbis, quos judicare sud6re; nulli in Galen. in lib. 3. de docuit, quippe in febribus omnibus morbis continuis, maximeque in ardentibus, quas judicari absque su-
apparen'. dore, aut absque alia proba vacuatione, exindeque febres aut t*β qψ'' integre tolli, aut ipsas cum symptomate diminui, aegrot0sque in melius mutari, infidam esse morbi remissionem, Galen. i. idem. comm. I. te . ostendit, Hippocr, in )-.b scri-hente: iis quae non secundum rationem relevant, non .ese labes'
dam fidem. Quod in Hermocrate d, in flua Eur 'anadiis Hir 'xed , moribundis vidit; de illo ita habet: Decimoquarto die ii
febre erat liber, non sudavit , dormivit omnino, in te covstabo Urmae eadem , circa tam decimum septimum rediit, in seqaesit,bus diebus incaluit, febris erat acuta, urinae tenuta , deui mi
iterum vigesmo die est 'udicatus a febre liber, non sudavit. Hinjusmodi vero infidas morborum remissiones; sine sudore, Rialia proba vacuatione falistas, signa quae subsequentur, φῖlga fidelibus distinguent, quando fideles optima, infidas pi Va sequuntur, cujusmodi fuerunt, quae in Hermocrate pQ judicium subsecuta sunt. Nam dixit: iterum stomo dis P Ricatus a febre liber. non sudadit, perhetuo a cibo horri sit
479쪽
cap. VII.) DE PRAESAGIENDA VITA ET ΜORTE ISGstor. 46s trino mente cossabat, loqui ma valebat, lingua instruit, non ut, obdormiscebat aliquantisper comatosus. Atque ita quan-dbque ex non sudare in febribus ardentibus exitium poterimus animadvertere. Restat, ut idem a sudoribus frigidis perscrutemur, cum saepiuS in acutis morbis exitiales observentur. Sed ipibrum inprimis generationem atque causas 'perspectas libbere debemus: quod plurimum claritatis ab hisce sudoribus ratio praedicendi habere possit. Primum sudores, quod ex frigida crudaque materia fiant, propterea in febribus continuis dii
erudorum humorum multitudinem ostendunt, ut Gal. in lib. unde. 4. AN. 4a. demonstravit, praesertim ubi copiosius erumpunt.
Hos Gal. in ψ. bor. 37. docet, fieri, ubi in vos humores putrefiant , natura, solidas partes moderam, b regens aues eundum Hippoe. est nativus calor vel prorsus exsinguatur, vel propius ad exstinctionem accedat : quae quidem ex iis evacuantur, frigida sentiuntur; eam vero, quae fit ex putredine, cataitatemnisil probibet sebementisimam 4st, atque ideo signum est exitiale, . ostendens in animali corpore humorum multitudinem superabundire, tantam habentium frigiditatem, ut neque a calore nativo,
neque a febrili ealefiant. Ex quibus sudores frigidos primum
multitudinem humorum frigidissimorum ostendere, atque naturam vel exstingui, vel proprius accedere, ut exstinguatur. At quando istuc, quippe in vasis vehementissimum calorem ex putredine, tum nativum intus retractum ; fiunt extremorum
refrigerationes, cum humore frigidissimo, absque quod in se mutuo agant ; quod si agant, necesse erit, aut frigidum sudorem ς lefieri, aut ab ipso calorem prorsiis exstingui, quod certe obs*rVatur, quando , uti habet Galen. in . horism. 37.s mom ii von acutis, sed mitioribus longo tempore calor naturalis non stinctus ipsum estis faciat, j in vehementi, cito viri us res04tis, prorjus exstinguatur. Hinc. merito Hippocr. iu eod lib.
b, 3 . dixit: Frigidi sudores cum febre quidem acuta mortem, mitiore sero morbi longitudinem An cant; quippe quod, febris fuerit remissor, poterit homo servari, concoffas ilicet longiore tempore humorum multitudine, aeque evicta an
V. At acuta febris, beausa es, b signum perniciosi um
480쪽
ne estu a qui em, qualita suapte Nat ro reflancorpora: istisi sero, quia humorum multitudinem UeVit, hi dissimis Miguum nee a febrili calore mutetur. Sed forte humores ii pio idi'& idcirco ad motum inepti, una cum natura praelario uida.&propius ad exstinctionem accedente, quomodo ad coetem e rentur 3 hac inquam ratione : humor enim a calore febrili ali quatenus, calefastus, etsi suapte natura moVeri nequeat, fertur ad cutim, in qua, aut adVentino calore suscepto re luto, rur 1h io, sus frigescit, atque ita frigiduS eXit. Itaque in morbis acutis his aeutis perpento frigidi sudoreSeXitium Ostendunt, quomodocumque
perpetuo erumpant, aut copiosi, aut Pauci, aut ex toto corpore, aut
ς ,tium , capite, collo,& pectore, aut ab extremiS. Cujusmodi ius re ab Hippocrate obtervati in Philisco a in uxore Dromedes, in muliere c), qui ae in foro mendacium decumbebas, in Dibio, ne d), in quibus moribundis eX toto corpore sudores frigidi profluxerunt. Exitialiores etiam sunt pauci frigidi, aut circa caput, aut circa extrema, scilicet manus, & pedes, qui prorsus facultate exstinctioni proxima fiunt. De quibus Hippocrat.
in Prognosticis 6 merito dixit: Pessimi vero , oui frigidi sunt, iuacutisque morbis morte , , in mitioribus Morbi longitudinem imdicant. Itaque perpetuo frigidi sudores mali exsistunt. Quales Hippocrates in postrema constitutione pestilenti vidit, de quibus in libro tertio Epidemiorum f) dixit: Sudores intempesim, frigidi, multi, perpetuo. Ipsorum perniciem confirmabunt omnia signa una conspecta, quae omnia necessario, & praesertim quM subsequentur, erunt pernicialia. Cujusmodi fuere quae in misco δι in aliis aegrotis, nuper ex Hippocrate propositis, Visa sunt
De Philisto fin: Quintum sub diem obmutuit, frigida fluispiti
extremae partes livescebant, die sexto ad meridiem est defunyus: sti que de hoc in fine dixit etiam: Sudores perpetuo frigidi. Lx 4ς uxore Dromedat h1 Sexto die mane superriguit, cito perco it toto tempore sudavit, extrema membra frigida, delirasit, stiri gi