Theatrum chemicum, præcipuos selectorum auctorum tractatus de chemiæ et lapidis philosophici antiquitate, veritate, jure, præstantia, & operationibus continens : in gratiam veræ chemiae, et medicinæ chemicæ studiosorum (ut qui uberrimam inde optimoru

731쪽

p. articularitatis tenebras, eae quibus nulla pei sectionis salus unquam speranda, incidet In hoc igitur universali macroco sum scola orto agnoscendo excolendoque maxime laborare, Scomnem suam operam impendere debcbant omnes Physici, Chymici, & aliorum artium naturalium, enim in eo Omnis generis pulcherrimas scutiati artim plantas, quibus professionem suam

qui liby ornare & amplificare poterit: ita tu in posterum a bomni librorum derelitvs Physicis scriptorum lactione facile

sint excusandi. Libri enim illi scripti similes sunt terrae petro-i' inquam semen projectum, continuo quidem exoritur, sed superveniente solis ardore aestuat, bc, quia non habet radice,

arcs cit. In horto vero macro cosmico nostro, terra est optima in quam si semen ceciderit, fruct una dabit centuplum rem illecuplum. Restat adhuc hortus tertius, nempe microcosni cus, qui est rillus homo: Hanc igitur tam in Christo qua

in homine, ut cognoscamus necesse erit nobis prius depone- Ie carnem Adamicam,&induere novum hominem, sicut est

ipse Christus , qui primogenitus inter filios Dei factus est.

Iam autem in nostra potestare situm minime est , ut exuamus Veterem Adamicam creaturam. Sicut enim Herme te teste, terrena non agunt in coelestia , sed coelestia in terrena,

ita homo Adamicus non potest in Christum agere: sed necesia se est, ut Christus agat in hominem Nulla autem fit genera tio nova sine rei generandae putrefactione vel mortificatione. xlonao igitur ut de novo desuper regeneretur, cum Christo moriatur necesse est, idque per agnitionem suorum peccato tum & seriam ac veram poenitentiam: in qua simul cooperate spiritu sancto per fidem veram in Christum , novae creaturae semen concipitur, quod temporis progressu germina produ- cic, & tandem stuctus poenitentia dignos abunde profert. ΗἰΙ-lus micro cosmici horti cultores debeant esse omnes liberalium artium de Iurisprudentiae professores. Sicut enim Adana ante lapsum omnium artium cognitionem absq; praecept Oxe perfecte tenebat: eratque justus Jc perfectus sic no Vae creaturae homo poterit post regenerationem in Christo,ex Christo &per Christum omnium rerum artiumque sicientiana , Omnemque iustitiam, aequitatem.& judicium ccclxisti, sibi absque ullo magistro & absque ullo corpore S codice iuris per s ecte comparare Hic enim si lus est ill e DOMI Nus, qui dat

si pientiam: δc ex ore ejus prudentia & scientia. Prov. a. Iim ille est ipsam et sapientia incarnata clamitans: Bi prudentia uaas vocem suam : Insu nam excelsisque Verticibu supra

732쪽

viam, in mediis seivitis stans, iuxta portas civitatis, in ipsis foribus loquitur, dicens: Veni dilecti mi in hortum meum. Acomede fructum pomorum meorum Veni in hortum me ii, soror mea sponsa, incisui myrrham meam cum aromatibus mei : comedi favum cum mella meo, bibi vinum meum cum lacte meo comedite amici,& bibite,&inebriamini charissimi. Dilecte mi, descende in hortum meum ad arcolam aro

matum , ut pascaris in hortis, & lilia colligas : descende in.

hortum nucum, ut videas poma convallium, &inspicias, si fuerit vinea, dcgcrminaverim mala punica. Proverb. S. MCant. 6 6. Sed quia, proh dolor, omnes omnium artium ecfacultatum magistri, hodie despicatui habent hunc saluberrimum&unicum omnium scientiarum hortum; q i est Chri ilus Iesus, Duus & Homo nec insu per eo,quo debebat, modo tripartitum istu hortu, Biblicu nempe,macroccismi cu , ct microcos mihi vel minimo salte digito altim glit: in duphce sese calamitatem, una cu omnibus suis discipulis turpiter conjiciunt' ia apostasian videlicet,& im perfectam donorum scientiarumque adeptionem. Dum enim hoc veritatis horto relicto, sis res scientiaria in conspurcatis & foedatis zentilium agris colligere tentant, pro veritatis floribus, rosis & trit: co, metunt mendaciorum spinas, tribulos, loliu S a xaniam: & sic triis- fugae iniquissimi, debitas justasque persolvunt poenas. D Eusenim ut D. Paulas loquitur, Rom. 1 trahit illos in desideria cordis eorum. utpote qui commutaverunt velitatem Dci in mendacium Et sic Lit non probant Christum Iesum pro vero Omnium scientiarum horto habere.tradit illos Deus in repio . bum sensum, ut faciant ea, quae non conveniunt, repletos Omni iniquitate, malitia, fornicatione, avaritia, nequitia . plenos invidia &c. Hi nimirum sunt fructus apostasiae. Homo enim apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuli oculis, terit pede, digito loquitur, parvo corde machinatur malum,& omni tempore iurgia seminat: huic extemplo veniet perditio sua, dc subit b conteretur,nec habebit ultra medicinam Pro Verb. 6.

Er, ut D. Paulus addit, qui talia agunt, digni su ni morte: &non solum, qui ea faciunt, scd etiam, qui consentiunt facientibus. otus quisque autem est Academicorum, qui postquaconscientiam suam probe examinaverit, non hoc in cataloro inscriptum sic quoque inveniat optandum itaq; esset, ut resipiscerent in tempore, ne deciperentur amplius per philosophiam 5c inanem fallaciam ieeundum traditionem homi

nia i

733쪽

niim,seeundum es ementa mundi.&non secundiὶm Christu, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter Col. r. Si i ruorcipere vultis, nolite amplius confidere in doctis sapientae humanae vel bis, sed in doctrina spiritus&veritatis. Si a. iiis vestrum sibi videaturi spiens esse in hoc seculo, stultus fi at, ut sit sapiens. Sapientia enim huius mundi stultitia est apud Deum Scriptum est enim: Comprehendam Capientes in astutia eorum. Et iterum: Dominus novit cogitationes sapientum, quoniam vanae sunt. Nemo itaque glorietur in hominibus. i. Cor 2.5c 3. Si vero perrexeritis sectari gentilem istam sive humanam & inanem Philosophiam, non tantum nefarii Dei dc sertores & apostatae permanebitis sed in super etiam semper discentes, nunquam ad scientiam veritatis pervenietis. a. Timoth. 3. Quae enim perfectio sperandae si ab ingenio humano , quod post lapsum primi parentis tam milere foedatum & laceratum est, ut nisi desupcr a patre luminum rursus illum snetur, per se nunquam ad perfectionem ullam rest irare possit. Longe vos superat Hermes, qui Philosophiae suae originem deducit ab ipso Deo rerum omnium authore. In pura igitur hujusmodi & sincera Philosophia Hermetica quae ab omni falsitatis lolio sequestrata est, omne vestrum studium & operam ponatis: cum haec sola alumnos suos ad majorem &ferventiorem pietatis cultum provocet: adeo ut nullum alium finem philosophandi sibi proponant, quam ut ex pietatis verae cultura Deum, naturam , di se ipsos cognoscant. Sapientia enim absque pietate

sum, nec ins ientem. Igitur meo exhortatione suscipe,'me- αγ e, sic cum risum coapta , ac si exhortapionum author es ses.

Cui mim atura calida e I frigidu Fet, non ei nocebit: similiter qui rationalis', claudas a Me ostium ignorantia, ne secursu Iieci

TA X omnibus actionibus , quae inconsulto quodam &te - merario suscipiuntur impetu , raro aut nunquam sperandus erit bonus & optatus eventus. Consilio verb&pra dentia, si qua in re , iRChymia certe opus est : praesertim si cum magistris ipsis colloquium forte instituere volueris. Hi enim no contenti rationibus, rationum insuper ration es Ps-stulata C

734쪽

stulant: adeo rigoroso probationis hamo, omnem dis prili expiscantur angulum. At librorum solummodo lectioni deditus, si rem propositam ad rectae rationis amussim& naturae possibilitatem expenderis, alvus eris. Sin vel 5 nudam tantum literam spectaveris, tanquam rationis inops & imprudens decipieris. Audi igitur fideliter monentem author ecujus consilio nullum approbabis propositum priusquam id hi missimis rationum momentis probe munitum fuerit. Sed unde rationes di argumenta illa promenda sint, si pra in capitulo primo evidenter fatis declaratum fuit. Si igitur his ar- nais, tanquam lorica &fortis imo corporis munimento in dutus fueris, duplex tibi pectoris robur conciliabis, omnesq; sophistarum ictus a quacunque parte imminentes, sine negotio avertesdc declinabis. Q ac madmodum enim nix cadens super lapidem igni turn, statim di siluit, & in vaporem resoluta evanescit, sic sumpto rationum clypeo, omnes hostiles sophis natum, inscriptis sapientum ubiqii coccurrentium, impetus propulsa bis, & sic hostibus ignorantiae propriis fuga iis,'ictoriam tandem obtinebis gloriosissimam; & eos, quos

tibi antea inimicos putabas, in veram dc since Iam, aeternamque tibi devinctos amicitiam experi cri .

i N Chymia duo sunt principia, e X una radice orta, qtizela -- pidis subjectum, ab omnibus fere dees amantur Philosophis, 'idesic et argentum vi, una, dc sulphur: quorum illud

volatile est 3: superius: hoc verbfiXum S inferius ex quorum coniunctiones aepius repetita, fit vera & Philosopluca sublimario ac si io Est enim fixio, cum cos pus recipit spiritum tingentem, dc aufert eius Volatilitatem , dc fit per frcquentem xcite rationem, donec producatur cinis perpetuae durationis, di totum in igne maneat Est autem a principio operis, lapidis substantia, quae per se fixi fama, spiritibus non fixis, vel ut Planialosophi loquuntur , aquis ponticitatem hab cratibus , vel tiaccio radica do, ac similibus solvanda, ut fiat volatilis. H. ic

735쪽

enim ratione aptior erit ad separandam ejus rubi inem. Ru bigo enim putredinis genus est in metallis, dc certissimum imperfectionis signum. . Haec igitur ab illis amovenda est per sublimationem , to tiesque illa rei eranda, donec volans a fixo retincri visui manifestum fiat. Non autem praecipitanter hic procedendum erit, neque una statim vice omnia peraguntur: sed gutta postgiit t. am paulatim extrahenda. Possit enim alias fieri,ut ex nimia festinatione vel vas frangatur, vel materia detrimentiquid capiat Cum igitur teste Salomone, Sap. II. omnia Deus inmensura,&numero, ecpondere disposuerit; non Oscitanter praetereundisiunt dies noti sc licet philosophis. Sapienter enim, inquit author, si ita diebus notis reXeriS Opus, conVeniens tibi omnes erit maxima indo honorum ornamenta tibi evenient juxili illud Poetae stellati ita canciatis: Proinde sophi meteres subtili indagine quendam commemi lapidem . sibi fida viatica ciιnctis.

Permansura locis , nunquam interiturapararunt. Quo auxilio varias terresta, diveriai regna

Cernere, a mustis quampli mad cere pessent.

Et paulo post:

Quem qui halet, ii poteri , tibi vult habitare decenter r

ecfortuna iram metuit, nec brachia furum pSedpaucis tanῖο dignotur munere diνi.

HERMES.

p Ili extrahe a ragio umbram uam, osordidum, et uod nebulae i

OVemadmodum in Sole ambulantis corpus continuo se Aquitur umbra , tanquam c ea individua, sic herm phroditus noster Adamicus, quamvis in forma masculi appareat, semper tamen in corpore occultatam Evam sivesceminam sitiam secum circurn fert. Hqc vicem tenet patientis; ille a entis. Cum vero illa ob sexus Imbecillitatem,vel potius insum cientem digestionem, impura adhuc dc vitiosa, ac nativi splandoris perfectione orbata, ignis examen sustinere nequit: non siccus ac aquila spuria, quae adversus solem volansa

736쪽

Iacis, splendorem e ius ferre nequit: Degeneres enim lux arguit: ici circo omnes istae dotes. quibus exiit a dc spoliata existit mulier sunt ipsi per ignis vivi, hoc est, masculi beneficium reparandae: rubedo polluta & maculata in pristinam claritatem, puritatem , & integritatem reducenda: & tantis cris c-purationis opus continuandum : donec foemina masculi sui vim recipiens adeo roboretur, ut frigus calorem, S omne re aeterna, iniurias sustinere, nullumque non examen subire, & tranquille radem in naturali unitatis thoro cum viro gaudere & quiescere possit. Sicuti enim Deus ab opere creationis quievit die septimo : qui dies apud Mosen appellatur

Sabbatum id est,dies quietis: ita Saturnus nostrae magnesiae, Mitimam manum imponit operi, & ab eo quoque die philosophorum si ptimo quiescit. Non tam equiescendo interiinopus, a se effectum plane dc serit: sicut neque Dei S a creatoris, post absolutum creationis opus unquam recedit sed qDiesce 3 e tantum dicitur uterque tam Deus, quam Saturnus noster, quod novam speciem praeter illa s,quas septem illis diei, alterci cando, alter generando produxerat, amplicis nullam super addat. Siquidem, ut Deus omnem divinitatis star illesaurum quem ab infinita seculorum aeternitate, insista iuὼ marchetyi o absconditum continuerat, septenario dic ruin DH- mero complexus illum nobis per admirandum hoc crea tonis arrificium in suis creaturis manifestavit, & tam pei secte ac graphice repraesentavi te ut ne minima quidem tota sit in creato re, cii ius non simulac tirum a liquod in ve niat a r in creaturis: eo dcio modo Saturnus occulte corporum metallit cyrum simulachra in se circum sterens, per eundem sepicnatium dierum numerum tandem finito opere omnia corpora explicata in lucem proscrt d autem . non otiosus neque Deus, neque Saturnus sit: manifeste demonstrat rerum orniarum continuata hactenus multiplicatio. quae absq: Iaco, S eodem Saturno, tanquam secundo a Deo rerum naturalium di ensatore di gubernatore, alias impotens& inefficax fatisceret. Magna autem vis & potestas, tum moriaque uecretum in hoc dierum septenario latet: ut qui maola E 3c ex interna sua an atomia, in partes suas sive membra resech. is , repraesentat quodammodo universale quoddam dc essentialetam Creatoris, quam creaturae nomen: ita ut uncis septenaxmSomnem caeterorum numerorum vim ac virtutem plenarie complectatur. Componitur enim septenarius ex ternario di quaternario, quorum characteres vulgo exprimuntur per 3. quasi dicas, terquatuor, quae faciunt duode-

737쪽

aim: ite ii in idem recidaria septenarius & duodenarῖus , qui

simul per multiplicatum Naturae artificium sumpti proserunt octuagilita qUatuor: quorum Characteres sunt 8. dc . qui duo num .ri per simplicem additionem redeunt in suum principium ti empe in duodenaritim & septenaritim. Octo enim oc quatuor faciunt duodecim. Duodecim autem resolvuntur inter quatuor: qui per characteres hosce 3. dc 4. re Vertuntur in teptenarium numerum. Ex qua convestione colligitur eundem Deum in creatione, eundemque saturnuin rcr m generatione, emc 7. 12. dc 8 . hoc est , principium, medium & finem: sive omnia in omnibus. Videmus praeterea eundem septenarium , ex geminato terna rio S simplici unitate , duos illos tern Arios invicem copulante constare. Saturni enim dies est ille unus, qui ex caeteris omni b. diebus,

in unum quasi fasciculum coli ectis ac colligatis, diem qui ris sive sabbatum producit: ita ut in generationum pro Si ensione nihil amplius praeterquam unus ille dies septies numeratus rei teretur, dc sic consequenter in infinitum usque per se ipsum multiplicetur. Obicrvandi in quoque est duplex horum t crna riorum diic limen, quoru alius coelesiis , alius element prius exii it. Emi estis refert tria principia pura & persecta: Elernent aris autem tria impura &imperfecta: quae per unitatem copia 'ativam in unum septenarium perfectum M omnibus nomeris absolutum reducuntur: veluti videre est

ex his circulis di plane torum characteribu S: OoΟ - Ο-OΟΟ,

referunt tria principia cc Icilia. Circulus autem unicus medias, est unitas copulativa. oo Tres ultimi sint tria elementaria principia , quae per medium circulum in unum, uti dictum est , coeunt. Iohannes Dee Londi ias Anglus, suam monadem hieto glyphicam in octonytio demum numero sabbatizate asserit: quς opinio, si internam rei naturam Oproprietatem probe pendam ira, nobis crim minime pugnat. Vterque enim Sabbatid es, tam septenarius Saturni, cluam octo narius Solis invicem inessentia conveniunt Sed hoc ta- id in discriminis interest inter utrumque, quod sicut ceremoniae & sacrificia veteris restamenti piae figorabant Christum, in Maria virgine, a sancto Spiritu concipiendum, incarnandum, nascendum, occidendum, sepeliendum, resiuscitandum, ad gloriam sive dexteram patris evehendum: nosa uteron novo testam ei to jam christum non amplius in

figura sivση po, scdrcipsa actu agnoscimus conceytum,

738쪽

incarnatum, natum, occisum, sepultum, resuscitatum, & adg oriam si ve de Ytram patris sui evectum,&super omnes coe los exaltatum: sic Sabbathum Saturni per septimum diem indicat magnesiam nostram in terra Philosophica seminandam, corrumpendam. digerendam, coagulandam , sublima dam, incerandam Cc figendam : Sabbatum vero solis per octavum diem eandem magnesiam jan' seminatam , corruptam,digestam, coagula tam Jublimatam, inceratam & fixa, Si risius gruno gradu altius, dc supra septimum Saturni coelum exaltatam aperte commonstrat. Sic igitur sabbatizat nunc turba Philosophica,&unusquisque manet apud semetipsum, nullusque egreditur de loco suo die septimo Saturni, ut olim in Iudaisino, sive die octavo Solis, ut nunc in Christianismo.

-Π inde m es rex coronarus)quiescemsuper puteum, ab gmento humore carente. Iamgavis feci corda audientium O. pantium in te, O oculos tuos se intuentes 'e eius, yuod contines.'

G Arbonis vita ignis est, quo remoto, corpori mortuosi

milis fit. Nec in Carbone solium, sed in caetcris rebus omnibus ignis vitam excitat, fovet & conservat. Imb Vitae es sentior aliud nihil est, quam purus, putus ignis non quidem ille crassus & corrumpens elementaris, scd sit btilis ille, coelestis, ct generans omnia, qui, icite Aristotele, respondet elemento stellarum. Hic in metallis obmolis corporeae crassitiem extinctus, a qua Philosophica, oleaginosi, dc sulphurea resuscitandus est: quod fit, ut author vult, pacto triginta dierum. Numerus certus dierum stupra silentio involutus, hic manifestis exprimitur Verbis. Sed quamvis aperta dierum hic fiat assignatio tin-dusti ia tamen artificis in hoc opere plurimum valet. Hic enim potest variis modis, operis regimen instituere: tum ratione materiae, quam accipit: ubi una prae alia perfectioni propinquior existit tum ratione ignis, in cuius iusto ac aequo moderamine consistit totum arcanum &scientia. Si igitur scue peregris omnia, ad hanc rem necessaria, resio diademate ornandus eris: quo olim omnes Philosophi prae caeteris hujus doctrinae ignaris conspicue emicabant. Non autem existimes, reges ejusmodi more regum & principium

739쪽

cipum II liticorum, externam potentiae didivitiarum gloria affectaue&occupasse: cum potius plerique philosopli rumin spontanea paupertate quiete vivere maluerint: quam colla sua molesto & pernitioso divitiarum jugo subdere. Vnde Anacreon philosophus pecuniam omnem sibi dono oblata. Polycrati tyranno restituit: utpote a qua custodienda plus

molestiae, quam voluptatis senserat. In quo Hermetici, Salvatoris ac Domini nostri exemplum imitari videntur: qui coram Pilato apertis fatetur verbis, suum regnum non esse de hoc mundo. Eiusmodi enim mundanarum delitiarum maximi contemptores Philosophi , summam voluptatem quae rutex solos apientiae studio,& rebus divinis indagandis: ta quam obedientes Sapientis discipuli, qui Prover. 8. dicit: Doctrinani magis , quam aurum diligite: melior enim illius fructus est auro,& lapide precioso, di genimina eiu argento electo. Ο utinam hodiernum seculum id consideraret : non utique fa cra auri fame tam plurimi laborarent: qui postquam magna auri vim per fas & nefas corraserunt, eodem postea ad impios dc nefario; usus proli dolor abutuntur. & sic ex propriis nummis sibi ipsis comparant inscrtium, oc aeternum animae: supi licium, . Postquam io itur Philosophus absoluto opere, potitus saerit regio illo honore c gloria, super puteum, inquit author, quiescit ab illo auripi Mento, humore carente. puteus est fons Philosophorum, ex quo ipsi hauriant suum auripigme-

tum, carens hum ire, hoc est, aquam suam currentem quide,

sed manus non made ita cientem : quam tandiu digerunt occoquunt aliquot ignibus do iecorianis inde humor Iuperfluus separetiir, c prors. is exucetur. Credibile sane eis, non levi, sed maxima inde dc incredibili voluptate assici artificem, qui tandem voti sui compos, omne id quod hactenus tempore longo, pc diagra 5c deiiderio summo expetivit Sc expecta- it, ni sic ic ipsa expetitus, oculis intuetur, atque inutiliter Guctuose perfruitur.

P ut notu ni habear, qu da uspritis erat in aere, deinde n terra,

reduetus soleam adsuperiora, per uos neatos nou inepte eam muta: deinde id imbu orta beo priora curicto, parce eam cou--

Vrba Philosophorum inquit: convertite elementa , dc quod quaeritis, invenietis. Sunt enim clementa, ut dicit 4. Vol: Z a

740쪽

philosophus, circulariter eonversiva o propterea quod Laelementum cum altero symboligat. Terra enim quae eit si ca&frigida participat ex una qu alitatis proprietate cum .lqua, quae est fri: id a Schumida . Aer autem humidus &c'l dus participat chim igne, qui est calidus & sicctas: &sic coli sequenter terra cum igne , quo ad siccitatena. Sed unum et tantumve; una ac primum es ementum lapidis, videlicet te tra, quae caicinatione philoli, phica exusta, dc rarefacta, solvitur postea loco humido in liquorem sive aquam turbidant crassam,&ponderosam haecque sublimatione subtilior reci dita transit in aerem sive oleum : quod sibi innationis conti atione totum igneu in redditur. Sed ut penitus absumatilc jussu perdita hutniditas , igne fortissimo hoc oleum ultim reducendum est in cinerem live terram rubicundam. Et s Draco dc voravit caudam siuam : dc Pelicanus proprio sui

sanguine, e pectore emissb, pullis suis mortuis restituit vi

tam.

Hic enim Pelicani sanguis est spiritus ille rubeus, de qui author hic loquitur. Nam quo ad colorem, rubicundus nolsolium est sanguis sed in corpore etiam humano nullam iri Venies partem quamvis is ex partium numero immeri ile X cludatur a medicorum Calenicorum turba quae plus ah

undet spiritibus, quam ille ipse, ita ut a medicis quibus dat

praecipua vitae sedes dicatur. Monet praeterea M libor, parcin Vicem conjun genda esse elementa Leges enim natura sunt inviolabiles; adeo ut exacte dc praeci Se simi observandae: mata ultra chras nequ:t consisere refixum.

Sed iac quis scrupulosius, quam par sit, de elementorum colari unctione sentiat: nihil cum ipsis con tingitur, quam quoi antea separatum fuit: ita ut separationis ta conjunctionis unus sit author,& una cademque causa essiciens: quae nihil aliud cst, quam Archeus terrae, qui in Philosophorum mineri continuo suo labore operi praesto est. Huic inserviunt Gnomi,qui em innata scientia norunt, quid separandum aut con ijungendum quidve addendum demendumve sit ita ut nos opus habeant sciolis quibus clam consultoribus : qui crassi fatuisque suis operationibus externis,fecem pro terra, phlegma pro aqua, liquorem pinguiorem & sub taliorem pro ae lre, subtilis imum pro igne venditant: haecque invicem confundunt, miscent octandiu macerant , donec tandem aut ab acuta illorum pencti an divi, aut ab ignis externi violentia vasis fractis omnia vel in cinerem ci 1 a viliam abeant, vel ir se sumum