장음표시 사용
271쪽
copia scateant. Nec latet Medicos idenaevenire in intestinis; molectulae enim aereae, chyli molectilis intime sociatae , subeunt nullo Obice oscula Vasorum lacteorum ;sed si ob nimiam masses chylaceae moram,
vel certo caloris gradu expansae aeris mole
culte , a caeterarum materierum compedibus solvantur, & in bullas coeant ; nussequam Ostiola venarum lactearum subingredi valent , & ita primis viis hospitantur ;donec per superiora vel inferiora, flatuum nomine , exitum sibi parent. Quod sane
quidem ultra Omne dubium arguere videtur vi quadam magnerica necti particulas aereas, quae harum distaciationem praepe- dira Hic nisus in contactum , quo mobilissimae spirituum moleculae quasviS congeneres ad se ducunt , qui impedit quominus in massa sanguinea confusis obvia haud sim
beant incernicula , nec secretae difflentur , prodit huiusce exilissimae materiae secretionis causam. Sanguinis velocitas , & solidorum elateria aliarum secretionum exhibent mechanismum ; sed aliter sentiendum de cerebri muniis. Evidens est haec exilissima sensationum instrumenta tanta tenuitate &volatilitate donari, ut nusquam solitis corporis viventis repagulis coercerentur , ni aliis compedibus fuerint irretita. Posthabita illa causa haud facile concipitur quo modo spirituum materia , mobiliorem massae humorum partem constituens, haud subeat varia incernicula , quae ratione tubu'
lorum secretoriorum diametros crassiores excipiunt
272쪽
SECT 1 o TERTIA. 2J7 excipiunt humores, puta bilem , salivam, lotium, &c. Levi igitur motu dissarentur spiritus secetiaendi & secreti , ni vi quadam
innata, quam magnetismum vocant, sisterentur : hisce compedibus victi toti individuo haerent ; & ab eo separari, vel ab humorum massis dimoveri regre patiuntur. Facillime aliis substantiis sociantur ; sed nullius sunt efficaciae : laudata enim vi minime pollent spirituum moleculae, ni liberae assinium motum excipiant ; hinc minime mirum si sectis aut ligatis nervis pereant sensus & motus. Sumaminato cruoris impetu intra vasa cerebri, & denegata solidorum vi ; reliquum est ut materia spirituuna in cerebro secerni solita proprio & innato motu petat inconspicuas substantia: medullaris cavernulas. Sanguinis stasis huic motui plurimum favet ; vis enim magnetica spiritualis individui nusquam in congeneres & amnes
moleculas cruori innatantes actionem per se exerceret , ni retardato gressit aliquam moram traheret sanguis in Vasis cerebri. Hac vi erumpentes spirituosae. inoleculae trajiciunt permeabiles vasorum tunicas ; &in unam massam divjsionis expertem coeunt, quae in pulposa cerebri substantia latitat, ejusque visceris appendices irradiat. Nec Peculiaribus tubulis continetur haec materia ;sed totum cerebrum, medullamque spinalem devia peragrat ; menti humanae intime sociatur, ejus nutui morem gerit 3 hac Concitata in varios erumpit motus , atque Praecipvium functionum animalium instra,
273쪽
organum haud omni orbatur elatere.
218 ELEMENTORUM PHYSIOLOGraementum censeri debet V exquisitissimis ela teriis donata levi compressione resilit ι α brevi hanc motionem toti individuo com municat : cur qualibet fibrarum nervearum, vel medullarium titillatione , & vellicatio ne in motum quemdam agitur tremulum; la cujus diverso modo Varia exsurgunt per lceptiones gratae Vel molestae. Licet stamina medullaria & membranacea fluidum Uriminum continentia , im=aria censeantur propellendis spiritibus λ ce rebro ad partes , & a partibus ad cere- lbrum ι haud tamen omni Orbantur ela terio : si enim premantur , distrahantur & lclongentur, Pristinum tonum recuperant ;nonnullisque oscillationibus agitantur, qui bus spiritus animales motum quemdasti concipiunt, nunc naturalem sensationibus lexcitandis idoneum'; alias inordinatum , 'quem excipit spirituum turba ; hac praeprimis invertuntur intellectus operationes, & ldepravatur judicium. j Sensationes perficiuntur in singulis partibus , quibus nervi prospiciunt ; hinc toties ' ldecantatus spirituum in xus refluxus me' ire commentitius est ; quod abunde patet ex Anatome : Nervi enim haud recto currunt tramite, sed variis modis intersecantur ; surculos proximiores excipiunt , α
Plures adunantur 3 nunc tument, nunc eX,
liores fiunt ; nullus demum occurrit ner' vulus in remotioribus partibus cujus origo i haud obscura sit. Quod sane arguit spiri tuuΠ1 materiam, menti sociatam , singulis lpartibus haerentem sensationis di voluntati.
274쪽
SEc Tio T E R. T I A. a Isesse capacem. Nulla tamen movetur spiri . tuum molecula , quin tota massa .assiciatur; hinc intimum commercium inter sensationes & intellectum , quem in solo cerebro, quatenus sensorio communi , exerceri nulli dubitamus. Exin facile intelligitur cur anima varias objectorum impressiones, uno de eodem tempore , excipere valeat ; si enim reflui spiritus has sensationes in solo duim taxat cerebro excitarent, intricatas & obscuras ideas menti objicerent , cur Obvium spirituum substantiam, quam mens humanaaci uat, regit & moderat , cui intime sociatur, in singulis partibus haerentem sua obire munia. In horumce spirituum systasi versari animam sensitivam brutorum credere par est ; cujus ope sensationis, perceptionis, imo dc voluntatis sunt capaces nec
ipsis denegatur quaedam intelligendi facultas. Quis enim nisi praejudiciis Cartesianis
obcaecatus inficias ibit canem videre, olfacere , audire, velle, intelligere : imo et exquisitiores ipsi concessit sensationes Supremus Conditor : nemo nescit Visum in cane esse nitidiorem , olfactum sagaciorem , auditum acutiorem, &c. has PerceptionCS solo materiae motu exerceri credere haud
Latex igitur nervetis in homine menti intime sociatus , quatenus sentit, sensatio dicitur ; quatenus vult, voluntas audit ; si intelligar, intellectus vocitatur ; hanc postremam functionem exerceri in cerebro nulli dubitamus. Voluntas in singulis partibus suam aes ionem exereret, si partium . fabri
commune Mentis humanae Manimae sensitivae munia.
275쪽
et , I ELEMENTORUM PHYSlo OG i Eca his excipiendis legibus apta nata esset; hanc perficit habitus & consuetudo. Flui drina spirituosum sensus & Voluntatis prin cipium estne mortis muscularis instrumen tum 3 Liquidum nerveum hactensis simplex
cxcogitatum utisque Vi POilere creditur. Sensus tamen , & motus multum inter se dis crepare Videntur , an remotissimi effectus unam & eamdem causam agnoscant λ va sus motione spirituali excitatur : molus vi mechanica eXercetur. Cor indesinenti motu agitatum nescit voluntatis imperium. Norunt practici Caepius partem omni scnsti odibatam moveri, Vel Vice Versa , licet caedem nervorum propagines cuti & musculis prospiciant ; exemplo sint varii faciei& cervicis musculi , qui cuti subjiciuntur& firmiter annectuntur. Nervorum fabrica es distributio , inosculationes & divisiones arguunt fluidum animale omnes partes irradians , in singulis sibi a Supremo Numine demandata munia obire , cum nullus pateat aditus quo indefeXo tramite a cerebro ad assignatam partem excurrere Ualeat. Haec est recentioris Anatomes doctrina, cui refragari Vetat ratio, nec sinit variorum Phaenomenon concentus. Haud Obstat unicum Organum siccretorium , ncc Unus
ductus . cum neminem ferme fugiat sinceras secretiones desiderari. Haec tenuissima substantia in sanguino Jatitans, sulphurum tomentis irretita, fluidi animalis duplicem amateriam stuppeditans , haud solitis , uti jam innui, secretionum causis in cerebro separatur ; sed vi magnetica, qua pollet spiri-
276쪽
SECTIO TERTIA. 26rtuum systasis , derivatur ue individuae molis ciata ejusdem cognitionis est particeps. Haec materia , cui praeesto immortalis, totam cerebri mastim medullarem occupat. singulis que partibus per patentes nervos prospicit : tantum adest commercium inter radios & fomitem , ut nullum pati valeant modum radii, Vel extremi, quin tota massa individua , instanti t poris puncto, asticiatur. Nec fibrarum medullarium elatere propelluntur spiritus animales ; sed proprio impetu ruunt , vel innata vi resilii int: horum motio e divina prosapia Oriunda haud solitis mechanices legibus continetur ; sed peculiari quadam vi sua obit munia, mediantibus tamen organis ; quae
vitiata fluidum illud spirituosum ad inordi
Prima & tenuior spirituum materia, sim-mh mobilis, & sensationis capax , materia sentiens audit : altera exquisitis limis elateriis donata, huic innatans, Variisque exercendis motibus dicata, materia movens dicitur ; haec postrema sui vehiculi beneficio cuncta subit & penetrat. Pro nutu & arbitrio materiae sentientis , vel solitis causis mechanicis expanduntur & explicantur haec exiguissima elateria. Plus aequo pressa innisus elasticos erumpunt ; vel quovis stimulo acta, pro partis fabrica cui haerent, Varios effectus exerunt. Hinc patet cur fibrae lacerto ae levi spirituum dispendio tot repetitis uicibus contrahantur ; hinc clarilis innotescit, hactcntis impervia caligine Obruta, motas inuscularis ratio ; & Varia eno
277쪽
161 ELEMENTORUM PHYSIOLOGIAE dantur Phaenomena, plurimaque silvuntur dubia circa hanc functionem Versari solita. Obvium quoque fit cur alterno dilatationis &constrictionis nisu moveatur cor , vel sectis nervis : cur moveatur in metu, haud praeavia spirituum secretione : cur demum voluntatis imperio haud subjiciatur. Ultra to. num angustata exilissima materiae moventis elateria proprio nisu resiliunt, & alteram fibrarum contractionem moliuntur ;hoc est genuinum oscillationis principium ,
& utriusque cordis motus causa. Nervorum exilitas, habitus defectus cor liberanta compedibus materiar sentientis, cui velle dedit supremus Parens. Utraque materia suas patitur affectiones ue ab infarctis tubulis nerveis, pro varia materiae morbos, indole , materia sentiens vel movens sistitur, aut la0guide movetur ue hinc perit una functio, altera stuperstite ; uti evenit in jam indicata paraliseos specie ; circa quam Vide Historiam Acad. Reg. Scientiarum ann.
Ol iectio NerVi, inquiunt, quibus haec nostra non res contril arridet opinio, nulla sensibili cavitate do- duplicem nantur ; hinc angustissimum est illud spa- m. teriam. continentur spiritus animales : in hoc tamen arctissimo loco multiplici motione agitantur hae diveris sortis materies ;adeo ut motus unius haud alterius velocitati obstet. Illud , fateor, vix concipi potest s 'd haud dilucidius innotescit quomodo datum aeris piinctum excipiat innumeros luminis radios qui a variis objectis reflectuntur, Vel a corpore lucido prodeunt ue quo-
278쪽
S E c T I o T E R T I A. 263 modo idem punctum admittat ignis materiam , radios sonoros , essu Via odorifera ,& alia innumera corpora in aere latitantia : Variae tamen hae materies, diversae sortis & naturae, contrariis motibus actae hoc
aeris punctum libere trajiciunt. Radii solares haud a recto deflectunt tramite ; licet tota aeris massa, flante vento rapidissimo motu rapiatur. Reflexi ab objectis radii vitro dioptrico excepti in unum Punctum sese itatersecant absque motus detrimento. Hinc a Vero alienum minime censeri debet quos binae illae materies substantiae medullaris , cerebri, & nervorum inconspicua receptacula libere pervadant. Nec desiunt qui Urituum animesium exi- Contra
sentiam plane negent, triplici potiss1mum spirituum argumento adducti. 1'. Ligati nervi haud turgent supra vinculum , quod evenit in aliis vasis quodvis liquidum recondentibus. a'. Soluti vel secti nervi liquidum suum
haud deponunt, quod nulla arte in consipectum Venit. 3'. Inutiles spiritus censent ad exponendas functiones aniniales 3 eo quod nervi sua munia exequi valent sola Vibratione, a vellicatione eorum fibrillarum Drta. Quis non videt inconcussiim manere spirituum systema , ni solidioribus telis impugnetur I I'. enim a notis lentiori spirituum motu & debili causa movente , non secus ac firmioribus involucris quibus gaudent nervi, facile patet cur ligati haud tur' geant 1, 2'. ab stata spirituum aetherca in
d*le in propatulo venit, cur soluti vel secti nervi congestum liquidum haud depo-
279쪽
16 ELEMENTORUM PHYSIOLOGIAEnant ; & hinc minime. mirum si nervet liquidi exploratores infelicem hactentus indu striam adhibuerint ; 3'. ex supra adductis perspicuum fit nervos flaccidos, pulposos, Pendulos, curvos & retrogressos omnis vi- bnationis esse expertes. Quidquid demum effutiunt de fictilia illa vibratione , in enucleandis sensationibus & motu musculari, primis Physices principiis adversatur , &animum veritatis aVidum minime explent. Sed haec , forte fusius dicta , sufficiant circa res quas haud Geomptriae leges eVolverat, nec exquisiitioris Mechanices principia elucidabunt. .
LI C E T omnia corporis viventis solida innato elatere gaudeant ; adeo ut elongata & distracta proprio nisu sese restituant , Pribtinamque statum recuperent ;alia tamen organa in usum adhibuit Supremus Conditor, . quae peculiari quadam fabrica variis obeundis motibus sunt dicata; qui vel nobis insciis reluctantibus exercentur , vi scilicet automatica absolvuntur , uti sunt cordis , arteriarum , ventriculi, intestinoruna , &c. actiones , quae haud praeeunte Voluntate exercentur; hinc dicuntur motus involiotarii': vel praevia voluntate eduntur, ejus nempe nutui & arbitrio Obsequuntur, uti sunt motus oris , capitis, sminae , artuum , totiusque corporis , & vo'histarii vocitantur : vel utriusque causis
Participes, motu scilicit automatico pera
280쪽
SECT1O TERTIA.guntur, & etiam Voluntati. subjiciuntur ;uti motus rei pirationis qui, incogitantibus perennatur , & pro lubitu moderatur adloquelam , cantum , tussim , &c. Vel plane cohibetur ad faecum alvinarum ejectionem , ad partum PromoVendum , dcc. Fibrae carneae , Vel, ut inquiunt, lacertosae, genuina horumce motuum instrumenta censeri debent : a varia harum serie di multiplici contextu diversa emergunt organa motionibus quibus praesunt apta. Aliae rectae sunt longitudinales, transversae vel obliquae; aliae curvae segmenta aemulantur, annularem formam referunt, vel inspiram contortae Observantur. Ex simplici vel complanata serie conflantur variae membranae carneae, quae angustandis nonnullorum Viscerum , vasorum & ductuum cavitatibus plurimum inserviunt has membranas exhibent Cesiphagus , Ventriculus , intestina , .vesica Vasa sanguifera, &c. Alite multiplici serie annulos quosdarn motrices referunt; quales observantur in palpebris ,
in labiis , in pyloro , in sphinctere vesicae,ani, &c. Aliae in fasciculos collect' & diversimode contortae robustiora cordis latera eL formant. Aliae demum vario apparatu coalescentes etficiunt corpora quaedam organica
movendis partibus dicata , quae musculi audiant : haec organa diversa & multiplici fibrarum carnearum & tendinearum serie intertexta , ratione situs & risiis innumeras formas prae se ferunt , cylindricaS nempe, prismaticas , rhomboidales, Penniformes, radiosas, semiiunares, annulares, dcc. Eo-