장음표시 사용
411쪽
Facillio aurum nostro seculo quum secuti, prioribuη posses eri,
Ubi multa contra Uituperatores rari , es contra nono Lus etiam egregios scriptores per γeram de Cinnabari, ro , ct terVD rebus aliis dissensientes.
HIs autem rebus potest nostra rempestate facilius aur0 miteri quam apud antiquos: illi enim simplicius rem peragebant & quibus utebantur rebus, ipsis nunc utuntur pauci, sed alijs& longe quidem plut imis , tametsi erat apud
eos usus quarundam rerum metallicarum, quarum nec satis habctur apud nostros artifices nominis syncera cognitio, est enim vel bi causa, nam quamquam nonnulli illam sese tenere putant, longe falluntur. Ego ucro tres ni fallor ad minus res inueniri non dubito, quibus id nomen competere possit. Pyritem quis nouit, nisi ea sit ut quidam eaeistimant qua vulgo dicitur Marca sita: andaracam puto non cognosci, nisia eam quae mihi Venet ijs allata rubri sulphuris nomine vocabatur. Cinnabatim, cum di eis, quis non retur te Bucasis Arabis compositionem dicere ex vivo argento sulphureque coagmen ta tam , a vera Cinnabaritam diliantem quod a Leone simia: est in colore aliqua, nulla in resim litudo,ut suo loco manifestum fiet. Quis monstrabit Chrysocollam veteribus artificibus Jc auri faciendi magistris de calatam: eam, inquam, natiuam Chrysocollam, non illam quam Plinius docuit, ne dixerim an sub innuit, nec eam quam Galenus indicauit. Nam cuiusvis est ipsam conficere : sed nihilominus plura nos habemus non solum aduecta regionibus longinquis, sed
in ipsa Italia comperta. Nam multa de terrae cauerni Seria untur metallica, quibus veteres compotes non fuerunt: existimo
fieri singulis pene diebus,idq; testimonijs non abi j ciendis a C.
sertum est,diuersis rerum metallicarum mixtiones, quarum vivarij colores habentur & saporeS,ita promuntur ab eis e Dfectus varij indicantibus probe substantiam accidentibus, ea vero cum maiori copia nunc patent, minoriq; pretio veneur, neq; hoc solum asserueriin, propterea quod antiquitus fodinis Italicis Romanorum decreto parceretur. Nam quanquam aliunde multa importantur, passimque suppeditantur,quae ad rem maximo opere faciant . pleriquo CC c tamen
412쪽
tamen nascunt si ,&componuntur etiam ut disi plurima quet non nouit antiquitas, Chalcanthv verbi gratia, cum dicebant illi paucis conficiebant negotium eq; enim albi uulla menti O cuius attritu Cy8neus apparet color, est & videre cmerco pal-
Iole Chalcanthu: est & viridi facie,& saphirina,& vatia, quibus ut color, ita potestas longe diuersa, sulphur , cu dicebat hoc est non expertum ignem, num ultra sortassis antiqui pro, grediebantur. Videas nuncΑpyron ipsam coloresubfulgido se elut electrum, videas &album, es cinereum, GDigrum,&ruffum , sicut flammeo colore videatur cum rubrica contendere. Alia praetereo, quae quoniam nec Graeca tenent, nec
Latina vocabula, minime hoc loco perce fuerint. Apud Atiliotelem non temere neque serio iuuenies, nominatim citari aliud, quam μνδαράκην θύον:& paulo post
ducitur in medium velati lapis, non illa cinnabaris cuius componendae ex vivo argeto,& sulphure B ucalis Arabs
inuentor est habitus, nec illa quidem quarta perhibent ex pugna draconum & elephantum in India gigni, sed quae de terraecauernis eruebatur,&importabat ut ex Africa, rnea aetate biSquod sciam in Italia visa est, raram etiam eam tempore AugUni fuisse scriptum reliquerunt, oc Diosco iides & Vri iuuius,
quorum alter pro medica facultate, alter pro aedium pictura de rebus metallicis disseruit. Sunt aute de dicuntur ea metallica quae in fodinis metallorum inueniuntur , ex illis enim v ruuntur auctore Theophrasto,&Chrysocolla,&Cyanus, de Ochra,& minium, de sandaraca, ametsi Chrysocolla, & Cyanus arenosa sint, Ochra & minium terrea, sandaraca veto &arrenicon ille hoc nomine citat, quod alij dicunt arie uicum in pulverea, nihilque distare illa inter se emoriς prodidit. Hoc ex loco non est praetereundum colligi posse, fidem abroganda esse scriptoribus quibusdam, nominis alioqui satis celebris, dc in Ochra describenda & in alijsilerisque. Primum docet Theophrastus, Ochram nil ab arsenico dis. ferre. Plinio Vero longe aliter, qui & in alijs etiam apertiis melabitur,nani cum Chrysocollam, sulphur, Cinnabarim citasset Plinius, minium quoque voluit ipsum esse, Graecis Milton,& Cinnabarim nuncupari: alibi vero hoc ipsum detestatur, certe aliud Milion, aliud Cinnabarim esse inuenies , &apud Aristotelem,&apud Theophrastum, etiam apud Galenum,
413쪽
qui aliam citat etiam Milion Lemniam, hoc est terram illam repugnante venenis, cuius viginti millia febulas dicit acce pi si e signatas a sacerdote, dum insulae appulisset Lemno, sed preter haec, certe diuersam a Cinnabari Milion, inuenies a pud alios egregios rerum naturae scriptores , quorum aliquin Cn ΣΩναμαρι sed κιννάβαρ nuncupant: eius duas species iudicat Theophrastus. Alteram suapte natura in Hiberia,& Colchis natam , alteram arte confectam, non iam ex vivo argento & sulphure, sed ex arena coccinea, quam Atheniensis Callias ante annos no-Dagini a primus excogitasset, dum ex ea sperasset aurum eli cere. Qua in re, non simplicem modo, sed multiplicem Plinij deprehendas errorem. Nam & minium pro Cinnabari docet a Callia confectum auctoritate Theophrasti, qui tam eo apem tissime secernit alterum ab altero, seorsumq; deminio, seos .
sum de Cinnabari verba facit. Praeterea scribit ipse arenosam esse Cinnabarim , Theoci phrastus vero lapideam, atque ut sua loquitur lingua )quod Aristoteles ante prodiderat per haec verba
Praeterea minium, quod vocavit Dioscorides, nascido stet in Epheso Plinius, cuius rei nullum vetbum in Theophrasti monimentis: scribit enim Theophrastur, in Epheso fieri Cinnabarim arte , atque Ut ipse loquitur κατ εργασόαν. Quemadmodum in Colchis & Hyberia nasci Cinnabarim sponte naturae,eiusdem repono verblim Cinnabaris igitur pactitiae locu designauit in Epheso, naturalis apud Hy-l ros,& Colchos: Misito vero no ei quod nunc fit ex plumbo Ot minij naturalis colorem ς mutatur,sed cuius est E terrae profundissimae latebris conquisitio, loca diuersa tribuit: tametsi diuo mini j secit genera, ut alter u p se nasceretur, aIteru conficeretur arte.Vnde illa eius Verba ες ι e μis αυτο ἡ Ad haecTheophrastus Ciliabarim memoriar prodidit duram esse valde atq; lapidea, s ipse quoq; tes a-ri possum,&oculis aduersantium plane subi j cere. Milion vero hoc est minium & Ochram terrae naturae speciem praeferre docet , quo loco etiam miraremur Hermo- Iau si Dioscoridis Corollarium edidisset, non emendanterieriores Plin. quos voluit in sua quam ediderat Pliniana castigatione defendere. Caeterum duus Cinnabatis modos ta C C e 1 vun -
414쪽
turn modo citat ipse Theophrastus, nullam habens mentionem draconum,&elepitantum sanguinis, quem Cinnabaris nomine citat Plinius, &quem ante Dioscorides explos erat a vera Cinnabari differentem, quam ut opinor voluit Bucasis vel quivis alius antiquior imitari,& minime potuit; colorem quad/m ex parte non ex integro cosectitus nam factitia Cinnabaris in fronte suum ruborem naturalis in recessu gestae splendidiorem multo,&quod Canguinem repraesentet magis, unde ortum habuerit opinio elisi sanguinis ex pugna draco nu & elephantii, siue Historia fuerit eius rei origo,liue fabula. Adde quod Cinnabarii naturalis cum aduritur fama eius illustrior est atq; sincertor,nebulosior factitiae, ex cuius rogo nihil restat. Restat ex ea , quam natura peperit, in qua videas
vivi argenti scintillare mi as, iti faetitia quasdam quasi lineas crebriores hydrargyri neq; enim separauerim viuu argentum ab hydrargyro Plini j more, factitium hunc, illud natiuum ambitrantis contraDioscoridem eodem citat nomine, tam φ δε-
Oitium est ex minio, quam quod natura bifariam parit, dum ex argentarijs pendet speluncarum fornicibus,ubi concreuit in guttas,& dum e fodinis etiam per se colligitur. Proinde magnus ut mihi videtur j hinc deprehenditur Plini j error, ab alijs etiam air quando laxatus, quippe qui sece nit in duo genera, quod unu est dumtaxat e lapide illud fluere
arbitratus eius enim ut inquit vomica, liquoris aeterni, quod rerum omni uvenenum sit, hunc autem aliunde proficisci ratus ergo apud Dioscoridem,& alios boni nominis scriptores hydrargyros est idem quod vivum argentum , apud Plinium non idem, Graeci siquidem illud aquam argenteam nuncupaverun t, ab aquae & colore & fluido liquore, Latini de ipso motu viuum appullauerunt.
Sibi quo 1 psi non satis hae in re costare videtur idem Plinius cu hy drargyxij nomine usus, solo inaurari dicat argentu,
satis enim prodidit non differre illum a vivo argento, quo tuntur solo fabri, cum aurata vasa reddunt ex meris argenteis. Eodem mel etiam utebantur quis neget ij, quorum meminit Vitruvius in septimo: scribit autem fieri vivum argentum ex marmoreis fragmentis cum id colligunt artifices, postquam resedit fumus ignis, vapore suscitatus,&eodem pariter uti eos quis dubitatZqui non modo ex minio & marmore, sed ex me- . tallis omnibus eruunt. Qua in re superatur etiam a posteritate
415쪽
tate vetustas, nucenim ex omni metallo,nec difficili me quide extrahitur siue argen: viuu, sive hydrargr n malueris appellare,nec ex metallis mollo,sed ex metallicis reb. complurimis, ut ex eis praestetur occasio demirationis, quod Galenus vir tatus in literis,latus in experimentis versatus aestimarit hydraria gyron non nasci, sed fieri .eius enim cum de potestate fimplicium medicamentorum verba faceret, isthaec verba sunt se των ἀίοφυων Non est ex
ijs pharmacis,quae sua sponte nascuntur, sed ex ij s, quae confu
Caeterum nec apud Vincentium, nec apud Albertum , qui primi post Graecos & Arabes inter doctos viros huiuscemodi
rerum fecere mentionem, dat ut lagere tam numerosa quam nunc est rerum congeries, cuius usus est apud auri consectores,&argenti. Octo enim si recte numeravi genera poli metallorum natura literis retulit Albertus,sal, Atramentum,Alumen, At senicum, in quo conclusit auripigmentum, quod & maxime debent eo vocari nomine: scribit enim sic Vir Iuvius auripigme- tum, in arsenicon Graece dicitur, foditur Ponto, Dioscotides
eius vir seculi, ii 5 eius id esse bonitatis voluit sed pallidius, aurei vero coloris,& primae bonitatis, quod in Hellesponti Mysia nasceretur, uno tamen & auripigmenti, & arsenici vocabulo est usus quo etiam post Vitruvium usi sunt & Celtas, δι Pl nius,tertium genus i album sit & Arabes, latiniq; medici,&Albertus retulerunt, nec defuerunt,qui non album Ied meducoloris dixerint.
O ui sit de ipso voluerunt intelligi, quod prodidit Albertus,
sensu repelluntur,ne dum auctoritate. Ad haec Marcassitam c tat Nitrum tachiam, quamquam ea non est apud illum opus naturae, sed artis. , Marcassitam vero cognitam priscis adhuc ut dictum estὶ noinueniri nisi ea sit, quam Dioscorides&Galenus Pyrite vocauerunt, ferturq; acceptam Democrito inueniri eas & aureo,&ar rento colore,&aereo,addo &stanneo , & plUmbeo, tametsi1 pyritem illi aeream in medicaminibus dessignare videan tur. Tuchi am vero pro Cadmia sunt qui repone dam Voluere. . Ultimo loco electram citauit Albertus, i tamen si nat ara Id peperit inter metalla reponendu, si ars eduxerit, non est m terea, quae de spelaeis prosundissimis eruuntur, numerandum.
416쪽
At eo sunt numero nunc ea quae fossores in lucem prose-Iunt ad parandum auru, ut vix queas paruo temporis spatio recenseremam propter album illud arsenicum, cui a Crystallo fecere nomen, & tuciam, quae tametsi quibusdam et Graecis hoc citetur nomine, Cadmia quae dicebatur antiquitus,
multa sunt genera marchesitae, quaru forte non meminere,
inulta quoq; Chalcanthi genera ut ante narratu, ignota pristis, multa etiam sulphuris.Adde etiam multa Talchi genera, multa quoq; Antimoiiij apud antiquos nusquam citati, et sit quidam suiu ausi sub stibio reponere, nulla lut puto siue audi oritate praeclara, si ae valida ratione. Ad haec multa aluminum genera, quae nec voce, nec effectu prodit antiquitas faciendo tum auro mirum patrocinantia. Prodam nuc lueris, quod ante paucos dies experientia didici, ostentata mihi fuis se ferrugineam Cinnabarim, cuius apud antiquos cum nulla sit mentio, ne usum quidem fuisse crediderim, ea non inuenta quidem a me, nec quaesita assirmo: quis enim inueniet quod non quaeritur i quis autem quaerat quod in natura rerum esse nunquam aud merrt Z illam certe reperi multis coiecturis iubCinnabata, si1 vlla est lubre metallica reponendam, pondus ei graue, subniger, cinere usq; prima fronte color, qui si teratur, permanet: si aduratur, ruborem ostentat. Porro sulphuris inest in ea pars caerulea cum flamma discedit primum, deinde quod est vivi argenti prorsus eua nescit, reliqua sulphuris pars pertinax est,& flammae contentirix. si vero mergatur liquidis consum tricrum aquarum vaporibus, contra fit. Nam portio 1ulphurea magno impetu soluitur in aquam, tantum abest veigneo resistat liquori: resistit autem vivi argenti portio, quae nimi me absumta in fundo vasis candida residet, rem mirant
Marraui, qUam,ut conice tor, non nouit vetustas, quae etsi aurum ipsa moliebatur ve antea dicturn, pauciori b. rebus tam euest via. Praeterea calcinatione sui Alberti utar verbis) sublimalione, destillatione, caeterisque actionibus, quarum Ves nulla pro istis, vel non explicata priscis auri confectori b. disciplina, multa nostrae tempestatis artifices moliuntur: eis enim datur eodem auctore elixi rim, quo, nomen idem ab Arabicis scriptoribus mutuo perceptum, medicinam Latini exprimunt, Ha penetrari costat priores metallor u species, ut eas corrumpere queat sic, ut relicta solum communi materia, no P PIQ-pria, tesultet arris molimine metalli diuersia species. Ide m
417쪽
Idem Vasa pertractans artificum, tingi posse docet quod cumq; vis metallum in auri colorem, atq; ut cius mei propria referam verba forte pulcriorem , si fuerit nobile elixir, in quo nihilum errauerit artifex hoc autem ex loco facili's artem xueri possent , qui essent unam tantum m metallis formam defensuri, nec omnino sine tutela maneret, Q plures tueri vellet formas, no contentus eis, quas Albertus admisit: eius enim rationibus in aduet sum cogitatis responderet , non tele quIdem eas perffi ctas sed quodam modo inchoatas asserere, quas ille admisit in prima rerum generabilium, corruptibiliumq;
Vetum isthaec subtiliora & sant & habentur qua ut videantur hoc loco pertiactanda, tantum suc sint assata,vtuon bolum varias tuendae artis vias non deesse cognoscant vulta tententiis obli ti,sed plures etiam adesse, quam quibuS sint visi veteres artifices, multoque facilius compe ci queant qui artem auriferam sine ratione valida deturbare iri Oliuntur sua sipde, quam pride de legi timo titulo ,&longa temporum prπ- scriptione, possedit: possunt enim ex ijs, quae diximus,didinis se, non unotat; nam sed multis modi S, aurum reri poste, mal- Loque commodius, quam sit seculis a Aterioribus factitatu nam eorum, qriae ante nota eranx si si si in P tς, 9 artis longo vita creuit industria: si bindeque versantibuSe Ἀ-dem rem praeclaris ingenijs pro iij rsio lexr : qua pro Press nere iure debent a calumni js impar arias LibaSCbe micae fὸς altatis,qui tametsi m eo de numero isubtiliores naturaeca istas
non do et se bonitat s dre nae quae sua S eiffindit dotes, easquzarte posse roborari, ut similia progign n . Nequeunt item experimenta negare non absimilia veluti odoris parm Iongistimas assi aetatis mener modici, massam farinaetis, Magnetis absens ferru in si ii CODiu DriS, .
418쪽
quasi aspectu virtutis & potestatis mutant res, ducunt, atque Leducunt, quae ni sensu ipso deprehensa fuissent, mortalium quispiam no putauisset ancea: cur n gauerint mutari nequite metalla, sensus adstipuletur, nec ratio reclamet λ cogiccnt quispiam unquam ii ominum suo studio . suo quoque labore particulatim potuerit perdidicisse . cur magna carinae moles a par*o piscaculo detineatur in imo hi lis 3 cur ingens farinae coligeries modico sustollatur seiuncta Θ cur riain imo rei odoratae iussi tu tota dCmus abunde f. igret, vestesq; reniteantur Z cui ferrum nulla machina pici traiiarur, Sci ci aeae pendeat prae Cente magnete Z Cur tenuis inuit initisq; vapor potestatem habeat regioncs cum habitatoribus inficiendi,
offerendique pernitiem Z Nam quanquam plurima sunt disputata de qualitatibus primis, de intermedij., de propi ijs, det
supremis, de imis, de ignotis, ut ad occultarum rerum huiusmodi cognitioncm philosophi peruenirent: sic , Qt quot cap/tuscr/nt, tot pene cossentientiumsententiac legamin. Nihil tamen aliud , quo utcumque quiescere que ad an in S, inuentum est ad hanc diem, quam quod res cui id tribuitur
Cai , quae iscitur rerum mutua a sancitia, ii, imiciti ave, atque ut Graecis dicebatur symphatia quae demum sit abstrusa quaedam Datura rerum Min e preliensa, non secus dice dum, cum modico ed ψn; sptaritim herbarum ccomos,is arserat ob ψ oitur, es obdur ciri. cum icem hydrarg ros qui hiam ad potent a prω euam 3 Vel a geratum vel m. rum pertitur: aut carea calis & a lunam uin tenui is misgrum l*, aut diuersis olei aquarum re generibus, aut tebus aliis vulgo non cognitis id si ac, siquid c ni urar, o milibus eiusmo-driam est eius lata & circum quaque protenta consideratio, arihil elementa ruina , ut hil eorum quae conflata sani ex elementis praeterm utit, componit item, disi uirgit, copulat, euellit, lusq; deque vertit, quod suspicit perti actandum. Vt varier,
Ut nouet, ut perficiat, quod vel subterraneis in specubus, vel in terrae tu perficie comperit ad rem, quam sibi proposuit absoluendam. Furi apud theologos disputatores quaestio, Crean incz hoc est ex nihilo quicquam faciendi, potestatem soli eo propriam &assignatam omnipotentiae diuinae commumcare creat: rei posset ipse cieator λ& sunt pro alterutra opicne olim dict sententiae, sed utcumque de creatione statu atur, nulli dubium comunicatam non es . aut naturae, aur
419쪽
arti potestatem ea maiorem, qua quicquam priorem amittit formam, & posteriorem admittit: nam quod natura femum annis fieri dicitur, arte tὐnius horae dimidio, hora tarte centcsima. Vidi ego monstrante amico non semel, minus decima parte horae di sitici metallum, sic, ut sulphur alta petierit, hydrargyros ima: vidi prioris metalli forma prorsus abolita, subito nouam id est auream solertia artis imponi, non sic natur a so la, hoc est artis beneficio destituta facit, non ita vetustas fecit, ut ex antiquis libris est plane perspectum, sed opus erat togio re subsellio , imitati sunt &plane sunt aemulati natura posteliores, cum fiat singulis diebus perspicuum celerrime in singuineam, carnem cibumque conuerti, siue per coctioncm, siue quouis modo alias : nam variae sunt ab antiquitate , de nutricatione dict.esententiae : unum tant tura hoc loco rcrigimus modum prς cellentem quidem metalla mutandi alios superioribus disputationibus indicauimus , quos quoniam supra tra tauimus,rcpeti jlle longuis in muri e conueni z. ' '
G 1M us primo libro de auri aestimatione, monstrantes nullam cata: am inueniri. quae sit efiicax ad persuadendum, tantum fieri debere aurum, Qt res uniuersias metiatur; sic cundo varijs allatis opinionibus duiersae facultatis mactorum e subinde probabimus ex principi j a phdo sopitiae, theologis etiam ocis sipes aruibutis, riestu se aurum eri. Tertio quod habemusiti manibus&auti l a&recenti Ora experimetria pertractantes,&factum futile,&fieri etiam identidem auru conuincemus. subnectemus quoq;de usu monita saluberruina, ne in ab
420쪽
usurn dc dedecus procliuis lapsus fiat. Certissimum porro constantistinium qu rest, ire consensu publico firmatum, fuisse se aliquando effectum aurum, & arte, & industria hominum, atqu' ut ab antiquissimis repetam primum hominem, Vincentius Bellovacensis magistrurn artis posuit, ut inter
initia diximus, & per illi proximos perq; Moseu ad apostolia
cum Dominicum &sua tempora peruenit Graecis proditur, quod etiam indicauimus non alia de causa nauigasse in Colchida regionem Argonautas, nec ut poetice fertur Iasonem ex Eetae regis domo vexisse in Gr clam Phryxi pelle auream, d librum ex arietis pelle consectum, quo noscebatur quibu*modis per artem chemicam fieri autum posset. Proindeque non iniuria priscis illis phryxaeum vellus, vocatam esse pelle auream, propter auri faciendi potestatem. Videri hoc & in vulgatis & in reconditis libris facilς datur,n Gn apud Suidae monumenta late commendatum id est posteritati in elemento,paucis autem & sub obscure apud Apollonium in secundo argonautico, ubi canit phryx qum vel tu , a Mercurio positum esse aureum. o in loco Graecus enarrator scribit Mercuri j contactu pellam arietis aurum effecta, quo quid expressius Chemicae fauere arti potest: eius enim ea
rissime vero Charax non tam historia quam philosophia nobilis prodidit memoriae, pellem ad quam nauigarunt Ar m-
nautae non arietis animantis habendam, sed methodum fa- isse confeci ionis auri μεα βρανη ut ille ait, πλει λημενην hoc membrana compte si 'nsam , id ipsum citat Eufflaathnis Hi
Dionysi, Lybici geographiam. Qiridi quod & in prouerbium
cesserat Graecis Hesitis riti retim cum qusiam de reb- Qtiit spreciosas con Iceret. Siclisto: nuolucris etiam fabularum non io-
qum occuluerunt scriptores antiqui scriptum dogma confectionis auri coprehensum esse arietis inebrana, quae in domo Regis AE etae cir stodiretur, sed modia etia indicatu voluerunt,&Methodu subsignata, Draconis & Mercuri j non me, siquidem noti stimu apud artis Chem icae professores se uum argen- Mercuris is mine F Draconis eti00:: cari Vocabulo. Proinde coli sectum dic fetur u ii Mercviij contactu, & Draconem peruigilem positum ad aurae pellis custodiam volunt. Scriptum etiam legimus in Orphicis versibus de rapto velleris