장음표시 사용
751쪽
coelum, nisii qui descendit de coelo, filius hominis, qui est de
coelo mediator videlicet &salvator generis huniani, Dominos noliar IESusCHR1sTus, qui spiritu suo salvifico, homine in tenebroso huius cor oris ergastulo illuminat, oc invitam aeternam tingit. I seni in est 'cra lux mundi, cuius unica out-rula tot tu, mundi tenebras in meram luce, ipso Sole semie, clariorem convertit :& ut non minus ver E, quam elagant ecpicque canit Poeta : I U-- cuim de lumine lumen Omne micat sine quo tenebrescunt tacida, e
Et Solomon Rex lib. Sap. cap. . inquit. Is est candor lucis ternae,&speculum sine macula DE I majestatis, qui omnia innovat,& per nationes in animas sanctas se transfert, amicos DE i & prophetas constituit: qui que speciosior Sole, &super omnem dispositionem stellarum luci comparatus in venitur prior. Quemadmodum igitur Christus,almo suo aedixino lumine hominum corda accendit, illustrat,&salutari sacrosancti spiritus igne purificat: Sic quoq lumen Naturae, omnia haec inferiora, mundana & naturalia non tantum illuminat, fovet & conservate sed accedente saltem elementorum separatione, miranda quoque praestat non tantum in metallis repurgandis, sed vim quoque habet maximam in lapidibus expoliendis&eXaltandis, quos permultorii tem porum circumvolutionem , in coelestem .ac crystallinam clarita temperi coe convertit.
Jo Raco autem in omnibus hiphabaa: r Eius autem domus fune tenebrae ct nigredo in eis I On eam in aerem ascendiis, qui ' , a K Iximus iam de coelo & terra, deque eorum matrimonia - .lis conjunctionis medio aere vMelicet sive aqua, quam spiritum appellavimus. Est enim a qua nihil aliud, quam caiir coagulatus : Aer vero est spiritus ille vitalis, cuncta per se means entia, omnibus vitam x consistentiam praebens, li-zanS,mOYqns, di implena omnia. Vnde seniorPhilosophus:
752쪽
consistit vita uniuscuiusque rei. Ut lem Ps enim non raro e kaquis stagnantibus, rentibus, utres entibus ita ni inficia erem, qui ex tanta corruptione terram confinem omne inficit, omnisque generis febres ardentes, dei filentes aliosque similes horrendosa Eccstas inducit , qui ri: O rei raediorum genere a medicis curari possunt. Quod cum animadverterent nonnulli sagacioris ingenii medici huic malo sola caulae ablatione si iccurrendum ei se judicarant. Aercita itaqi e Venenatis & no Ytia Vaporibus contaminatum, magno lignorum incendio expiarunt, & tam e i quisite reDUrgarunt, uti sublatis prorsus pestilentibus i is dc nocentis imis hal; tibus, serenam, clar am, optirnam Jcias. berrim Iidi est cerent aeris 1iibstantiam. idem titu venit coelono fro Pl)j c, ophico, qNodin reso itiones a prima sive putre pactione ad , horrendE linquinatur, ut tanquam Venatissimas Draco tuo attact omnia inficiat: Vnde etiam dicitur in tenebrosia domo habira re nigredinem, fumum, faecem & mortem ipsam in seposia iidere. a in diu igitur coelum ita infectum manet, in pristi nani naturam simpli em, puram, fixam, Sc perennem redire
mobrem author praecipit, ut Draco per nigredinem ascendat in aerem: quod vix continget, ob crus dem cra Trinreponderosam corporis molem : quae non siursum tendet, priusquam ignis vi re potentia in vitro Philosophico resol- Iatui in aeream & vaporosam substantiam & ita sol sua, frequenti aeris ventilatione evacte perpur stabitur e Jc pri-m EVaria coeli nat Uram recuperabit. Q m finem si affecuti fuerint artifices D Eoimpi sinis hymnum canentes, cum laetitia paet exultabunt. ν
A Vthor ipsemet iam explicat dubium, quo ὀ oriri possit ex vocabulo mediocrit: &dici teste ignem. Q Diata autem sit vicindas vel potiti sidentitas inter ignem , Q leum si Veaercal, quem supra spiritum esse diximus, &sulphura: quae omnia ciuia ignis natura participant) quod author probat ex omnium
753쪽
i Gmnium inflammatione, quam in momento, admoto ion: concipiunt tam apertis hic ab ipso met Herme te declaratur verbis, ut ii plurib. in iis elucidandis immoraremur, vel ipsis simae& evidenti veritatis luci tenebras potius Offcinderem' Sedulo tamen advertendum intcrina est tam hic quam a
libi quod ex sulphuribus, de quibus Philosophiloquuntur, ea tantum iant cligcnda, quae princ piis suis sint propinquiora.
Sicut enim, telic Hippocrate, calore naturali mao is abundat Infantes rectias nati, & vix ab uberibus natur ablactat , quam ad ultiores: ita inter silphura rerum, quorum differentia longe lateque se extendit, nobiliora & praestantiora si intea tantum, quae primitivae si vcmcrcuriali origini Diit viciniora, quam quae longius hinc reccii erunt. Propinqua aut cinsunt, quae eX trahuntur ex ipso Isercurio, a Uro &argento. Re motiora, quae ex reliquis metallis : Remotissima vero, quae ex caeteris mineralibus, omnibusque animalibus & veneta
i gantia vismm, a se expeci ere: ct pium o probum, O profundae rationis esse, hominabus propinquum, 1 enen: υutius: satiuare diligenter, Osibipatientihmarcanorum esse observantem.
s C Η O L I V M. Q Vod hodie apud nos Philosophiae, id olim apud vetustis
simos philosophos sapientiae studium appellatum fuit: Dicitur autem Pythagoras primus fui se, qui tam si, lenta didum & magnificum lapientis titulum recutarit: dc ex singulari quadam modestia maluerit sapientis amator sive Phi-llosophus, quam sapiens falutari. Cui astipulatur Theodo
rus, Z vingerus, magnum illud Gi'rmani lumen. Volum . . Theat x. Vst. hum. Sapiens, inquit, solus Deus. Huius amator
est,&imitator Philosophus, in intelligendo simul, dc agendo. Amat,ut potiatur ue imitatur, ut e X primat. In hanc sententiam quoque canit stellatus si v c renatus ille Poeta Marcetulus Palingenius in his versibus:
O demens, reperiri qui Japientem P epoti s quenquam in terras: 1vere ais πιίτυr ,1 rei minus e Fat is, ultus lice; in i prens A.
Conmenis haesit dubie solis sapientia divis,
754쪽
Huio itur quando Hermes ait, omnes sapienti as m mundo.
suae sapientiae subditas esse, intelligendum id est, de omnis generas scientiis & artibus silve disciplinis, quas ut supra cap. I. demonstravimus, iub se complactitur unica Philolopnia Hermetica Theophrastus Paracelsus, magnum illud Philolo
horum de medicorum fulmen , ex eodem Hermeticae PhIlosophi fundamento, doctrinam suam aliquot centum librorum commentariis comprehensam deduxit: phica libertate saepenumero Chymiae κατ' εξο'ην tribuit Pm-losophiae nomen. Hinc ἀταξι- 5 confussionis, in tradendis
artibus iniquia non in ullis accusatur. Sed si ejusmodi ccnt' res recte assecuti fuissent para celsi consilii improcul dubio non tanta reprehelionis praecipitatione in eum surrexalent. Iacobus Z vingerus filius Theodori, vir alias doctissimus m&in Philosophia tam Hermetica, quam Peripatetica solor ter admodum,3c felici ingenio versatus, Paracellam ait confuse ει indistincte nimis has tradidisse artes , easque fere omnes sub una Chymia complexuit uisi e cum tamen diverio consideratio is respectu singulae considerandae falsi cnt. Cnymiae enim dicit sua esse principia peculiaria licio Phyli εae, Auro-ROmiae, Theologiae, caeterisque artibus, sua quoque ab atris
diversa esse. Sed possito hoc, ita esse: quomodo Vero poterit quaeso aliquis Chymiae ignarus , solide perscrutari Phytices
principia, quae juxta communem philosophantium Opinionem, sunt tantum mera hominum somnia, utpote quae 'mni certitudinis fundamento carent, ne quaenam, aut qualia illa sint, vere aut perfecte sciri potest, nisi accedat Chymicus. qui ad oculum demonstret horum certitudincm. Astronomi quo oue in prognosticis S divinationibus saepenumero adeo a vero scopo aberrant, ut illorum fides nostro seculo vari e periclitari coeperit, idque ob nullam aliam caulam , quam quod Chymiae imperiti ex astrorum superiori tantum firma mento assivorum, de longissime hinc di istorum viribus, it
tu, dc conitellatione , futura praedicere conantiar: in quo tamen turpiter falluntur. Multo enim certior prognostica acliratio sumitur ex illa Astronomia quorum principia, Cnymi ca demonstratione adeo sunt stabilita , ut non niini inicia satus & mente captus illa negare ausiit. A stra enim Chymi
cus non longe hinc distantia, sed prope ante
contemplatur, imo non manibus tantum ilia tractat, secl alcedentium quoque infortunatorum 8c malignorum curtum,
huc illuc, prout vult, impellit, Omneque malum in tempore lyra cavet, dc arte ingeniosa depulsat. In Theologia Vei O si
755쪽
forte alacredit lus quidam ad sacrarum literartim rudis & iqnarus, quales olim fuere gentiles pleriqtie,DEu Mne aret divim numinis potestatem, maiestatem, & gloriam Lam pers 4-cue, oc sinc omni haesitationis scrupulo demonstrabit C hvmicus, di quasi viali suis ire cogatur in confessionem DE il dii cuius Opt. Max. cuius potestas magnificentia sit infinita
di immensa. Sic consequenter judicium esto de caeteris quo que omnibus propemodum disciplinarum generibus.
dcumit si, maximam sane Clivmiae dignitatem Mexcellentiam esse nemo inficias ibit. Est enim illa fax&lumen, cuius Iolendore, artium & scientiarum veritas, quae alias pseudo doctorum vitio in profundo dc tenebroso mendaciorum pelago demersa iacet, eluctari & esare illucescere incipit: Et sicut nihil reperit ur, quod teste Psalmista regio, se ab sic 'ndat a calore Solis; sic nulla est ars Jc scientiatam ambiguis N fallacibus fundata principiis, qvie non per Chymi re ientiam, tanquam ad lapidem Lydium pio betur: dc abstru-1a eius &abscondita veritas in lucem tandem revocetur. Merito igitur reliquae scientiae, hanc tanquam suam dominam ac Reginam agnoscant, eique ut decet, ancillentur, ac mini- urciat. Mirantur multi, cur Chymici Ruthor es, artem suam
tam multiplici scribendi stylo prodiderint: terminos sive
vocabula artis mutuantes modo a Physicis, modo ab Astronomis, Geometris , Arithmeticis, Medicis, Theolo is, &c. Causam si nescis, dicam. Chymiapcr se simplex. per felia, circularis, universalis, amplissima, magnificentissima, dc regia, lolain supremo artium solio constituta, caeterarum artium seu scientiarum opera dc ministerio, tanquam regina famulabus &pedisse quis suis utitur: unde etiam ipsae mirabilico sensu& conspiratio e in huius unius dominae suae ministeria promptissime undique concurrunt &confluunt. Sed qui cras so sunt Echebeti ingenio , consensum hunc in artibus vix ob facient, nec quantumvis praemoniti, capere fata gente Vnde etiam sibi non temperabunt a bonorum vituperiis. Quibus E meliore luto finxit praecordia Titan : Ita ut ab omni mentis vertigine liberi & immunes, artium &disciplinarum naturam penitus inspiciant, hi aequiori animo
in Herniciem & Paracelsum erunt, & Chymiam artem nobilissimam suae eminentiae & dignitatis laude non tantia non rivabrint, sed tantorum etiam virorum institutum, tanquaaudabile, nec sine oravi receptum ratione, comprobabunt.
Nullum plane dusium est, quin Z vingerus, vir alias acuto 6. VOl. Aa a
756쪽
S perspicaci ingenio, hanc veritatem jam dudum sat perspectam agnitamque teneat: interim tamen,dum in Peripateticorum placitis liberior Versatur, In iisque utcunque tuis tandis sibi quoque partem aliquam vendicat , Videtur in hoc D. Pauli exemplum imitari, qui, ut multos lucres aceret, multis iisnilis factus est. Reliqui vero, qui sine rei cognitione, de tam praeclaris mundi luminibus, tanquam caeci de colorab , perversii judicii sui venenum expuunt, similes Vid tur canibus ad venationem ineptis, qui licet magnum quidem latrado excitent strepitum, nihil tamen capientes plus nocent, luuam prosunt. Sed omissis his, nunc ea, quae in textu sequuntur, breviter perstringenda aggrediemur. E merat. autem quaedam artificis requisita: oc primum necesse esse,inquit, ut is, qui occultae huius sapientiae lumen intueri cupit, sit ab omni superbia&arrogantia alienus. Superbis enim restitit iDEus,&humilibus solis largitur suam gra iam, . .
Deinde pius sit oc probus. Nihil enim homin pietate ac probitate utilius , quibus de Dro dc hominibus sες namendat. Sit praeterea acri&profundo ingenio pras is : sine quo Vix se extricare poterit ex perplexis illis, salebro lis Philosophici labyrinthi cassibus Humanitate in etiam & comitatem erga homines, in alloquiis & salinationibus trequenter exerceat: dc denique sibi concredi a a. DE O vel a praeceptoribus arcana non temere invul us diffundat , nisi DEI in se iram concitare, dc in praesentissimum Vitae dilcrimen, se ipsum petulanter conjicere vuli.
e N Thoc scias mortificare,generationem inducere,Ji- I ritus υ sicare, mundare, ct lumen introducere quoi que bu
tenrur, incolorentur,ct a maculis mundentur, ,elut anigredi
' ε Ortificare Philosophus significat in partes suas dissol-Jὶ vere ac putrefacere. Senior enim Philosophus et Scias, inquit, quod non sit generatio absque corruptionc : unde studeas in putrefactionem. Et alius Philosophus in Turba: putrefactio, inquit, est maxima, 4c attrahit maximum a canum. Magnetica haec arcanorum attractio, in omni genexation c
757쪽
ratione naria rati perspicue res iacens, & non nisi pbilosophiae niyHis dc initiatis doctrinae filiis cognita, multa ubique operatur admiranda in Natura. Per hoc enim medium,tanquam per scalam Jacobi, fit in magno mundi a lembico continuus clementorum ascensus δc descensus, & unius in alterum co- ita ut inferiora cum superioribus arctissimo matrimonii foedere invicem copulentur, & tandem illa per haec perficiantur. Qus d matrimonium recte a Paracelso marano Philosophorum antistite, Samathaea dicitur. In principio a-oue generationis, in putrefacto ne videlicet, spiritus vitales languidi adhuc sunt di debiles, adeo ut prorsus mortui videantur: qui ex digestionis continuatione in dies magis magisque corroborantur, &quassi reviViscunt, &ad summun repurῖati novum recuperant perfectionis lumen : quod suaviaritatis cmcacia, omnes maculas & nigredinem sive renebras in corporibus abstergit ac delet, non secus ac Sol discutit&pellit nubcs: ipsisque colorem inducit fulgentissimurn displendidissimum e quo inducto opus suum perfnctum habebit artifex, & dignus erit, qui regiis assiciatur honoribus. Hunc autem scopum nisi assecutus fuerit, in vanum laboravit omnia.
Bene igitur operanti, bene erit, Regesque illi favebunt, maximisque ornabunt dignitatibus. Tandem conclusionis loco, in Doc para grapho, addit author communem illam admonitionis formulam, de arcano ab improbis & in dionis celando : quam ideo tam frequenter repetit, ne coeleste phici si eniti sigillum forte frangatur, & sic ars nostra sacraritissima in impiorum manaus delapsa, nefarie profanetur.
exiliatus rhoadu ratus es compositus Telementis suae nos oportet di, dere, or er membrascindere, O ariti sequestrare, partim mortificare in eo natisram, qHae in eo e ZIquam O ignem in eo habitantem cusodire, qui ex 'μαι uor Mementis,eeorum aJuis, sua arua continere, scilicet, quae non est aqua, forma sed nisiαquasustendens, ct continensi cles in era o nefugialudir;xus a corporibus: nam sic singentes ni permanentes.
N Lementorum divisio & compositio, in lapidis Sc metati . lorum generatione, nulla potest similitudine melius explicari, quam per oleo ru Chymicoru praeparationem. Ut igitur rem penitus a capite ad calce us', oculis subjiciamus,
758쪽
exempli loco pioponemus, olei baccarum juniperi conse dii oncria : quam aliquis ViX aggredictair, nisi primo omnium cx iem inc juniperi e terra naici instituerit arbusculam sive juniperum , quae in primo anno sterilis , non nisi caudicem, ra-inusculos S. soli a profert, quae omnia tanquam partes cratasio i cs terrae viccm obtinent. Et haec est prirna lapidis operat sci, quae eius dicit ur putrefactio sive solutio in terram. Anno sc quenti secundo pergit Natura operati in arbusculam , &nulla accedente alia cultura, vel extraneo auxilio, ni si1 Solis tantummodo calore naturali, juniperus incipit ferre florescin critios, quasi dc ad album colorem inclinantes, qui teneritudine & mollitie sua aquam reprq sentant Philosophica me vel lapidem in clementum aquae resolutum. Sic anno tertio, Naturae robur magis magisque crescit &augescit in arbore ju . Di per quae in tertia revolutione annua sannus enim producit non ager flores illas in bacculas albicantes commutata juxta illud Plutosophorum axioma: Corruptio unius est generatio alvei ius. Eiusmodi bacculae jam continent quidem in se oleaginosam quandam pinguedinem, sed cruda in adhuc, neq; fatis decoctam. Vnde aeri comparandae veniunt. Quam to & ultimo anno candentes illae bacculae vertuntur in baccas nigras,qui color consummatae in illis,& perfectae matu ritatis ignum est: ultra quem natura sine artis auxili' operari amplius nequit. Continuato enim hactenus digestionis tepore ramexquisite a Naturae igne sunt excoctae & maturatae,ut igneae naturae participes redditae, totae in ignem evaserint: adeo ut per se altiorem elementorum ordinem ascendere nequeant, nisi arte adjuventur. oniam aute admixta
adhuc corporea crassities in his baccis, spiritualem & ignea medicinae essentiam multum impedit,ia deis ut tardius penetrando, vires suas in corpore aegri, non libere exerere possit: artis adminiculo adhibito, corporea ista&inutilis substantia inde separanda esst: ita ut interior tantum & purior Naturae vis, quae sola, juxta Hippocratem, morboruna medica 'trix es , in oleo subtili . penetrante & juvante relinquatur Quod oleum Chymico artificio ita praeparatum, non ampli iii se continet crassitiem ulla Ist, nec igneam aut corrumpente habet naturam, sed aetheream & coelestem, purissima & subtilissimam : sic enim tinget corpus humanum in sanitatem summam,& in eo statu diu cum eo permanebit. Quicunque igitur cupit elementorum divisionem dc compositionem in magno Philosophonim opere exacte instituereris sibi exemplum hoc, de oleo juniperino ante oculos ponat : naturam
759쪽
sequatur, & cessante natura, artem sibi operis adjuvantem sano,Naturam solo 'gne adjuvat.
tet autemsnos cum hac aquina anima utformam Diphi eampo 7 ceamus, aceis nostro eam misicere. Cum enim I Quae psteπ-tia, comρ tumqueseolratur, clavis resauratimis e L Tunc ab ε is t
11 Agnavis ac potestas inest aquae Philosophica . Ideo ut . . merito benedicta dicatur. Satis enim laudam . aut v cr potest. Sicut enim aqua Ioniana sordes rerum abluit externas et ita haec aqua eleme- non tantum di tibi vit, sed quoque internas corporum impuritates aufert,&iuncta aceto Philosophico, elicit ex insistulphur in combustibile, quod per projectionem imperfecta
metalla tino itin auriam& argentum. Haec aqua est clavis a riis, quae quo saepius aperiuntur , hoc eit, Olvuntur corpora, eb magis coagulantur, eoque fiunt
nobiliora praestantiora & perfectiora adeo ut nullum pror- us Vettigium imortis, nigredinis Sc imperfectionis amplius in piis remaneat. V..Hujus aquae praeparatio paucis cognita est, propter artificii ingeniosam subtilitatem: quam vulgares illi Alchymistae an suis destillandis aquis minime adhibent. Quicquid enim in hac arte absque Naturae simul adiuvantis adminiculo I x sumitur, opus 'anum.& irritum est.Aquam xum enim 'rtium, regi rum, aliarumque similium ponticiatem , dclolvendi vel atterendi potius facultatem habentium, &propterea aurifabris etiam usitatarum praeparatio, a m liena est a vera Chymia, ut maior sit similitudo coloruin AEthiope & Dano, quam in Sophistica illa &in vera praeparatione. Rectam itaque veramque praeparandi rationem nona ma gistris, sed ab ipsa natura discendam pia ne a rbitramur. Videmus enim ipsam ex profundis montium abyssis ad nos mittere rivulos aquarum, praestantissimis omnis generis 'irtutibus ac donis, tam ad Chymiam, quam medicina praeditar a: quarum praeparationem ipsa sola absque ullo consiliario absolvit. Huius generis fons habetur in Ungaria,
760쪽
cuius aqua facultatem habet omne ferrum inmutanti. Sunt praeterea alii, in quibus sit lignium ad temptu
certum detinetur,indurescit&vertitar in lapidem. Similem fer E fluvium quendam in Thraciaquoque inven xi, autu-
Flumen habenι cicoves quodpotumsaxea reddis Viscera, sed tactis inducit marmora rebus. Praeter thermas autem dc acidulas infinitas, quae passim o Callia nostra&tota Europa occurrunt, nuper in superioII Germania, in Misnia videlicet, prope Schnebergam urbem, sicut a quodam Germano amico ad me perscriptum est, forinte fortuna a quadam muliere aegrotante per somnii benencium invera i ae sunt acidulae: quarum effectus in multis morbis oravissimis percurandis summopere praedicantur. Ad na-xurii & silmiliam aquarum praeparationem nullus accedit Pharmacopaeus, nullus deploratus Alchynnilla, Ocnihilominus tamen Natura solers ac sagax simplici tua ope vatione, Opus produxit multo artificiosius ac ingeniolius Quam pomposis de bullo sis suis receptis & processio us, ut Vocant, unquam praestaret omnis seplasiariorum starum cohors. Philoti hi dicunt: ignis & agoth tibi Dim-ciunt. Disce igitur primum a Natura, a zoth Hve aquae illius Philosophicae praeparationem. Hanc postea aqu praepa ratam,tive artificialiter ad juvante Natura productam , implici operatione, ad imitationem ejusdem Naturae in igne solo coques,nec te taedeat: dc sic haud dubie optatum finem
consequeris. Haec quidem operatio sive coctio simplex quidem est&linearis, sed tamen non rustico plane modo sive ingenio perficienda. Igitur antei dixi, simplicem illam quidem esse, sed absconditam & paucis cognitam, hoc est, m)geniosam. Qiu igitur ingenio valet,in ea studiose & fideliut ei I indaganda, 1Pretis interim omnibus sophisticorum proecessuum ambagibus,haud frustrabitur: ted hac ipsa o casione, in profundissima alia Naturae sectata di penetralia penitus introibit.