장음표시 사용
101쪽
a calore externo stuperara non oportet, alto
qui 'nduresceret ouum, nec pultam inquam impostersie eruet. Sic υμ siemini uturi d est au= i misti tu mo argento vivo exinanienda non est, alioqui non Ps oti ere- Iur aurum, nec germinabit , nec et materia proxima ouro: sed in auris calore nimi' agente constesceret.RAr- 'Iusji defecerit calor, labor artificis frustrabitur. Gn-dem υcro putau hic auri PQ, in Dei poto states im eH; que cui vult largitur es subtrahit. Si frustra ob Vs qritur cui denegat est. Hinc Palingenim insuo addaico Ain
Tunc metriis diuinae homines oracula caeca Voluentes antiano aucipiti Vix terr pore longo, Expertat multa, & non paruis funuibus illam I nuenere rtem, q a non ars dignior vlla est, Fingendi l. pidem ae Liter eum, quem scire profanis Haud qua litam licet, & frustra plebs improba quaerit- Quem qui habet, ille potest, ubi vuli habitate decemere Nec fortunae iram metuit, nec brachia furum, Sed ranio paucoa dignantur munere diui. c.
Cum autem ad confirmationem quaestionis. An ars sit, multum valeant auctoritas, ratio'experientia. Possem primam mi ultorumgrauissimorum virorum t fimoniis G ausuritate cons mare veram esse artem,mbi de his esent editiplures libri inter quos, libellum de Qui vomeritate ct antiquitaἰe artis Acmicae Gulueris austore Roberto Valensie editum Tarisiis apud Maurasium t Eata Fredericum anno II t. Alium Chrisippi Phaniani de νςI-- iure Ahhemia: Nuper a terum, cui titulineri, Apolo-
tionibusta demonstrationibus , certisque experimentis quibusdam, artem Hram, certam Gracisim esse, probatu
102쪽
Per ideologiam: naturae vero per
doctrinam hanc prolata argum enta solide refutantur. Memini me treι entos manuscriptos de hac arte ter se libros, hoc amem coditorem ac digniorem uesti m nugura, vid/sse. Quapropter qui volunt aves ortiatibus ta exempli pbara si ibi veritatem artis, eos ad eorunde librorumsisylionem re gam m. Rzdiculo m vero est quoia item pore ab se is pseudotepor tis ob Icimr, quibus cum no siedatum uos e tempora momcnta, neg venerri ipsiu ho rapta, candi, nesciunt veni e nostram. Ipsis syrtar non
dum venlt rempus, at nobab certe aduenita. eassec si duces publicandi causas, quae omnino immutari non potuerui,
neque refelli: Uuarum quidem una est Nesinis ad que a Deo creati sumus ut cognoscamreb iue opera Chrsei per Theologiara , ta opera naturae perphalo ophiam. LIocvnum te latere nolo candide letitor librosphilosophorum omno,quicunt de abstrusa ita Hermetica medicinato quuntur, nihil esse, quam spa Dracos labyrinthos , quibaeo plerique artis disciputi in varias ambageb, 2 viarum fraudeου inciduut. Ita ut ad hunc usique diem aut nulli aut paucissimi exitum verum inuenerim. Si enim via quaeda facilis in hoc labyrιntho sese aperit erratibus,qus
videtur recta adforci extremas deducere 'Mox occurrile irremeabilo anguli, qui perpetuis carceribus deuios ιη-
cludunt. Sic Sin philosophoruscriptu osseruisse interra.
Gracilci manifestae viae, quae prima fonte intuenti b. secundum lateram planae videatur: Mox incauti operatoreb aperi philosophoru verbis decepit innumera, dolis implicatur. Accedit ad haec,quod multi udochemi iamultos u fraudibus si h matibus decipiut, vend to 2 oargetes me ces chemicra operationcs I chartari
quibu6 nim ιιι in credulu , aureos promittunt monita
lolium seminantos triticum experilare iubent.
103쪽
P R F A T I o. Quare ego cota, miserati nc ic lin hoste ira I istin plenos veritatis ta rationu n physicarum tibi os ero, tu quibm integram artem per 'cue tamquam in rabesia depi ian, habcbas. Hos examina, perpende & rmab Libri phia
rio. Qui enim omnibus sophtymatibus a g. iudicio creo iudicis dit volens decipitur, vera ars mu VM inuolucris tes Ja ess, quibuου incauta facile intricantur. Ergo aut equam operara incipias, rertam naturalium prudenti consit Ito perpende, aut noli rem Ag redi: stiti eis templis solerri iudicto 2 meditationi Iribuere, quam 1 merrta
tis 2 ultae inconsiderantia poena, luere. Tu, a ce lector, benigno animo editum boni enioresuscipito, ilii ero magno cum iudicio isse, relege,ora, labora, ope rare, reitera. Et prycul dubio tantorμm secretorum par ticeps in honorem Dei auctorta mysteriorum 2 vritat. tem proximi per experientiam consederationas natura
lateris Mais. DIALOGUS INTER NATURAM ET
Elidius de Vadustio amiso N. S. P. D. O N mireris super me virorum optime,l qui omnPumiciemiarum ignarus, tantum C pUS sit pecvires aggredior, Virtus enim tanti vig: tis est, venon modo ignotos flagrans amore &desiderio conciliet,verum etiam inscios,ignavos, torpentesque ii, siseret, ut meram scientiarum omnium medullam cocupiscant. Hos inter omnes ut amici dicere solent tui non obliuiscor, quippe qui virtutibus ita pradrius es, Ut minime possim aliquid agere, quin prius vir ex tem in te radicatam pro viribus honore postponenduin caeteris di Uulgarem. Honor enim
steste Pliilosopho praemium vii ruris est: & viventium qui dem cui potius attribuatur , omni adulazione postposita, Deum
104쪽
Deum testor, ambigo. quani plurimos equidem video, qui propter ornatum dicendi modum scribendive sibi honores magnos vendicant: qui tanaria nihil aliud quam verborum lenocmqs, ac phaleratis dictis, meras fabulas de nugas docent: ij quidem nondum reliquerunt nuces, neque sapiunt patruo , icit tanqua D pueri , vel ruuenculi, si quis pomum situ ut de aurum Cistat, aurum quod sum ni pret j est&valoris, ni in i pendunt. & pomum nucem, quod min mum est antepol in t : b c quidem Achillis & Gjuaci permutatio. Nan qi is de Natu aesecietas dissertaret , illi pro certo Vclusi cu S Iesi ut inem lainbcntes nihilque medullae dulcedi
nem gustante, . compti, dc ornaris vcrbis, aut parum aut ni
hil ad rem pertineri tabu, , quas garru cli respondebunt. Qua Obrem istius verba proportione cum illis quadrant: qui dicit,l lite tritae satis, sapientiae parum. Vercinenimuero sit illis plurimum deterior sum, tamen pracipue propter ignorantiam,cum etiam propter sermonis barbariam, quam ipsi balbutiem vel soloecismum vocat: quantum ij de testuat nepolitis verbis contendere ausi sunt: tantum ego quamuis in ornat et de illius nucis dulcedine intima diligenter perquirere de lector, ij exterius , ego & exteriora & interiora liquide perspicio. Igitur confidentia mea in te tanta est, ut haec nostra in te imprimerentur, & munus meum quamuis exiguum laeta seo ut esuicipias: mutuoque me ainabis ut soles. )Vale, exbibliotheca regia Richem et una. II. Idus Iulij Alano I s 2I,
CVJf annis plurimis 'per secretorum naturae in
dagine, lucubrationibi se non paucis Zyopenso ani
mo laboreque infatigabib, me defatigassem: dent pe
pende; omnia enucemodi indagationu itinera, tramitci, tum denormia, tum diuerticula, ambie is hsemis. , quic
105쪽
rmi quamprimo r ctu tautas varietatibuου in tam,
ornatam, rem intuens non parum si us L Nam Omns hominum linguae adseuorri vestigare reoram enucleationem minime ficerevi: ITi vero me cosolari cupiens praedulci ac flando sermone taliter alloquuta eLLNoli tim)re δή i snsuit Aegosum P atram, qua tan- otis viribin quaesiurisit, juae eo madato Tiei tibi missastim. Euge Uo,exulto, titare, quia duobus modis testa ceriada. Primum in hoc quod vides quantsi misericordia 'Det pro te vilissimo peccatore facere 4nata est, quae me oculas corporis cernerci, cum sis rudis 2 valde tenuiter. quali catin inscienti . Secundo super hoc conflaberis, quod tibi dubitanti in omnibus re fodebo. Interroga ergo G bbet, ta quod tibi concessum est aperiam. Cui reo, bona Domina parce mihi obsecro, nam balbutici mea nome condignas sinit tibi referre gratiin. iam ut iam ni bin, literi parum quasi catu iam, pergam ergo, G Deo meo qui siua largitate immensa te mihi destinauit. gratias refera. Reversu vero perdubjs in quibus mergor, re interrogabo: At illa in ait, Agesis, ta quod noui si nomoreris reddere: Ego interim Nem orationis expetitabo.
sanctus, da famulo tuo licet indigno, te cognostere,iC super omnia velle, secundu te vluci e, occursum praescia tis vitae e5 summare Scio equide firmiter &manifeste coiisi . teor: te esse fontem & originem uniuersi boni, ὀes desit
106쪽
honesti, D cognitionis omnis o petat id rati, atq; debitae seueranti . Tue m produxisti primum homilic naturalibus pero fectum,&sufficienti scientia praeditu : tu enim dedisti seruis, tuis Regileel,&Aoliab s ientiam excogitandi omne opus fa-LVtile in metallis: tu dedisti Salomoni tertio tuo cor docile, da corda omnium Prophetarum tuorum inspirassti, tu etia dixi. sti, petite,&dabitur vobis, pulsate & aperietur vobis. Te igit ut clementissime Deus, conseruator ac protector meus, deprecor supplex atq; imploro, ut illumines cor meu ad petendu,
quae sunt ad gloriam &laudem tui nominis sanet illii mi: non displiceat tuae Deitati quaeso, in quod ego indignus peccator
peto tuam miseli cordiam, me dignare illuminare, super cognitionem rerum naturali u :&cuin sis ignotus petr prius, salte per pol te riu', per tuos gloriosos esse dius scilicet,c Ggnosca- 'tis: Da mihi igitur clementis si ine Deus ita cognoscere,& efficaciter atque ornate, si te interruptione mundi, aut Diaboli perficere: cum corde meo in te fixo immutabit Her permanete, ut omnia opera mea facienda sint in laudem de honorem sanctissimi nomiais tui, ac in redemtione in captiuoru, atq; sustentationem pupillorum, atq; viduarum ac omnium fide- lium indigentium,intei cedente Domino nostro Iesu Christin filio tuo, qui tecu vivit & regnat in iecula seculorum. Amen. CAΡvT I. In quo Natura doce rium amis , quana r materia lis id a
Am ergo Domina, post qua Deo me ol omnibus beneficij a 1 uis gratias egi, interrogabo te, si vero libuerit respodebis. Propone fili, & cum Dei adiutorio tuis dubi j ssatisfaciam.
Fitim. O domina, postquam in oculis tuis tantum inuenigratiae, dic mihi obsecro, quare Philosophi in libris suis nota
nominant materiam, unde lapis ipsorum procreatur Z plures equidem tractatiis me legisse memini, neminem eorum tamen quovis modo eam nominare intellexi. Natura. Fili, scias omnes Philosophos e m in eorum libris
palam nominare, sed quia non nisi Philosophis &fiiij suis loquuntur, ideo qui non sunt in Philosophia qualificati atq:
imbibiti, no animaduertunt quomodo eam nolo inant; subtilitas vero apud ipsos est stultitia ari; ruiticitas apud inscios.
107쪽
Audi ergo, &sermones meos ausculta, quia ostendam tibi, Pri quomodo vina voce nominant: Audivistine auctoritatem hi u Aristotelis dicentis, actus actui orum sunt in patiente dispo. iv dispo Dio. forma ergo non agit, nisi secundum disposuionem ma
teriae. Intelligis hoc. materi Filius. In o Doni ina.
Vide iam quomodo eam nominant. Quoniam si dixeris, quid facere intendis, videbis & clare inreu A sat iumquod quaeris perpendes: eo quod ei fine cuius , tiricorio Dis IIultat principium eius. Filius. Ego quidem solem & lunam producere intendo. Natura. Aduerteia in quomodo principia tuae operationis nominasti: dicendo finem tuae intentionis: qui est aurum Ec argentum Noducere velle: quς quidem ς runt operis tui principi-
principium, ac si dixisses hominem te velle producere ibi tuta solis agetis nonam asses. Quo habito nihil tibi deesset. nisi ' uiei rasi generationi congruu. Qir a sicut non est possibit: penerare hominem sine homine, sic neque aurum&ainent uiri sine nerat da auro & argento: eo quod omne simile producit suum simile. Vni uoca
In hocsecundo capite natcra dicii mineralia esse hermop rodi . tae niaturae eo quod ψtrunq, exum habe I sulphurinare. v ιώum.Et quod incremem, At c. ω re pedet a uo pranGp o. Fib- . Q modo Domina, video hominem generari, exeopulatione maris,& feminae: in algenti siue auri productione, non percipio aliquam copulationem. Seias fili, quod omne crescens, tum in vegetabilibus,mineralibus, siue animalibus, non educitur de potenti et ad actum, nisi per coniunctionem formae & materiae quae lo. eo masculi & feminae captu utur, si ergo in mineralibus & vegetabilibus, non si coitus, C si tamen attractio inter ipsa, per quam homo cognoscet formam materi et conuenietite. Quia ut linquit Platot secundum meritum n ateriae dantur formae: nulla est generatio cogiua,nis ex conuenientibus in natura. Mineralia tamen atq; vcgetabilia Hermaphroditae fiunt natura , eo quod utrumq; scxum habeant. Nihil onrinus fit ex seipsis coniunctio formae &materiae, quemadmodum fit de animalibus. J ιδεών. O Domina ego te summe flagito ut illam copula Rionem ab ore tuo audiami
108쪽
1oo DIALO GV s lito Audi quod Plato dixit, a quo dependet alicum
Incre iri - principiu, in eodem erusuu Incremeatu. Nonne vides quod
xxxm alico hominis generatio & ipsius productio fit ex sing ii ne meni is rς, 9ς sex lintritio, sine educatio eius ex lacte, quod est sisnguis bis coctus: quia a menstruo non differt, nisi per rei te ratione 1 a s A eocti otiis. Modo sim ili planta fit cx subtili terreo .scaque ors i, bis Cum ergo semen eius habueris, commenda id terrae, per cuius subtile cum humido simili prodacas de potentia ad 1-ctum: Considera similiae r naturam mineralis corporis: hoc est dictam, unde coepit suam originem, & reduc etiam ad suam materiam, sicut dictam est de planta, & velle tuum adimplebis. CAPvT III. Natura docet quanam sit isti matera x Operiph γ sica necessaria.
ex is probat Qt oidereticet legendo hoc ca ut tertium.
Pitius. Prosecto Domina mihi videtur quod si ipsum mi-yxi M' ' eorpus ad suam primam materiam qua pilus erat rem set ' ducere vellem impossibile erit: quia prima materia secundarida vel Philosophum, neq; calida est, neq; siicca, frigidave vel hum humidδ et, o illa reductio erit valde remota arnetallis. modo intelligis primam materiam 3 ego Cis: mi nimii 5 loquor de illa remotissima quae dicitur hyle, neq; deteriam I. ilia quae dicitur Chaos, quamuis materi ac si fusam diges, eo νοῦ - 3- quar nouam formam inducere conaberis: Neq; etiam intellige dex/ςst py0 naturis,unde elementa prouenium, neq; etiam de qualuari-
bus ab ipsis elementis prouenientibus, sed tantum m Q do de confusa prima materia propinqua, quae quide in animalibus sperma, arti nece se in vegetabilibus semina dicuntur, in minera lib. vero talphur,sδxiδ' & argentum vicium dicitur, Philosophorum supple: quia illa
remotissima prima matella siue 2.3 .nees ita apta disposit- metallorii ta, ad creandu asinum sicut metallum: ego enim volo quod arti necesu reducas, ad primam materiam sub conseruatione speciei,s si , indiuidui conseruatione: species enim Do sunt actionibus sensibilibus stabiectae. Iam nota bene exemplum Exeplum. quod tibi dabo, super ista reductione; cum enim homines Scmalieres coeunt, tunc reducuntur ad primam materiam, quia de eorum corporibus cruda spermata generantur, ex quibus ipsit primo prodieruntion tamen eorum corpora destruuntur, quemadmodum fiςrent, si ad primam materia re
109쪽
m tam reducerentur. Quare oportet quod sic facias in ope-ie tuo, lioc est sub speciei conseruatione, quod quidem notare debes peroptime. Γω. Certe Donama, ego iam tua gratia adiuuante sapere incipio, quaesit illa reductio, differentias tamen istarum materiarum primarum ignoro. C A Ρ v T IV. uid si chaos, fue est moreria ita arti necessaria. Materia et tum lapidis est propensis ad onmemorm s scpnnda : Galam Uenditur.
Natura. Fili, epilogare illud quod quaeris , erit opus satis prolixum, nihilominus, quia te in istis propensiorem caeteris p pendo; breuiori modo quo possum cupis enodabo: Scias Hylere itaque, nii od materia remotii lima dicitur Hule,& est primor
diale omnium retum principium, equo quod dicit Auguiti diale pii rinus reseram: ait enim cum aliquid informe concipio, prius cipiam. nihil intelligo qua intelligeba, quia sicut nihil videndo, te- Hyle eidnebrae videntur, nihil similite r audiendo auditur silentium.
Sequitur et go quod hyle siri illud, quod inter aliquid & nihil iapcipitur. alia vero materia, quae non est adeo remota dicitur scipitur. Chaos; quod quidem Chaos est rudis indigestaq; moles, in Clia os, quo omnia erat cos usa,&c5 mixta, quam alii appellat mare tiam sue massa in confusam: ab initio hianter, alij maicri in Lict iiii, caeli & terrae informe, quae primum ex nihilo facta est; de qua Q destpostmodo cuncta sigillatim per species varias sormasq; pro- Cnaos. pii SE dierunt: quam Lactantius sic definit, Chaos est rudis Ch Q in inordinataq; materia consus a congeries,& ut molius ista primam materiam intelligas, qu . e tibi super omnes alias est ne- arti cessaria: eo quod absq; ea opus tuum minime perficies: dica Chaos
tibi planius quali sipsa est, quia quamuis in principio su nim' quare di 'Deos praeparauit quatuor elementa, quae erant confusa in ea, eo P terra & aqua, quae sunt alijs grauiora attingebat usq; ad orbem lanae, & ignis & aer leuiora caeteris elementis descen- Lapidis debant usq; ad te ir ae centru: Quare talis materia merito dice male iabatur confusa, rema sit cantu in mundo isto ali sua pars illius materiae confusae, quς ab omnibus cognoscitur & pala Vendi L,pidi,tur; Pauci tamen sunt, qui huiusmodi Chaos siue materiam imateria confusam esse opinantur; qua re fili erit tibi necesse eam sci ad omnes re, cum sine ipsa ivt superius dixi in vanu laborabis. quia ipsa crasteus informis, &apta ad omnes formas, facili me talem P
110쪽
formam sortietur, quale attribuere ei cupies;&si uberius de
ea inquirere volueris, vide Rat mundum in suo ic stamento cap 3O.&7s.&ibi videbis, quomodo Deus primo , quintam essentiam creauit, in qua in omnibus operib. uniuersal Hercs prchendor, quam quod in irra partes instar suae essentiae diuisit; & de parte primam iris pura creauit angelos. De locunda caelum & stellas, & de tertia mund fini. Non intclligis tamen, quum Deus creauit te iram simul absque aliqua tem poris successione, Ac absque materia praecedenti, quae resipi 'cit successionem generis: ego enim te hic instruo, ad tui ope riS propositum , quod pr: in .e diuisioni allimi latui: quare si abs a ue diuisione perficere iti tendis, conatus tuus crit Imposse sibilis. De ista tertia parte diuisa in quinque partes Deus creauit primo quintam sit bst antia de caeteris quatuor clementa. Lege ergo capitula si petius allegata, de omnia ista ad longum habebis . lam fili restat videre de naturis, quae sunt simplici O- res clementis, scias ergo duas esse natura, . prima calori S, altera frigoris . na tura caloris activa est; frigoris vero passiua; Calor generatur a motu, & frigus vel nabura frigoris a quietudine terrae: lege Avicennam in claui sapicntiae de inuenies ista
omnia ad longum, & delectabili modo ventilata , distria guedo quid sit simplex&compositum, de simplici:& compositum de composito. Duae illae primae naturae dicuntur simplices, opus vero ipsius dicitur simplex de simplici, quod est natura caloris, frigiditatis, humiditatis & siccitatis , & superistarum naturaru generatione dicit quod in principio Creator absque sermonis prolatione dixit, fiat talis creatura; postea creata est creatura, quae nec inagna nec parua, nec subi i-lis nec grossa , nec mouens, nec quiescens dici potuit, DeqHς alia quacunque declaratione determinari, nec rei cuilibet assimilari, in qua quidem omnia potetialiter extiterant, quae ut ad actum reducerentur creauit creaturam secunda, quam lucem appellari decreuit; hqc Avicenna quantum ad quatuor Elementa, iam dixi tibi quod reductio ad ipsa est nimis rem Oxa, ad quali. ates vero ab illis proueniens, habita tamen materia prima &propinqua facies reductionem. Qui i nec citario habes Elementa diuidere , quare non indige S alijs mas e-Ii js: materia illa confusa excepta, propter rationes superius